II SA/GO 18/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2006-04-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek mieszkaniowywznowienie postępowaniazwrot nienależnych świadczeńKPAprawo administracyjnepostępowanie egzekucyjnedochódgospodarstwo domowe

WSA uchylił decyzje o przyznaniu i zwrocie dodatku mieszkaniowego z powodu wadliwości proceduralnych i błędnego orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego dodatku w podwójnej wysokości w drodze decyzji administracyjnej.

Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i nakazu zwrotu nienależnie pobranej kwoty w podwójnej wysokości. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów KPA, w szczególności brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wadliwe orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego dodatku w drodze decyzji administracyjnej, zamiast w trybie egzekucyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzje organów administracji dotyczące przyznania B.D. dodatku mieszkaniowego oraz nakazu zwrotu nienależnie pobranej kwoty w podwójnej wysokości. Sąd stwierdził, że postępowanie zostało wznowione z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, jednak organy nie wyjaśniły ich w sposób wyczerpujący, naruszając zasadę prawdy obiektywnej i przepisy KPA dotyczące uzasadnienia decyzji. Dodatkowo, sąd uznał za wadliwe orzekanie o zwrocie nienależnie pobranego dodatku w podwójnej wysokości w drodze decyzji administracyjnej, wskazując, że powinno to nastąpić w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, zgodnie z orzecznictwem NSA. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie może w drodze decyzji administracyjnej orzec o zwrocie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z ustawy i podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (oraz jego poprzednik prawny) nie daje podstawy do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku w podwójnej wysokości. Obowiązek ten wynika ex lege i jego egzekucja powinna nastąpić w trybie postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

Kpa art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania - wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi.

Kpa art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę.

u.d.m. art. 7 § ust. 1, 1a, 9

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Przepisy dotyczące przyznawania dodatku mieszkaniowego, ustalania jego wysokości oraz zwrotu nienależnie pobranych kwot.

u.d.m. art. 3 § ust. 3

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Definicja gospodarstwa domowego i zasady ustalania dochodu.

u.d.m. art. 4

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Definicja gospodarstwa domowego.

u.d.m. art. 6 § ust. 1

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych

Warunki przyznawania dodatku mieszkaniowego.

u.n.l.m.i.d.m. art. 39 § ust. 1

Ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Warunki przyznawania dodatku mieszkaniowego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji).

u.n.l.m.i.d.m. art. 40

Ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych

Definicja gospodarstwa domowego i zasady ustalania dochodu (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji).

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

P.u.s.a. art. 1 § ust. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie granicami skargi.

P.p.s.a. art. 107 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi formalne decyzji.

P.p.s.a. art. 107 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Elementy uzasadnienia decyzji.

u.s.k.o. art. 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Podstawa działania SKO.

u.s.k.o. art. 2

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych

Zakres działania SKO.

u.p.e.w.a. art. 2 § § 1 pkt 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.w.a. art. 3 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość proceduralna postępowania administracyjnego, w tym brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenie przepisów o uzasadnieniu decyzji. Niewłaściwy tryb orzekania o zwrocie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości (decyzja zamiast postępowania egzekucyjnego). Wada formalna decyzji organu pierwszej instancji (brak podpisu na załączniku).

Godne uwagi sformułowania

zasada prawdy obiektywnej wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych zwrot nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości tryb postępowania egzekucyjnego w administracji nie podlega wykonaniu

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Michał Ruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazanie na właściwy tryb dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (postępowanie egzekucyjne, a nie decyzja administracyjna) oraz na wymogi formalne i proceduralne prowadzenia postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i właściwy tryb dochodzenia roszczeń, co może być pouczające dla obywateli i praktyków prawa.

Zwrot nienależnego dodatku mieszkaniowego – decyzja czy egzekucja? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 18/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Ostateczną decyzją Dyrektora Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2001 r., z upoważnienia Rady Miejskiej, przyznano B.D. dodatek mieszkaniowy w wysokości 155,73 zł na okres od [...] marca 2001 r. do [...] sierpnia 2001 r. ustalając, że w gospodarstwie domowym, którego łączny dochód w okresie trzech miesięcy wyniósł 5.850,34 zł, zamieszkuje 5 osób.
Postanowieniem z [...] czerwca 2005 r. nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wskazaną wyżej decyzją.
Po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.) oraz art. 7 ust. 1, 1a, 9 oraz art. 3 ust. 3, art. 4 i art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 z późn.zm.), uchylił decyzję o przyznaniu B.D. dodatku mieszkaniowego nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. oraz orzekł o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w wysokości 75,04 zł za okres od [...] marca 2001 r. do [...] sierpnia 2001 r. Jednocześnie wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości tj.: 968,28 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż dnia [...] marca 2001 r. B.D. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na lokal przy ul. [...], z którego wynikało, że gospodarstwo domowe składa się z 5 osób a łączny dochód członków tego gospodarstwa w okresie od XII 2000 r., I i II 2001 r. wynosi 5.850,34 zł. Po rozpatrzeniu wniosku przyznano dodatek mieszkaniowy w wysokości 155,73 zł miesięcznie począwszy od [...] marca 2001 r. do 31 sierpnia 2001 r.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 wznowiono postępowanie z urzędu, w wyniku którego ustalono, że wskazany we wniosku syn M.D. nie mieszka pod wskazanym adresem od 2001 r. oraz nie wykazano alimentów otrzymywanych przez córkę M.D. w miesiącach styczeń, luty 2001 r. w łącznej wysokości 200,00 zł. Biorąc pod uwagę, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję organ uznał, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych.
Rozpoznając ponownie wniosek na podstawie przepisów art. 3 ust. 3 i art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ ustalił, że gospodarstwo domowe B.D. składa się z 4 osób: wnioskodawczyni, męża K.D., córki M.D. i syna J.D., a dochody tego gospodarstwa osiągnięte w okresie XII 2000, I i II 2001 r. wynoszą 6.050,34. W ocenie organu wnioskodawca spełnił warunki do otrzymania dodatku w wysokości 75,04 zł miesięcznie.
Ponadto organ w oparciu o przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stwierdził, iż strona zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej kwoty dodatku mieszkaniowego za przedmiotowy okres w podwójnej wysokości różnicy pomiędzy dodatkiem wypłaconym a przysługującym tj. kwoty 968,28 zł. Kwotę te nakazano wpłacić na wskazany nr konta bankowego Urzędu Miasta w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji.
Od powyższej decyzji odwołała się B.D. podnosząc, że jej pasierb M.D. jest zameldowany na pobyt stały od 1988 r. w lokalu, którego jest ona głównym najemcą, jednakże nie zamieszkuje w nim na stałe, a jedynie przychodzi mieszkać na różne okresy czasu – czasem tydzień, dwa. Odwołująca wskazała, że pasierb sam pobierał rentę, dlatego nie była zorientowana czy nadal ją otrzymuje i nie wykazała tego dochodu.
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy zaskarżona decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w myśl z art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale
z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które prawo do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez skarżącą M.D. nie jest osobą stale z nią zamieszkującą i gospodarującą. Zdaniem Kolegium brak zatem było podstaw do uznania go za członka gospodarstwa domowego odwołującej, a dodatek mieszkaniowy ustalony decyzją z dnia [...] marca 2001 r. przyznany został na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wniosku i deklaracji. Po wznowieniu postępowania organ ustalił, że skarżącej dodatek mieszkaniowy przysługuje, ale w mniejszej wysokości.
Organ drugiej instancji podkreślając, że stronie zapewniono czynny udział
w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów, które stały się także podstawa jego orzeczenia, uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
B.D. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o powtórne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że w zaskarżonych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego łączna należność naliczona jej do spłaty wynosi 7566,84 zł i obejmuje okres od [...] września 2000 r. do [...] lutego 2005 r.. W ocenie skarżącej, zgodnie z przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych przewidującej w art. 7 ust. 14 trzyletni okres rozliczeniowy, organy mogły zobowiązać ją do zwrotu kwot podwójnej wartości niesłusznie pobranych dodatków mieszkaniowych jedynie za okres od dnia [...] marca 2002 r. do [...] lutego 2005 r. Niezależnie od powyższego zarzutu skarżąca wskazała również, iż decyzja nie jest słuszna merytorycznie, gdyż nie wzięto pod uwagę jej dobrej woli. Okresy przebywania pasierba w jej domu w związku bywały różnej długości od miesiąca do dwóch i skłamał on mówiąc, że wcale nie przebywał w jej lokalu.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego okresu za jaki zobowiązano skarżąca do zwrotu nienależnie pobranych dodatków organ wskazał, że z przepisów prawa materialnego nie wynika okres przedawnienia roszczeń, natomiast przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 146 wskazują okres kiedy można uchylić decyzję, po wznowieniu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:
W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości
w zakresie swojej właściwości między innymi przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn.zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także
w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazaną podstawę prawną.
W myśl art. 39 ust. 1 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych z dnia 2 lipca 1994 r. (Dz. U. Nr 105 poz. 509 z późn.zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100%
w gospodarstwie wieloosobowym. Zgodnie z przepisem art. 40 ww. ustawy, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osoby stale razem zamieszkujące, natomiast za podstawę obliczenia dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego przyjmuje się sumę dochodów członków tego gospodarstwa osiągniętych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku.
Wniosek z dnia 22 marca 2001 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego wypełniony przez skarżącą na druku zgodnym ze wzorem stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1994 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 119, poz. 507 z późn.zm.) zawierał rubrykę "liczba osób w gospodarstwie domowym". Skarżąca rubrykę tę wypełniła wpisując "5 osób", zaś łączny dochód wszystkich członków gospodarstwa domowego określiła na kwotę 5850,34 zł. Ponadto w załączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego za okres od grudnia 2000 r. do lutego 2001 r. wśród członków gospodarstwa domowego skarżąca wymieniła poza sobą: męża K.D. oraz dzieci M., M. i J.D.. Jako jedyne źródło dochodu rodziny w tym okresie wykazano wynagrodzenie za pracę K.D. w wysokości 5850,34 zł. Na tej podstawie organ, zgodnie z przepisami ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, ustalił i przyznał dodatek w wysokości 155,73 zł miesięcznie.
W oświadczeniach z dnia [...] maja 2005 r. M.D. (k. 14 i 15 akt administracyjnych) wskazał, że macocha aby otrzymać dodatek mieszkaniowy podawała fałszywe dochody, nie podawała otrzymywanej przez niego renty rodzinnej oraz zasądzonych alimentów uzyskiwanych przez córkę B.D. w różnej wysokości na konto. Ponadto stwierdził, że córka macochy od dwóch lat przebywa za granicą, brat nie przebywa pod tym adresem od 1998 r., a on od dwóch lat całkowicie nie zamieszkuje z macochą, a okresie dwóch lat poprzedzających ten okres przebywał sporadycznie.
W oświadczeniu złożonym w dniu [...] czerwca 2005 r. B.D. potwierdziła, że M.D. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] od 2001 r. Także M.D. od dwóch lat przebywa za granicą, a od półtora roku nie studiuje. Skarżąca przyznała także, że córka twierdzi, iż od swojego ojca w roku 2001 i 2002 otrzymywała po 100 zł miesięcznie, kwota ta stanowiła jej kieszonkowe.
W tej sytuacji, zachodziła wymieniona w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa przesłanka wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a mianowicie wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Organ administracji był zatem zobowiązany, na wskazanej wyżej podstawie, wznowić postępowanie w sprawie i po przeprowadzeniu postępowania także co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 Kpa), w tożsamym zakresie, uchylić na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa wadliwą decyzję
o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.
W ocenie Sądu, aczkolwiek organ przeprowadził także postępowanie administracyjne co do jego istoty, jednakże z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wyjaśnił nowopoznanych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób wyczerpujący i zapewniający pełną realizację ogólnej zasady postępowania administracyjnego - zasady prawdy obiektywnej. Wobec treści niejednoznacznych oświadczeń o uzyskiwaniu przez córkę skarżącej dochodu z tytułu alimentów płaconych przez jej ojca, której wysokości nie ustalono, należałoby w tym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe np. zeznania świadków tj. M.D. i jej ojca, bądź w formie dokumentów wykazujących wysokość dochodów z tego tytułu. Na podstawie analizy akt sprawy Sąd uznał zatem, iż nie zostały przeprowadzone wszystkie możliwe dowody zmierzające m.in. do ustalenia wysokości faktycznie uzyskiwanego łącznego dochodu gospodarstwa domowego skarżącej w przedmiotowym okresie. Organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wskazał w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów ustalił nową (różną od poprzedniej) wykazaną w decyzji łączną trzymiesięczną wysokość dochodów rodziny (w tym faktyczną miesięczną wysokość M.D.) czy też ilość członków gospodarstwa domowego. Stanowi to także naruszeniem przepisu art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne, powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, natomiast w uzasadnieniu prawnym należy zawrzeć wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Należy podkreślić, iż w sytuacji gdy organ administracji z urzędu wznowił postępowanie administracyjne wzruszając ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła określone uprawnienia i pozbawiając ją tychże uprawnień lub przyznając je
w niższej wysokości, jedynie właściwe i nader wnikliwe uzasadnienie zapewni pełną realizację podstawowych praw strony postępowania administracyjnego i jego ogólnych zasad.
Dodatkowo Sąd zważył, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2005 r. nr [...] dotknięta jest jeszcze jedną wadą skutkującą koniecznością jej uchylenia, która nie została zweryfikowana w postępowaniu odwoławczym – załącznik do decyzji zawierający jej istotną część, czyli szczegółowe wyliczenie kwoty należnego dodatku mieszkaniowego, nie został podpisany przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Nie spełnia on zatem wymogu formalnego z art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W tych okolicznościach również przedwczesne okazało się orzekanie o wysokości faktycznie nienależnie pobranego zasiłku.
Powyższe wady proceduralne organów administracji publicznej obu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw, z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Jednocześnie należy podkreślić, iż zarówno przepis art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, jak i przepis art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 z późn.zm.) nie dają podstawy do rozszerzenia organu administracji, podejmującego decyzję w trybie wznowieniowym, o dodatkowe rozstrzygnięcie zobowiązujące stronę do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego.
Zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.
Powyższy przepis posłużył organom administracji jako podstawa prawna wydania decyzji w części zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie przekazanego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że przepis art. 145 § 1 Kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne, było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego mogła być jedynie kwestia przysługiwania skarżącej prawa do tego dodatku i ewentualnie jego wysokości. (por. wyrok NSA z dnia 23 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1712/9, oraz z dnia 26 maja 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 1801/98).
Odwołując się ponownie do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wskazać, że jeszcze na tle przepisu art. 43 ust. 4 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 1998 r. Nr 120 poz. 787 z późn.zm.) ukształtowany został pogląd, iż przepis ten nie mógł być w ogóle podstawą decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Zobowiązanie takie wynikało bowiem wprost
z mocy powyższego przepisu, a zapis, w myśl którego należność obejmująca podwójną wysokość nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, należało rozumieć jako podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (w zakresie wynikającym
z omawianego przepisu), w razie ostatecznego uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego z powodu stwierdzenia, że dodatek przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku (vide wyroki NSA z 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 1373/00, Lex 76111; z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 1083/00, OSP 2003 r., nr 6, poz. 72; z dnia 26 maja 2000 r. sygn. akt II SA/Wr 1801/98, OSS z 2000 r., nr 4, poz. 94).
Przywołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych zachowują w omawianym zakresie pełną aktualność, w obowiązującym w dacie orzekania organów administracji stanie prawnym, z uwagi na zbieżność treści przepisu art. 43 ust. 4 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych z przepisem art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, uchylającej ją z dniem 1 stycznia 2002 r.
Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, uznał za zasadne w całości cytowane stanowisko w zakresie bezpodstawności zobowiązania skarżącej do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, w drodze badanej decyzji administracyjnej. Należy podkreślić, że w przepisie art. 7 ust. 9 ustawy
o dodatkach mieszkaniowych, ustawodawca bezpośrednio zawarł upoważnienie do przymusowego ściągnięcia tych należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji, nie przewidując formy decyzji administracyjnej. Wobec tego, w przypadku stwierdzenia w wyniku wznowienia postępowania, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku oraz, że osoba otrzymująca dodatek pobrała go w określonej kwocie nienależnie, jest ona ex lege zobligowana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości (okoliczność bezsporna w sprawie). Wobec tego wymuszenie przez właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z omawianego przepisu prawa powinno nastąpić wyłącznie w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 2 § 1 pkt 5 w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 151 z późn.zm.), bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w formie decyzji administracyjnej. Sprawa zwrotu tych należności jest więc sprawą odrębną.
Na tej podstawie Sąd z urzędu stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji jak też utrzymującą ją w mocy decyzja organu odwoławczego, w części wzywającej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji w wyroku.
Wobec braku wniosku strony skarżącej o zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, zgodnie z art. 210 § 1 ww. ustawy, nie orzeczono w tym zakresie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI