II SA/Go 142/21

II SA/Go 142/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Jarosław Piątek
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1482
art. 33 ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2021 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 33 ust. 4 pkt 4 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 – dalej jako u.p.z.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej jako k.p.a.), Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy, działając z upoważnienia Starosty Powiatu [...] orzekł o utracie przez R.D. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2020 r. oraz o utracie przez w/w prawa do zasiłku z dniem [...] lipca 2020 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że R.D. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy z dniem [...] stycznia 2020 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] stycznia 2020 r. Na dzień [...] lipca 2020 r. została mu wyznaczona wizyta w Biurze Zamiejscowym w [...] w celu przedłożenia propozycji pracy. Na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. R.D. utracił status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z dniem [...] lipca 2020 r. z powodu niestawienia się na wizytę w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa na okres 120 dni. Wskutek złożonego przez R.D. odwołania decyzją z dnia [...] września 2020 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W związku z powyższym organ podał, że strona została wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień. R.D. zgłosił się w siedzibie Powiatowego Urzędu Pracy i złożył wyjaśnienia. Oświadczył mianowicie, że nie zgłosił się na wizytę w PUP Biurze Zamiejscowym, wyznaczoną na dzień [...] lipca 2020 r. w celu przedstawienia oferty pracy, ponieważ jego siedmioletni syn źle się czuł i nie mógł go zostawić samego, ale nie kontaktował się z lekarzem w tej sprawie. Nie mógł również dojechać na wyznaczoną wizytę, ponieważ nie posiada samochodu i nie miał możliwości pożyczenia pojazdu. Poinformował o tym fakcie doradcę klienta w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu [...] lipca 2020 r. Natomiast z notatki służbowej sporządzonej przez doradcę klienta w dniu [...] lipca 2020 r., po rozmowie telefonicznej ze stroną, wynika, że powodem niestawiennictwa był brak możliwości dojazdu. Organ wskazał, że na etapie składania odwołania R.D. jako powód niestawiennictwa wskazał powody
rodzinne. Problemy zdrowotne syna nie zostały w żaden sposób udokumentowane, a wyjaśnienia strony nie mogą być uznane za wiarygodne. Natomiast brak możliwości dojazdu nie stanowi, zdaniem organu, uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa. Nieobecność w dniu obowiązkowej wizyty może usprawiedliwiać tylko zdarzenie nagłe, którego przy dołożeniu należytej staranności osoba bezrobotna nie mogła przewidzieć i zapobiec jego negatywnym następstwom. Organ podał też, że R.D. stwierdził, iż zgłosił się w PUP w dniu [...] lipca 2020 r. w celu złożenia wyjaśnień odnośnie swojego niestawiennictwa na obowiązkowej wizycie w dniu [...] lipca 2020 r. Nie umawiał się wcześniej telefonicznie na wizytę, dzwonił do drzwi, ale nikt mu nie otworzył. Dzwonił również do sekretariatu, ale nikt nie odebrał telefonu. Stwierdził, że widział przez drzwi D.W., i że ona go również widziała i nie otworzyła drzwi. Odnosząc się do powyższego organ podał, że procedura obsługi klientów w Powiatowym Urzędzie Pracy obowiązująca w dniu [...] lipca 2020 r. stanowiła, że obsługiwane będą wyłącznie osoby, które umówią się na wizytę telefonicznie. W praktyce klient, który zasygnalizował chęć spotkania z doradcą klienta mógł wejść do urzędu, jeżeli była taka możliwość. Organ wskazał też, że z akt osobowych pracownika wynika, iż D.W. w dniu [...] lipca 2020 r. nie była obecna w pracy, wobec tego nie można jednoznacznie ustalić, czy R.D. zgłosił się w PUP w dniu [...] lipca 2020 r.
R.D. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że w dniu obowiązkowej wizyty jego syn źle się czuł, ale nie wymagało to konsultacji lekarskiej. Skarżący wskazał też, że udał się w dniu [...] lipca 2020 r. do urzędu złożyć wyjaśnienia, jednak nie został wpuszczony do budynku przez swojego doradcę klienta.
Po przeanalizowaniu akt sprawy Wojewoda wydał w dniu [...] grudnia 2020 r. decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy potwierdził właściwe zastosowanie przepisów prawa przez organ I instancji w przedmiocie pozbawienia strony statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku.
Organ wskazał, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał żadnego wpływu, nawet przy dochowaniu wszelkiej staranności. Zdaniem organu, nie można za uzasadnioną przyczynę uznać sygnalizowanego przez skarżącego braku możliwości dojazdu do urzędu, bowiem rejestrując się w powiatowym urzędzie pracy strona miała świadomość, że siedziba urzędu nie znajduje się w miejscowości, w której strona zamieszkuje, i że obowiązkiem osób bezrobotnych jest stawianie się w urzędzie pracy w wyznaczonych terminach. Znając termin wizyty z kilkudniowym wyprzedzeniem, skarżący powinien podjąć wszelkie niezbędne działania, którem umożliwiłyby mu dojazd do urzędu pracy. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez skarżącego argumentu sprawowania opieki nad synem, który źle się czuł, organ stwierdził, że również nie może on stanowić uzasadnionej przesłanki niestawiennictwa, ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami, w przypadku pozostawania niezdolnym do pracy z powodu choroby (w tym przypadku choroby członka rodziny), obowiązkiem osoby bezrobotnej jest przedstawienie w powiatowym urzędzie pracy zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ten fakt. O powyższym skarżący został poinformowany w dniu rejestracji poprzez zapoznanie się z informacją o prawach i obowiązkach dla osób rejestrujących się jako osoby bezrobotne.
Dalej Wojewoda zaznaczył, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji znajduje się informacja, iż w dniu [...] lipca 2020 r. D.W. nie była obecna w pracy, co wynika z akt osobowych pracownika.
Skargę na decyzję organu II instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. R.D., podnosząc, że samotnie wychowuje czworo dzieci i wraz z nimi utrzymuje się z zasiłków rodzinnych i innych zasiłków z pomocy społecznej. Wskazał też, że w wyznaczonym dniu nie mógł stawić się w urzędzie pracy z powodów rodzinnych, mianowicie jego syn źle się czuł, a nadto nie miał jak dojechać do urzędu. Następnie osobiście udał się do urzędu pracy, aby usprawiedliwić swoją nieobecność, jednak nie został do niego wpuszczony, co może potwierdzić jego doradca klienta D.W. oraz osoba pracująca w urzędzie – W.C.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] października 2020 r., którą orzeczono o pozbawieniu R.D. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres 120 dni. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił m. in. przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z., zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Przepis powyższy sankcjonuje naruszenie przez bezrobotnego art. 33 ust. 3 u.p.z., wedle którego bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nie każdy podany przez bezrobotnego powód może być uznany za "uzasadnioną przyczynę" niezgłoszenia się do organu zatrudnienia. Ustawa o promocji zatrudnienia nie definiuje wskazanego zwrotu; nie zawiera wskazań dotyczących sposobu interpretacji tego pojęcia. Treść tego niedookreślonego pojęcia musi ustalić organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. Za uzasadnione przyczyny mogą być uznane tylko okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu i którym nie mógł zapobiec nawet przy dołożeniu należytej staranności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., II SA/Po 261/19; wyrok NSA z 1 lutego 2018 r., I OSK768/17; wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., I OSK 1525/16).
W niniejszej sprawie jako przyczynę nie stawienia się w urzędzie w wyznaczonym dniu, tj. [...] lipca 2020 r., skarżący – w toku rozmowy w tym dniu z pracownikiem urzędu – podał, iż nie ma możliwości dojazdu do urzędu. Rzeczywiście, należy zgodzić się z organami, że w świetle orzecznictwa brak samochodu i związane z tym utrudnienia nie stanowią przyczyny, którą można by usprawiedliwić nieobecność bezrobotnego w urzędzie pracy w wyznaczonym dniu. Jednakże dodatkowo w toku postępowania administracyjnego skarżący konsekwentnie podnosił, iż nie mógł stawić się w urzędzie w wyznaczonym dniu, ponieważ jego siedmioletni syn źle się czuł. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2019 r., sygn. akt [...], skarżący samotnie wychowuje czwórkę dzieci i jako jedyny je utrzymuje. Wiadomym jest, że u dzieci często zdarzają się krótkotrwałe niedyspozycje zdrowotne, które nie wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Nie można również wykluczyć sytuacji, że skarżący nie był w stanie zgłosić się w rzeczonym dniu w urzędzie, ponieważ nie miał z kim zostawić chorego syna. Nie ulega też wątpliwości, że w obecnej sytuacji panującej w Polsce i na świecie, tj. w trakcie trwania pandemii, trudno uzyskać poradę lekarza pierwszego kontaktu podczas osobistej wizyty, a i na teleporadę trzeba niejednokrotnie dłuższy czas czekać. Dlatego też, w niniejszej sprawie wymagane przepisem art. 80 ust. 2 u.p.z., na który powołują się organy, zaświadczenie lekarskie, które mogłoby stanowić usprawiedliwienie nieobecności skarżącego w wyznaczonym dniu w urzędzie pracy, mogło być dla niego trudno dostępne. Co prawda przepisy ustawy mają jednoznaczne brzmienie w tym zakresie i ich interpretacja nie nastręcza trudności, jednak przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy organy powinny mieć również na względzie obecnie panującą sytuację pandemiczną w kraju i utrudnienia z nią związane.
W ocenie Sądu, na korzyść skarżącego przemawia okoliczność, że nie pozostawił bez odpowiedzi otrzymanego w dniu 15 lipca 2020 r. wezwania do stawienia się w urzędzie. Celem usprawiedliwienia swojej nieobecności odbył w wyznaczonym dniu rozmowę telefoniczną z pracownikiem urzędu, a nadto, jak utrzymywał w toku postępowania administracyjnego, osobiście stawił się w urzędzie w dniu [...] lipca 2020 r., aby nieobecność tę usprawiedliwić. Z uwagi na obostrzenia związane z pandemią nie został wpuszczony do budynku, jednakże twierdził, że jest w stanie potwierdzić swoje przybycie do urzędu. Powołał się przy tym na świadków, którzy – jego zdaniem – widzieli go w tym dniu przed urzędem. Mianowicie wskazał, że widział go przez drzwi jego doradca – D.W. oraz osoba pracująca w urzędzie – W.C., o których pisze zarówno w odwołaniu od decyzji I instancji, jak i w skardze do Sądu. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, iż w swoim orzeczeniu organ I instancji zawarł informację, że D.W. w dniu [...] lipca 2020 r. nie była obecna w pracy, w związku z czym nie mogła widzieć skarżącego w tym dniu w urzędzie. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek dokumentu, z którego można by twierdzenie to wywieść. Dlatego też, zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby w trybie art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, Wojewoda uzupełnił zebrany materiał dowodowy o dowód z przesłuchania świadków, tj. D.W. oraz W.C. na okoliczność obecności R.D. w dniu [...] lipca 2020 r. w urzędzie pracy. Organ mógł również we własnym zakresie ustalić, żądając od organu I instancji stosownego dokumentu wykazującego, czy D.W. była obecna w tym dniu w pracy czy też nie, czy istniała możliwość, aby miała ona w tym dniu jakikolwiek kontakt ze skarżącym.
Wobec powyższego należy uznać, że organ odwoławczy nie podjął wszystkich czynności związanych z koniecznością zebrania wyczerpującego materiału dowodowego z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego; nie skorzystał z prawa do przeprowadzenia wszelkich środków dowodowych w celu wyjaśnienia zaistniałych w sprawie wątpliwości. W ocenie Sądu stanowi to o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, zgodnie z którym art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. stanowią emanację naczelnej zasady postępowania administracyjnego, mającej istotny wpływ na ukształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie w nim ciężaru dowodu. Regułą tą jest zasada ogólna prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Postępowanie wyjaśniające organu administracji publicznej powinno być prowadzone aż do momentu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, celem uzyskania podstawy do dokonania aktu subsumcji. Obowiązek wyznaczenia granic postępowania wyjaśniającego sprawy w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego, a następnie przeprowadzenia postępowania dowodowego spoczywa każdorazowo na organie prowadzącym postępowanie. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia wszystkich dopuszczalnych z prawnego punktu widzenia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, powodującym wadliwość wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3000/14).
Przypomnieć również należy, że organ administracji winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto stosownie do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą.
Oceniając przez pryzmat powyższych przepisów przeprowadzone przez organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające Sąd stwierdził, że nie odpowiada ono ogólnym zasadom postępowania administracyjnego.
W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda weźmie pod uwagę wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu i uzupełni materiał dowodowy celem ustalenia bezspornego stanu faktycznego w sprawie, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie kończące postępowanie.