II SA/Go 135/05

II SA/Go 135/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi P.M. na Wojewoda z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie Uchylono zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], działający z upoważnienia .Wojewody Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) oraz zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 716), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M.P. z pobytu stałego z lokalu przy [...], na podstawie art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 716) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu decyzji podano, że organ pierwszej instancji przeprowadził W sprawie postępowanie wyjaśniające i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy [...] na stałe, lecz przebywa u swojej matki przy [...], co potwierdził wywiad meldunkowy. Organ odwoławczy przyjął w całości stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji przytaczając treść wyjaśnień stron oraz zeznań świadków. Wywiedziono także, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają wyłącznie charakter porządkowy, natomiast rejestracja miejsca pobytu musi być zgodna ze stanem faktycznym, natomiast przebywanie skarżącego w spornym lokalu od czasu do czasu u córki nie ma charakteru pobytu stałego. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie udowodniono, iż została spełniona przesłanka art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. zatytułowanym "odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r." M.P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Poznaniu o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie wymeldowania go z lokalu mieszkalnego przy [...] wskazując, że nadal pozostaje w związku małżeńskim z żona B., która zamieszkuje i pracuje za granicą, a do opuszczenia mieszkania zmusiła go korzystająca z niego pasierbica. Wskazał także, że mimo chęci przebywania w spornym lokalu na stałe musiał go czasowo opuścić ponieważ odbywają się tam spotkania osób nadużywających alkoholu oraz uzależnionych od narkotyków, a do pokoju córki gdzie przechowywał rzeczy były kilkukrotne włamania.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł ojej oddalenie wskazując, iż dotyczy ona jego decyzji nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu M.P. ze spornego lokalu. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdzając, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie zamieszkuje w tym lokalu na stałe, a jedynie przebywa u córki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz.1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy powyższych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
W myśl przepisu art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692) skargą do sądu administracyjnego można objąć jedynie decyzję ostateczną, czyli taką od której nie przysługuje już stronie żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie. W przedmiotowej sprawie ostateczną decyzją administracyjną w sprawie wymeldowania skarżącego z lokalu mieszkalnego [...] jest decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] grudnia 2003 r. o wymeldowaniu, której uchylenia domaga się skarżący.
Jednocześnie zgodnie z przepisem art. 53 § 1 ww. ustawy skargę wnosi się w zawitym terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ww. ustawy). Na podstawie analizy akt administracyjnych w niniejszej sprawie ustalono, iż ostateczna decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2004 r., zawierającą prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia, została przez organ wysłana przez pocztę w dniu [...] lutego 2004 r. na niewłaściwy adres (błędne oznaczenie nr lokalu mieszkalnego przy [...]. zamiast ,,4" oznaczono "5" zamiast. W dniu 8 marca 2004 r. po dwukrotnym awizowaniu (stempel pocztowy o awizie w dniach 16 i 25 lutego 2004 r.) właściwy urząd pocztowy zwrócił organowi przesyłkę nie podjętą przez adresata w terminie.
Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się notatka urzędowa pracownika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r., na podstawie której ustalono, że wcześniej nie doręczono mu decyzji organu odwoławczego i zapoznał się z jej treścią w dniu 14 kwietnia 2004 r.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd przyjął, że przedmiotowa skarga została wniesiona przez skarżącego z zachowaniem 30-o dniowego terminu biegnącego od dnia [...] kwietnia 2004 r., w którym miał on możliwość faktycznego zapoznania się z treścią zaskarżonej decyzji. Uznając jednocześnie, że organ odwoławczy przesyłką nadaną w dniu 13 lutego 2004 r., z uwagi na błędny adres oraz brak możliwości zweryfikowania zachowania trybu określonego w art. 44 KPA nie doręczył skutecznie stronie decyzji. Ponadto należy podkreślić, iż w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi przez organ drugiej instancji znajduje się jedynie egzemplarz decyzji tego organu doręczony organowi pierwszej instancji z wadliwym pouczeniem nie zawierającym wskazania terminu złożenia skargi do sądu administracyjnego.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a wiec to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień organu administracji w interpretacji przepisów- prawa materialnego.
Stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.
o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960),
w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej,
właściwy organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję
w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowana osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniły w dostateczny sposób i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącego przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to wynikało z jego autonomicznej woli.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wypływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 7 Kodeksu
postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł ten wyraża ogólną zasadę postępowania administracyjnego -zasadę prawdy obiektywnej, która znajduje rozwinięcie w szczegółowych przepisów procedury administracyjnej. Jednym z nich jest art. 77 § 1 Kpa stanowiący, że organy administracji publicznej są obowiązane zebrać pełny materiał dowodowy i ocenić go w sposób wyczerpujący. Stosownie natomiast do treści art. 80 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
W związku z powyższym organy powinny przeprowadzając postępowanie w niniejszej sprawie dążyć nie tylko do ustalenia czy skarżący opuścił dotychczasowy adres zamieszkania i gdzie obecnie przebywa lecz również z jakiego powodu i w jakich okolicznościach to nastąpiło. W przedmiotowej sprawie na podstawie oczywiście rozbieżnych twierdzeń A.C., oraz skarżącego i zamieszkującej w lokalu jego córki –M.P. dotyczących rzeczywistego opuszczenia lokalu przez skarżącego oraz woli i możliwości swobodnego zamieszkiwania w nim, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego umożliwiającego, organ w sposób dowolny ustalił, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal i nie ma zamiaru zamieszkiwania w nim.
Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem przepisu art. 107 § 3 Kpa rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne każdej decyzji administracyjnej powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które w dowolny sposób ograniczyło się do powtórzenia ustaleń organu pierwszej instancji i streszczenia wyjaśnień stron postępowania oraz świadków, bez przeprowadzenia właściwej analizy porównawczej i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Takie istotne braki uzasadnienia stanowiącego integralną część decyzji oraz dowolność ustaleń taktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia organu odwoławczego stanowią naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Nie jest bowiem możliwe dokonanie oceny czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, czy we właściwy sposób zgromadził oraz ocenił materiał dowodowy, a w konsekwencji czy wydana decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem. Ponadto należy podkreślić, że organ odwoławczy zaniechał odniesienia się w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, które w bezpośredni sposób związane były z istotą rozpoznawanej sprawy czyli zaistnieniem ustawowej przesłanki wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Budzi to wątpliwości po pierwsze czy organ odwoławczy orzekając
o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszej instancji ponownie rozpoznał i rozstrzygnął
merytorycznie przedmiotową sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w jej całokształcie, oraz czy rzeczywiście nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego przez skarżącego i czy miało ono charakter trwały, a zatem czy spełniona została ustawowa przesłanka wymeldowania z miejsca pobytu stałego.
Należy mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do istoty dwuinstancyjności należy dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Zadaniem organu administracji nie jest zatem kontrola decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w swojej decyzji. Każda sprawa rozpoznawana i rozstrzygnięta decyzją pierwszoinstancyjną może być przedmiotem odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot w celu jej przede wszystkim merytorycznego rozpoznania przez organ wyższej instancji. Do istoty zasady dwuinstancyjności postępowania należy także nakaz dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy.
Przeprowadzając ponownie postępowanie organ odwoławczy winien, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wnikliwie rozpoznać i rozstrzygnąć przedmiotową sprawę, uzupełniając w razie potrzeby postępowanie dowodowe. Należy podkreślić, iż organ drugiej instancji ponownie rozpoznając sprawę obowiązany jest usunąć stwierdzone naruszenia prawa (zarówno materialnego jak i procesowego) popełnione przez organ pierwszej instancji. Wydając decyzję administracyjną organ odwoławczy obowiązany jest należycie ją uzasadnić, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisie art 107 § 3 Kpa, odnosząc się także do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie po myśli art. 152 ww, ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.