II SA/Go 148/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Burmistrza na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, uznając, że obowiązek kontroli zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków musi obejmować wszystkie zewidencjonowane podmioty w dwuletnim cyklu.
Sprawa dotyczyła skargi Burmistrza na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało prowadzenie kontroli podmiotów posiadających zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli. Burmistrz kwestionował interpretację przepisu, twierdząc, że nie nakazuje on kontroli wszystkich nieruchomości, a jedynie tych ujętych w planie. Sąd uznał jednak, że przepis art. 6 ust. 5aa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada obowiązek skontrolowania w okresie dwóch lat wszystkich zewidencjonowanych podmiotów, a interpretacja przeciwna prowadziłaby do dowolności i naruszenia zasady równości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Burmistrza na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Organ nakazał Burmistrzowi prowadzenie co najmniej raz na dwa lata kontroli podmiotów wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków, zgodnie z planem kontroli obejmującym wykaz podmiotów. Burmistrz zarzucił, że przepis art. 6 ust. 5aa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie nakazuje kontroli wszystkich nieruchomości, a jedynie tych ujętych w planie kontroli, powołując się na stanowiska Ministerstwa Infrastruktury i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Organ Inspekcji Ochrony Środowiska stał natomiast na stanowisku, że kontrola musi obejmować wszystkie zewidencjonowane podmioty w dwuletnim cyklu. Sąd, analizując nieprecyzyjne sformułowanie przepisu, uznał, że z kontekstu systemowego i funkcjonalnego wynika obowiązek skontrolowania w okresie dwóch lat wszystkich zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych znajdujących się na terenie gminy i ujętych w ewidencji. Sąd odrzucił interpretację skarżącego, wskazując, że prowadziłaby ona do dowolności w wyborze kontrolowanych podmiotów i naruszenia zasady równości wobec prawa. Wobec prawidłowej wykładni i zastosowania przepisu przez organ, Sąd oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek ten nakłada na gminę skontrolowanie w okresie dwóch lat wszystkich zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych znajdujących się na terenie danej gminy i ujętych w ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieprecyzyjne sformułowanie przepisu wymaga wykładni systemowej i funkcjonalnej, która prowadzi do wniosku, że kontrola musi obejmować wszystkie zewidencjonowane podmioty, aby uniknąć dowolności i naruszenia zasady równości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.u.c.p.g. art. 6 § ust. 5aa
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Pomocnicze
u.u.c.p.g. art. 6 § ust. 5a
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.IOŚ art. 12 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.ś. art. 379
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 380
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
u.u.c.p.g. art. 3 § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.u.c.p.g. art. 9a § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.u.c.p.g. art. 9u § ust. 1 i 1a
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.u.c.p.g. art. 9z § ust. 7
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek kontroli zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków musi obejmować wszystkie zewidencjonowane podmioty w dwuletnim cyklu, zgodnie z wykładnią systemową i funkcjonalną przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. nie nakazuje kontroli wszystkich nieruchomości, a jedynie tych ujętych w planie kontroli, co pozwala gminie na autonomiczne określenie zakresu kontroli.
Godne uwagi sformułowania
Sądowa kontrola zaskarżonego aktu wydanego w niniejszej sprawie nie może obejmować generalnej oceny zasadności wprowadzenia w ustawie tego obowiązku, jak również finansowych, organizacyjnych i faktycznych możliwości jego realizacji przez gminy. Przyjęcie interpretacji przedstawionej w skardze prowadzi bowiem do niedającego się zaakceptować wniosku, że to gmina w sposób autonomiczny, a w istocie dowolny, mogłaby określać kto i kiedy ma być kontrolowany. Wykładni spornego przepisu nie można rozpatrywać w oderwaniu od innych przepisów przedmiotowej ustawy, w szczególności dotyczących planu kontroli oraz ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków.
Skład orzekający
Michał Ruszyński
przewodniczący sprawozdawca
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
sędzia
Jarosław Piątek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 6 ust. 5aa ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie obowiązku kontroli zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej interpretacji przepisu, która może być odmiennie stosowana w przypadku innych stanów faktycznych lub zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego obowiązku samorządów w zakresie ochrony środowiska i interpretacji przepisów, które mogą być niejasne. Pokazuje konflikt między oczekiwaniami organów kontrolnych a możliwościami gmin.
