II SA/Go 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2010-06-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańkopalnia odkrywkowauchwała rady gminyinteres prawnylegitymacja skargowaprawo samorządoweprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki wydobywczej na uchwałę Rady Gminy uchylającą decyzję o przystąpieniu do zmiany studium zagospodarowania przestrzennego, uznając brak legitymacji skargowej skarżącego.

Spółka wydobywcza zaskarżyła uchwałę Rady Gminy uchylającą decyzję o przystąpieniu do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, która miała umożliwić budowę kopalni odkrywkowej. Skarżąca argumentowała naruszenie przepisów prawa planistycznego i geologicznego, wskazując na posiadane koncesje i interes prawny w zmianie studium. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że spółka nie wykazała naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę, a jedynie interes faktyczny związany z planami inwestycyjnymi.

Spółka Kopalnia "K" S.A. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy uchylającą wcześniejszą uchwałę o przystąpieniu do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy. Zmiana studium miała dotyczyć budowy kopalni odkrywkowej węgla brunatnego. Skarżąca spółka, posiadająca koncesję na rozpoznawanie złóż, argumentowała, że uchylenie decyzji o zmianie studium narusza jej interes prawny, uniemożliwiając uzyskanie koncesji na wydobycie i realizację planów inwestycyjnych. Podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także Prawa geologicznego i górniczego. Rada Gminy uchyliła uchwałę o przystąpieniu do zmiany studium po przeprowadzeniu referendum, w którym mieszkańcy opowiedzieli się przeciwko budowie kopalni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca spółka nie wykazała naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Sąd uznał, że spółka posiadała jedynie interes faktyczny związany z planowanymi inwestycjami, który nie jest chroniony prawem w trybie skargi na uchwałę z zakresu administracji publicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie wykazała naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę, a jedynie interes faktyczny związany z planowanymi inwestycjami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że posiadana koncesja na rozpoznawanie złóż oraz zamiar uzyskania koncesji na wydobycie nie tworzą interesu prawnego chronionego przez prawo w kontekście skargi na uchwałę z zakresu administracji publicznej. Interes faktyczny w realizacji planów inwestycyjnych nie jest wystarczającą legitymacją do zaskarżenia uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Warunek zaskarżenia uchwały organu gminy do sądu administracyjnego - naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 50 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

pkt 5 - właściwość do podejmowania uchwał w przedmiocie studium; pkt 15 - właściwość do stanowienia w innych sprawach zastrzeżonych ustawami.

u.s.g. art. 11 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Mieszkańcy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (referendum) lub przez organy gminy.

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi być zgodny ze studium.

u.p.z.p. art. 10 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

pkt 11 - obowiązek uwzględniania w studium ustaleń programów zawierających zadania rządowe.

u.p.z.p. art. 10 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

pkt 7 - obowiązek uwzględniania w studium obszarów inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym.

u.p.z.p. art. 11

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepisy regulujące tryb uchwalania i zmiany studium, w tym obowiązek wyłożenia projektu do publicznego wglądu i przeprowadzenia dyskusji.

u.p.z.p. art. 32

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek aktualizowania studium w celu zapewnienia zgodności z istniejącymi uwarunkowaniami faktycznymi.

p.g.g. art. 16 § 5

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

Uzgodnienie z wójtem wydania koncesji na wydobycie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub studium.

p.g.g. art. 23 § 1

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

Cel wykonywania prac rozpoznawczych na podstawie koncesji - dokumentowanie złóż.

p.g.g. art. 47 § 3

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

Wyłączne prawo do nieodpłatnego wykorzystania uzyskanych informacji geologicznych przez podmiot ponoszący koszt prac.

p.g.g. art. 53

Ustawa Prawo geologiczne i górnicze

Obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego.

u.o.r.l.

Ustawa o referendum lokalnym

u.g.n. art. 6

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja inwestycji celu publicznego, w tym poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego przez zaskarżoną uchwałę.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym (art. 18 ust. 2 pkt 5 i 15) poprzez powołanie niewłaściwej podstawy prawnej. Naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie udokumentowanych złóż kopalin. Naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 7 oraz art. 11 pkt 4 w zw. z art. 48 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym. Naruszenie art. 11 w zw. z art. 27 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez oparcie uchwały na niewiążących konsultacjach społecznych (referendum). Naruszenie art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez zaniechanie aktualizacji studium. Sprzeczność z art. 53 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w związku z brakiem planu miejscowego dla terenu górniczego. Naruszenie praw "osób trzecich - Skarżącego" oraz naruszenie jego interesu prawnego wynikającego z koncesji na rozpoznawanie złóż.

Godne uwagi sformułowania

Skarga złożona w trybie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis. Interes prawny skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przymiot strony w postępowaniu sądowym [...] przysługuje wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały tym aktem naruszone przed wniesieniem skargi. Kopalnia posiada wyłącznie interes faktyczny w utrzymaniu założeń do zmiany Studium, przyjętych w uchylonej przez Radę Gminy uchwale z dnia [...] grudnia 2008r. Stwierdzając powyższe, podnieść za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy, iż interes ten - jako nieobjęty hipotezą normy wynikającej z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - nie jest chroniony prawem.

Skład orzekający

Marek Szumilas

sprawozdawca

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Mirosław Trzecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu legitymacji skargowej w sprawach dotyczących uchwał organów gminy, zwłaszcza w kontekście interesu prawnego i faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami planistycznymi i interesem podmiotów gospodarczych w procesie planowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między interesami inwestycyjnymi spółki wydobywczej a wolą mieszkańców wyrażoną w referendum, co jest interesujące z perspektywy prawa samorządowego i planowania przestrzennego.

Czy interes firmy ważniejszy niż wola mieszkańców? Sąd rozstrzyga spór o kopalnię.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 181/10 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Marek Szumilas /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
art. 101 ust.1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
art. 16 ust. 5, art. 23 ust. 1 pkt 1, art. 47 ust. 3
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 30 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Kopalni [...] S.A. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r. nr XXXIV/230/09 w sprawie uchylenia uchwały Rady Gminy w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy oddala skargę.
Uzasadnienie
Uchwałą nr XXIII/154/08 z dnia [...] grudnia 2008r., podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 9, art. 10 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), Rada Gminy przystąpiła do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy uchwalonego uchwałą Nr XIII/62/99 z dnia [...] sierpnia 1999r. Stosownie do § 1 ust. 1 uchwały z dnia [...] grudnia 2008r., Rada za celowe uznała dokonanie zmiany studium w zakresie rozwiązań przestrzennych związanych z budową kopalni odkrywkowej węgla brunatnego.
Dnia [...] listopada 2009r. Rada Gminy, powołując się na dyspozycję przepisu art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, podjęła uchwałę nr XXXIV/230/09 uchylającą uchwałę nr XXIII/154/08 z dnia [...] grudnia 2008r. W uzasadnieniu do uchwały z dnia [...] listopada 2009r. Rada wskazała, iż uchwała o przystąpieniu do zmiany studium podjęta została na skutek wniosku "P" Sp. z o.o.. Uznając jednakże wniosek obywatelskiej grupy inicjatywnej, Rada Gminy podjęła w dniu [...] kwietnia 2009r. uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego w sprawie budowy na terenie Gminy odkrywkowej kopalni węgla brunatnego. Mając na względzie, iż w rezultacie przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2009r. referendum większość mieszkańców Gminy opowiedziała się przeciwko planom budowy kopalni, Rada uznała, że brak jest społecznej akceptacji i przyzwolenia na przeprowadzenie zmian w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy w zakresie rozwiązań przestrzennych związanych z budową kopalni odkrywkowej.
Pismem z dnia [...] grudnia 2009r. "P" Sp. z o.o., Kopalnia "K" S.A. oraz "E" S.A. wezwały Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nieważności lub uchylenie w całości m.in. uchwały nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r.
Rada Gminy nie uwzględniła wniesionego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wyrażając swoje stanowisko w tej kwestii w uchwale nr XXXVI/249/10 z dnia [...] stycznia 2010r.
Z uwagi na powyższe, Kopalnia "K" S.A. pismem z dnia [...] lutego 2010r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę m.in. na uchwałę Rady Gminy nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r. Kopalnia we wstępnej części skargi wyjaśniła, iż decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2008r. uzyskała koncesję na rozpoznawanie złóż węgla brunatnego "G", położonych na terenach gminy oraz gminy. Celem zamierzonych prac rozpoznawczych, zgodnie z pkt 2 koncesji, było udokumentowanie złóż węgla brunatnego znajdujących się na obszarze nią objętym. Niemniej jednak, w dalszej perspektywie, zamiarem powołanej do budowy kopalni spółki "P" jest rozpoczęcie eksploatacji przedmiotowych złóż oraz wzniesienie elektrowni opalanej węglem brunatnym.
W pierwszej kolejności strona skarżąca zarzuciła stanowiącej przedmiot skargi uchwale naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 5 oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym. Kopalnia podniosła, iż podejmując rozstrzygnięcie w kwestii studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Rada Gminy działać winna w oparciu o art. 18 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, który upoważnia ją do podejmowania uchwał w przedmiocie studium. W ocenie skarżącej Spółki powołanie w kwestionowanej uchwale podstawy prawnej w postaci art. 18 ust. 2 pkt 15 tej ustawy, przyznającego radzie gminy właściwość w zakresie stanowienia w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy, nie spełnia wymogu wskazania właściwej podstawy prawnej uchwalonego aktu. Powyższe naruszenie uznać należy za zamierzone i mające na celu obejście przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczących zasad oraz trybu uchwalania i wprowadzania zmian w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Kopalnia "K" S.A. zarzuciła także zaskarżonej uchwale naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie w studium uwarunkowań wynikających z udokumentowanych złóż kopalin.
Strona skarżąca wskazała dalej, iż przedmiotowa uchwała - poprzez nieuwzględnienie lokalizacji inwestycji celu publicznego - naruszyła nadto art. 10 ust. 2 pkt 7 oraz art. 11 pkt 4 w zw. z art. 48 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Spółka podniosła, że zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 2 ww. ustawy okoliczności w tymże przepisie wymienione, w tym obszary, na których będą rozmieszczone inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (art. 10 ust. 2 pkt 7), podlegają obowiązkowemu uwzględnieniu lub ustaleniu w studium. Strona wskazała, że termin "inwestycja celu publicznego", zastosowany w art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zdefiniowany został przez ustawodawcę w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, na mocy którego inwestycją celu publicznego jest m.in. poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową. Tego rodzaju inwestycje podlegają uwzględnieniu w studium wówczas, gdy mają znaczenie ponadlokalne, zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego województwa i ustaleniami programów sporządzonych przez ministrów lub centralne organy administracji rządowej (art. 48 ust. 1 ustawy o planowaniu). W przedmiotowej sprawie przesłanka ta została spełniona, bowiem złoża węgla brunatnego "G" zostały ujęte przez Radę Ministrów w akcie planistycznym "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku" jako posiadające kluczowe znaczenie dla gospodarki państwa, a w konsekwencji przeznaczone w tym okresie do eksploatacji.
Powołując się na przepis art. 11 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Kopalnia "K" podkreśliła, iż po podjęciu przez Radę Gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium, na Wójcie Gminy spoczywał obowiązek uwzględnienia w projekcie studium ustaleń programów zawierających zadania rządowe.
Podnosząc zarzut naruszenia przez Radę Gminy przepisu art. 11 w zw. z art. 27 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, strona skarżąca wskazała dalej, że kwestionowana uchwała podjęta została w oparciu o niewiążące, stojące w sprzeczności do obowiązujących przepisów prawa konsultacje społeczne (referendum lokalne). W skardze zwrócono uwagę, iż przywołane przepisy regulują tryb uchwalania i zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, począwszy od podjęcia przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania, względnie zmiany studium, a skończywszy na przedłożeniu przez wójta gotowego projektu radzie celem jego uchwalenia (art. 11 pkt 12 ww. ustawy). Procedura zmiany studium jest bardzo rozbudowana i cechuje ją daleko posunięty formalizm. W jej tok angażowane są osoby fizyczne, prawne, jak i inne jednostki organizacyjne, które mogą wnosić uwagi do projektu studium (art. 11 pkt 11 ww. ustawy). Umożliwieniu korzystania z tego uprawnienia służy obowiązek wójta wyłożenia projektu do publicznego wglądu i przeprowadzenia dyskusji publicznej co do projektu (art. 11 pkt 10 ww. ustawy). W ocenie strony skarżącej okoliczności, w jakich doszło do podjęcia przez Radę Gminy zaskarżonej uchwały budzą poważne zastrzeżenia i wątpliwości, jeśli zważy się, że uchwała ta poprzedzona były przeprowadzeniem w Gminie referendum lokalnego w dniu [...] czerwca 2009r. Jakkolwiek Konstytucja RP przewiduje w art. 170 referendum lokalne, którego zasady i tryb określa ustawa z 15 września 2000r. o referendum lokalnym (Dz.U. z 2003r. Nr 88, poz. 985 ze zm.) to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie takiego sposobu "konsultowania się" władz ze wspólnotą samorządową nie było możliwe. Strona powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że nie można w drodze referendum zobowiązać rady gminy do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w kształcie będącym wynikiem referendum. Wyniki takiego referendum mogą być traktowane jedynie w kategoriach konsultacji społecznych.
W dalszej części skargi Kopalnia "K" zarzuciła Radzie Gminy naruszenie przepisu art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przejawiające się w zaniechaniu wypełnienia przez organy gminy obowiązku aktualizowania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, celem zapewnienia jego zgodności z istniejącymi uwarunkowaniami faktycznymi.
Zaskarżonej uchwale zarzucono nadto sprzeczność z przepisem z art. 53 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, w myśl którego dla terenu górniczego obligatoryjne jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami. W ocenie strony obszar, pod którym zlokalizowane jest złoże, w związku z planowanymi na nim inwestycjami będzie zaliczać się w przyszłości do terenów górniczych, a zatem sporządzenie dla niego planu zagospodarowania przestrzennego będzie obowiązkiem organów gminy. Biorąc natomiast pod uwagę, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi być zgodny ze studium (art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), podjęcie przez Radę Gminy kwestionowanej uchwały nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r., uniemożliwia zrealizowanie obowiązku wynikającego z art. 53 Prawa geologicznego i górniczego.
Celem wykazania legitymacji do złożenia skargi, Kopalnia "K" S.A. podniosła, iż zaskarżona uchwała naruszyła prawa "osób trzecich - Skarżącego oraz doprowadziła do naruszenia jego interesu prawnego". Strona wyjaśniła, iż w odniesieniu do terenów usytuowanych w Gminie, na których znajdują się udokumentowane złoża kopalin, Kopalnia "K" uzyskała koncesję na rozpoznawanie złóż węgla brunatnego (koncesja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. oraz decyzja Ministra Środowiska nr [...] z dnia [...] marca 2009r.). W konsekwencji istnienia udokumentowanych złóż węgla brunatnego na terenie, P sp. z o.o. (tj. podmiot, na który ma zostać przeniesiona koncesja na rozpoznawanie złóż węgla brunatnego) zamierza wystąpić o koncesję na wydobycie złóż. Powyższe będzie możliwe dopiero po uzgodnieniu z Wójtem wydania takiej koncesji, które to uzgodnienie dokonywane jest na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zablokowanie zmiany studium uniemożliwi dokonanie przedmiotowego uzgodnienia, a w dalszej perspektywie powstrzyma podjęcie przez koncesjonariusza stosownych prac, do których jest i będzie uprawniony na podstawie koncesji.
Strona powołała się także na dyspozycję przepisu art. 47 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zgodnie z którym ten, kto poniósł koszt wykonania prac geologicznych prowadzonych na mocy decyzji wydanych na podstawie ustawy ma wyłączne prawo do nieodpłatnego wykorzystania uzyskanych informacji geologicznych w celach badawczych, naukowych, jak również w celu wykonywania działalności regulowanej ustawą. W związku z powyższym, zdaniem Kopalni, zasadnym jest przyjęcie, że skarżąca Spółka, posiadając koncesję na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin i uzyskując ww. uprawnienia, ma interes prawny w ustaleniu prawidłowego stanu studium, gdyż brzmienie studium stanowi podstawowy warunek udzielenia takiej koncesji Spółce.
Wskazując na powyższe, Kopalnia "K" S.A. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Odpowiadając na skargę, Rada Gminy w uzasadnieniu do uchwały nr XXXVII/263/10 z dnia [...] lutego 2010r. nie zgodziła się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż referendum przeprowadzone w Gminie miało charakter konsultacyjny i nie mogło mieć mocy wiążącej wobec organów Gminy. Rada podniosła, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, mieszkańcy Gminy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (poprzez wybory i referendum) lub za pośrednictwem organów Gminy. Przepis ten stanowi expressis verbis o "rozstrzygnięciu", co zdaniem organu jednoznacznie przesądza, że zarówno wybory, jak i referendum są władczymi rozstrzygnięciami określonej sprawy, które mają "moc obowiązującą w obrocie prawnym". Takie rozwiązanie przyjmuje również art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiąc, iż w referendum mieszkańcy gminy wyrażają swoją wolę co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy w drodze głosowania lub odwołania rady gminy przed upływem kadencji. Konsekwentnie, zgodnie z art. 37 ustawy o referendum gminnym, jeżeli referendum zakończy się wynikiem rozstrzygającym w sprawie poddanej referendum, rada gminy niezwłocznie podejmuje czynności w celu jej realizacji. Kierując się wynikiem referendum obrazującym brak społecznego poparcia dla budowy kopalni na terenie Gminy, Rada uznała, że zmiana studium stała się bezprzedmiotowa.
Uwzględniając powyższe, Rada za niesłuszne uznała zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mającego na celu zapewnienie aktualności studiów i planów miejscowych. Rada zwróciła uwagę, iż studium jako plan-program jest jedynie wyrazem perspektywicznej polityki przestrzennej, odnoszącym się do całego obszaru gminy. Jest ono zbiorem dyrektyw określających przyszłe zamierzenia w zakresie ładu przestrzennego na terenie całej gminy. W związku z faktem, iż w wyniku referendum podjęta została decyzja nie dająca przyzwolenia na budowę kopalni na terenie Gminy w przyszłości, Rada - związana wolą mieszkańców wspólnoty samorządowej - zobowiązana była odstąpić od planów zmiany studium.
Z tego też względu Rada Gminy podjęła uchwałę o uznaniu skargi Kopalni "K" S.A. za bezzasadną. Rada zajęła jednocześnie stanowisko, iż zapisy zaskarżonej uchwały nie stanowią naruszenia prawa oraz interesu prawnego skarżącego.
Z uwagi na powyższe, w odpowiedzi na skargę, Rada wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga na uchwałę Rady Gminy Nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r. w przedmiocie uchylenia uchwały w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Skonstruowana na mocy powyższego przepisu skarga, zobowiązuje sąd administracyjny każdorazowo do zbadania, czy skarga spełnia wymagania formalne (charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, wezwanie do usunięcia naruszenia), a następnie, gdy wymagania te zostały spełnione, do zbadania legitymacji skarżącego. Stwierdzenie przez sąd dopełnienia powyższych warunków otwiera możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy.
Kierując się powyższym, w pierwszej kolejności rozważyć należało, czy kwestionowana uchwała Rady Gminy Nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r. należy do kategorii uchwał z zakresu administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Mając na uwadze, że planowanie i zagospodarowanie przestrzenne jest działalnością z zakresu administracji publicznej, a także uwzględniając, iż zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie opowiedziano się za szeroką interpretacją pojęcia uchwały z zakresu administracji publicznej (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 1994r., sygn. akt W 10/93; G.Jyż (w:) G. Jyż, A. Szyc, Z. Pławecki, Ustawa o samorządzie gminnym - komentarz, Warszawa 2010, s. 769), tutejszy Sąd przyjął, iż podjęta na podstawie art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003r. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) uchwała w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zaliczana do aktów z kategorii tzw. uchwał intencyjnych, jest uchwałą z zakresu administracji publicznej. Taką uchwałą jest też w związku z tym uchwała o uchyleniu uchwały w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2007r., sygn. akt II SA/Gd 436/07).
Stwierdzając, iż skarga Kopalni "K" S.A. na odpowiadającą pojęciu uchwały z zakresu administracji publicznej uchwałę Rady Gminy Nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r. podlega kognicji tutejszego Sądu, jak również uznając w dalszej kolejności, iż strona dopełniła wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Sąd zobowiązany był przystąpić do oceny legitymacji Kopalni do zaskarżenia tejże uchwały. Oceniając powyższe Sąd miał na względzie, iż badanie, czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę jest do tego uprawniony, następować musi w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, z którego bezspornie wynika, iż skargę w tym trybie może wnieść skutecznie co do zasady tylko ten, kto wykaże się naruszeniem przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia. Skarga złożona w trybie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje, ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005r., OSK 1437/2004). Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 ppsa).
W tym miejscu podkreślić trzeba, iż interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 18 września 2003r., sygn. akt II SA/2637/02). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przymiot strony w postępowaniu sądowym, mającym na celu ocenę zgodności z prawem danej uchwały organu gminy, przysługuje wyłącznie podmiotowi, którego interes prawny lub uprawnienie zostały tym aktem naruszone przed wniesieniem skargi. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie przyznaje takiej legitymacji podmiotom, których interesy prawne lub uprawnienia są dopiero zagrożone. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego, a zaskarżoną uchwałą musi więc powodować - w dacie wniesienia skargi, a nie w przyszłości - następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków (wyrok z dnia 7 maja 2008r., sygn. akt II OSK 84/08).
Podkreślić również należy, iż to na skarżącym spoczywa każdorazowo obowiązek wykazania się naruszeniem indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia. O powodzeniu skargi przesądza wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego.
Z tego więc względu rozważenia przez Sąd wymagało, czy zakwestionowana uchwała Rady Gminy, prowadząc w konsekwencji do rezygnacji z uprzedniego zamiaru zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy w zakresie rozwiązań przestrzennych związanych z budową kopalni odkrywkowej węgla kamiennego, bezpośrednio i realnie naruszyła wynikające z przepisów prawa materialnego interesy prawne lub uprawnienia Kopalni "K" S.A.
Zważyć trzeba, iż strona skarżąca celem wykazania przysługującej jej legitymacji skargowej zwróciła m.in. uwagę na fakt udzielenia Kopalni koncesji na rozpoznawanie złóż węgla brunatnego położonych na terenie Gminy. Podniosła, iż w związku z istnieniem udokumentowanych złóż węgla brunatnego na terenie tejże Gminy, P (której jedynym udziałowcem jest Kopalnia) zamierza wystąpić o koncesję na wydobycie złóż, co możliwe będzie dopiero po uzgodnieniu z Wójtem Gminy wydania takiej koncesji. Uzgodnienie to winno być dokonane na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze – Dz.U. z 2005r. Nr 228, poz. 1947). Nieprzystąpienie do zmiany studium uniemożliwi dokonanie przedmiotowego uzgodnienia. Kopalnia wskazała nadto na przysługujące jej na mocy art. 47 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego uprawnienie do nieodpłatnego wykorzystania uzyskanych informacji geologicznych. Z powyższego strona wywodzi swój "interes prawny w ustaleniu prawidłowego stanu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, gdyż brzmienie studium w bezpośredni sposób wpływać będzie na udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż i w chwili obecnej stanowi kluczowy warunek udzielenia takiej koncesji Skarżącemu".
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z zapisów skargi nie można wywnioskować, iżby poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały nastąpiło ograniczenie lub zniweczenie interesu prawnego Spółki.
Zdaniem Sądu źródła interesu prawnego, który mógłby zostać naruszony na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały, nie można upatrywać w zapisach przyznanej uprzednio stronie koncesji na rozpoznawanie złóż węgla brunatnego położonych na terenie Gminy. Zważyć należy, iż udzielający koncesji Minister Środowiska, działając na mocy art. 23 ust. 1 pkt 1 Prawa geologicznego i górniczego, jako cel wykonywanych na podstawie koncesji prac rozpoznawczych wskazał dokumentowanie złóż węgla brunatnego (pkt 2 postanowień koncesji z dnia [...] sierpnia 2008r.). Konsekwencją przeprowadzonych przez stronę skarżącą na podstawie ww. koncesji prac rozpoznawczych i sporządzonej na ich podstawie dokumentacji jest wyłącznie przysługujące Kopalni prawo do nieodpłatnego wykorzystywania uzyskanych w ich wyniku informacji geologicznych w celach badawczych, naukowych, jak również w celu wykonywania działalności regulowanej ustawą (art. 47 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego). Niewątpliwie tenże "stan wiedzy" nie doznał ograniczeń na skutek rezygnacji przez Radę Gminy ze zmiany Studium.
Na aprobatę nie zasługuje także stanowisko strony, która źródła przysługującego jej interesu prawnego w ustaleniu nowego brzmienia Studium upatruje w jego wpływie na udzielenie Spółce koncesji na wydobywanie kopalin. Sąd wziął pod rozwagę, iż przyznana stronie koncesja na rozpoznawanie złóż nie nadaje Kopalni wyłącznego prawa do uzyskania w przyszłości koncesji na wydobywanie kopalin z rozpoznanych złóż. Uprawnienia takiego nie stwarza także regulacja ustawy Prawo geologiczne i górnicze, określającej zasady i warunki wykonywania prac geologicznych oraz wydobywania kopalin ze złóż.
Z tych więc względów uznać trzeba, iż strona skarżąca nie wykazała, aby podjęta przez Radę Gminy uchwała Nr XXXIV/230/09 z dnia [...] listopada 2009r. w sprawie uchylenia uchwały tejże Rady w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy godziła w interes prawny lub uprawnienie skarżącej, powodując, że jej sfera prawna została wskutek uchwały zmieniona, uszczuplona, zmodyfikowana. Strona nie wskazała także z jakich konkretnych norm prawa materialnego uprawnienie lub interes prawny wywodzi.
Sąd przyznał w tej mierze słuszność Radzie Gminy, podnoszącej in fine uzasadnienia do uchwały nr XXXVII/263/10 z dnia [...] lutego 2010r. w sprawie udzielenia odpowiedzi na skargę (...), że zapisy zaskarżonej uchwały nie stanowią naruszenia prawa oraz interesu prawnego skarżącego.
W ocenie Sądu z zapisów skargi wynika natomiast niezbicie, iż Kopalnia "K" S.A. naruszenia własnego interesu dopatruje się w braku możliwości realizacji planowanych zamierzeń inwestycyjnych, których osiągnięciu służyć miałaby koncesja na wydobywanie złóż. Uznając, iż źródłem oczekiwań podmiotu nie jest przepis prawa, lecz względy ekonomiczne, Sąd przyjął, że Kopalnia posiada wyłącznie interes faktyczny w utrzymaniu założeń do zmiany Studium, przyjętych w uchylonej przez Radę Gminy uchwale z dnia [...] grudnia 2008r. Stwierdzając powyższe, podnieść za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy, iż interes ten - jako nieobjęty hipotezą normy wynikającej z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - nie jest chroniony prawem. Żaden przepis prawa nie daje ochrony prawnej podmiotowi zainteresowanemu sporządzeniem planu (per analogiam studium), gwarantującej ukończenie zapowiedzianych prac (por. wyrok z dnia 7 grudnia 2006r., sygn. akt II OSK 1325/06).
Nie dopatrując się naruszenia uprawnienia, czy też interesu prawnego skarżącej Spółki wywołanego treścią uchwały, Sąd zobowiązany jest w świetle regulacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do uznania, iż skarżąca nie ma legitymacji do kwestionowania uchwały Rady Gminy z dnia [...] listopada 2009r. Nr XXXIV/230/09 w sprawie uchylenia uchwały intencyjnej w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy. Konsekwencją uznania braku po stronie Kopalni legitymacji skargowej do zaskarżenia ww. uchwały jest niemożność rozpoznania przedstawionych w skardze zarzutów dotyczących jej niezgodności z prawem.
Powyższe skutkować musi oddaleniem, a nie odrzuceniem skargi, o czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI