II SA/Go 167/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2005-10-20
NSAtransportoweŚredniawsa
pojazd nienormatywnykara pieniężnadrogi publicznenacisk osidługość pojazdupostępowanie administracyjnedowód z ważeniaczynny udział stronyzasada prawdy obiektywnejkontrola drogowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary za przejazd pojazdem nienormatywnym z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i wadliwego przeprowadzenia dowodu z ważenia.

Skarżący został ukarany za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, z powodu przekroczenia nacisku osi i długości pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że organy celne naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Kluczowe zarzuty dotyczyły wadliwego przeprowadzenia dowodu z ważenia, braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Sprawa dotyczyła skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej nakładającą karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organ celny stwierdził przekroczenie nacisku osi o 23,25 kN i długości pojazdu o 0,34m. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów i zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym brak czynnego udziału strony i wadliwe przeprowadzenie dowodu z ważenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy celne naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 7, 77, 80 KPA). Sąd zwrócił uwagę na znaczące różnice w nacisku na sąsiadujące osie, które powinny skłonić organ do dalszych wyjaśnień, a nie tylko polegania na jednym pomiarze. Ponadto, organ nie ustosunkował się do wniosku dowodowego o powołanie biegłego i nie udostępnił dokumentacji dotyczącej wagi. Sąd podkreślił, że choć postępowanie na przejściach granicznych ma specyfikę, nie może to prowadzić do naruszenia podstawowych zasad postępowania dowodowego. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ celny naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie wyjaśniając prawidłowo stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że znaczące różnice w nacisku na sąsiadujące osie powinny skłonić organ do dalszych działań wyjaśniających, a nie tylko polegania na jednym pomiarze. Brak udostępnienia dokumentacji wagi i nieustosunkowanie się do wniosku o biegłego stanowiło naruszenie zasad postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.d.p. art. 13g § 1 i 2

Ustawa o drogach publicznych

Przepis ten nakłada obligatoryjny obowiązek pobierania kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami pozwolenia.

p.r.d. art. 40b § 1 i 2

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Przepis ten upoważnia osoby do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi i wymiarów.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, podejmowania kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwiania sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona może żądać przeprowadzenia dowodu na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów przez organ.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązkowe składniki decyzji administracyjnej, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka o uchyleniu decyzji i ewentualnie o innych rozstrzygnięciach.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 205 § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.

Pomocnicze

p.r.d. art. 61 § 2

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Przepis ten stanowi, że ładunek umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdów na drogę.

u.t.d. art. 55 § 1 pkt 4

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis ten wymienia uprawnienia Inspektora Transportu Drogowego do sprawdzania parametrów pojazdu, co skarżący podniósł w kontekście zasady 'non bis in idem'.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury § z 31 grudnia 2002r.

W sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Wadliwe przeprowadzenie dowodu z ważenia pojazdu, polegające na jednokrotnym pomiarze i braku wyjaśnienia znaczących różnic w nacisku na osie. Niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Niewłaściwe udostępnienie dokumentacji dotyczącej wagi. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (choć sąd uznał to za mniej istotne niż błędy dowodowe). Brak uzasadnienia faktycznego decyzji organu I instancji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych o obligatoryjnym charakterze kar i braku naruszenia zasady proporcjonalności. Argumentacja o specyfice kontroli na przejściach granicznych usprawiedliwiająca pewne ograniczenia w udziale strony.

Godne uwagi sformułowania

"W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przeprowadzone zostało z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy obiektywnej znajdującej realizację przede wszystkim w przepisach regulujących postępowanie dowodowe." "Taki wynik ważenia winien stanowić podstawę do rozważenia przez organ z urzędu dokonania ustaleń mających na celu wyjaśnienie tak dużych różnic nacisku na blisko sąsiadujące osie." "Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie ustaleń stanowiących podstawę do władczego rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podmiotów stosunku administracyjno-prawnego, w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem kodeksowych reguł postępowania dowodowego." "Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji."

Skład orzekający

Maria Bohdanowicz

przewodniczący

Ireneusz Fornalik

członek

Anna Juszczyk - Wiśniewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania dowodowego w sprawach o nałożenie kar pieniężnych, zwłaszcza w kontekście kontroli pojazdów nienormatywnych. Konieczność wszechstronnego wyjaśniania stanu faktycznego i prawidłowego przeprowadzania dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki kontroli drogowych i postępowań administracyjnych. Interpretacja przepisów o drogach publicznych w zakresie kar jest utrwalona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie dowodów i przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących rutynowych kontroli. Pokazuje też, że nawet pozornie proste naruszenie może zostać uchylone z powodu błędów formalnych.

Błąd w ważeniu pojazdu kosztował organ celny uchylenie kary. Sąd podkreśla: procedura to podstawa!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 167/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Ireneusz Fornalik
Maria Bohdanowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Sygn. powiązane
I OSK 282/06 - Wyrok NSA z 2006-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r/ nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 735 (słownie: siedemsettrzydzieścipięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu w dniu [...] stycznia 2004r., wydał decyzję nr [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 13g ust. 1 i 2 oraz art. 40b ust.1 i 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w związku z ustaleniami zawartymi w protokole z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
Decyzją tą wymierzono A.S. – karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż w dniu [...] stycznia 2004r. stwierdzono przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Z załączonego protokołu wynika, że w dniu [...] stycznia 2004r. dokonano kontroli pojazdu : ciągnika 3 osiowego [...] nr rejestracyjny [...] z naczepą 3 osiową [...] nr rejestracyjny [...]. W wyniku pomiarów stwierdzono przekroczenie nacisku osi 2 o 23,25 kN oraz przekroczenie długości pojazdu o 0,34m.
Kierowca nie wniósł do protokołu uwag. Od decyzji złożone zostało odwołanie z dnia [...] lutego 2004r., w którym zakwestionowano prawidłowość dokonanego pomiaru i wniesiono o anulowanie decyzji jako błędnej.
Odwołanie zostało uzupełnione pismem pełnomocnika A.S. z dnia [...] lutego 2004r. W piśmie tym pełnomocnik wniósł ponadto o powołanie biegłego na okoliczność prawdziwości i poprawności wyników ważenia pojazdu w szczególności możliwości wystąpienia podczas ważenia pojazdu wyników jakie osiągnięto dla osi nr 2 oraz osi nr 3. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów technicznych wagi na okoliczność warunków jakie muszą zostać zachowane podczas ważenia pojazdu, i ich zgodności ze stanem faktycznym, który miał miejsce [...] stycznia 2004r.
W uzasadnieniu pisma podano, że organ nie zapewnił stronie czynnego udziału gdyż przy ważeniu był tylko kierowca a przed wydaniem decyzji organ nie zawiadomił strony o fakcie dokonania ważenia. Strona dopiero wnosząc odwołanie miała możliwość odniesienia się do wyników ważenia pojazdu.
Podano, że wysokość kar nie jest uzależniona od długości trasy, którą ma pokonać przewoźnik, co oznacza jej represyjny charakter. Co do uzasadnienia konieczności powołania biegłego podano, że wyniki jakie osiągnięto w trakcie ważenia budzą wątpliwości i wymagają wyjaśnienia w drodze skorzystania z wiadomości specjalnych.
W dniu [...] kwietnia 2004r. Dyrektor Izby Celnej wydał decyzje którą otrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, iż dokonany pomiar dynamicznego obciążenia osi pojazdu na wadze posiadającej ważne świadectwo legalizacji – wykazał że dopuszczalne normy nacisku osi pojazdu w odniesieniu do 2 osi zostały przekroczone o 23,25 kN, a długość pojazdu przekroczono o 0,34m, oznacza to że przewóz towarów dokonywany był pojazdem nienormatywnym na co przewoźnik nie miał wymaganego prawem zezwolenia.
W uzasadnieniu szczegółowo opisano procedurę ważenia pojazdu.
Podano, że wynik nacisku osi na podłoże zależy nie tylko od całkowitej masy pojazdu ale również od sposobu rozmieszczenia towaru, stanu technicznego zawieszeń ciągnika i naczepy w tym także od sposobu rozmieszczenia towaru, stanu technicznego zawieszeń ciągnika i naczepy w tym także od sposobu ich pneumatycznego wyregulowania.