“Czy gmina musi kontrolować wszystkie szamba co dwa lata? WSA rozstrzyga niejasny przepis.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 148/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2025-06-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-03-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Jarosław Piątek Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1996 nr 132 poz 622 art. 6 ust. 5aa Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant St. sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Burmistrza [...] na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku w zakresie ochrony środowiska oddala skargę. Uzasadnienie Po przeprowadzeniu, w dniach od [...] października do [...] grudnia 2024 r., kontroli Gminy [...],[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (organ) zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] stycznia 2025 r.,nr [...], powołując się na art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 425; dalej "u.IOŚ"), nakazał Burmistrzowi [...] (dalej: skarżący) w punkcie 3 zarządzenia:"Prowadzić co najmniej raz na dwa lata kontrole podmiotów wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków zgodnie z planem kontroli, określającym co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym". Jako termin realizacji obowiązku wskazano: "zadanie stałe". W uzasadnieniu tego zarządzenia wskazano, że w pierwszym dwuletnim okresie kontroli, tj. od [...].08.2022 r. do [...].08.2024 r. skarżący nie skontrolował wszystkich podmiotów wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków będących w ewidencji Gminy [...] na dzień [...].08.2022 r. Pierwszy plan kontroli zamiast okresu od [...].08.2022 r. do [...].08.2024 r. obejmował pierwsze dwa kwartały 2024 r. i nie zawierał wszystkich podmiotów wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków będących w ewidencji Gminy na dzień [...].08.2022 r. W skardze na ww. zarządzenie skarżący wniósł o uchylenie jego punktu 3, w uzasadnieniu wskazując, że zgodnie z art. 6 ust. 5a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w dacie wydania zarządzenia tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 399, aktualnie Dz.U. z 2025 r., poz. 733; dalej:"u.u.c.p.g."), wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje: 1) posiadanie umów, o których mowa w ust. 1; 2) zgodność postanowień umów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1; 3) dowody uiszczania opłat za usługi, o których mowa w ust. 1, lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b.Wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 5a, co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli, określającym co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym (art. 5aa). Skarżący wskazał, że ust. 5aa art. 6 został dodany do u.u.c.p.g. nowelą z dnia 07.07.2022 r. która miałana celu uściślenie obowiązków kontrolnych wójta , burmistrza lub prezydenta miasta, nakazując prowadzenie kontroli wskazanej w ust. 5a co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli, określającym co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym. Zdaniem skarżącego ww. przepisy nie nakazują przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a w cyklu dwuletnim na wszystkich nieruchomościach położonych w Gminie, a wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe czy też w przydomowe oczyszczalnie ścieków. Przepis stanowi jedynie, że kontrole mają się odbywać według planu kontroli. To plan kontroli jest podstawą weryfikacji zaangażowania gmin w czynności kontrolne. Wskazuje na to fragmentz konsultacji projektu zmian ucpg z początku 2022 roku: "Zakłada są jednoznaczne określenie minimalnej częstotliwości przeprowadzania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta kontroli na podstawie planu kontroli, co zapewni możliwość weryfikacji realizacji tego obowiązku przez inspekcję ochrony środowiska, a także w przypadku braku realizacji tego obowiązku - możliwość nakładania administracyjnych kar pieniężnych. Należy wskazać, że obecnie występuje obowiązek kontroli, jednak z uwagi na brak przepisów określających ich częstotliwość, utrudniona jest jego weryfikacja. Z uwagi na wprowadzenie sankcji za naruszenie przedmiotowego obowiązku w celu wprowadzenia ułatwień dla organów nadzoru określono częstotliwość realizacji przedmiotowego obowiązku, copozwoli zweryfikować, czy dana gmina wykonuje ciążące na niej obowiązki" (z uzasadnienia projektu zmian ucpg – druk sejmowy nr 2262). Potwierdza to również stanowisko Ministerstwa Infrastruktury, jak i Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska:" W ocenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, na podstawie obowiązujących przypisów gminy mają obowiązek kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a ustawy tylko tych podmiotów, które ujęte są w planie kontroli, a przypisy nie precyzują jaki procent takich kontroli ma zostać zrealizowany w danym okresie." Stanowisko [...] z dnia [...] listopada 2023 r. podpisane przez W.C. p.o. II Zastępcy Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. "Celem przepisu art. 6 pkt 5aa ustawy ucpg jest zatem określenie częstotliwości podejmowania działań kontrolnych przez organ gminy, a nie określenie minimalnej częstotliwości kontroli właścicieli nieruchomości wyposażonych w indywidualne systemy oczyszczania ścieków, tj. zbiorniki bezodpływowe lub przydomowe oczyszczalnie ścieków. Na takie podejście wskazuje również wyszczególniona w przepisie konieczność zamieszczania w planie kontroli wykazu podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym. W przypadku, w którym daną kontrolą miałyby zostać objęte wszystkie podmioty z obszaru gminy, wyszczególnienie tej kwestii w przepisie byłoby niezasadne. Mając na uwadze powyższe, art. 6 pkt 5aa ustawy wskazuje jedynie na obowiązek podejmowania przez organ gminy cyklicznej kontroli (co najmniej raz na dwa lata) właścicieli nieruchomości w zakresie pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości, pozostawiając w gestii gminy określenie ilości podmiotów poddawanych tejże kontroli, która to informacja powinna zostać określona w formie wykazu podmiotów w planie kontroli. Należy wskazać, że ustawa ucpg nie określa poziomu szczegółowości takiego wykazu podmiotów." (wyjaśnienie udzielone przez p. M.B-S., Zastępcę Dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej). Podsumowując skarżący wskazał, że dla realizacji celów jakie przyświecały ustawodawcy przy wprowadzaniu zmiany, w tym także w celu wykazania realizacji obowiązku kontrolnego nałożonego w ust. 5a nie jest wymagane przeprowadzenie kontroli we wszystkich nieruchomościach położonych w Gminie w cyklu dwuletnim. Istotne jest przeprowadzenie kontroli zgodnie z planem kontroli, przy czym ważne jest aby plan kontroli był skonstruowany i przeprowadzony w oparciu o przeprowadzoną analizę ryzyka wystąpienia nieprawidłowości. Skarżący wskazał ponadto, że przed podpisaniem protokołu z kontroli wskazał kolejny argument przemawiąjący za interpretacją, iż kontrola nie dotyczy wszystkich podmiotów a mianowicie wskazał na zapisy art. 9u u.u.c.p.g., dotyczącego obowiązków kontrolnych organu co prawda w innym zakresie ale istotą jest tu konstrukcja zapisów "Art. 9u [Kontrola przestrzegania i stosowania ustawy] 1. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. 1a. W stosunku do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 1, co najmniej raz na dwa lata." W tym przepisie odmiennie niż w art. 6 ust. 5aa nie ma zapisu o planie kontroli co nie pozostawia wątpliwości, iż obowiązek dotyczy wszystkich podmiotów. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniesiono, że prawidłowa wykładnia art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. prowadzi do tego, że kontrola prowadzona przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta powinna być prowadzona co najmniej raz na dwa lata, a plan kontroli ma zapewnić realizację tego obowiązku i powinien obejmować wszystkie zewidencjonowane (w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.u.c.p.g.) na moment jego sporządzania zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków w danej gminie. Zdaniem organu w spornym przepisie ustawodawca przewidział wyraźnie minimalną częstotliwość przeprowadzania kontroli zbiorników i przydomowych oczyszczalni - co najmniej raz w okresie dwuletnim. Dopiero z drugiej części przepisu tego wynika, że kontrola ma być przeprowadzana zgodnie z planem kontroli [...] plan kontroli ma określać co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym. Oznaczenie co najmniej wskazuje na to, że minimalnym wymogiem planu kontroli jest wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym. Wskazano też, że przyjęcie poglądu, iż plan kontroli może obejmować dowolną część zaewidencjonowanych przez gminy zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków prowadziłoby do sytuacji, w której teoretycznie kontrola wójta, burmistrza, prezydenta miasta czy zarządu związku mogłaby ograniczyć się tylko do dwóch wybranych podmiotów wskazanych w planie kontroli. W art. 6 ust. 5aa ucpg jest bowiem mowa o wykazie podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym, a dwa podmioty stanowią już liczbę mnogą. Organ podkreślił też, że wykładni spornego przepisu nie można rozpatrywać w oderwaniu od innych przepisów przedmiotowej ustawy, w szczególności w oderwaniu od ustawowych obowiązków wójta, burmistrza i prezydenta miasta, wynikających z art. 6 ust. 5a u.u.c.p.g, jak również w oderwaniu od grożących sankcji naruszenia tych obowiązków. W tym art. 9z ust. 7 u.u.c.p.g. Także zdaniem organu ewidencja, o której mowa w art. 3 ust. 3 u.u.c.p.g., służy sprawowaniu przez gminę kontroli wykonywania przepisów ustawy, w tym spełniania obowiązków wynikających z art. 6 ust. 5a u.u.c.p.g. w stosunku do wszystkich właścicieli zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepisy art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.IOŚ. stanowią, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej (art. 12 ust. 1 pkt 1 u.IOŚ), zaś kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń (art. 12 ust. 2 u.IOŚ). Zarządzenie pokontrolne stanowi akt administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), podlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ ma ono charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, a ponadto jego adresat, jak stanowi to art. 12 ust. 2u.IOŚ, jest zobligowany do podjęcia działań wynikających z tego zarządzenia. Kontrola sądu rozpoznającego skargę na te zarządzenie ma zaś na celu zbadanie, czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść nakazów skierowanych do kontrolowanego odpowiada ustaleniom poczynionym w trakcie kontroli i utrwalonym w protokole kontroli oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w przepisach prawa (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., III OSK 1727/21, orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej: CBOSA). Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy obowiązków spoczywających na skarżącym i wynikających z dodanych do u.u.c.p.g. przepisów określających sposób wykonania obowiązku utrzymania czystości i porządku, zawartych w jej rozdziale 3. Zgodnie z art. 6 ust. 5a u.u.c.p.g., wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje:1) posiadanie umów, o których mowa w ust. 1;2) zgodność postanowień umów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1;3) dowody uiszczania opłat za usługi, o których mowa w ust. 1, lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b. Zgodnie z art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g, wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 5a, co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli, określającym co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym. Zgodnie zaś z art.6 ust 5ab u.u.c.p.g. do tej kontrolistosuje się przepisy art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Przepisy te wprowadzono nowelizacją - art. 2 pkt 4 lit. a i lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2022 r., poz. 1549, zgodnie z którą (art. 13 nowelizacji) pierwszy dwuletni okres na przeprowadzenie kontroli zgodnie z planem kontroli, o którym mowa w art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. liczy się od dnia wejścia w życie tej ustawy czyli od dnia 9 sierpnia 2022 r. (art. 17 nowelizacji). Ustalając znaczenie przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g., należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na jego nieprecyzyjne sformułowanie, które prowadzi do wątpliwości i rozbieżnych rezultatów wykładni. Ich kwintesencją są stanowiska stron różniące się zasadniczo tym, że skarżący przyjmuje, iż przepis ten nie nakazuje przeprowadzenia kontroli w cyklu dwuletnim na wszystkich nieruchomościach położonych w Gminie, a wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe czy też w przydomowe oczyszczalnie ścieków, stanowi jedynie, że kontrole mają się odbywać według planu kontroli (to plan kontroli jest podstawą weryfikacji zaangażowania gmin w czynności kontrolne).Organ zaś stoi na stanowisku, że kontrola dotyczyć musi wszystkich zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, które znajdują się w ewidencji gminy, prowadzonej zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 u.u.c.p.g., przy czym kontrola tych wszystkich podmiotów musi by dokonana w okresie 2 lat, z częstotliwością - w ramach tego okresu określoną w planie kontroli sporządzanym przez podmiot obowiązany. Zdaniem Sądu - z uwagi na błąd językowy popełniony przy redakcji przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. - konieczne jest jego ujednoznacznienie w ramach tzw. operatywnej wykładni prawa. Zdanie "wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 5a, co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli, określającym co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli w okresie kontrolowanym" nie jest bowiem poprawnie skonstruowane pod względem językowym. Z jego językowego brzmienia wiadomo, że plan kontroli musi obejmować "co najmniej wykaz podmiotów podlegających kontroli". Niejasne jest natomiast, czy kontroli, w okresie dwóch lat (innego okresu ustawa nie zawiera) podlegać powinni wszyscy właściciele zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków znajdujących się w ewidencji danej gminy, czy tylko ci, którzy zostali wskazani w planie przez podmiot go sporządzający. Przepis ten nie spełnia zatem wymogu precyzyjności i komunikatywności, o której mowa w § 6 "Zasad techniki prawodawczej". W uzyskaniu jednoznaczności wykładni tego przepisu nie pomaga również odniesienie go do pozostałych przepisów u.u.c.p.g. (w szczególności dotyczących planu kontroli oraz ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków),a także przepisy innych aktów prawnych, do których odsyła ta ustawa (Prawo ochrony środowiska), gdyż nie zawierają one norm dookreślających zakres podmiotowy kontroli (kto ma być kontrolowany w okresie dwóch lat). Z tego zaś powodu, że przepis art. 9a ust. 1 u.u.c.p.g. jest zredagowany inaczej (lepiej pod względem językowym) nie wynika, że faktyczny prawodawca zredagował art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. z zamysłem, który podnosi się w skardze, gdyż wymagałoby to przyjęcia, że przepis ten jest jednoznaczny, a tak przecież nie jest. Konieczne jest zatem zastosowanie do wykładni przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. argumentów pozajęzykowych (dyrektyw systemowych i funkcjonalnych). W ich zbiorze są również takie, które pozwalają odwoływać się do woli prawodawcy historycznego wyrażonej w uzasadnieniu projektów aktów prawnych. Jest to jednak tylko materiał legislacyjny nie zaś element aktu prawnego (jak np. preambuła w akcie prawa unijnego, którą uznaje się za przypadek tzw. wykładni autentycznej). W niniejszej sprawie uzasadnienie projektu nowelizacji pomaga tylko w niewielkim stopniu, bo, podobnie jak sam przepis nie jest w spornej kwestii jasne i może być rozbieżnie rozumiane. Z historii zmian ustawy w kwestii związanej z przedmiotem tej sprawy można jednak wnosić, że prawodawcy (w tym przypadku Państwo) zależało na tym, by wzmocnić nadzór nad stanem zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych. Społeczno-środowiskowe cele, funkcje oraz uzasadnienie są tu czytelne i wpisują się w ogół działań mających na celu ochronę habitatu człowieka. Rzecz jednak w tym, że jest to kolejny obowiązek z zakresu utrzymania czystości porządku w gminach nałożony przez państwo na samorząd terytorialny. Wątek ten jest obecny w skardze i on to, jak się wydaje, determinuje przyjętą w skardze interpretację (jak i zbieżne z nią interpretacje pochodzące od różnych instytucji i organów), których skutek jest ukierunkowany na "złagodzenie" konsekwencji prawnych i faktycznych wynikających z nałożonego na gminy obowiązku, określonego w przepisie art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. Jednakże sądowa kontrola zaskarżonego aktu wydanego w niniejszej sprawie nie może obejmować generalnej oceny zasadności wprowadzenia w ustawie tego obowiązku, jak również finansowych, organizacyjnych i faktycznych możliwości jego realizacji przez gminy. Po pierwsze dlatego, że ustawowa podstawa oraz wymogi wynikające z nałożenia tego obowiązku nie zostały dotychczas wzruszone i korzystają z domniemania konstytucyjności(nota bene sprawa dotyczy zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego zawartego w ustawie, a nie konstytucyjności tego prawa). Po drugie dlatego, że sąd administracyjny nie ma kompetencji, narzędzi i danych, by na podstawie indywidualnego stanu faktycznego wyprowadzać generalne wnioski dotyczące konstytucyjności art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. Uznając zatem obowiązywanie spornego przepisu należy rozważyć jego cele i funkcje oraz kontekst systemowy. Zdaniem Sądu z całego kontekstu systemowego i funkcjonalnego przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. wynika, że nakłada on na gminę (związek międzygminny) obowiązek skontrolowania w okresie dwóch lat wszystkich zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych znajdujących się na terenie danej gminy, ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 u.u.c.p.g. Przyjęcie interpretacji przedstawionej w skardze prowadzi bowiem do niedającego się zaakceptować wniosku, że to gmina w sposób autonomiczny, a w istocie dowolny, mogłaby określać kto i kiedy ma być kontrolowany(por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 maja 2025 r., II SA/Go 171/25, CBOSA).Trafnie zwraca na to uwagę organ podnosząc, że przy takiej interpretacji do realizacji rozważanego obowiązku wystarczałoby wskazanie w planie kontroli i następnie skontrolowanie w okresie dwóch lat jedynie dwóch właścicieli zbiorników bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalni ścieków podmiotów. Przy tej interpretacji dopuszczalne byłoby także to, że niektórzy z tych właścicieli mogli by być nie zostać poddani kontroli w jej kolejnych dwuletnich czasokresach. Zależałoby to bowiem wyłącznie od arbitralnej woli gminy (związku międzygminnego), wyrażonej przez ten podmiot w sporządzanym przez niego planie. Takie rozumienie przepisu wypaczałoby racjonalność aksjologiczną przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. tworząc nieakceptowalne w praworządnym systemie prawa pole do nadużyć. W odniesieniu do podmiotów podlegających kontroli godziłoby też w zasadę zasady równości wobec prawa. Z powyższych względów należało uznać, że wykładnia i zastosowanie przez organ przepisu art. 6 ust. 5aa u.u.c.p.g. jest prawidłowe, co czyni zaskarżone zarządzenie zgodnym z prawem. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargą jako nieuzasadnioną oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI