II SA/Go 174/08

II SA/Go 174/08 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2008-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek /sprawozdawca/
Ireneusz Fornalik
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.134 § 1, art.145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art.15 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej – [...] sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Zaskarżoną skargą decyzją [...] Wojewoda Lubuski uchylił decyzję Burmistrza S. [...]. Decyzją tą organ l instancji orzekł o wymeldowaniu uczestnika postępowania G.B. z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu przy ul. [...] w S.
Wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu [...] roku do Urzędu Miejskiego w S. wpłynął wniosek A. R. o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu przy ul. [...] w S. G.B. ze względu na fakt, iż wskazana osoba od 25 czerwca 2007 roku nie zamieszkuje w powyższym lokalu, wyprowadziła się z niego dobrowolnie nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Wnioskodawczyni wskazała, iż przyczyną niedopełnienia obowiązku wymeldowania przez G. B. jest oczekiwanie przez niego na przydział mieszkania socjalnego. Do wniosku załączona została umowa najmu lokalu przy ul. [...] w S. z dnia [...] roku, zawarta między wnioskodawczynią a dyrektorem Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym ( [...] ) w S.ach oraz kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w S.[...], zmienionego wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 6 lipca 2004 roku w sprawie [...], orzekającego eksmisję G. B. z lokalu przy ul. [...], której wykonanie wstrzymane zostało do czasu złożenia mu przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Po przeprowadzeniu postępowania, obejmującego przesłuchanie stron ( wnioskodawczyni w dniu 4 października 2007 roku, a G. B. w dniu 10 października 2007 roku ), ustaleniu w wyniku kontroli meldunkowej Policji, iż G B. nie zamieszkuje we wskazanym lokalu oraz, że został w dniu 24 października wpisany 2004 roku na listę oczekujących na mieszkanie socjalne i nie otrzymał dotychczas oferty zawarcia umowy najmu takiego lokalu, organ l instancji, w imieniu którego działał zastępca naczelnika Wydziału Administracyjno -Społecznego z USC, decyzją [...], powołując przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity : Dz. U. z 2006 roku , Nr 139 poz. 993 ze zm. dalej jako: ustawa ) orzekł o wymeldowaniu G.B. z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu przy ul. [...] w S.ach. W uzasadnieniu decyzji organ dokonał streszczenia treści wniosku o wymeldowanie oraz zeznań i oświadczeń złożonych przez obie strony w toku postępowania. Wywiódł także, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu na wniosek strony lub z urzędu jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż najemcą lokalu jest wnioskodawczyni. Fakt niezamieszkiwania G. B. w lokalu potwierdziła kontrola meldunkowa dokonana przez funkcjonariuszy Policji. A nadto potwierdził go sam G. B.. Organ wskazał, iż mimo twierdzeń o utrudnianiu mu zamieszkiwania w lokalu przez wnioskodawczynię polegającym na wymianie [...]ów i deklaracji o zamiarze powrotu do lokalu, nie podjął on żadnych działań zmierzających do podjęcia środków prawnych przywracających prawo pobytu w mieszkaniu. Organ w związku z tym uznał, iż G. B. lokal przy ul. O. opuścił dobrowolnie i z własnej woli, a nie w wyniku bezprawnych działań i zachowań ( jak np. wymiana [...]ów, przymus fizyczny czy psychiczny ) innych osób. Zaistniała zatem przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu, co uzasadniało orzeczenie o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego.
W odwołaniu od tej decyzji G. B. domagał się jej uchylenia zarzucając, iż podjęta została w oparciu o błędne ustalenia faktyczne. Przyznał, iż wprawdzie lokal mieszkalny przy ul. O. opuścił dobrowolnie, to nie miało ono charaktery trwałego. Wywodził, iż do czerwca 2007 roku zamieszkiwał we wskazanym lokalu ponosząc koszty jego utrzymania. Opuścił go w dniu 26 czerwca 2007 roku na prośbę wnioskodawczyni - swej byłej konkubiny, która oświadczyła mu, iż ze względu na niepowodzenia życiowe zmuszona jest wraz z ich wspólnymi dziećmi powrócić do tego lokalu. Wywodził, iż mała powierzchnia mieszkania, obawa konfliktów z byłą konkubiną i troska o dobro wspólnych dzieci skłoniły go do czasowego opuszczenia lokalu, w którym pozostawił rzeczy w postaci mebli i sprzętu gospodarstwa domowego. Podkreślał, iż nigdy nie miał zamiaru trwałego opuszczenia lokalu i nie uzgadniał tego z wnioskodawczynią o czym świadczy pozostawienie w mieszkaniu sprzętów i dysponowanie kluczami do niego. Po opuszczeniu lokalu, ze względu na poszukiwanie pracy i oczekiwanie na lokal socjalny zamieszkiwał u rodziny i na stancjach. Żadnemu z tych miejsc nie można przypisać cech pobytu stałego. Przyznał również, iż wypowiedział we właściwych instytucjach umowy na dostawę mediów do lokalu, ale uczynił to w obawie przed wysokimi rachunkami na które, jak obawiał się - będzie narażony w wyniku działań byłej konkubiny. Wywodził, iż został wprowadzony w błąd bowiem, mimo dokonanych uzgodnień, wnioskodawczyni nie zamieszkała w lokalu przy ul. O., a jedynie wymieniła w nim [...]i do drzwi wejściowych, odmawiając mu do nich kluczy i tym samym uniemożliwiając mu powrót do mieszkania po tym jak okazało się że ona faktycznie w nim nie zamieszkała. Zarzucał, iż mające charakter podstępu, działania byłej konkubiny od początku ukierunkowane były na uzyskanie jego wymeldowania w celu stworzenia sobie możliwości wykupu lokalu na własność o czym świadczy złożenie wniosku o wymeldowanie już po 3 miesiącach już po trzech miesiącach. Wywodził, iż stwierdzenie organu l instancji, iż nie podjął środków prawnych zmierzających do przywrócenia mu prawa do przebywania w lokalu jest przedwczesne wobec faktu, że nie upłynął jeszcze termin do wniesienia powództwa z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego.
Decyzją [...] Wojewoda Lubuski uchylił zakwestionowaną odwołaniem decyzję organu l instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Organ II instancji, przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, iż w odwołaniu skarżący zakwestionował fakt zarówno dobrowolnego jak i trwałego opuszczenia lokalu mieszkalnego przy ul. O.. Stwierdził, iż wobec rozbieżnych wyjaśnień stron złożonych przed organem l instancji organ ten powinien ustalić czy skarżący dokonał rozwiązania umów na dostarczanie mediów do lokalu i czy poinformował właściciela lokalu tj. [...] w S. o jego opuszczeniu, jak też zobowiązać go do dostarczenia rachunków jakie ponosił za lokal do czerwca 2007 roku. Konieczne jest też przeprowadzenie oględzin lokalu z powiadomieniem stron na okoliczność pozostawania tam rzeczy i sprzętów G.B..
W złożonej skardze A. R. zarzucała, iż argumenty jakie wskazał w swej decyzji organ II instancji, uchylając decyzję Burmistrza S. nie są uzasadnione. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie prowadzi do ostatecznego załatwienia, a jedynie do przedłużenia sprawy. Zdaniem skarżącej nie było podstaw do uchylenia decyzji organu l instancji w sytuacji, gdy fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu mieszkalnego przy ul. O. przez G. B. potwierdza zgłoszenie przez niego tego faktu w [...] w S. i notatka policyjna oraz rozwiązanie przez niego umów na dostarczanie energii, gazu i in. Za bezzasadne skarżąca uznawała zobowiązywanie G. B. do przedstawienia rachunków za utrzymanie mieszkania w okresie do czerwca 2007 roku w sytuacji gdy jest oczywistym, że zamieszkując w tym lokalu do wskazanego miesiąca obowiązany był je sam uiszczać, podobnie jak ponosiła je ona zamieszkując w tymże lokalu w latach 2001-2004. Z kolei wskazywana przez Wojewodę celowość przeprowadzenia oględzin jest bez znaczenia bowiem uczestnik postępowania zabrał w związku z wyprowadzką wszystkie swe rzeczy, a w lokalu znajdują się jedynie zużyte i bez wartości sprzęty kuchenne i meble. Nadto zarzucała, iż w sytuacji konfliktu stron na tle odmiennych charakterów, rozpadu nieformalnego związku i ponoszenia środków materialnych na utrzymanie i wychowanie dzieci zawsze występować będą różnice w składanych przez nie wyjaśnieniach.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubuski podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 30 maja 2008 roku prokurator, który przystąpił do sprawy wnosił o uwzględnienie skargi wywodząc, iż materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym, wbrew stanowisku organu odwoławczego, uprawniał organ l instancji do orzeczenia o wymeldowaniu uczestnika. Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie skargi przyznając, że lokal przy ul. O. opuścił w czerwcu 2007 roku i poza rozmowami ze skarżącą nie podjął żadnych działań umożliwiających mu powrót do lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga podlegała uwzględnieniu.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako ppsa ). Wskazać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego uchylająca rozstrzygnięcie organu l instancji czyli decyzja kasacyjna. Zasadą postępowania odwoławczego regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego jest, iż organ II instancji rozpoznający odwołanie strony od decyzji organu l instancji nie tylko kontroluje prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, odnosząc się do powołanych w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek po raz drugi merytorycznie rozpoznać sprawę administracyjną w zakresie w jakim była rozpoznawana przez organ l instancji. Zgodnie z przepisem art. 138 § 2 Kpa uchylenie przez organ II instancji zaskarżonej odwołaniem decyzję organu l instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W ocenie Sądu analiza, stanowiących podstawę orzekania akt sprawy administracyjnej prowadzi do wniosku, iż organ II instancji nie był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej. Przede wszystkim wytknięcia jednak wymaga, iż uzasadnienie zaskarżanej skargą decyzji nie spełnia wymogów przepisu art. 107 § 3 Kpa zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem decyzja organu II instancji zawiera jedynie streszczenie, również wadliwej pod tym względem decyzji organu l instancji, brak w niej ustaleń faktycznych i wskazania w oparciu o jakie dowody i jakich ustaleń dokonano. Nadto organ II instancji nie zapoznał się dostatecznie z odwołaniem. W odwołaniu tym G. B. przyznawał, co korespondowało z materiałem dowodowym uzyskanym przez organ l instancji, iż lokal przy ul. O. opuścił dobrowolnie - zaprzeczając jednak by opuszczenie to miało charakter trwały. Tymczasem w decyzji organ odwoławczy - streszczając wywody zawarte w odwołaniu - wskazał, iż G. B. zaprzeczał zarówno trwałości jak i dobrowolności opuszczenia wskazanego lokalu.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tymże miejscu, przy czym organy orzekające o obowiązku meldunkowym nie rozstrzygają w przedmiocie tytułu prawnego do przebywania w danym lokalu. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę, której dotyczy wniosek o wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli, a nie z powodu bezprawnych zachowań innych osób oraz ma charakter trwały. Jednocześnie za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy uznawana jest sytuacja, w której zmiana miejsca pobytu osoby dotychczas zameldowanej w danym lokalu nastąpiła na skutek zachowania innej osoby, ale osoba zameldowana nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych ( np. powództwo do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, zgłoszenie organom ścigania). W kontekście jednoznacznego stanowiska strony odwołującej się, na etapie postępowania odwoławczego spór między stronami sprowadzał się zatem jedynie do kwestii rozstrzygnięcia czy opuszczenie lokalu przy ul. O. przez G. B. miało charakter trwały. Rzeczą organu II instancji było więc przy - wywołanym odwołaniem - ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy administracyjnej w jej całokształcie, w szczególności rozważenie czy zaistniała również i ta sporna przesłanka w postaci trwałego opuszczenia przez G. B. lokalu przy ul. O.. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie tej kwestii wymagało jedynie oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienia jednakże już nie w zakresie o którym mowa w art. 138 § 2 Kpa. Okoliczność, iż zeznania złożone przez strony są sporne nie uprawniało organu II instancji do uchylenia się od merytorycznego rozpoznania sprawy z bezpodstawnym przerzuceniem tego obowiązku na organ l instancji i udzieleniem mu niewłaściwych wskazówek co do kierunków uzupełnienia postępowania dowodowego. Pozbawione uzasadnienia było bowiem zobowiązywanie organu l instancji do poczynienia ustaleń czy skarżący dokonał rozwiązania umów na dostarczanie mediów do lokalu i czy poinformował administratora lokalu tj. [...] w S. o jego opuszczeniu skoro okoliczności te zostały przyznane przez G. B. w odwołaniu, a wcześniej wskazała już na nie skarżąca ( protokół zeznań z dnia 4 października 2007 roku ). Nieuzasadnione pozostawało również nałożenie na organ l instancji obowiązku zobowiązania G. B. do dostarczenia rachunków jakie ponosił za lokal w czasie gdy sam w nim zamieszkiwał tj. do czerwca 2007 roku ze względu na fakt, iż okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy w zakresie w jakim jej okoliczności pozostawały sporne. Tym samym organ II instancji, z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 7, 77 § 1, 80 , 107 § 3 oraz 138 § 2 Kpa ) mogącym mieć wpływ na wynik sprawy uchylił się od wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W ramach oceny zaistnienia przesłanki trwałości opuszczenia lokalu powinien był poddać ocenie takie fakty jak rozwiązanie przez G. B. umów na dostarczanie: energii i innych mediów do lokalu, usług telefonicznych, telewizji kablowej oraz zgłoszenie faktu opuszczenia lokalu u administratora lokalami jak też ocenić fakt niepodejmowania przez niego działań prawnych zmierzających do umożliwienia mu powrotu do lokalu po powzięciu przez niego informacji o wymianie kluczy do lokalu i niezamieszkaniu w nim przez skarżącą, w tym w kontekście czynnika czasowego mającego niewątpliwie znaczenie dla oceny trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Kwestia czy i jakie sprzęty faktycznie G. B. pozostawił w dotychczasowym miejscu pobytu stałego ( czy meble i sprzęt AGD czy tylko sprzęt AGD oraz czy są one własnością jego czy też wspólną jego i skarżącej ) może być wyjaśniona w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem II instancji.
W tych okolicznościach na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa Sąd orzekł jak w sentencji. Wobec braku wniosku strony skarżącej o przyznanie kosztów postępowania Sąd nie orzekał w tym przedmiocie. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie uwzględnić wskazówki zawarte w niniejszym uzasadnieniu.