Wskazano również na obligatoryjny charakter kar z tytułu przekraczania ustalonych przepisami parametrów, takich jak nacisk osi, masy całkowitej czy wymiarów pojazdów które to kary organy celne są zobowiązane egzekwować.
W odniesieniu do zarzutu niezapewnienia stronie udziału organ II instancji stwierdził, że zarówno decyzja jak i protokół zostały doręczone Stronie, ponadto mimo możliwości zgłoszenia uwag do procesu ważenia wykonujący transport uwag takich nie zgłosił.
Od przedmiotowe decyzji złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów technicznych wagi oraz przymiaru wstęgowego stalowego, dołączenie do akt decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar w sprawie zatwierdzenia wagi do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdu na okoliczność warunków jakie muszą zostać zachowane podczas ważenia pojazdu.
W skardze zarzucono :
I. naruszenie prawa materialnego
- poprzez zastosowanie w sprawie art.13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych – który to przepis narusza zasadę proporcjonalność wynikającą z art. 2 i 92 Konstytucji z tego względu, że:
• kara ma charakter represyjny w stosunku do użytkowników dróg publicznych, którzy dochowując nawet należytej staranności w załadunku nie są w stanie zapobiec w przekroczeniu dopuszczalnej masy.
• Wysokość kary pieniężnej nie jest uzależniona od rzeczywistego przejazdu pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.
- poprzez obciążenie skarżącą karą pieniężną na podstawie art. 13g ustawy o drogach publicznych za przekroczenie dopuszczalnych wielkości parametrów masy nacisków osi lub wymiaru pojazdu w stosunku do pojazdów nienormatywnych w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 55 ust.1 pkt 4 ustawy z 06.09.2001r. o transporcie drogowym Inspektor Transportu Drogowego władny jest do sprawdzenia identycznych parametrów pojazdu, co narusza zasadę zgodnie z którą obywatel nie może być wielokrotnie "karany" za jedno zdarzenie.
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
- naruszenie art. 7 kpa i 77 kpa:
• poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż pojazd ważony był wyposażony w 3 osie, aby zapobiec przeciążeniom na osi napędowej.
• nie uwzględnienie okoliczności, iż do dopuszczalnej masy całkowitej brakowało 2,5 t. ładunku, a oś napędowa była oddalona od osi dodatkowej o 1,36m, w sytuacji gdy wyniki ważenia obu sąsiadujących osi znacznie się różnią (o 1500%), co prowadzi do wniosku iż wyniki osiągnięte podczas ważenia samochodu są nieprawdziwe.
- poprzez nieuwzględnienie okoliczności rzeczywistej wagi zestawu
- przyjęcie, iż istnieje możliwość przekroczenia nacisków na osie pojazdu bez przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdu.
- przeprowadzenie dowodu w sposób wadliwy polegający na jednokrotnym przejeździe przez wagę stacjonarną, a dopiero kilkukrotny pomiar i uśrednienie wyników dałoby rzeczywiste wyniki nacisków na drogę przez osie pojazdu.
- niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego powołanego na okoliczność poprawności uzyskanych wyników.
- uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącemu co do przeprowadzonego dowodu z pomiarów nacisku na osie pojazdu i doręczenie protokołu z kontroli, raportu ważenia pojazdu, jednocześnie z decyzją organu I instancji, a także nie dopuszczenia strony postępowania do dokumentów (atestów, instrukcji, świadectw homologacji) wagi stacjonarnej w pierwszej fazie postępowania co uzasadnia zastosowanie art. 81 k.p.a., a więc przyjęcie, iż przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie nie zostało przez organ udowodnione, co narusza również art.68 k.p.a. oraz zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału strony w postępowaniu.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Na wstępie należy wyjaśnić kwestię właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. do rozpatrzenia niniejszej skargi. Na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone przez skarżącego zarzuty w części należało uznać za słuszne.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie sąd uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi m.in. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu należy stwierdzić, że skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych w postępowaniu. Możliwość tą zapewniono dopiero po przeprowadzeniu znacznej części postępowania, jednak w przedmiotowej sprawie należy uwzględnić specyfikę postępowania administracyjnego mającego na celu kontrolę przestrzegania określonych odrębnymi przepisami parametrów w zakresie nacisków osi, masy i wymiarów pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy. Postępowanie to winno być prowadzone w taki sposób aby nie utrudniało płynnego ruchu na przejściu granicznym. Z tego względu uprawnienia strony na etapie postępowania przed organem I instancji zostały w pewien sposób "ograniczone". Z tego też względu organ prowadząc postępowanie w II instancji winien szczególną wagę zwrócić na możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu. Należy jednak zwrócić uwagę, że postępowanie organu odwoławczego nie może zastąpić postępowania przed organem I instancji – stanowiłoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności.
Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Skarżący po otrzymaniu decyzji organu I instancji brał czynny udział w tym postępowaniu, składał wnioski dowodowe, miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Okoliczność, że organ wniosków dowodowych nie uwzględnił czy też w ogóle się do nich nie odniósł nie stanowi naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a jest naruszeniem innych przepisów postępowania w szczególności przepisu art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał, że w myśl przepisu art. 13g ust. 1 i 2 ustawy z dnia
21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838), za przejazd po takich drogach pojazdów nienormatywnych ( pojazd którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi) bez zezwolenia określonego przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Stosownie natomiast do przepisów art. 40 b ust. 1 i 2 ww. ustawy, osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego, uprawnione zostały do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi i wymiarów określonych przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym. W razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, Naczelnik Urzędu Celnego pobiera w drodze decyzji kary pieniężne w wysokości określonej w załączniku do ustawy o drogach publicznych. Na podstawie wskazanych wyżej przepisów organ prawidłowo wywiódł, że pobór właściwych kar pieniężnych ma charakter obligatoryjny. Zgodzić się należy z organem, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują żadnych wyjątków od tak ustalonych w niej zasad, a długość trasy jaką pojazd przebył jest bez znaczenia.
Wymierzenie kary jest niezależne od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, dobrej wiary kierowcy, jego przekonania o wielkości nacisku, stopnia zawinienia czy też braku winy kierowcy. Przepis na podstawie którego wymierza się karę pieniężną w żaden sposób nie narusza powołanej przez skarżącego zasady proporcjonalności wynikającej z Konstytucji. Nie jest również represją w stosunku do osoby wykonującej transport, które to osoby nawet przy zachowaniu należytej staranności w załadunku nie są w stanie zapobiec w przekroczeniu dopuszczalnej masy. Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym - ładunek umieszcza się w taki sposób aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdów na drogę. Zatem sprawą przewoźnika jest takie rozmieszczenie towaru, aby nie występowało przekroczenie dopuszczalnych parametrów, natomiast organy celne, jak również organy inspekcji transportu drogowego są uprawnione i zobowiązane do dokonywania kontroli przestrzegania przez przewoźników tych parametrów.
Okoliczność, że kontrola pojazdów odbywa się na terenie przejścia granicznego i organy celne muszą dbać o maksymalne upłynnienie ruchu transgranicznego, usprawiedliwia modyfikację kodeksowego modelu postępowania przed organem I instancji. Mając to na uwadze należało uznać, że przeprowadzenie postępowania dowodowego z udziałem kierowcy pojazdu poddanego kontroli, nie oznaczało w konkretnej sprawie ograniczenia uprawnień przewoźnika będącego stroną, gdy w skutek jego woli tenże kierowca uprawniony był do zgłoszenia tego środka transportu do procedury wywozu. Specyfika miejsca i charakter czynności wyklucza zagwarantowanie stronie osobistego wzięcia udziału w procesie ważenia pojazdu. Rzeczą strony, jako przewoźnika profesjonalnie trudniącego się międzynarodową działalnością transportową, jest takie zorganizowanie swej działalności aby odpowiednia osoba brała udział we wszelkich kontrolnych czynnościach organów celnych. Pogląd taki znajduje także oparcie w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego np. z 15 stycznia 1998r. sygn. akt II SA 894/97 (Lex 41371).
