II SA/GO 206/24

II SA/Go 206/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 107 § 2, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. Nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówiono G. S. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej D. S. w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. w łącznej kwocie 2.388.30 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 2.146,54 zł.
W treści uzasadnienia decyzji organ wskazał, że decyzją znak [...] z dnia [...] października 2012 r. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną D. S. na okres od [...] października 2012 do [...] września 2013 w kwocie 250,00 zł miesięcznie. Ogółem w ww. okresie wypłacono kwotę 3.000,00 zł. W okresie od [...] października 2012 r. do dnia wydania decyzji na rachunek bankowy ośrodka wpłynęła łączna kwota 611,70 zł na poczet zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Do spłaty pozostaje kwota 2.388,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji administracyjnej w wysokości 2.146,54 zł, co łącznie stanowi kwotę 4.534,84 zł. Zgodnie z zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], zobowiązania z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobie uprawnionej - 0,00 zł, należności wierzyciela alimentacyjnego - 503,92 zł i należności likwidatora funduszu alimentacyjnego pozostałe ze świadczeń alimentacyjnych wypłaconych przed dniem [...] maja 2004 r. na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - 0,00 zł - również nie były regulowane.
W dniu [...] grudnia 2023 r. G. S. zwrócił się do organu o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał, że na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy ustalono, że wnioskodawca przebywa na zasiłku chorobowym i otrzymuje z tego tytułu kwotę 2481,80 zł miesięcznie. Nie posiada osób na utrzymaniu. Terminowo reguluje opłaty, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2018 r., wydane na stałe. Ponadto w okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2023 r. pobierał zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności. Według ustaleń organu wnioskodawca obecnie zatrudniony jest w firmie H. Sp z o.o. Analizując sytuację materialno-bytową strony organ wskazał, że z uwagi na posiadanie stałego źródła dochodu brak jest przesłanek do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wskazując, że organ błędnie ustalił, że posiada on stałe źródło dochodu. Odwołujący podniósł, że dnia [...] października 2023 r. firma w której pracował, nie przedłużyła mu stosunku pracy i od [...] października 2023 r. maksymalnie do [...] stycznia 2024 r. może przebywać na zasiłku chorobowym pobierając z tego tytułu świadczenie. Ponadto odwołujący podniósł, że brak możliwości podjęcia pracy nie pozwala mu na spłatę zadłużenia względem funduszu alimentacyjnego. Jest osobą samotną, samotnie gospodarująca i nie ma wsparcia bliskich oraz innych instytucji. Dodał przy tym, że od 2014 r. tj. od kiedy wystawione zostało zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, nie był informowany o fakcie zadłużenia oraz narastających odsetkach, a jest to okres [...] lat.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na treść przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877 ze zm., dalej także jako u.p.o.u.a.) organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
SKO wskazało, że okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę. Dokonując wykładni art. 30 ust. 2 cyt. ustawy i tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie zdaniem SKO nie można pominąć, że przy ocenie tej sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją perspektywy poprawy jego sytuacji w przyszłości. Uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Kluczowe jest ustalenie czy ewentualne przeszkody w realizacji należności mają charakter trwały i nieodwracalny. Tymczasem ww. okoliczności na to nie wskazują. SKO wskazało, iż odwołujący ma dochód i mimo posiadanych schorzeń nie jest osobą trwale niezdolną do pracy. Z dokumentacji zgromadzonej w toku prowadzonego postępowania wynika, że odwołujący przebywa na zasiłku chorobowym i otrzymuje miesięcznie z tego tytułu kwotę 2481,80 zł, nie posiada osób na utrzymaniu, terminowo reguluje opłaty. Z załączonej dokumentacji medycznej wynika, że odwołujący posiada [...] oraz choroby współistniejące: [...],[...], choroby [...] oraz [...]. Odwołujący posiada również orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydane na stałe. Ponadto w okresie od [...] września 2015 r. do [...] października 2023 r. pobierał zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności. Od dnia [...] lipca 2023 r. odwołujący podjął zatrudnienie w firmie H. Sp z o.o. Obecnie przebywa na zasiłku chorobowym. W ocenie składu orzekającego organ zasadnie przyjął, że ogół okoliczności sprawy wskazuje, że w stosunku do odwołującego nie zachodzą szczególne okoliczności wskazujące na całkowity i trwały brak możliwości spłaty choćby części zadłużenia.
