II SA/Go 162/24

II SA/Go 162/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, ust. 1 a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a, art. 23 ust. 1- 4, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., dalej jako u.ś.r.), art. 23, art. 128, art.129, art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 poz. 1359 ze zm.), Wójt Gminy odmówił przyznania A.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na babcię A.M. ur. [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia 24 października 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek A.P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na babcię A.M. wraz z dokumentami. Do wniosku strona dołączyła m.in.: orzeczenie o stopniu znacznym niepełnosprawności A.M. z dnia [...] wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, oświadczenie R.M. (syn A.M.) z dnia [...] r., orzeczenie o niepełnosprawności nr R.M. z dnia [...] r. wydany przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, oświadczenie P.M. (syn A.M.) z dnia [...] r., wypis z treści orzeczenia P.M. wystawiony przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] r., zaświadczenie lekarskie [...] P.M. z dnia [...] r., wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS nr akt. [...] P.M. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., zawiadomienie o przesunięciu terminu z dnia 28 grudnia 1998 r., wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS P.M. wydany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Wydział Orzecznictwa Lekarskiego nr akt [...] z dnia [...] r., wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS P.M. wydany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nr akt [...] z dnia [...] r., oświadczenie A.P. (wnuczka A.M.) z dnia [...] r., akt zgonu [...] K.M., akt zgonu [...] T.K. Dalej organ podał, że wnioskowane przez stronę świadczenie pielęgnacyjne ma charakter opiekuńczy, jego przeznaczenie i cel zostały określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ustęp 1a powołanego powyżej przepisu wskazuje, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych
w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustęp 1b wskazuje natomiast, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Następnie Wójt wskazał, że w wyniku zgromadzonych dokumentów (w tym oświadczeń i zaświadczeń) ustalił, iż: A.P. jest wnuczką A.M. i sprawuje opiekę nad niepełnosprawną babcią, co potwierdzone zostało w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] października 2023 r. przeprowadzonego w związku z ustaleniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z ustaleń wynika, że opieka nad A.M. wymaga pomocy drugiej osoby i jest sprawowana prawidłowo. W znajdującym się w aktach sprawy orzeczeniu z dnia [...] r. zaliczono A.M. do osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z orzeczenia wynika, że w chwili wydania orzeczenia A.M. miała 94 lat, a niepełnosprawność istnieje od [...] r. tj. od 94 roku życia. Ustawodawca nakazuje stosować przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wprost, co wyklucza modyfikację wyznaczonego regulacją kodeksową kręgu zobowiązanych alimentacyjnie lub kolejności realizacji przedmiotowego obowiązku w drodze przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje natomiast dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Zgodnie z art.128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeb także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1). Krewnych w tym samym stopniu obciążą obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2). Zgodnie bowiem z art. 23 k.r.o. na małżonkach ciąży obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, w tym materialnego w wypadku niedołęstwa czy choroby. Mąż A.M. nie żyje od dnia [...] r., nie jest więc możliwe egzekwowanie obowiązku alimentacyjnego względem małżonka. Spokrewnionymi w pierwszym stopniu są dzieci A.M., syn R.M., syn P.M. oraz nieżyjąca córka T.K. (akt zgonu [...]). Kolejność obowiązku alimentacyjnego polega na tym, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprostać temu zadaniowi. R.M. oświadczył, że nie może opiekować się chorą matką, ponieważ został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i stan zdrowia nie pozwala mu należycie sprawować tego obowiązku (oświadczenie z dnia [...] r., orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z dnia [...] r.). Jednak sytuacją, która by wykluczała go z obowiązku opieki nad matką zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. byłoby posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności, bądź całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji, co nie ma miejsca w okolicznościach niniejszej sprawy. Syn P.M. oświadczył, że jest osobą schorowaną i nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Także w odniesieniu do niego nie są spełnione przesłanki
z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. Zdaniem organu, skoro A.M. ma dzieci, czyli bliższych niż wnuczka krewnych, to one w myśl przepisów powinny się nią zajmować i w pierwszej kolejności są obciążone obowiązkiem alimentacyjnym.
W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji A.P. podała, że jest opiekunem faktycznym A.M. Pomimo tego, że nie ciąży na niej obowiązek ustawowy, a babcia posiada żyjące dzieci, to skarżąca sprawuje nad nią stałą opiekę. A.M. nie są w stanie zaopiekować się swoją matką. Nie posiadają warunków mieszkaniowych, ich wiek i stan zdrowia uniemożliwiają odpowiednią opiekę nad niepełnosprawną A.M. Babcia wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium w pierwszej kolejności zaznaczyło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. art. 17 u.ś.r. został zmieniony na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), jednakże na mocy przepisów przejściowych, w stosunku do wniosków złożonych do 31 grudnia 2023 r. stosuje się u.ś.r. w brzmieniu przed nowelizacją obowiązującą od 1 stycznia 2024 r. Tym samym, ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być w niniejszej sprawie dokonana w oparciu o u.ś.r. obowiązującą do 31 grudnia 2023 r. i w oparciu o ten stan prawny powinna zostać wydana decyzja. Dalej organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dalej zaznaczył, że przedmiotem sporu było ustalenie, czy skarżąca mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. czy skarżąca jest osobą, na której względem niepełnosprawnej babci spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów k.r.o. Badając czy osobie wymienionej w powyższym przepisie, niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a powołanej ustawy, zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że A.M. jest wdową. Jej jedyna córka [...] zmarła w dniu [...] r., jednakże babcia wnioskodawczyni posiada jeszcze dwóch synów: R.M. i P.M. Każdy z nich oświadczył, że ze względu na podeszły wiek, stan zdrowia oraz trudne warunki mieszkaniowe nie jest w stanie zaopiekować
się matką. Dodatkowo R.M. na mocy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter stały. Z kolei P[.M. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Jednocześnie nie stwierdzono jego niezdolności do samodzielnej egzystencji. W ocenie Kolegium, ustalone
w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie, że zasadne byłoby odstąpienie od literalnej wykładni art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. i przyznanie świadczenia skarżącej jako wnuczce osoby wymagającej opieki, mimo że żyją dzieci tejże osoby wymagającej opieki, niebędące osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym. Takie okoliczności jak wykonywanie pracy, odległość zamieszkania, czy posiadania orzeczenia o lekkim bądź umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie zwalniają dzieci z obowiązku alimentacyjnego względem matki, a w konsekwencji nie wyłączają zastosowania art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., osobom wskazanym wart. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Kolegium ten pogląd podzieliło i stwierdziło, że na gruncie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. W myśl zaś art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy istnieją inne osoby spokrewnione
w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają przy tym w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są one małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma wymiar finansowy
i materialny. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o., dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi w postaci dostarczania środków utrzymania. Kolegium stoi na stanowisku, że dopóki osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie legitymują
się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być mowy o tym, aby dalsi krewni uzyskali prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie zakwestionował faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną babcią A.M., jednakże nie jest to przesłanka wystarczająca do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, bowiem skarżąca nie spełnia przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. warunkujących możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią z uwagi na fakt, że obowiązek alimentacyjny względem babci obciąża w pierwszej kolejności jej dzieci. Z akt sprawy nie wynika, ażeby synowie A.M. legitymowali się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem nie mogli sprawować opieki nad matką. Przy czym nie ma znaczenia, że z innych przyczyn (np. podjęcie zatrudnienia, odlegle miejsce zamieszkania, czy pobieranie renty, umiarkowany stopień niepełnosprawności) opieki takiej nie mogą sprawować. Decydujące są bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza przede wszystkim legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Innego rodzaju okoliczności, niepoparte treścią przepisów ustawy, nie mogą być brane pod uwagę.
A.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. na decyzję organu II instancji, w której zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie przepisu art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy
o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 132 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią albowiem opieka ta powinna być sprawowana przez synów A.M., podczas gdy na gruncie prawidłowej wykładni naruszonych przepisów tj. dokonanej
z uwzględnieniem przepisu art. 132 k.r.o. oraz zasad konstytucyjnych, wynikających w szczególności z art. 2 Konstytucji RP (zasada równości i sprawiedliwości społecznej), art. 18 Konstytucji RP (obowiązku Państwa ochrony i opieki nad rodziną) oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP (nakazu szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej) - skarżącej przysługuje uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji pomimo tego, że została ona wydana bez wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego, w konsekwencji czego doszło do błędnego ustalenia, że skoro żaden z synów niepełnosprawnej nie legitymuje
się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to nie ma podstaw do przyjęcia, że nie mogą oni sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala przyjąć, że żaden z nich nie jest w stanie jej sprawować, przede wszystkim ze względu na wiek, stan zdrowia, a także brak warunków lokalowych.
Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte. W szczególności, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć również treści art. 132 k.r.o. W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica
i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości
i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodzina (art. 18 Konstytucji RP). Literalna wykładnia omawianych przepisów prowadzi do pozbawienia osób faktycznie sprawujących opiekę, a zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, prawa do świadczenia alimentacyjnego. Akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodzina, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji, nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, gdy żaden z synów A.M. nie ma możliwości sprawowania nad nią opieki. R.K.M. ma obecnie 72 lata, w przeszłości chorował na dławicę piersiową oraz doznał urazu kręgosłupa, z uwagi na który do dziś nie może podnosić cięższych przedmiotów. Zamieszkuje w lokalu o powierzchni 25m2 składającym się z pokoju i kuchni. Toaleta umiejscowiona jest poza lokalem - na półpiętrze. P.W.M. ma obecnie 70 lat, w przeszłości uległ wypadkowi przy pracy, z tytułu którego przysługuje mu prawo do renty, leczy się z uwagi na schorzenia urologiczne. Zamieszkuje w lokalu o powierzchni 56 m2 umiejscowionym na czwartym piętrze budynku, w którym nie ma windy. W lokalu zamieszkują jeszcze trzy osoby. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności stwierdzić należy, że żaden z synów A.M. nie jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi opieki nad matką. U podstaw tego stwierdzenia leżą nie tylko ich problemy zdrowotne, ale także specyfika niepełnosprawności ich matki i związane z nią potrzeby materialne, a w szczególności lokalowe. Zdaniem pełnomocnika, organy obu instancji opierając się wyłącznie na literalnej wykładni przepisu art. 17 u.ś.r. zlekceważyły wytyczne wynikające z utrwalonej linii orzeczniczej, w tym także z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje uwzględnienie zarówno przepisów ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy, jak i zasad wynikających z Konstytucji RP.
Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babką. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest ustawa z 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione
w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu ustalony przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości. A.M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i posiada dwóch synów R.M. oraz P.M. R.M. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, zaś P.M. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Wskazane osoby nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Fakt sprawowania opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną babką pozostaje także poza sporem. W sprawie bezsporne pozostaje, że skarżąca nie zalicza się do podmiotów, o których stanowi powyższej przywołany art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r. Skarżąca jest wnuczką A.M., czyli jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy
w przypadku skarżącej spełniona została przesłanka przewidziana w art. 17 ust. 1a u.ś.r., tzn. czy skarżącej, jako osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu
z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Należy wskazać, że w dniu 14 listopada 2022 r. na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, została podjęta uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) o następującej treści:
1. "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa
w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione
w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);
2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa
w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały podkreślił, że na mocy ustawy z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. otrzymał aktualne brzmienie, zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na mocy tej nowelizacji ustawodawca zmienił zatem zasady dostępu do świadczenia osób innych niż spokrewnione
w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki i zastąpił kryterium braku możliwości sprawowania opieki na sformalizowaną przesłankę legitymowania
się przez rodziców, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, opiekuna faktycznego dziecka i osobę będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uzasadnieniu ww. uchwały, związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulującymi obowiązek alimentacyjny i przepisami regulującymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma ograniczony charakter.
W szczególności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi spoza kręgu osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności nie ma wpływu na ewentualny obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w pierwszej kolejności. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie dotyczy obowiązku alimentacyjnego i go nie potwierdza, choć samo świadczenie może stanowić źródło środków na pokrycie świadczeń alimentacyjnych, jeżeli osoba je pobierająca jest do nich zobowiązana. Związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
i przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Co istotne, ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie.
Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania
się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowym regulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. Zauważyć jednak należy, że również w tym wymiarze regulacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest w pełni koherentna z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, i zawiera pewne własne rozwiązania, istotne ze względu na przedmiot jej regulacji. W art. 17 ust. 1a u.ś.r. prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu
z osobą wymagającą opieki, jest wyprzedzane przez uprawnienie opiekuna faktycznego oraz osób będących rodziną zastępczą spokrewnioną, co
w okolicznościach konkretnego przypadku może oznaczać, że pierwszeństwo
w uzyskaniu świadczenia uzyskuje osoba, która nie jest na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacje te świadczą o tym, że odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw
w procesie wykładni do odwoływania się do przepisów Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony i brak jest w szczególności podstaw do przyjmowania, że stanowi go też art. 132 k.r.o., i przyjęte w nim przesłanki wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna
z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania
się zrealizował, dotyczy to w szczególności podejmowania się opieki dorosłych osób niepełnosprawnych mających własne środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania
się obowiązku alimentacyjnego. Jak wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale
w kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa
o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) czy art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższej uchwały przyjął także, że regulacja art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, nie jest rozwiązaniem, które wymaga zakwestionowania ze względu na normy Konstytucji RP. Podkreślono, że rozbieżności w stosowaniu przepisu nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością i koniecznością poszukiwania normy prawnej w optymalny sposób realizującej zamiar prawodawcy, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę pełnego katalogu świadczeń opiekuńczych, na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem określonego pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu. W motywach uchwały wskazano nadto, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium nie narusza
w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.
Jak wynika natomiast ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wymagająca opieki babka skarżącej posiada synów, którzy nie legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym wydane w sprawie decyzje uznać należy za prawidłowe, bowiem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Dzieci A.M., a więc spokrewnione z nią w pierwszym stopniu, nie posiadają orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie spokrewnionej z A.M. w drugim stopniu. W świetle powołanej uchwały nie ma też wpływu na wynik niniejszej sprawy powoływana w skardze sytuacja materialna, zdrowotna synów A.M.. Okoliczności te nie mogą być bowiem podstawą do uznania, że skarżącej należy się świadczenie pielęgnacyjne, gdyż podstawa taka nie wynika z przepisów u.ś.r. Istotne bowiem, jak wskazano wyżej, z punktu widzenia przepisów obowiązujących na dzień wydania zaskarżonej decyzji jest to, że dzieci A.M. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest bowiem legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., I OSK 2256/22, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., I OSK 135/123, CBOSA).
W kontekście cytowanej wyżej uchwały NSA i jej znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy w tym miejscu zaznaczyć, że stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Z powołanego wyżej przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte
w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w ww. uchwale NSA
z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania tego stanowiska i wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. w celu przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia.
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko SKO, że skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż A.M. jako osoba wymagająca opieki posiada dwóch synów, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprawdzie skarżąca wskazuje, iż to ona faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym babką, bowiem jej dzieci nie są w stanie zapewnić swojej matce właściwej opieki. Jak jednak wskazano powyżej, rzeczywiste niewypełnianie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia nie jest przesłanką ustawową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym osoby wymagającej opieki. Wymaga podkreślenia, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. wyrok NSA z 4 marca 2022 r., I OSK 1657/21, wyrok NSA z 22 października 2021 r., I OSK 712/21, CBOSA).
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził także, aby w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Organy orzekające
w niniejszej sprawie niewątpliwie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle tych zasad organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny
z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana
w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.