Należy podkreślić, że zanim organ administracji publicznej w drodze władczego rozstrzygnięcia orzeknie o obciążeniu podmiotu karą, winien przede wszystkim podjąć wszelkie kroki niezbędne do prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, co z kolei uzależnione jest od właściwego i wyczerpującego zebrania dowodów, a następnie ich wszechstronnego rozważenia i oceny, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przeprowadzone zostało z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, czyli zasady prawdy obiektywnej znajdującej realizację przede wszystkim w przepisach regulujących postępowanie dowodowe.
Po pierwsze jak wynika to z akt postępowania administracyjnego, w celu ustalenia stanu faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej pojazdu o naciskach osi przekraczających wielkości określone w przepisach organ ograniczył postępowanie dowodowe jedynie do dowodu z pomiaru wielkości fizycznej – obciążenia jaki wywierały osie pojazdu na pomost wagi. Wynik tego pomiaru został przez urządzenie elektroniczne sterujące jego przebiegiem uwidoczniony na dokumencie – wydruku komputerowym, który zawiera informacje miedzy innymi o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu, jego masie, naciskach poszczególnych osi pojazdu. W przedmiotowej sprawie pomiar nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu [...], posiadającą ważne świadectwo legalizacji nr [...] z dnia [...] stycznia 2002r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar. Z zapisu ważenia wynika, że nacisk na drugą oś wynosił 123,25 kN natomiast nacisk na trzecią oś – odległą od drugiej o 1,36 m wynosi 7,88 kN. Nacisk na oś czwartą, piątą i szóstą wyniósł odpowiednio – 60,37 kN, 60,86 kN i 60,86 kN.
Taki wynik ważenia winien stanowić podstawę do rozważenia przez organ z urzędu dokonania ustaleń mających na celu wyjaśnienie tak dużych różnic nacisku na blisko sąsiadujące osie. Należy zwrócić uwagę, że nacisk pozostałych osi był równomierny. Średnia nacisku drugiej i trzeciej osi jest zbliżona również do nacisków jakie wywierały osie pozostałe.
Wykazane wyniki – zdaniem Sądu – stanowiły podstawę do podjęcia przez organ w pierwszej kolejności działań mających na celu wyjaśnienie czy wskazania nie wynikały z nieprawidłowo dokonanego ważenie wynikającym na przykład z błędu kierowcy popełnionym przy wjeździe na wagę. Skarżący w postępowaniu wskazuje, że nie miał możliwości oceny prawidłowości dokonanego ważenia uwagi na nie udostępnienie przez organ dokumentów dotyczących sposobu, warunków i procedury w jakiej odbywa się ważenie pojazdu . Samo stwierdzenie organu, że urządzenie sygnalizowałoby nieprawidłowości w trakcie ważenia jest nieprzekonujące w przedmiotowej sprawie. Organ winien w sytuacjach wystąpienia tak istotnych różnic w zakresie nacisku sąsiadujących ze sobą osi przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia stanu faktycznego nawet w sytuacji w której kierowca sam nie zgłosił wniosku dowodowego.
Zgodnie z przepisem art. 7 KPA, organ administracji w toku postępowania administracyjnego przede wszystkim winien stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Faktem powszechnie znanym jest częste dokonywanie przez przewoźników transportu drogowego z przekroczeniem dozwolonych parametrów pojazdu a zapobieganie takim praktykom, poprzez dążność do zmniejszenia degradacji dróg publicznych, leży w interesie społecznym. W związku z tym uprawnione organy zobowiązane są do kontroli przestrzegania obowiązujących w tym zakresie norm prawnych oraz pobierania właściwych opłat lub kar pieniężnych związanych z ich naruszeniem. Jednakże, w myśl wskazanej wyżej zasady ogólnej, w toku całego postępowania należy także uwzględniać słuszny interes indywidualny stron tego postępowania, który z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym. Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie ustaleń stanowiących podstawę do władczego rozstrzygania o prawach lub obowiązkach podmiotów stosunku administracyjno-prawnego, w sposób dowolny i arbitralny, z pominięciem kodeksowych reguł postępowania dowodowego.
W myśl art. 77 KPA organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać
i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zmierzając do ustalenia rzeczywistego stany faktycznego wszelkimi dopuszczalnymi dowodami. Zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału strony w każdym postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 KPA) należy także, w miarę możliwości, zapewnić stronie realny wpływ na ukształtowanie zakresu postępowania dowodowego. Organ administracji publicznej obowiązany jest bowiem przeprowadzić dowody wskazane przez stronę. Według art. 78 § 1 KPA strona może wystąpić w toku całego postępowania, natomiast skuteczność prawna tego żądania jest uzależniona od spełnienia przesłanki, iż przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Organ administracji publicznej obowiązany był rozpatrzyć i dokonać oceny zgłoszonego żądania przeprowadzenia dowodu ze szczególną starannością, zwłaszcza dlatego, że ustalenie stanu faktycznego było podstawą do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony. Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 grudnia 1985 r. II SA 1139/85 oraz z 21 czerwca 1988 r. , SA/Lu 151/88, opubl. ONSA 1988, Nr 2, poz. 72).
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zaś wybiórczego przeprowadzenia przez organ tylko dowodów uznanych przez siebie za konieczne. Gdyby w niniejszej sprawie organ na etapie postępowania I instancyjnego ponownie dokonał ważenia pojazdu lub organ odwoławczy przeprowadził wnioskowany przez skarżącego dowód z opinii biegłego, możliwa byłaby weryfikacja zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń. Organ jednak w decyzji nawet nie ustosunkował się do powołanego przez skarżącego wniosku dowodowego. Podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powoływała się na określone ważkie dla sprawy okoliczności, jest oczywistym uchybieniem, skutkującym wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § 1 i 80 KPA - podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 1997 r., I SA/Wr 700/97, opubl. Lex nr 30873).
Rację ma więc skarżący zarzucając decyzjom organów celnych orzekającym
w przedmiotowej sprawie, naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących trybu przeprowadzania postępowania dowodowego i dokonywania na jego podstawie ustaleń faktycznych w sprawie, czyli przepisów art. 7, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. W przedmiotowym postępowaniu naruszono również zasady określone w art. 77 i art.78 k.p.a.
Niezależnie od powyższego należy także wskazać, że decyzja organu pierwszej instancji zapadła z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 i § 3 KPA określającego obowiązkowe składniki struktury decyzji administracyjnej. Decyzja ta bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z treści decyzji nie wynika również sposób wyliczenia wysokości kary pieniężnej. Z materiału znajdujących się w aktach wynika, że pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie nacisku na oś oraz z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu. Powyższe ustalenia nie mają odzwierciedlenia w decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie należy wskazać, że protokół z kontroli nie może zastąpić obligatoryjnych elementów decyzji.
Okoliczności powyższe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały w sposób wnikliwy i wszechstronny wyjaśnione, a nadto wbrew obowiązkom płynącym z art. 107 § 3 k.p.a. nie zostały rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z tych powodów zaskarżona decyzją oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Po myśli art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 i § 2 ustawy - w tym zwrot wpisu sądowego w wysokości 120 zł, kosztów zastępstwa procesowego 600zł (§ 2 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 02 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielanej przez doradcę podatkowego z urzędu) oraz 15 zł za opłatę skarbową od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI