II SA/Go 165/23

II SA/Go 165/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GSK 1102/23 - Wyrok NSA z 2024-01-26
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 ust. 2, art. 38 ust. 1, art. 47
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 1921 nr 44 poz 267
art. 70 ust. 3
Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi C Sp. z o. o. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2023 r. "Ż" Sp. z o. o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność Prezydenta Miasta polegającą na błędnym ustaleniu wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy: Liceum Ogólnokształcące [...] w 2023 r. Zdaniem strony skarżącej poprzez dokonaną czynność doszło do naruszenia:
1. art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2082, określanej dalej jako u.f.z.o.). w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11, art. 170 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz.1082, aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 900, określanej dalej jako p.o.) poprzez ustalenie miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie 2,63 zł, co stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły,
2. art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, co w
konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.
Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcące [...] w 2023 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz "Ż" sp. z o.o. kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż w 2022 r. miesięczna dotacja na 1 słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych kształcącego
się w systemie zaocznym kształtowała się na poziomie około 60 zł miesięcznie. Od września 2018 r. w związku z wprowadzeniem art. 10 a do ustawy z dnia z dnia
26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela organy prowadzące szkoły niepubliczne są obowiązane do zatrudniania nauczycieli w oparciu o umowę o pracę zgodnie z dnie z
ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Nawet przy przyjęciu zastosowania
minimalnego wynagrodzenia o pracę dla nauczyciela zatrudnianego w szkole miesięczny koszt zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy kształtuje
się obecnie na poziomie - 3.490 zł brutto, a wraz z kosztami pracodawcy 4 204,75zł. Powyższe zaś oznacza, że kwota dotacji oświatowej na 1 ucznia na rok 2023 nie pokrywa nawet 1 godziny pracy tego nauczyciela, a przecież liczba przedmiotów nauczanych w szkole oznacza konieczność zatrudnienia większej liczby nauczycieli aniżeli tylko jednego. Dodatkowo strona wskazała, że wysokość wynagrodzenia dla nauczyciela zatrudnianego w szkole musi uwzględniać także kwalifikacje nauczyciela, w szczególności staż pracy i stopień awansu zawodowego, a w konsekwencji wymagania rynkowe powodują często konieczność zastosowania wyższych stawek aniżeli minimalne wynagrodzenie za pracę. Szkoły muszą ponosić koszty energii elektrycznej i ogrzewania, które w ostatnim czasie nieustannie rosną. Ustalenie bieżącej stawek dotacji na poziomie kilku złotych stanowi jedynie pozorne dotowanie bieżącej działalności szkół niepublicznych. Działanie takie powoduje, iż cały ciężar i ryzyko prowadzenia szkół przerzucone zostaje na podmioty niepubliczne i – zdaniem Spółka – stanowi także przejaw dyskryminacji szkół niepublicznych.
Dalej strona wskazała, że przy założeniu, że w szkole kształci się 200 słuchaczy, a stawka dotacji określona w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. wynosi niecałe 3 zł na słuchacza, szkoła pod koniec miesiąca otrzyma dotację w wysokości w przybliżeniu 500 zł miesięcznie. Za te środki szkoła ma zapewnić kilkunastu nauczycieli zatrudnionych na umowie o pracę z minimalnym wynagrodzeniem aktualnie 3490 zł miesięcznie, którzy zrealizują minimum programowe, dyrektora szkoły oraz niezbędną obsługę oraz lokale. Są to środki, które nie pozwolą na pokrycie nawet ułamkowej części tych kosztów i nie pozwalają w ogóle na prowadzenie działalności dydaktycznej przez szkołę. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych dotacja oświatowa przeznaczona może być na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Tymczasem ustalona wysokość miesięcznej dotacji oświatowej w 2023 r. nie pozwala na zrealizowanie przez szkoły tych celów i stanowi o fikcji realizacji przez państwo ustawowego obowiązku dofinansowania działalności szkół niepublicznych prowadzonych przez prywatne podmioty, które to podmioty realizują w imieniu państwa zadania publiczne w postaci prowadzenia szkół i realizacji w nich działalności edukacyjnej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta uznał skargę za bezzasadną i wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że wydatkowanie środków w ramach finansów publicznych może nastąpić jedynie w sposób wynikający z przepisów obowiązującego prawa i zgodny z nimi. Miasto, jako organ dotujący w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami obliczyło wysokość dotacji przypadającej na jednego słuchacza liceum prowadzonego w [...] przez "Ż" Sp. z o.o.. Podstawę przekazywania dotacji oświatowej dla podmiotów prowadzących szkoły niepubliczne w których nie jest realizowany obowiązek szkolny, w tym wypadku liceum dla dorosłych, stanowi art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Miesięczna kwota jaką przekazuje jednostka samorządu terytorialnego organowi prowadzącemu niepubliczne liceum dla dorosłych, to wartość wynikająca z pomnożenia współczynnika (wagi dotacyjnej) Sh przez kwotę finansowego standardu A oraz wskaźnika korygującego D i W. W 2022 r. waga Sh dla słuchaczy liceów ogólnokształcących dla dorosłych wynosiła 0,12 natomiast finansowy standard A, wynosił po podwyżkach i po przemnożeniu wskaźnikami korygującymi 6.318,575191 zł. Miasto do końca roku 2022 wypłacało na 1 słuchacza niepublicznego liceum dla dorosłych dotację w kwocie 63,19 zł według poniższego algorytmu: Wysokość dotacji = finansowy standard A (po aktualizacjach) x wskaźniki korygujące D (po aktualizacjach) x Sh (suma wszystkich wag dla danego typu szkoły w tym przypadku tylko Sh), gdzie:
- Wartość standardu A po aktualizacjach w 2022 r. przemnożona wskaźnikiem korygującym wynosiła 6 318,575191 zł;
- Wartość Wagi Sh - 0,12 ( słuchacze niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących się w formie zaocznej).
Wysokość dotacji na jednego słuchacza w złotych w 2022r. wynosiła zatem:
6 318,575191 x 0,12 = 758,2291/12 m-cy = 63,1858 zł = 63,19 zł.
W styczniu 2023 r., w związku z utratą z dniem 1 stycznia br. mocy obowiązującej Rozporządzenia MEN z dnia z 21.12.2021 wysokość stawki miesięcznej dotacji na jednego słuchacza Liceum Ogólnokształcącego [...] została obliczona przez Organ dotujący na zasadach określonych w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. oraz Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2023 r. (Dz. U. z 2022, poz. 2820). Istotny i zauważalny spadek dotacji wynikał ze zmniejszenia przez Ministerstwo Edukacji i Nauki wagi, która przyjmuje się do naliczenia subwencji dla słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych w formie zaocznej (symbol - Sh), a co za tym idzie dotacji dla tego typu szkół. Waga bowiem została ustalona w Załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. (Dz. U. poz. 2820) zawierającym algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na poziomie 0,005 - ust. 2 pkt 3 Załącznika. W wyniku dokonanego przeliczenia Miasto wypłaciło stawkę dotacji, która na jednego słuchacza wyniosła 2,63 zł, zgodnie z poniższym obliczeniem: Wysokość dotacji = standard A (po aktualizacjach) x wskaźniki korygujące D (po aktualizacjach) x Sh (suma wszystkich wag dla danego typu szkoły w tym przypadku tylko Sh), gdzie:
- Wartość finansowego standardu A po aktualizacjach w 2022 r. przemnożona wskaźnikiem korygującym wynosiła 6 318,575191 zł;
- Wartość Wagi Sh - 0,005 (słuchacze niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących się w formie zaocznej).
Wysokość dotacji na jednego słuchacza w styczniu 2023 wyniosła w złotych:
6 318,575191 x 0,005 = 31,5929/12 m-cy = 2,6328 = 2,63.
Zdaniem organu z przedstawionych wyliczeń wyraźnie widać, iż zasadniczy wpływ na zmianę wysokości dotacji oświatowej miała zmiana wagi dokonana przez Ministerstwo rozporządzeniem MEiN z dnia 22 grudnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie uznał skargę za dopuszczalną
i podlegającą kognicji sądu administracyjnego. Według art. 47 u.f.z.o. czynności podejmowane w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., które podlegają kontroli sądu administracyjnego. Przepis ten miał rozstrzygnąć istniejący od wielu lat spór w zakresie oceny charakteru prawnego czynności przyznania dotacji, a co za tym idzie rozsądzić, czy ewentualne spory powstałe na tej płaszczyźnie powinny rozstrzygać sądy powszechne czy administracyjne. Zauważyć należy, iż wszystkie czynności podejmowane przez organ dotujący, który został wymieniony w przepisach art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o., w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o., stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. W początkowej części przepisu ustawodawca przywołał bowiem przepisy, które wymieniają organy dotujące, a w drugiej części określające rodzaj dotacji. Przepis art. 47 u.f.z.o. nie zawiera zaś ograniczenia czynności podejmowanych w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, które stanowią czynności z zakresu administracji publicznej. Obejmuje on zatem swoim zakresem wszystkie określone w ustawie czynności, które podejmowane są w związku z ustaleniem wysokości i przekazaniem dotacji – dotacji, a nie czynności, wymienionych w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a u.f.z.o. W orzecznictwie podkreśla się, że z treści art. 47 u.f.z.o. nie wynika jakiekolwiek ograniczenie co do kategorii czynności, które podlegają tej regulacji, a przepis ten nie stanowi, że czynnościami o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są wyłącznie te, które realizowane są na podstawie przepisów w nim enumeratywnie wymienionych. Przepis ten w ogóle nie odnosi się do rodzajów czynności, poprzez ich określenie w poszczególnych artykułach u.f.z.o. (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2020 r. I GSK 1414/20, wyrok NSA z 19 marca 2021 r., I GSK 1713/20, WSA w Gliwicach wyrok z dnia 17 sierpnia 2021 r., III SA/Gl 263/21, WSA w Białymstoku wyrok z 17 marca 2021 r., I SA/Bk 28/21, WSA w Rzeszowie w wyroku z 28 lipca 2020 r. I SA/Rz 310/20 i WSA w Gdańsku w wyroku z 14 października 2020 r. I SA/Gd 572/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Stosownie zaś do brzmienia art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki (pkt 1). Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast subwencja oświatowa dzielona jest na jednostki samorządu terytorialnego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2820 ze zm. - dalej: rozporządzenie z 2022 r.).
Wysokość miesięczna dotacji dla jednego słuchacza liceum ogólnokształcącego została wyliczona przez Miasto według wzoru: standard A (po aktualizacjach) x wskaźniki korygujące D (po aktualizacjach) x Sh (suma wszystkich wag dla danego typu szkoły w tym przypadku tylko Sh), gdzie:
- wartość finansowego standardu A po aktualizacjach w 2022 r. przemnożona wskaźnikiem korygującym wynosiła 6 318,575191 zł;
- wartość Wagi Sh - 0,005 (słuchacze niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących się w formie zaocznej). Wysokość dotacji na jednego słuchacza w styczniu 2023 wyniosła w złotych: 6 318,575191 x 0,005 = 31,5929/12 m-cy = 2,6328 = 2,63. W roku 2022 r. wysokość dotacji na jednego słuchacza wyniosła 63,19 zł. Organ zasadnie podniósł, że istotny spadek dotacji wynikał ze zmniejszenia wagi, którą przyjmuje się do naliczenia subwencji dla słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych w formie zaocznej (symbol Sh). Waga została bowiem ustalona na poziomie 0,005 (w 2021 r. wartość wagi wyniosła 0,12), co wynika z załącznika do rozporządzenia z 2022 r. zawierającego algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
W ocenie sądu, przepis art. 26 ust. 2 u.f.z.o. nie pozwala na jakąkolwiek dowolność czy uznaniowość w zakresie obliczania i ustalania kwoty dotacji. Z przepisu tego wprost wynika, że wysokość stawki dotacji na słuchacza w niepublicznym liceum ogólnokształcącym dla dorosłych w zaocznym systemie kształcenia jest równa kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego w danym roku. Powszechnie obowiązujące przepisy prawa zobowiązują organ do ustalenia stawki właśnie w oparciu o kwotę przewidzianą w części oświatowej subwencji ogólnej, zaś przepisy Konstytucji RP znajdują swoją konkretyzację w aktach prawnych niższego rzędu, w ustawie - w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. oraz w rozporządzeniu. Skoro więc ustawodawca przyjął powszechnie obowiązujące przepisy prawa, nakazując w sposób odmienny niż dotychczas wyliczać w 2023 roku dotację na słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej, to organ działający na podstawie i w granicach przepisów prawa nie może działać w sposób dowolny, a tym bardziej pomijać treści bezwzględnie obowiązujących przepisów. Nadto wskazać należy, że wcześniej obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 21 grudnia 2021 r.
w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022 wygasło z dniem 31 grudnia 2022 r. i od
1 stycznia 2023 r. organ dotujący zobligowany był do stosowania nowego rozporządzenia, które określa zasady podziału subwencji na rok 2023. Co roku bowiem, w drugiej połowie grudnia, Ministerstwo Edukacji i Nauki ogłasza rozporządzenie, które jest podstawą do podziału subwencji na następny rok budżetowy. Powyższe rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia roku następnego i zawiera aktualny algorytm podziału subwencji oraz wartości wag przypadające na danego ucznia/słuchacza w danej szkole/placówce. Takie rozporządzenie jest podstawą do naliczania subwencji dla szkół publicznych oraz stawek dotacji dla szkół i placówek niepublicznych oraz publicznych prowadzonych przez inny organ niż jednostka samorządu terytorialnego, wynikających z podziału subwencji oświatowej na dany rok.
Wskazać trzeba, że strona skarżąca nie kwestionuje samej metody. Utrzymuje natomiast, że ustalenie bieżącej stawek dotacji na poziomie kilku złotych (kiedy
w 2022 r. miesięczna dotacja na 1 słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych kształcącego się w systemie zaocznym kształtowała się na poziomie około 60 zł miesięcznie) stanowi jedynie pozorne dotowanie bieżącej działalności szkół niepublicznych. Działanie takie powoduje w ocenie Spółki, że cały ciężar i ryzyko prowadzenia szkół przerzucone zostaje na podmioty niepubliczne, co więcej, takie działanie stanowi także przejaw dyskryminacji szkół niepublicznych
i prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Skarżąca podniosła, że ustalenie stawki dotacji na poziomie niecałych 3 zł uniemożliwia bieżące funkcjonowanie szkoły. W jej ocenie regulacje zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia
2022 r. są sprzeczne z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz
z Konstytucją RP, dlatego też organ był zobowiązany do niestosowania tego aktu.
Sąd nie podziela powyższego stanowiska. Nie ulega wątpliwości, że eksponowany w skardze udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych, urzeczywistnia konstytucyjnie umocowane powszechne prawo do nauki. W orzecznictwie zasadnie wskazano, że mimo iż szkoły niepubliczne mogą być finansowane przez władze publiczne, dofinansowanie takie nigdy nie może być pełne, ale jedynie częściowe, co wynika z literalnego brzmienia
art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji. Zawarte w tym przepisie odesłanie do uregulowania materii dofinansowania uczelni niepublicznych w ustawie oznacza konsekwentnie, że ustawodawcy pozostaje znaczny margines swobody regulacyjnej pozwalającej na zróżnicowanie pomocy finansowej dla uczelni niepublicznych ze środków publicznych w zależności np. od rodzaju szkoły i jej charakteru. W świetle art. 70 ust. 3 zd. 3 postawić można tezę, że w Konstytucji RP nie ma wyrażonego wprost obowiązku każdorazowego dofinansowania każdej uczelni niepublicznej, tym bardziej, że większość z takich uczelni ma ściśle komercyjny charakter i ich działalność gospodarcza tak jak każda inna może wiązać się z ryzykiem niepowodzenia finansowego. Publiczne uczelnie powinny być docelowo finansowane w całości lub zdecydowanej części ze środków publicznych (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia
23 maja 2023 r., I SA/Bd, 121/23, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 maja 2023 r.,
I SA/Bk 102/23, CBOSA). Jak zauważono w wyroku TK z 10 grudnia 2013 r. (K 16/13, OTK-A 2013, Nr 9, poz. 135), użyte w art. 70 ust. 3 zd. 3 słowo "udział" samo w sobie nie implikuje żadnego konkretnego poziomu finansowania, gdyż udział z definicji może być mniejszy lub większy. Przesądza jedynie, że wkład państwa musi osiągnąć jakiś stopień minimalny (tak aby w ogóle zjawisko dofinansowywania szkół niepublicznych miało miejsce, bo inaczej art. 70 ust. 3 zd. 3 byłby niezrealizowanym upoważnieniem konstytucyjnym) i równocześnie nie może osiągnąć poziomu maksymalnego (całkowitego finansowania, to bowiem prowadziłoby do zrównania szkół publicznych ze szkołami niepublicznymi). Z art. 70 ust. 3 nie wynika więc prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności, a w założeniu szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków budżetu państwa niż szkoły publiczne, gdyż podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach, a nie na władzy publicznej (zob. szerzej komentarz do art. 70 Konstytucji RP w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86 pod red. Marka Safjana, Leszka Bosek, Warszawa 2016). Dotacji oświatowej dla szkół niepublicznych nie można uznać za prawo nabyte, które raz przyznane w określonej wysokości trwa niezmiennie w kolejnych latach. Zróżnicowanie pomocy finansowej dla uczelni niepublicznych ze środków publicznych może zostać uzależnione, nie tylko od rodzaju szkoły i jej charakteru, ale również od jakości oferowanych usług edukacyjnych. Z uzasadnienia projektu rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 wynika, że prawodawca założył zoptymalizowanie finansowania niepublicznych szkół policealnych i liceów ogólnokształcących dla dorosłych, przewidując że w roku 2023 będą kontynuowane rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, tj. zwiększenie finansowania "za zdany egzamin", a zmniejszenie środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. W ramach tego rozwiązania wydzielono z dotychczasowej wagi P12 o wartości 0,400 dwie nowe wagi: 1) P13 o wartości 0,950 dla absolwentów niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych, którzy uzyskali świadectwo dojrzałości, 2) P14 o wartości 0,850 dla absolwentów niepublicznych szkół policealnych, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo dyplom zawodowy. Zmiany finansowania niepublicznych szkół dla dorosłych ujęto w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. w taki sposób, aby w przypadku gdy uczeń zda egzamin zewnętrzny, poziom finansowania przez cały cykl kształcenia był zbliżony do dotychczasowego lub też nieznacznie korzystniejszy. Przyjęcie takiego sposobu finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich słuchaczy. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych przyznaje niepublicznym placówkom oświatowym uprawnienie do korzystania z pomocy finansowej ze środków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w postaci dotacji. Funkcjonowanie szkoły niepublicznej i zapewnienie środków potrzebnych w tym zakresie – to przede wszystkim domena organów prowadzących takie szkoły,
z uwzględnieniem oczywiście możliwego wsparcia w postaci dotacji oświatowej. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywania wszelkich ich wydatków.
Wymaga również podkreślenia, że dotacja oświatowa jest dofinansowaniem, a nie sfinansowaniem wszystkich kosztów poniesionych przez placówkę, Tylko jednym z elementów zapewnienia tego finansowania jest coroczne aplikowanie o dotację i jej comiesięczne otrzymywanie. Podstawowym źródłem finansowania jest możliwość pobieranie czesnego od słuchacza, wkład założycielski, fundusze z Unii Europejskiej oraz inne źródła finansowania. Hipotetyczna okoliczność, że absolwenci szkół z różnych przyczyn nie podchodzą do egzaminów zewnętrznych nie może być uwzględniana przy wyliczaniu kwoty dotacji. To rzeczą organów prowadzących szkoły niepubliczne jest takie dostosowanie oferty edukacyjnej, aby w rezultacie uzyskać ewentualną możliwość dotowania działalności w tym zakresie ze środków publicznych na większym poziomie, co też prawodawca zapewnił w regulacjach prawnych stymulujących uzyskanie podwyższonej jakości kształcenia w placówkach edukacyjnych dla dorosłych, poprzez zwiększenie finansowania liceów ogólnokształcących dla dorosłych "za zdany egzamin" (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia z 23 maja 2023 r., I SA/Bd, 121/23, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 31 maja 2023 r., I SA/Sz 164/23, CBOSA).
Należy zatem stwierdzić, że przy wyliczaniu kwoty dotacji na słuchacza liceum dla dorosłych w 2023 r. organ miał obowiązek opierać się na obowiązujących przepisach prawa, co też uczynił, uwzględniając m.in. regulację przywołanego rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. oraz art. 26 ust. 2 u.f.z.o. Prezydent Miasta działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Zdaniem Sądu, nie doszło zatem do naruszenia wymienionych w skardze przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i ustawy Prawo oświatowe. Zważyć trzeba, że skarżąca nie precyzuje w jaki sposób miałaby zostać ustalona wysokość należnej dotacji, jej wywody sprowadzają się w istocie do polemiki z obowiązującym obecnie systemem dotowania.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona czynność nie narusza prawa i dlatego skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.