II SA/Go 158/06

II SA/Go 158/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Ireneusz Fornalik
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Sygn. powiązane
II OSK 1669/06 - Wyrok NSA z 2007-05-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 sprawy ze skargi W.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Prezydent Miasta, po przeprowadzeniu postępowania na wniosek M.J. z dnia [...] listopada 2001 r., odmówił wymeldowania W.J.J. z pobytu stałego w lokalu położonego [...]. Na skutek odwołania M.J. Wojewoda, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Wnioskodawczyni zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 24 września 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Po 1160/02, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kpa, nie zostały należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wskazane w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Sądu organy dokonując ustaleń stanu faktycznego poprzestały na wyjaśnieniach M.J., jej pełnomocnika B.J. i W.J., nie poczynając żadnych ustaleń w tym zakresie aby w istocie wyjaśnić, gdzie faktycznie W.J. przebywa, oraz czy w świetle zgromadzonych dowodów nie istnieją podstawy do ustalenia, iż mieszkanie przy [...] przestało być jego centrum życiowym. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem [...] lipca 2005 r.
Rozpoznając ponownie sprawę decyzją z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2005 r. nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą o ewidencji ludności", orzeczono o wymeldowaniu W.J. s. J., ur. [...].01.1950 r. z pobytu stałego – [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania administracyjnego ustalono, że W.J. jest zameldowany na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. [...] od kwietnia 1996 r. W tym czasie najemcą tego lokalu była zmarła [...] grudnia 1996 r. Z.J. – córka M.J.. W chwili obecnej nie ma umowy najmu dotyczącej przedmiotowego lokalu, ponieważ taka nie została zawarta mimo stwierdzenia P. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej, że w stosunek najmu po zmarłej wstąpili M.J. i W.J.. Ze złożonych przez pełnomocnika wnioskodawczyni B.J. wyjaśnień wynika, iż w stanie faktycznym sprawy od momentu złożenia wniosku o wymeldowanie tj. [...] listopada 2001 r. nie zaszły żadne zmiany tj. W.J. nie mieszka w spornym lokalu, mimo iż w jednym pokoju znajdują się jego rzeczy i kwiaty. Nie nocuje w lokalu (ostatnio nocował [...] stycznia i [...] lutego 2000 r. pod wpływem alkoholu), nie przynosi żadnych zakupów, nie przygotowuje posiłków, nie korzysta z łazienki ani kuchni. W.J. przychodzi do mieszkania raz na tydzień, czasami raz na dwa tygodnie, jego pobytu trwają od kilkunastu minut do godziny, w tym czasie podlewa kwiaty i prowadzi rozmowy telefoniczne. Organ ustalił także, że W.J. nie ponosi opłat czynszowych od kwietnia 1999 r., opłaca jedynie dostawy energii elektrycznej, na które zawarł umowę oraz odrębne rachunki telefoniczne.
Organ wskazał, iż z wyjaśnień W.J. wynika, że w spornym mieszkaniu jest zameldowany ale przebywa w [...]. Do lokalu przychodzi raz na tydzień, ale zawsze kiedy się tam pojawia jest szykanowany i obrażany obelżywymi słowami przez M.J. i jej córkę B.. Sytuacja ta nadszarpnęła jego zdrowie. Swoje czynności życiowe koncentruje w mieszkaniu przy ul. [...].
Na podstawie wyjaśnień stron oraz przeprowadzonej wizji lokalnej organ przyjął, że W.J. opuścił stałe miejsce zameldowania, a nowym miejscem jego pobytu jest mieszkanie przy ul. [...], co on sam potwierdził zarówno w czasie rozprawy przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Poznaniu, jak i przed organem meldunkowym. W ocenie organu w mieszkaniu przy ul. [...] nic nie świadczy o tym, że ww. tam mieszka gdyż sporadyczne, krótkotrwałe wizyty w miejscu zameldowania oraz pozostawienie tam części swoich rzeczy nie są zamieszkiwaniem w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Zachowanie to nie wyczerpuje także przesłanek związanych z koncentrowaniem w miejscu zameldowania swoich podstawowych czynności życiowych. Ponadto wskazano, iż mimo twierdzenia, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, strona przez okres co najmniej kilku lat nie podjęła żadnych kroków prawnych, aby zmienić tę sytuację.
Na skutek odwołania W.J. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], Z-ca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego działając z upoważnienia Wojewody, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 15 ust. 2 ustawy
o ewidencji ludności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał jako bezsporną okoliczność, iż W.J. nie zamieszkuje od kilku lat w lokalu przy ul. [...]. Krótkotrwałość wizyt odwołującego się, w ocenie organu oznacza, że sporny lokal nie jest jego centrum życiowym. Organ wskazał także, że dowodzenie przez W.J., iż w przedmiotowym mieszkaniu nie może zamieszkać z powodu szykan wnioskodawczyni i jej córki, nie może być przesłanką wziętą pod uwagę przez organ administracyjny w podejmowaniu decyzji o wymeldowaniu. Ponadto skarżący od lat nie podjął żadnych czynności prawnych, aby zmienić te sytuację lub ubiegać się o inny lokal. Przywołując art. 9 pkt 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, organ stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W.J. na stałe nie zamieszkuje w spornym lokalu. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zostały zatem koniunktywnie spełnione przesłanki wymeldowania ze spornego lokalu tj. nastąpiło dobrowolne i trwałe jego opuszczenie przez odwołującego się.
W.J. w dniu [...] lutego 2006 r. wniósł skargę na wyżej wskazaną decyzję Wojewody, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez uznanie, iż opuszczenie przez niego lokalu przy ul. [...] było dobrowolne i trwałe oraz naruszenie jego interesu prawnego poprzez pozbawienie go na skutek wymeldowania stałego miejsca zamieszkania i adresu zameldowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne gdyż nastąpiło na skutek szykan i znęcania się psychicznego M.J. i jej córki, wobec czego stałe w nim przebywanie jest dla skarżącego bardzo trudne.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenia, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wobec decyzji organu administracji publicznej obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym,
a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, że skarga nie jest zasadna.
Stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję
w sprawie wymeldowania się osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwające ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności zameldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania
w tym miejscu. Ponadto należy podkreślić, że orzekając o obowiązku meldunkowym organy administracji publicznej nie rozstrzygają w zakresie tytułu prawnego do zajmowania danego lokalu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Jednocześnie jednak za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać także sytuację, w której zmiana miejsca pobytu osoby dotychczas zameldowanej nastąpiła na skutek zachowania innej osoby, ale osoba uprawniona nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok NSA z 2 kwietnia 2001, sygn. akt V SA 3078/00, Lex 78937) .
Podkreślenia wymaga fakt, iż oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnia okoliczności sprawy istniejące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej, poza zakresem orzekania pozostają zatem zdarzenia zaistniałe po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Bezsporną w sprawie pozostaje okoliczność, iż W.J. nie zamieszkuje w lokalu położonym w [...], nie spełnia on tam podstawowych czynności związanych z codzienną egzystencją takich jak spanie, jedzenie, wykonywanie czynności higienicznych, a jedynie sporadycznie i krótkotrwale pojawia się w lokalu. Należy zatem jednoznacznie stwierdzić, iż centrum życiowe skarżącego nie znajduje się obecnie w spornym lokalu, który rzeczywiście opuścił przed kilku laty (jeszcze przed wszczęciem postępowania na skutek wniosku z dnia [...] listopada 2001 r.). Należy podzielić stanowisko organów, iż okoliczności tej nie neguje fakt pozostawienia w jednym z pokoi sprzętów i rzeczy skarżącego.
Kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje dokonane przez organy orzekające w sprawie ustalenie, iż owo opuszczenie lokalu mieszkalnego, w którym W.J. jest zameldowany na pobyt stały, miało charakter trwały i dobrowolny.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, po dokonaniu analizy zgromadzonego prawidłowo materiału dowodowego Sąd zważył, iż organy orzekające w rozpoznawanej sprawie wyjaśniły w dostateczny sposób okoliczności "opuszczenia" przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza że opuszczenie to wynikało z jego autonomicznej woli. Należy podkreślić, iż skarżący przez cały okres trwania postępowania miał nieograniczony dostęp do spornego lokalu, dysponował kluczami i zgodnie ze swoją wolą swobodnie wchodził do niego, jak i go opuszczał. Nie budzi wątpliwości fakt, iż pomiędzy skarżącym oraz uczestniczką postępowania M.J., jako osobami współuprawnionymi do spornego lokalu, istnieje wieloletni konflikt (związany między innymi z okolicznościami w jakich nastąpiła śmierć Z.J. oraz kwestiami spadkowymi), który z pewnością znacznie utrudnia współkorzystanie z lokalu. Jednakże brak jest dowodów potwierdzających, iżby zachowanie M.J. (osoba w podeszłym wieku) oraz jej córki B.J. rzeczywiście uniemożliwiało skarżącemu zamieszkiwanie w lokalu. Ponadto w trakcie postępowania skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających, iż zachowanie uczestniczki postępowania wobec niego nosiło znamiona znęcania się psychicznego, czy też zmuszania do opuszczania lokalu. Fakt ten nie został stwierdzony
w jakimkolwiek postępowaniu cywilnym lub karnym, mimo, iż postępowanie w sprawie wymeldowania toczy się od listopada 2001 r. Jeżeli M.J. naruszyła posiadanie W.J. lub w inny sposób uniemożliwiałam w nim zamieszkiwanie, winien on dochodzić obrony swych praw poprzez skorzystanie we właściwym czasie z przysługujących mu środków prawnych. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zaniechanie podjęcia takich działań przez okres pięciu lat potwierdza, że skarżący opuścił lokal z własnej woli, nie mając zamiaru w nim zamieszkiwania w okresie objętym przedmiotowym postępowania. Nawet jeżeli jedną z przesłanek, którą kierował się skarżący podejmując tę decyzję był poważny konflikt z uczestniczką postępowania i jej zachowanie, nie niweczy to w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowości ustalenia dobrowolności i trwałości opuszczenia spornego lokalu.
W trakcie postępowania administracyjnego skarżący wskazywał, że zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], jak również podawał inne miejsca w których przebywa i koncentruje swoje czynności. Należy stwierdzić, iż brak jednego konkretnego miejsca zamieszkania, nie neguje ustaleń, iż skarżący dobrowolnie opuścił sporny lokal. Od 1999 r. nie uiszcza on czynszu, zatem miał możliwość poczynienia starań o zapewnienie sobie innego lokalu, w którym mógłby zamieszkać i zameldować się na pobyt czasowy lub stały.
Sąd nie uznał za zasadny także zarzutu skargi dotyczącego naruszenia interesu prawnego W.J. na skutek wymeldowania go z pobytu stałego ze spornego lokalu, co jak wskazuje skarżący utrudni mu egzystowanie. Jeżeli bowiem skarżący od wielu lat faktycznie nie zamieszkiwał w tym lokalu, to winien dopełnić obowiązku meldunkowego w lokalach, w których faktycznie w tym czasie przebywał, chociażby na pobyt czasowy. Aprobując zarzut skarżącego należałoby bowiem zaakceptować co do jego zamieszkania stan fikcyjny, niezgodny ze stanem rzeczywistym.
Jak słusznie wskazały organy obu instancji, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu urzędowe potwierdzenie faktu przebywania w lokalu, przy zameldowaniu na pobyt stały – z zamiarem stałego pobytu. Jednocześnie orzekanie w sprawach meldunkowych nie rozstrzyga kwestii uprawnień do danego lokalu, w szczególności nie jest tożsame z orzeczeniem eksmisji. Nie jest zatem wykluczona sytuacja, że gdy skarżący faktycznie zamieszka w lokalu przy [...], zostanie ponownie w nim zameldowany.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób skutkujący jej uchyleniem wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), skargę oddalił.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest samodzielne ponoszenie przez strony postępowania kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 200 ww. ustawy). Wobec oddalenia skargi, stronie skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów postępowania. Przepisy ww. ustawy, nie przewidują także uprawnienia uczestnika do żądania zwrotu kosztów poniesionych w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.