IV SA/Wr 44/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego z powodu braku współdziałania skarżącej z organami pomocy społecznej oraz przekroczenia kryterium dochodowego.
Skarżąca wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów mieszkaniowych, leków i innych podstawowych potrzeb. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia jej faktycznej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając skargę za nieuzasadnioną.
Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżąca domagała się pomocy finansowej na opłaty mieszkaniowe, leki i inne potrzeby, argumentując ciężką sytuacją zdrowotną i finansową rodziny. Organy pomocy społecznej stwierdziły, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń, a nadto skarżąca nie współpracowała z pracownikiem socjalnym, nie przedkładając wymaganych dokumentów dotyczących kosztów utrzymania i leczenia, ani nie angażując się w działania aktywizujące zawodowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna wymaga współdziałania ze strony osoby ubiegającej się o świadczenie, a brak takiej współpracy, podobnie jak przekroczenie kryterium dochodowego, stanowi podstawę do odmowy przyznania zasiłku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, w tym nieprzedkładanie wymaganych dokumentów i brak inicjatywy w poszukiwaniu zatrudnienia, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej wymaga od osób korzystających z pomocy współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania, zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s., może skutkować odmową przyznania świadczenia. Pomoc społeczna ma na celu aktywizację beneficjenta, a nie trwałe wyręczanie go w zaspokajaniu potrzeb.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak współdziałania skarżącej z organami pomocy społecznej. Przekroczenie kryterium dochodowego przez rodzinę skarżącej. Brak przedstawienia przez skarżącą dokumentów potwierdzających koszty leczenia i utrzymania. Brak zaangażowania skarżącej w aktywizację zawodową.
Odrzucone argumenty
Ciężka i stale pogarszająca się sytuacja zdrowotna i finansowo-bytowa rodziny. Dochody rodziny nie przekraczają kryterium dochodowego (kwestionowanie sposobu wyliczenia dochodu).
Godne uwagi sformułowania
pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki świadczenia udzielone w jej ramach nie muszą pokrywać całości niedostatków podopiecznych pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie jego wypłaty
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Judecki
sędzia
Bogumiła Kalinowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących współdziałania z organami pomocy społecznej oraz kryterium dochodowego przy ubieganiu się o zasiłek celowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego interakcji z organami pomocy społecznej. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady funkcjonowania pomocy społecznej, w tym znaczenie współpracy z organami i kryteriów dochodowych, co jest istotne dla prawników i osób korzystających z pomocy społecznej.
“Pomoc społeczna wymaga współpracy: dlaczego sąd oddalił wniosek o zasiłek mimo trudnej sytuacji?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 44/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2022-09-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Bogumiła Kalinowska Tomasz Judecki Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1876 art.4, art. 11 ust. 2, art. 39 i art. 41 pkt 1 Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA (del.) Tomasz Judecki, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant: Referent stażysta Przemysław Pawłowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 września 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 29 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości. Uzasadnienie Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. We wniosku z 25 maja 2021 r. (data wpływu do organu) M. M. (dalej: strona, skarżąca) zawarła prośbę o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe (energię elektryczną, gaz, wodę, śmieci, szambo, podatek od nieruchomości) oraz zakup: leków, obuwia wiosennego, środków czystości i higieny, biletów MPK, żywności dietetycznej. Wydaną z upoważnienia Prezydenta W. decyzją z 6 sierpnia 2021 r. odmówiono stronie przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm. - dalej: u.p.s.). Ustalono, iż strona (lat [...]) prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką (lat [...]) i siostrą bliźniaczką, rodzina utrzymuje się z emerytury matki (1.406,25 zł) i zasiłku pielęgnacyjnego (239,66 zł) oraz że łączny dochód rodziny wynosi 1.645,91 zł. Stwierdzono, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które dla osoby w rodzinie wynosi 528 zł, zaś dla trzyosobowej rodziny 1.584 zł. Odrębną decyzją z 6 sierpnia 2021 r. odmówiono stronie przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s., na zaspokojenie potrzeb wskazanych przez nią we wniosku z 25 maja 2021 r. Organ I instancji argumentował, że w przypadku strony występuje brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, co uniemożliwia ustalenie faktycznej sytuacji socjalno-bytowej i zdrowotnej (jej samej, siostry i matki). Dowodził, że strona nie udzieliła informacji odnośnie zaciągniętego przez matkę kredytu/posiadanej karty kredytowej (nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość i datę zaciągnięcia kredytu/korzystanie z karty kredytowej). Wskazał, że powołując się na zły stan zdrowia oraz konieczność długotrwałego i skomplikowanego leczenia - poza zaświadczeniem od lekarza rodzinnego - strona nie okazała dokumentów od lekarzy specjalistów, zaświadczeń i zwolnień lekarskich. Podniósł, że strona nie wyraża od wielu lat woli złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, tłumacząc to dalszym leczeniem, co - w jego ocenie - świadczy o tym, że jest ona niewiarygodna i nie wywiązuje się z zaleceń oraz zobowiązań względem pracownika socjalnego. Motywował, że strona jest zarejestrowana wraz z siostrą w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie będąc jednak w ogóle zainteresowana żadną aktywizacją zawodową proponowaną przez MOPS, z uwagi na stan zdrowia. Wyjaśnił, że zarówno strona, jak i jej siostra, posiadają wykształcenie wyższe, jednak nie wykorzystują swoich możliwości, ani zasobów, w celu zmiany swojej sytuacji (jak twierdzi strona, ze względu na swój stan zdrowia). Dostrzegł, że strona nie przedstawia rachunków za opłaty mieszkaniowe (podaje wysokie kwoty opłat i przedstawia wybiórczo rachunki wedle własnego uznania). Dodał, że strona nie okazała również faktur za leki. Przywołując art. 11 u.p.s. organ zaznaczył, iż strona została poinformowana, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym może skutkować ograniczeniem pomocy lub odmową jej przyznania. Argumentował, że strona (jej rodzina) nie wykorzystuje własnych zasobów, o czym świadczy fakt nie przyjęcia pomocy od zamieszkującej osobno drugiej siostry, która deklarowała udzielenie pomocy rodzinie. Reasumując, powołując się na art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 41 ust. 1 u.p.s., organ I instancji ocenił, że brak jest podstaw do przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe (energię elektryczną, gaz, wodę, śmieci, szambo, podatek od nieruchomości) oraz zakup: leków, obuwia wiosennego, środków czystości i higieny, biletów MPK oraz żywności dietetycznej. W odwołaniu strona zakwestionowała zasadność odmowy przyznania jej zasiłku celowego podnosząc m.in., że sytuacja zdrowotna i finansowo-bytowa rodziny (wnioskodawczyni, jej siostry i matki) jest wyjątkowo ciężka i ulega pogorszeniu. Podała, że wraz z siostrą i matką wymagają dalszej diagnostyki szpitalnej, opieki specjalistycznej, rehabilitacji i zażywania leków. Wskazała, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia jej aktywne poszukiwanie pracy i wymaga zakupienia niezbędnych leków. Poinformowała, że posiadane środki finansowe nie wystarczają na zaspokajanie podstawowych potrzeb rodziny i dokonanie opłat. Zarzuciła, że działania organu I instancji i jego pracowników mają charakter celowy i krzywdzący, naruszają jej prywatność i przepisy o ochronie danych osobowych. Skarżoną decyzją - po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym - Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając SKO przedstawiło definicję pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 u.p.s.) oraz zasady i cele pomocy społecznej (art. 3 u.p.s.). Dostrzegło, że stosownie do art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej oraz że postawa osoby ubiegającej się o udzielenie określonego rodzaju pomocy społecznej ma wpływ na zasadność i celowość przyznania jej tej pomocy. Zauważyło, że zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dalej SKO dostrzegło, że - z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego - strona nie mogła skorzystać z formy pomocy społecznej o charakterze finansowym w postaci zasiłku celowego, przewidzianego w art. 39 u.p.s. Wskazało, że w myśl art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zaznaczyło, że przedmiotem niniejszej sprawy jest właśnie ustalenie możliwości przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Kolegium motywowało, że pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki oraz że świadczenia udzielone w jej ramach nie muszą pokrywać całości niedostatków podopiecznych. Treść art. 39 i art. 41 pkt 1 u.p.s. wskazuje również, że zasiłek celowy związany jest z zaspokojeniem konkretnej potrzeby bytowej i jako taki nie służy refundacji kosztów poniesionych przez wnioskodawcę na jej zaspokojenie. Poza tym, świadczenie to należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że ocena okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, także określenie kwoty zasiłku, ustawa pozostawia swobodnej ocenie organu. Zdaniem SKO, również w sprawach przyznania specjalnego zasiłku celowego zastosowanie mają powołane już zasady udzielania pomocy społecznej określone w art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s., co oznacza, że postawa (sposób postępowania) osoby ubiegającej się o przyznanie tego rodzaju pomocy ma wpływ na udzielenie tej kategorii wsparcia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium zważyło, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające, w tym ustalenia dokonane w toku wywiadu środowiskowego z 1 czerwca 2021 r. (przeprowadzonego telefonicznie) wydają się dowodzić, że strona - prowadząca wspólne gospodarstwo domowe wraz z siostrą i matką - pomimo braku spełnienia kryterium dochodowego, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej (materialnej). Jednakże nie sposób nie zauważyć i pominąć, że jak wynika to z materiału dowodowego sprawy, wnioskując o przyznanie opisanego rodzaju świadczenia strona nie wykazuje chęci współpracy z organem pomocy społecznej w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny oraz ustalenia jej realnych potrzeb. Strona odmawia przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania, w tym rachunków dotyczących opłat. Podnosząc trudną sytuację zdrowotną (własną i pozostałych członków rodziny), strona nie przedstawia jakichkolwiek zaświadczeń i innych dokumentów wskazujących na poddanie się leczeniu, w tym leczeniu specjalistycznemu, jak również żadnych dowodów poświadczających zakup leków, czy poniesienie innych kosztów leczenia. SKO podniosło, że strona - mimo posiadania wyższego wykształcenia - jest osobą bezrobotną, nie przejawia zaangażowania i inicjatywy w zakresie poszukiwania zatrudnienia - aktywizacji zawodowej, nie przyjmuje propozycji organu pomocy społecznej dotyczących podjęcia działań na tym polu, tłumacząc bierność w tym względzie złym stanem zdrowia. Kolegium przypomniało, że organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Wskazało, że brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Dodało, że uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów zainteresowanych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie jego wypłaty. W ocenie SKO, w rozpatrywanym przypadku, wnosząc o przyznanie pomocy, strona nie przejawia chęci współpracy z pracownikiem socjalnym i organem pomocy społecznej w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej. SKO wywiodło, że zakres pomocy społecznej powinien być uzależniony od osobistego zaangażowania świadczeniobiorcy w zakresie współdziałania w rozwiązaniu sytuacji, w której się znajduje, w tym od gotowości podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, skorzystania z uzasadnionych i rozsądnych ofert pracownika socjalnego mających na celu np. aktywizację zawodową wnioskodawcy umożliwiającą poprawę warunków w jakich się znajduje. Wobec przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności, biernej a zarazem roszczeniowej postawy wnioskującej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej oraz uwarunkowań prawnych związanych z warunkami i celami udzielania tego rodzaju wsparcia, uzasadnionym jest - zdaniem SKO - odmowa przyznania stronie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty mieszkaniowe (energię elektryczną, gaz, wodę, śmieci, szambo, podatek od nieruchomości) oraz zakup: leków, obuwia wiosennego, środków czystości i higieny, biletów MPK oraz żywności dietetycznej. Końcowo SKO zaakcentowało, że postawa osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma wpływ na zasadność i celowość udzielenia tej pomocy. Udzielenie pomocy nie jest bezwarunkowe. Ustawa wymaga bowiem, aby wnioskujący o wsparcie wykazywał chęć współpracy z organem pomocy społecznej w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji tej osoby, w tym jej potrzeb oraz aby wnioskodawca przejawiał inicjatywę i chęć zmiany swojej sytuacji. Wnioskująca w niniejszym przypadku nie spełniła - według SKO - tych wymogów, co jednak nie wyklucza wystąpienia z wnioskiem i przyznania określonego rodzaju pomocy w przyszłości, o ile zainteresowana jej otrzymaniem zmieni swoją postawę i zacznie współdziałać z organem pomocy społecznej. Decyzję SKO strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wniosła o: - dołączenie do sprawy dowodu z pełnej dokumentacji pisemnej wnoszonej przez skarżącą do sprawy od 1 stycznia 2020 r. do grudnia 2021 r. wraz z dołączoną do nich dokumentacją, jak również dokumentacji MOPS; - zwolnienie z ponoszenia całkowitych kosztów sądowych; - pomoc prawną w formie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na ciężką i stale pogarszającą się sytuację zdrowotną i finansowo-bytową: swoją, siostry i mamy. Podniosła, że obie z siostrą są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, a sytuacja zdrowotna uniemożliwia im aktywne poszukiwanie pracy. Stwierdziła, że dochody rodziny, na które składa się jedynie emerytura i zasiłek pielęgnacyjny mamy (łącznie 1.129,36 zł netto), nie przekraczają kryterium dochodowego i że - w związku z tym - winna ona otrzymać celową pomoc finansową. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Ocena legalności skarżonej decyzji wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej (u.p.s.), której przepisy stanowią podstawę materialno-prawną tej decyzji. Z definicji ustawowej pomocy społecznej, zawartej w art. 2 ust. 1 u.p.s., wynika, że jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przywołana definicja stanowi zatem, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jak wskazał ustawodawca w art. 7 u.p.s., pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z matką i siostrą, rodzina utrzymuje się z emerytury matki w kwocie netto 1.406,25 zł i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 239,66 zł. Łączny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wynosi 1.645,91 zł i przekracza ustawowe kryterium 1.584 zł kwalifikujące do otrzymania bezzwrotnej pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy, że warunek kryterium dochodowego dotyczy także zasiłków celowych (art. 39 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Innymi słowy, spełnienie przesłanki kryterium dochodowego jest warunkiem przyznania zasiłku celowego. W przypadku bowiem przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie na ogólnych zasadach wnioskowanego świadczenia jest w świetle przepisów u.p.s. niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wbrew zarzutom skargi, sposób wyliczenia przez organ dochodu rodziny skarżącej nie nasuwa żadnych wątpliwości. Prawidłowo bowiem organy przy obliczeniu wysokości dochodu uwzględniły kwoty potrącenia z tytułu zaliczki na podatek (110 zł) oraz z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne (149,96 zł). Jak wynika z zaświadczenia ZUS z dnia 7 czerwca 2021 r., z emerytury matki skarżącej comiesięcznie potrącana jest kwota 416,55 zł tytułem zajęcia komorniczego. Potrącenie to nie ma jednak wpływu na wyliczenie dochodu rodziny skarżącej gdyż nie należy ono do żadnej z kategorii obciążeń wskazanych w art. 8 ust. 3 pkt 1-3 u.p.s., mimo że niewątpliwie ogranicza możliwości finansowe rodziny. Tym samym nie było podstaw, aby przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej brać pod uwagę kwotę emerytury jaka pozostaje do wypłaty po potraceniu - obok zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie społeczne - również kwoty 416,55 zł. Stwierdzenie zatem przez organ przekroczenia kryterium dochodowego, warunkującego możliwość przyznania zasiłku celowego, wykluczało możliwość przyznania tego świadczenia. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że w każdym przypadku, gdy kryterium dochodowe warunkujące prawo do świadczeń z pomocy społecznej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zostaje przekroczone, niezależnie o jaką kwotę i niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany jest odmówić przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s. Jednocześnie prawidłowo organy procedujące w sprawie z urzędu rozpatrzyły złożony wniosek w trybie art. 41 pkt 1 u.p.s., który przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, jak również mogą te osoby otrzymać zasiłek celowy, zasiłek okresowy, pomoc rzeczową pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. To właśnie kwestia legalności wydanej w tym zakresie decyzji jest objęta oceną Sądu w badanej sprawie. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Ustawodawca wielką wagę przywiązuje do współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. W szczególności, zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. Ustawodawca bowiem przyjął, że celem pomocy społecznej nie jest trwałe wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych, lecz jego aktywizacja, tak aby mógł samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby. W związku z powyższym niezwykle istotna jest realizacja obowiązku współdziałania przez osobę zainteresowaną, ponieważ pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Dlatego też bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie jego wypłaty. Złożenie wniosku o przyznanie pomocy nakłada obowiązki nie tylko na organ pomocy społecznej, ale również i na wnioskodawcę. O ile obowiązkiem organu jest staranne i wszechstronne ustalenie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, o tyle na wnioskodawcy ciąży obowiązek współpracy z organem i udzielenie wszelkich informacji, które są niezbędne dla prawidłowej oceny jego sytuacji i rozpoznania wniosku. Obowiązek współpracy z organem wynika z art. 4 u.p.s. Odnosząc powyższe do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, Sąd podziela stanowisko orzekających w obu instancjach organów, że wnioskując o przyznanie spornego w sprawie świadczenia skarżąca nie wykazała chęci współpracy z organem pomocy społecznej w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej oraz realnych potrzeb jej rodziny. Skarżąca, pomimo wezwania organu, odmówiła okazania dokumentów potwierdzających wysokość kosztów utrzymania, w tym rachunków dotyczących opłat. Powołując się na trudną sytuację zdrowotną (swoją, siostry i matki), skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek zaświadczeń i innych dokumentów wskazujących na poddanie się leczeniu, w tym leczeniu specjalistycznemu, jak również żadnych dowodów poświadczających zakup leków, czy poniesienie innych kosztów leczenia. Trafnie zauważa Kolegium, że - mimo posiadania wyższego wykształcenia - skarżąca jest osobą bezrobotną, nie przejawia zaangażowania i inicjatywy w zakresie poszukiwania zatrudnienia - aktywizacji zawodowej, nie przyjmuje propozycji organu pomocy społecznej dotyczących podjęcia działań na tym polu, tłumacząc bierność w tym względzie złym stanem zdrowia, którego - mimo wezwań organu - nie jest w stanie udokumentować. Jednocześnie skarżąca nie przejawia chęci współpracy z pracownikiem socjalnym i organem pomocy społecznej w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej, co także pozwalało organom na powstrzymanie się od udzielenia stronie pomocy. Konkludując powyższe stwierdzić należy, że wnioski, jakie wyprowadziły organy orzekające w analizowanej sprawie, są logiczne i merytorycznie uzasadnione. Nie można organom skutecznie postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i została wydana w wyniku rzetelnie przeprowadzonego postępowania. Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 106 § 3 p.p.s.a.), Sąd oddalił sformułowane w skardze wnioski dowodowe, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy był wyczerpujący. Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Sąd do oddalenia skargi w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI