II SA/Go 208/25

II SA/Go 208/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-15
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 208/25 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżony wyrok z dnia 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Go 208/25, II. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] Starosty [...] (dalej: organ I instancji) orzekł o udzieleniu zezwolenia P S.A. Zakład [...] (dalej: P) na usunięcie drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] relacji [...] – [...] na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] w obrębie [...], gm. [...], wymienionych w załączniku nr 2, który stanowi integralną część decyzji.
Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 53 ust. 1, art. 54 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 697, dalej: u.t.k.) w związku z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1247, dalej: rozp. MI) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a. ).
Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że załącznik nr 2 do wniosku P sporządzono w dniu 10 stycznia 2024 r. w związku z toczącym się postępowaniem na wniosek z dnia [...] czerwca 2021 r. znak: [...]. W obecności przedstawiciela P oraz właściciela nieruchomości nr [...] i [...] – K.W., dokonano oględzin od strony torowiska - drzew rosnących na działce nr [...] oraz dokonano oględzin drzew na działach ewidencyjnych nr [...], [...] wzdłuż tej części linii kolejowej nr [...] relacji [...] – [...].. Z uwagi na nieobecność właścicieli nieruchomości nr [...] nie było możliwości wejścia na teren i wizji ww. działki dokonano z torowiska, w której nie potwierdzono występowania drzew wskazanych w wykazie załączonym do wniosku P. Stwierdzono natomiast nowe nasadzenia z gat. żywotnik zachodni (tuje) w ilości około 26-30 szt. (27 szt. Doprecyzowano w piśmie od właścicieli działki). Sadzonki w postaci młodych drzewek rosną przy granicy działek wzdłuż ogrodzenia.
Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną miejsca i drzew zgłaszanych do usunięcia. W trakcie wizji dokonano pomiarów odległości drzew rosnących wzdłuż torowiska od skrajnej szyny toru na długości omawianych wyżej działek, która wynosi od 5,54 m do 5,64 m oraz odległość od zewnętrznej krawędzi rowu bocznego, która wynosi od 1,60 m do 1,49 m, które potwierdziły naruszenie minimalnych odległości wskazanych w § 1a rozporządzenia MI. Stad też - zdaniem organu I instancji - zasadnym było udzielenie P opisanego wyżej zezwolenia.
K.W. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożył od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO).
SKO decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r., nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, iż przeprowadzone oględziny z których sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną miejsca i drzew zgłaszanych do usunięcia, wykonane pomiary odległości drzew rosnących wzdłuż torowiska od skrajnej szyny toru na długości omawianych wyżej działek (która wynosi od 5,54 m do 5,64 m) oraz odległość od zewnętrznej krawędzi rowu bocznego (która wynosi od 1,60 m do 1,49 m), potwierdziły naruszenie minimalnych odległości, wskazanych w § 1a rozporządzenia MI.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K.W. (dalej: skarżący) złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżący wskazał, że w dniu 21 października 2024 r. do Wojewody [...] został złożony wniosek o wznowienie postępowania w zakresie wydania zgody budowlanej dla P na modernizację linii kolejowej nr [...] relacji [...] – [...]. W odpowiedzi na ten wniosek Wojewoda [...] w piśmie [...] z dnia [...] października 2024 r., przekazał wymijającą informację, że przeanalizował posiadane rejestry i nie udało mu się ustalić informacji na temat tej inwestycji. Co w konsekwencji wydało się podejrzane aby taka inwestycja nie miała odzwierciedlenia w dokumentacji, którą zobowiązany jest prowadzić Urząd Wojewody. W związku z powyższym, nie otrzymując informacji o przedmiotowej inwestycji wniesiono zażalenie na decyzję Wojewody o znaku [...] z dnia [...] października 2024 r. do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB).
Skarżący wyjaśnił, że w odpowiedzi otrzymał wyczerpującą informację odnośnie zapytania. Tak jak się można było domyślać to Wojewoda przyjął zgłoszenie robót budowlanych pismem o znaku [...] z dnia [...] września 2016 r. W niniejszej sprawie inwestor - P zgłosił do organu administracji architektoniczno - budowlanej zamiar wykonania ww. robót budowlanych. Zdaniem GINB milczenie organu, czyli niewyrażenie sprzeciwu w formie decyzji, nie jest tożsame z tzw. milczącym wyrażeniem zgody, o którym mowa w art. 122a §1 k.p.a. Stało się jasne, że w sprawie inwestycji modernizacji linii kolejowej nr [...] relacji [...] – [...] nie została wydana decyzja ostateczna. Stąd GINB wskazał uzupełniająco na zgłoszenie sprawy naruszenia prawa do właściwego organu Nadzoru Budowlanego co też w ostatnim czasie zostało uczynione. Nieostateczna decyzja o udzieleniu zgody budowlanej na budowę może być wykonywana dobrowolnie przez inwestora ale z zastrzeżeniem, że wniesienie odwołania zawiesza prawo do swobodnego wykonywania przedmiotowej decyzji, czyli rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych. Z tego wynika, że rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji o zgodzie budowlanej jest naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa Budowlanego. Rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], będzie miało więc zasadnicze znaczenie w zakresie wznowienia postępowania na podstawie art. 145-152 k.p.a. stwarzającego możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w przypadku gdy wystąpi któraś z wad kwalifikowanych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a, 145aa i art. 145b k.p.a.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2025 r., II SA/Go 208/25, Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, iż zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci załącznika nr 2 do protokołu z wizji terenowej na działkach skarżącego wskazuje, że w odniesieniu do działek skarżącego odległości drzew rosnących wzdłuż torowiska od skrajnej szyny toru na długości omawianych wyżej działek wynosi od 5,54 m do 5,64 m oraz odległość od zewnętrznej krawędzi rowu bocznego wynosi od 1,60 m do 1,49 m. Materiał dowodowy potwierdził zatem naruszenie minimalnych odległości wskazanych w § 1a rozporządzenia MI. Zasadne było zatem - zdaniem Sądu - udzielenie P opisanego wyżej zezwolenia.
Pełnomocnik skarżącego złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego a w szczególności:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 56 ust. 1 w zw. z art. 54 u.t.k. w zw. z § 3 rozp. MI, poprzez niewzięcie pod uwagę treści § 3 rozp. MI i wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, w sytuacji gdy przepis ten wyraźnie stanowi, że drzewa i krzewy, elementy ochrony akustycznej oraz zasłony odśnieżne w sąsiedztwie przejazdów i przejść kolejowych powinny być usytuowane w odległości zapewniającej warunki widoczności przejazdów i przejść, określone w przepisach o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi a tymczasem działka nr [...] sąsiadująca z działką skarżącego stanowi działkę sąsiadującą z przejazdem kolejowym i oparcie się jedynie na § 1a rozp. MI, co w istocie naruszyło przepisy prawa materialnego poprzez zastosowanie jedynie norm odległościowych w stosunku do wszystkich drzew i nasadzeń;
b) art. 56 ust. 1 u.t.k. w zw. z § 1a rozp. MI poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji gdy nieruchomość nie znajduje się w obszarze leśnym i pomiar winien być wykonany od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych a nie jak zostało wykonane od skrajnej szyny;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:
a) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organ administracyjny przepisów art. 7, 77, 80 k.p.a., polegający na niepodjęciu przez ten organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego oraz na zebraniu i nierozpoznaniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, zwłaszcza przez nieprzyjęcie, że decyzja o modernizacji linii kolejowej jest nieostateczna., co winno być ustalone w trackie postępowania administracyjnego albowiem decyzja o wycince drzew winna być decyzją następczą po uzyskaniu zezwolenia na modernizację a nie być decyzją pierwotną;
b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77, 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza poprzez niepodjęcie działań do ustalenia stanu faktycznego sprawy, do czego miał obowiązek organ, który jest związany zasadą prawdy obiektywnej, co rodzi powinność podjęcia wszelkich zgodnych z prawem czynności, mających na celu ustalenie stanu faktycznego, co narusza jednoznacznie zasady postępowania administracyjnego, praworządności i pogłębiania zaufania obywateli, wyjaśnienie wszystkich okoliczności do zasadności wydania przedmiotowej decyzji o wycince drzew w sytuacji gdy decyzja była wydana przedwcześnie i nie wzięcie pod uwagę, że modernizacja linii kolejowej jest wykonana nielegalnie.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów. Wskazał także, że dokonane przez Sąd rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wymagało zgody skarżącego a zgoda taka nie była udzielona. Skarżący nie został zawiadomiony o możliwości złożenia wniosku dotyczącego sposobu rozpoznania sprawy.
Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2025 r. Sąd stwierdził zaistnienie podstaw do zastosowania art. 179a p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Regulacja powyższa ustanawia wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i podyktowana została względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może zatem uchylić własne, zaskarżone kasacyjnie orzeczenie, bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Przesłanki te zaś są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie. Wystarczające jest zatem, aby ziściła się jedna z nich.
Badając dopuszczalność skargi kasacyjnej pod względem formalnym oraz jej merytoryczną zasadność, w kontekście brzmienia art. 179a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w sprawie niniejszej zaistniała pierwsza z wyżej powołanych przesłanek, w postaci pozbawienia strony skarżącej kasacyjnie możności obrony swych praw, co stanowi, na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., okoliczność uzasadniającą stwierdzenie nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyło SKO (o czym skarżący nie został powiadomiony). W wyniku takiego działania Sądu nie poinformowano skarżącego o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i możliwości zajęcia stanowiska przed wydaniem wyroku. Taka sytuacja, jak już wyżej wskazano, wyczerpuje przesłankę nieważności postępowania, jako pozbawienie strony możliwości obrony jej praw. Dostrzeżenie nieważności na tym etapie postępowania, umożliwiło Sądowi skorzystanie z formuły orzeczenia autokontrolnego w trybie art. 179a p.p.s.a. Wyrazem tego jest uchylenie wyroku wydanego przez Sąd w dniu 11 czerwca 2025 r., o czym orzeczono, na zasadzie art. 179a p.p.s.a., w punkcie I wyroku z dnia 15 października 2025 r.
Odnosząc się natomiast do merytorycznego aspektu sprawy, Sąd nie znajduje podstaw do zmiany wcześniej prezentowanego stanowiska i stwierdza nadal, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wobec eksponowanego w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie udzielenia P zezwolenia na usunięcie drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] relacji [...] na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], [...] w obrębie [...], gm. [...], wymienionych w załączniku nr 2, który stanowi integralną część decyzji.
Zgodnie z art. 56 ust. 1 u.t.k., w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Treść tej regulacji odwołuje się wprawdzie do przesłanek, które wydają się abstrahować od kryterium odległości drzew lub krzewów względem obszaru kolejowego (przesłanki "utrudnienia widoczności" lub "powodowania zasp śnieżnych"), jednak nie należy zapominać, że zakres zastosowania przepisu art. 56 ust. 1 u.t.k. jest szerszy. Obejmuje on bowiem nie tylko sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w takim sposób, że utrudniają one widoczność lub powodują zaspy śnieżne, lecz także sytuacje, w których naruszono odległości minimalne usytuowania, które prawodawca uznał a priori za stwarzające niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzewa lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 maja 2021 r., II SA/Gl 5/21, orzeczenia.nsa.gov.pl.)
Zgodnie z § 1a rozp. MI, poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi - w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych (ust. 1). W przypadkach innych niż określone w ust. 1 - w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny (ust. 2).
Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci załącznika nr 2 do protokołu z wizji terenowej na działkach skarżącego (podpisanego przez ówczesnego pełnomocnika skarżącego) wskazuje, że w odniesieniu do działek skarżącego odległości drzew rosnących wzdłuż torowiska od skrajnej szyny toru na długości omawianych wyżej działek wynosi od 5,54 m do 5,64 m oraz odległość od zewnętrznej krawędzi rowu bocznego wynosi od 1,60 m do 1,49 m. Materiał dowodowy potwierdził zatem naruszenie minimalnych odległości wskazanych w § 1a rozporządzenia MI. Zasadne było zatem udzielenie P opisanego wyżej zezwolenia.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi, należy wskazać, że dokumenty na które zwraca uwagę skarżący, związane z modernizacją linii kolejowej nr [...] relacji [...] (postanowienie GINB z dnia [...] stycznia 2025 r., nr [...]), nie mogły zmienić kierunku rozstrzygnięcia. Podnoszone przez skarżącego kwestie związane z modernizacją linii kolejowej nr [...] nie dotyczą bowiem niniejszego postępowania, którego celem było wydanie rozstrzygnięcia (z wniosku zarządcy – [...]) w sprawie usunięcia drzew lub krzewów rosnących przy istniejącej (zmodernizowanej i użytkowanej na potrzeby transportu szynowego) linii kolejowej nr [...].
Z powyższych względów nie zachodziła podstawa do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, dlatego nie ma przesłanek do jej uchylenia.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku.