II SA/Go 19/10

II SA/Go 19/10 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2010-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Bohdanowicz
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
art.6
Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
art. 10 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi C.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności działki siedliskowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 1975 roku Nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy, działając na podstawie przepisów art. 1, 9 i 31 ustawy z dnia 24 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw na własność Państwa w zamian za rentę przejął gospodarstwo rolne - bez zabudowań - należące do E. i R. małżonków K. o powierzchni 15,19 ha, położone we wsi [...], obejmujące m.in. działkę nr [...]. Umową z dnia [...] grudnia 2008 roku, sporządzoną w formie aktu notarialnego nr Rep. A numer [...], R.K. jako właścicielka, tym w wyniku spadkobrania po mężu E., nieruchomości budynkowej ( obejmującej budynek mieszkalny i budynek gospodarczy ) stanowiącej odrębny od gruntu przedmiot własności, położonej na działce nr [...] darowała wskazaną nieruchomość córce C.T..
Pismem z dnia [...] marca 2009 roku C.T. wystąpiła do Starosty Powiatowego z wnioskiem o przyznanie na własność działki siedliskowej oznaczonej nr ewid. [...], którą zdali na Skarb Państwa E. i R.K.. W uzasadnieniu wskazała, iż jest właścicielką budynków położonych na wskazanej działce. Do wniosku dołączyła aktualny skrócony odpis KW nr [...] potwierdzający ten fakt. Pismem dnia [...] marca 2009 roku Starosta powiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu – w wyniku jej wniosku - postępowania w sprawie "zwrotu nieodpłatnie na własność "działki siedliskowej o nr ewid. [...], stanowiącej własność Gminy oraz, że wniosek zostanie rozpatrzony po wydzieleniu działki siedliskowej z działki nr [...] przez geodetę uprawnionego". W dniu w dniu [...] lutego 2009 roku Starosta wystąpił do uprawnionego geodety ze zleceniem wyodrębnienia działki siedliskowej z działki nr [...].
W toku tego postępowania wywołanego wnioskiem C.T., Burmistrz Miasta i Gminy decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku, powołując w podstawie prawnej przepisy art. 93 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 1 i art. 96 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 roku , Nr 26, poz. 2603 ze zm.) oraz § 5, 6, ust. 1, § 10, 14 i 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 roku w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości (dz. U. Nr 268, poz. 2663) – po rozpatrzeniu wniosku Gminy - orzekł o zatwierdzeniu podziału nieruchomości obejmującej działkę nr ewid. [...], o pow. 0,5297 na działki nr [...] o pow. 0,2053 ha i nr [...] o pow. 0,3244. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, iż działkę nr [...] podzielono w celu wydzielenia działki siedliskowej i działki pod zabudowę, zaś dokonany podział, wg projektu sporządzonego przez geodetę uprawnionego, nie jest sprzeczny z ustaleniami zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr XII/121/99 z dnia [...] grudnia 1999 roku. Jednocześnie organ "ustalił służebność na działce [...] przejazdu i przechodu dla działki [...]". Powiadomiona prze Starostę pismem z dnia [...] sierpnia 2009 roku o zakończeniu "postępowania w sprawie przyznania nieodpłatnie na własność działki nr [...]" C.T. pismem z dnia [...] sierpnia 2009 roku zarzuciła, iż nie była powiadomiona o prowadzeniu postępowania zmierzającego do podziału działki nr [...], nie zna przyczyn i zasad dokonania tego podziału, a postępowanie wywołane jej wnioskiem zostało wszczęte w przedmiocie nieodpłatnego przekazania na jej rzecz całej działki nr [...], która m.in. jej rodzice przekazali Skarbowi Państwa. Zdaniem wnioskodawczyni przedmiotem zwrotu powinna być cała działka, a jej zwrot ma służyć racjonalnemu wykorzystaniu zarówno budynków jak i gruntu związanego z tymi budynkami. Wskazywała też, iż dokonany podział powoduje zablokowanie dojazdu do innej jej działki tj. działki nr [...]. W dniu [...] września 2009 roku doszło do okazania, m.in. z udziałem wnioskodawczyni, granic nowo wydzielonej z działki nr [...] działki siedliskowej. W toku tej czynności wnioskodawczyni kwestionowała dokonany podział zarzucając brak dojazdu do działki [...], której jest współwłaścicielką w wyniku spadkobrania po matce R.K..
Decyzją z dnia [...] października 2009 roku nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 10, poz. 53), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- powoływanej jako Kpa) oraz art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592), po rozpatrzeniu wniosku C.T. orzekł o przeniesieniu nieodpłatnie na własność wnioskodawczyni działki siedliskowej położonej w [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków numerem [...] o powierzchni 0,2053 ha, stanowiącej własność Gminy.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie badania księgi wieczystej Kw [...] ustalono, że C.T. jest właścicielką budynków położonych na działce, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przejętego na Skarb Państwa od E. i R.K. (powinno być: K.) decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 1975 roku nr [...]. Zgodnie natomiast z art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, właścicielom budynków położonych na działce, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 roku, na ich wniosek przyznaje się własność tej działki. Odnosząc się do uwag strony zawartych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 roku Starosta podkreślił, do działki rolna nr [...] będącej własnością R.K. istnieje dojazd drogami polnymi nr [...]. Wskazał także, iż geodeta uprawniony, który dokonał podziału działki nr [...], konsultował projekt podziału tej działki z właścicielem czyli Gminą reprezentowaną przez Burmistrza, a podział został dokonany zgodnie z obowiązującym prawem.
W odwołaniu C.T. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i wypełnienie w całości osnowy wniosku o przeniesienie na własność działki oznaczonej nr ewid. [...]. Odwołująca podkreślała, iż przedmiotem postępowania była działka nr [...], którą użytkuje w całości. Na obszarze nieruchomości wydzielonej obecnie przez organ jako działka ewid. [...] znajduje się dom i zabudowania gospodarcze oraz podwórze zapewniające komunikację między nimi, a na nowej działce [...] strona uprawia ogród owocowo-warzywny oraz posiada drzewa i krzewy owocowe z których pożytki stanowią istotną pozycję w jej budżecie domowym. Zarzuciła, iż organ I instancji w żaden sposób nie uzasadnił na jakiej podstawie faktycznej i prawnej dokonał podziału działki nr [...] pozbawiając tym samym stronę możliwości racjonalnego korzystania z nieruchomości. Wywodziła, iż pozbawienie jej działki nr [...] powoduje utrudnienie w korzystaniu przez nia z innej działku tj. działki [...], wchodzącej w skład spadku po jej zmarłej matce. Zarzucała także, że powstała w wyniku podziału działka nr [...] pozbawiona jest dostępu do drogi publicznej. Zdaniem odwołującej, Gmina działała w niniejszej sprawie w złej wierze, wbrew zasadom pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa. W ocenie strony, organ w uzasadnieniu w żaden sposób nie uzasadnił na jakiej podstawie faktycznej i prawnej dokonał podziału działki ewid. [...] i tym samym pozbawił ją możliwości racjonalnego korzystania z nieruchomości. Podkreślała, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym zwrot działki ma służyć bardziej racjonalnemu wykorzystaniu zarówno budynków, jak i gruntu związanego z tymi budynkami, co jest możliwe, gdy będą własnością tej samej osoby (wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 1991 r., II SA 194/91 OSP 1992/63). Ponadto wskazywała, iż pozbawienie jej działki ewid. nr [...] będzie powodowało utrudnienie w korzystaniu z innej działki, do której strona ma prawo na podstawie prawa spadkowego. Z kolei powstała w wyniku podziału działki nr [...] działka nr [...] nie ma dostępu do drogi publicznej.
Rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2009 roku nr [...] powołując się m.in. na przepis art. 6 ustawy dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin ( Dz.U. nr 10, poz. 53) utrzymało w mocy decyzję Starosty.
W uzasadnieniu organ II instancji uznał, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż decyzja organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Wyjaśnił jednocześnie, iż stosownie do art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego. Wywiodło, iż decyzja wydana na podstawie tego przepisu powinna rozstrzygać zarówno o przeniesieniu własności działki, jak i o jej wielkości. W takim przypadku nie zachodzi zatem potrzeba wydawania w odrębnym postępowaniu administracyjnym innej decyzji o podziale nieruchomości, zatwierdzającej projekt podziału na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 6 cytowanej ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., określająca wielkość działki przekazywanej nieodpłatnie właścicielom budynków stanowiących odrębny przedmiot własności, samodzielnie dokonuje podziału nieruchomości, z której następuje wydzielenie takiej działki. W postępowaniu tym organ administracji nie bada zgodności podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co jest postawą podziału nieruchomości według art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego dokonany w sprawie podział działki nr [...], zgodny jest z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), a celem jego jest nieodpłatne przeniesienie przez Państwo własności nowo powstałej działki na C.T.. W tym zakresie organ powołał się także na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 30 listopada 1990 roku, sygn. akt II SA 697/90, zgodnie z którym wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Jednocześnie organ wskazał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie [...], składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,5297 ha, dla której sporządzono Kw [...]. Decyzja nie została zaskarżona. Organ stwierdził jednocześnie, iż przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu nie może być zasadność dokonanego podziału. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera drobne uchybienia. Organ I instancji powinien bardziej szczegółowo wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którym się kierował wydając decyzję. Jednakże w istocie decyzja ta zawiera wszystkie ustawowo wymagane elementy i zarówno jej rozstrzygnięcie jak i treść odpowiadają obowiązującym przepisom prawa. Organ ma bowiem prawo przekazać na własność tylko część działki o którą wnioskowała strona.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie, C.T. zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego m.in.: art. 7, 8, 9, 11, 12, 77 § 1, 107 § 3 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej oraz nieustosunkowanie się do wszystkich jej zarzutów i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności. W tym zakresie skarżąca podkreśliła, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, co stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Najistotniejsze wady, którymi obarczone zostało uzasadnienie skarżonej decyzji to niepełność uzasadnienia i pozorność uzasadnienia. Nadto strona zwróciła uwagę na fakt, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...] nie została jej doręczona, a więc nie miała możliwości jej zaskarżenia. Z kolei w piśmie z dnia [...] marca 2009 r. Starosta wskazał, że o "toku postępowania będzie pani informowana na piśmie", a w dniu [...] sierpnia 2009 roku poinformował o ograniczeniu postępowania jedynie do działki [...]. Skarżąca podkreśliła, iż wniosła w tym zakresie uwagi do organu I instancji, jednakże Starosta w uzasadnieniu decyzji jedynie lakonicznie odniósł się do zarzutów, natomiast zupełnie pominął kwestię podania motywów, którymi się kierował dzieląc działkę [...].
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 roku Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2010 roku skarżąca, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, akcentował, iż do Starosty wystąpiła o zwrot całej działki nr [...], a w toku postępowania kwestionowała prawidłowość jej podziału . Została pozbawiona możliwości zaskarżenia nieprzekazania działki nr [...] ze względu na brak orzeczenia w tym przedmiocie. Podniosła, iż nie kwestionuje orzeczenia organów w zakresie w jakim przyznały jej działkę nr [...], a zarzuty dotyczą wyłącznie nieprzyznania jej działki [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła być uwzględniona.
1. W pierwszej kolejności wskazać należy na reguły według których orzekają sądy administracyjne. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm. - dalej jako: ppsa) sądy te dokonują kontroli zaskarżonych skargą decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem (legalności). Powołana regulacja oznacza w konsekwencji, iż przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ta sama sprawa administracyjna, która została rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją. Istotą tego postępowania jest zatem badanie przez sąd administracyjny prawidłowości konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. Wskazania przy tym wymaga, iż zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl § 2 powołanego przepisu sąd administracyjny nie może wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu w całości lub w części. O ile więc przy rozpoznawaniu sprawy sąd nie jest związany zakresem zaskarżenia kwestionowanej decyzji, to w zakresie możliwości orzekania w kontrolowanej sprawie sądowoadministracyjnej musi stosować się do reguły wynikającej z przepisu art. 134 § 2 ppsa. Wynikający z powołanego przepisu zakaz reformationis in peius stanowi przeszkodę do uchylenia zaskarżonej decyzji czyli wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, tj. orzeczenia pozbawiającego skarżącego uprawnienia nabytego już decyzją ostateczną. Dodatkowo wskazać należy też, że sąd administracyjny nadto może, na zasadach wynikających z art. 135 ppsa , usunąć z obrotu prawnego także akty inne niż zaskarżony skargą, ale dotyczy to jedynie rozstrzygnięć wydanych w granicach tej samej sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga, a nie wydanych w innych postępowaniach dotyczących innych spraw. Natomiast usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej skargą decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jego treść albo gdy doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1-3 ppsa).
2. Postępowanie administracyjne, zakończone kontrolowaną przez Sąd w niniejszej sprawie decyzją ostateczną SKO, wszczęte zostało wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2009 roku, którym domagała się ona przyznania prawa własności działki oznaczonej nr ewid. [...], o pow. 0,52 ha. Wpływ tego – jednoznacznie sprecyzowanego - wniosku do Starosty, jako organu I instancji, spowodował wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania prawa własności wskazanej działki tj. działki nr [...]. Prowadzone przez Starostę postępowanie zakończyło się decyzją (utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy) przyznającą skarżącej prawo własności działki nr [...]. Podstawą materialnoprawną decyzji Starosty z dnia [...] września 2009 roku, jak i rozstrzygnięcia SKO, stanowił przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 10, poz. 53). Z treści powołanego przepisu wynika, iż uprawnienie do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki, przysługuje właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 roku. Uprawnienie to przysługuje każdemu podmiotowi, który potrafi wykazać, że przysługuje mu prawo własności do tych budynków, bez względu na sposób jego nabycia. Celem art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 było uporządkowanie stosunków własnościowych przez zrównanie sytuacji prawnej rolników przekazujących gospodarstwo rolne Państwu przed dniem 1 stycznia 1983 roku i po tej dacie, a także odejście od oderwania własności budynków od działki gruntu na której je wzniesiono (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002 roku w sprawie III CZP 37/02- OSNC 2002, nr 7-8, poz. 96; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 1991 roku w sprawie II SA 194/91, OSP 1992/2/3). Analiza uregulowań prawnych zawartych w art. 6 wskazanej ustawy prowadzi do wniosku, iż przepis ten nie gwarantuje właścicielom budynków, które pozostały własnością rolnika po przekazaniu gospodarstwa rolnego (wraz z działką gruntu na której budynki te były posadowione) na rzecz Skarbu Państwa bezpłatnego przekazania na ich rzecz tej samej co do powierzchni, działki geodezyjnie wyodrębnionej która była przedmiotem przekazania w zamian za świadczenie emerytalno- rentowe, ale tylko takiej działki która jest zabudowana, a więc nieruchomości co do zasady odpowiadającej powierzchni posadowionych na niej budynków. W wyroku z dnia 8 grudnia 1990 roku Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II SA 593/90 stwierdził, iż przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku nie nakłada na organ administracji państwowej (obecnie starostę) obowiązku przeniesienia na rzecz właścicieli budynków znajdujących się na działce, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, własności gruntu całego dawnego siedliska, lecz jedynie takiej powierzchni gruntu (działki), która jest niezbędna do korzystania z budynków (vide: ONSA 1991/1/8). W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, iż przy ustalaniu rozmiarów i kształtu działki, która ma być przedmiotem nieodpłatnego przekazania właścicielom budynków usytuowanych na byłym siedlisku należy uwzględniać przede wszystkim ich uzasadniony interes przejawiający się w umożliwieniu im dojazdu do tych budynków i swobodnego z nich korzystania. Z kolei w wyroku z dnia 20 lutego 1990 roku w sprawie NSA Sa/Lu 941/89 NSA stwierdził, iż powierzchnia działki gruntu podlegającej zwrotowi w trybie analizowanego art. 6 nie musi być równa powierzchni działki siedliskowej przekazanej Państwu (bez budynków) przed 1 stycznia 1983 roku. O wielkości działki podlegającej zwrotowi w trybie art. 6 rozstrzyga organ orzekający w sprawie oceniając całokształt zebranego materiału, interes społeczny i mieszczący się w granicach prawa słuszny interes strony. W wyroku z dnia 30 listopada 1990 roku w sprawie II SA 697/90 (vide: OSNA 1991/1/6) wyrażony został przez NSA pogląd, iż wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (vide: ONSA 1991/1/6). NSA stwierdził, iż z brzmienia powołanego przepisu wynika iż ustawodawca, posługując się pojęciem "działka" miał na uwadze działkę lub część większej działki, na której znajdują się budynki, wydzielonej geodezyjnie w oddzielną działkę. Wyjaśnił, iż w praktyce działki siedliskowe mogły być zabudowane samodzielnie, to znaczy, że cała działka została zabudowana i nie można jej podzielić na dwie lub więcej działek; mogły też być działki kilku-, a nawet kilkunastohektarowe, stanowiące gospodarstwo rolne, w których siedlisko stanowi tylko niewielka ich część. Po wydzieleniu siedliska z większej działki i oznaczeniu go numerem geodezyjnym powstaje działka siedliskowa i druga działka geodezyjna przeznaczona do rolniczego użytkowania , która nie podlega przekazaniu.
Odnosząc poczynione rozważania ogólne do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż niezasadne było stanowisko skarżącej, iż art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin co do zasady gwarantuje właścicielowi budynków zwrot całej, wchodzącej w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, działki na której znajdowały się budynki pozostające nadal własnością rolnika. Równie niezasadne pozostawało jej twierdzenie, iż rozpoznając wniosek o zwrot działki pod budynkami organ powinien uwzględniać fakt iż wnioskujący jest właścicielem innej pobliskiej nieruchomości. W ocenie Sądu orzekającego, słuszny interes (art. 7 Kpa) podmiotu o jakim mowa w art. 6 ustawy z 24 lutego 1989 roku, organ ma obowiązek uwzględniać w granicach wyznaczonych tym przepisem i celem ustawy tj. wielkość działki do zwrotu powinna być określona przy uwzględnieniu zapewnienia możliwości normalnego korzystania z budynków stanowiących własność wnioskodawcy, w tym dojazdu do nich. W ramach tak rozumianego słusznego interesu strony nie mieści się obowiązek organu uwzględniania faktu uprawiania na części działki [...] (po podziale działka [...]) ogrodu owocowo- warzywnego czy przyznania działki nr [...], nie dla zapewnienia normalnego korzystania i dojazdu do budynków na działce [...], ale w celu zapewnienia graniczenia z innymi działkami, których skarżąca jest dzierżawcą (działka [...]) i współwłaścicielem (działka nr [...]).
3. W rozpoznawanej sprawie w czasie trwania postępowania wszczętego omówionym wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2009 roku, doszło do wszczęcia - na wniosek Gminy – oraz przeprowadzenia i zakończenia przez inny organ niż orzekający w sprawie zwrotu działki decyzją ostateczną, odrębnego postępowania administracyjnego, którego stroną skarżąca nie była. W jego wyniku doszło do podziału działki nr [...], o której zwrot skarżąca wystąpiła, na dwie działki: siedliskową nr [...] o pow. 0,2053 ha i działki pod zabudowę nr [...] o po. 0,3244 ha. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji podział dokonany został z uwzględnieniem ustaleń planu miejscowego. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku skarżącej o przyznanie nieodpłatne działki nr [...] Starosta, jako organ właściwy w sprawie, związany był ostateczną decyzją zatwierdzającą projekt podziału tej działki na działki [...]. Nie był też uprawniony do oceny jej legalności. Podobnie aktem tym związane było SKO. Również Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mógł poddać kontroli decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2009 roku, bowiem jest to akt podjęty w innej niż rozpoznawana, sprawie administracyjnej (vide: art. 135 ppsa). Środkiem prawnym służącym wzruszeniu decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] mógł być wniosek o wznowienie postępowania złożony przez podmiot, który, uznając iż ma interes prawny w rozstrzygnięciu tej sprawy, został pozbawiony udziału w tym postępowaniu.
Rozstrzygając decyzją z dnia [...] września 2009 roku o zasadności wniosku skarżącej, żądającej przyznania całej działki nr [...] (a tym samym wszystkich działek powstałych w wyniku jej podziału) Starosta orzekł jedynie przyznaniu jej jednej działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...]. W decyzji nie zawarł żadnego (pozytywnego lub negatywnego) rozstrzygnięcia co do pozostałej części wniosku. Skoro bowiem w dacie wpływu wniosku skarżącej istniała działka nr [...], która w dacie decyzji uległa już podziałowi, to Starosta w swym rozstrzygnięciu powinien ten fakt uwzględnić, zamieszczając w osnowie decyzji rozstrzygnięcie dotyczące drugiej z działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...]. Brak tego rozstrzygnięcia powoduje – w ocenie Sądu – iż Starosta pozostaje w stanie zaskarżalnej bezczynności (art. 3 ust 2 pkt 8 ppsa) w zakresie części wniosku obejmującej żądanie nieodpłatnego przekazania drugiej z powstałych po podziale działek, co jest konsekwencją wniosku o przyznanie działki nr [...]. Wobec braku jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w tej kwestii nie było podstaw do dokonywania kontroli sądowej w tym przedmiocie. W szczególności zaś okoliczność ta nie mogła być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji SKO, które jako organ odwoławczy orzeka jedynie w zakresie sprawy rozpoznanej przez organ I instancji. W ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji skarżącej służy skarga na bezczynność Starosty w tym przedmiocie, po wyczerpaniu trybu zażalenia o jakim mowa w art. 37 Kpa.
Podkreślenia też wymaga, iż sama skarżąca wskazuje, jak to wynika z jej pisma procesowego z dnia [...] marca 2010 roku, iż "nie skarży decyzji, która dokonuje przysporzenia majątkowego, ale zarzuty dotyczą tego czego nie otrzymała, a do czego ma prawo, czyli działki nr [...]". Zważywszy na taki zakres skargi jak i poczynione wywody odnośnie, wynikającego z art. 134 § 2 ppsa, zakazu reformationis in peius decyzja organu odwoławczego jak i decyzja Starosty nie mogły zostać wyeliminowane z o obrotu prawnego. Doszłoby bowiem w takiej sytuacji do pozbawienia skarżącej uprawnienia nabytego już przez nią decyzją ostateczną. W tym stanie rzeczy podnoszone przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły odnieść zamierzonego przez nią skutku w postaci uchylenia decyzji. O ile bowiem zgodzić się należy z wywodami skargi co do teg, iż uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie w pełni odpowiadają wymogom art. 107 § 3 Kpa to uchybienia te nie mogły w okolicznościach sprawy prowadzić do uwzględnienia skargi, która z omówionych przyczyn podlegała oddaleniu (art. 151 ppsa).