Od powyższej decyzji G. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Skarżący zarzucił organom obu instancji brak uwzględnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. w odniesieniu do jego sytuacji materialnej, rodzinnej a przede wszystkim zdrowotnej. Według skarżącego przedstawione przeze niego argumenty i dowody na okoliczność bardzo złego stanu zdrowia oraz faktu niemożności podjęcia pracy zarobkowej a co za tym idzie możliwości spłacenia chociażby w ratach ww ,zadłużenia ,zarówno organ I jak i II instancji, pomija lub nie dostrzega i umniejsza. Zwrócił uwagę na błędne stwierdzenie przez organy co do rzekomego, trwającego zatrudnienia w firmie H. jako stałe źródło dochodu, które pozwalałoby na spłacanie zadłużenia, gdyż niestety, ale ze względu na zły stan zdrowia, przestał pracować w tej firmie [...] października 2023 po rozwiązaniu umowy na czas określony co było spowodowane faktem ,przebywania na zasiłku chorobowym ,ze względu na bardzo zły stan zdrowia. Podał, że w obecnej chwili ,czyli po zakończeniu ustawowego czasu przebywania na zasiłku chorobowym do [...] stycznia 2024, przebywa od [...] stycznia 2024 do [...] lipca 2024 na świadczeniu rehabilitacyjnym spowodowanym niezdolnością do pracy zgodnie z Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS, które otrzymał ze względu na bardzo zły stan zdrowia a co za tym idzie brak możliwości podjęcia pracy. Wyjaśnił, iż musi szukać środków na swoją egzystencję i leczenie podczas prywatnych zbiórek na portalach internetowych, gdyż brakuje mu często po opłaceniu kosztów leczenia, dojazdów opłat i żywności na dalszą egzystencję, jest osobą samotną i nie może liczyć na wsparcie bliskich. Dodał też że jego wielochorobowość jest postępująca, przewlekła, generująca ogromne koszty związane z leczeniem oraz ciągłymi potrzebami przebywania na różnych oddziałach specjalistycznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja SKO w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. o odmowie umorzenia wobec skarżącego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej D. S. w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. w łącznej kwocie 2.388.30 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 2.146,54 zł.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993, dalej jako u.p.o.u.a.), która w art. 30 stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (ust. 2). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).
Niewątpliwie instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawarta w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., stanowi wyjątek od zasady zawartej w art. 27 ust. 1 tej ustawy, który przewiduje obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 294/23). Dopuszczalność zastosowania tego wyjątku zaś jest możliwa, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.
Jak wskazuje treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. powinien być przy tym interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., I OSK 2670/17).
Z brzmienia zacytowanego art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie wynika, aby ustawodawca wskazał w nim jaki okres ma obejmować ocena sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, stąd też badaniu powinna podlegać aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna. Oznacza to, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Na gruncie powołanego przepisu nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie oceny, we wskazanym wyżej zakresie, w oparciu o sytuację dłużnika, czy jego zachowania, jakie miały miejsce w przeszłości lub z punktu widzenia wskazywanych perspektyw, mogących w ocenie dłużnika doprowadzić do pogorszenia jego sytuacji (por. wyrok NSA z 21 listopada 2017 r., I OSK 1100/17).
Należy mieć na uwadze, że umorzenie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zapada w ramach uznania administracyjnego. Wskazuje na to zwrot "może" odnoszący się do uprawnienia organu administracji. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne, wyraża się w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie ma obowiązku rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób. Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 lutego 2023 r., I OSK 809/22, 30 grudnia 2020 r., I OSK 2903/18, 27 października 2020 r., I OSK 1011/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Wymaga podkreślenia, że na organie spoczywa obowiązek wyważenia interesu społecznego (publicznego) oraz słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. Organ powinien zatem każdorazowo zidentyfikować zarówno interes publiczny, jak i słuszny interes strony i w okolicznościach konkretnej sprawy rozważyć owe interesy, przyznając jednemu z nich prymat. W sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, organ powinien wyczerpująco wyjaśnić w motywach wydanej decyzji, na czym polegało wyższe wartościowanie doniosłości interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania (zob. wyrok NSA dnia 15 grudnia 2022 r., I OSK 807/20, wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., I OSK 13175/14, CBOSA). Wywody organu w tym zakresie muszą być wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy organ I instancji ustalił, że skarżący przebywa na zasiłku chorobowym i otrzymuje z tego tytułu 2481,80 zł miesięcznie, nie ma osób na utrzymaniu, regularnie dokonuje opłat. Podał też, iż strona ma [...] i liczne choroby współistniejące, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe. Od września 2015 r. do października 2023 r. pobierał zasiłek stały z tytułu niepełnosprawność, ale od [...] lipca 2023 r. ten mu nie przysługuje w związku z podjęciem zatrudnienia. Organ I instancji odmówił skarżącemu uwzględnienia jego wniosku, stwierdzając na podstawie analizy sytuacji materialno-bytowej, że posiada on stałe źródło dochodu wobec czego organ nie dostrzegł przesłanek do umorzenia zadłużenia.
Strona w odwołaniu zakwestionowała stanowisko organu, podkreślając swoją bardzo trudną sytuację zdrowotną (rzadka choroba [...] i wiele innych chorób), która powoduje, że nie może podjąć zatrudnienia (do odwołania załączył liczna dokumentację medyczną). Poinformował też, że [...] października 2023r. firma, w której był zatrudniony nie przedłużyła mu umowy, a na zasiłku chorobowym może przebywać do [...] stycznia 2024 r. Dlatego zwrócił uwagę, że wobec stanowiska organu aktualnie nie pracuje i nie ma stałego dochodu.
Natomiast organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zasadzie powielając uzasadnienie z decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. SKO stwierdziło, że skarżący ma dochód w postaci zasiłku chorobowego i mimo schorzeń nie jest trwale niezdolny do pracy, podjął zatrudnienie.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że do uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy
z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (zob. wyrok NSA z 7 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 2785/20).
Kolegium dopuściło się również naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., wedle której w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Powyższe uchybienie stanowiło jednocześnie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie można przyjąć, aby uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy odnosiło się do stanu faktycznego, który nie został w sprawie w wystarczającym stopniu wyjaśniony.
Dodać należy, że zgodnie z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Jednocześnie organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (§ 3).
Ponadto, zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Wymogów wynikających z powyższych przepisów Kolegium nie dopełniło.
Analiza akt sprawy wskazuje, iż skarżący w odwołaniu wskazał na zmianę swojej sytuacji podając, iż nie jest już zatrudniony a zasiłek chorobowy przysługuje mu do [...] stycznia 2024 r., a do tego zwrócił uwagę na swój ciężki stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Tymczasem SKO wydając decyzję w dniu [...] stycznia 2024 r., nie przeprowadziło co do w/w okoliczności jakiegokolwiek postępowania dowodowego, nie poczyniło żadnych ustaleń, nie wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień czy dowodów. Jednocześnie organ nie odniósł się do faktów przytoczonych w odwołaniu, a jedynie lakonicznie uzasadnił swoje stanowisko. Powyższe wskazuje zatem, iż rozpoznając odwołanie SKO nie ustaliło w sposób prawidłowy stanu faktycznego w sprawie, nie zgromadziło materiału dowodowego pozwalającego na dzień wydania orzeczenia tj. [...] stycznia 2024 r., dokonać organowi oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej skarżącego, która uległa przecież zmianie po wydaniu decyzji organu I instancji, jak wynikało z treści odwołania. Powyższe zaś ma kluczowe znaczenie dla właściwego rozstrzygnięcia podjętego na tle przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i prawidłowego uzasadnienia podjętej decyzji. Powyższe uchybienie mogło zatem mieć wpływ na wynik postępowania.
Sąd nie wskazuje rozstrzygnięcia, zauważa natomiast że organ podejmując decyzję w niniejszej sprawie nie dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarżony organ na etapie postępowania odwoławczego nie dokonał szczegółowej analizy sytuacji dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego, pominął fakty i dokumenty przytoczone i przedłożone przez stronę rzutujące na bieżący stan jego sytuacji.
Konsekwencją wyniku kontroli zaskarżonej decyzji, prowadzącej do wniosku o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego i dokonania na nowo jego oceny przez organ odwoławczy w kontekście ustawowych przesłanek umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, weryfikacja prawidłowości zastosowania przez skarżony organ w tej sprawie przepisów prawa materialnego jest niemożliwa.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będąc związane, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.a oceną prawna i wskazaniami Sądu wyrażonymi w niniejszym wyroku, zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. zgromadzi kompletny materiał dowodowy odpowiadający wskazanym wyżej wymogom. Organ ustali rzetelnie aktualna sytuację rodzinną i dochodową skarżącego, biorąc też pod uwagę jego stan zdrowia i związane z tym możliwości podjęcia zatrudnienia, mając przy tym na uwadze konieczność zapewnienia stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a.), po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie będzie spełniać wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a. Ewentualnie w sytuacji stwierdzenia, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a przekracza granice dopuszczalności uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a., SKO rozważy zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy w sytuacji merytorycznego orzekania, obowiązany będzie uwzględnić, że uznaniowe decyzje odmowne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione.
Sąd zwraca uwagę, iż skarżący załączył do skargi dokumenty w postaci decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2024 r. o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego, która wydana została po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd wyjaśnia, iż kontrola sądowoadministracyjna dokonywana jest według stanu na dzień orzekania przez skarżony organ, a Sąd nie może brać pod uwagę dokumentów pochodzących z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji. Jednak dokument taki może zostać dołączony do akt w ramach ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Podobnie jak załączone do skargi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2024 r., które pochodzi z daty sprzed wydania zaskarżonej decyzji, jednak nie zostało dołączone do akt administracyjnych, gdyż skarżący nie został przez organ poinformowany w trybie art. 10 k.p.a., ani tez w trybie art. 79a k.p.a. i nie miał możliwości dołączenia w/w orzeczenia.