II SA/Go 13/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2021-02-10
NSAtransportoweWysokawsa
ustawa SENTkara pieniężnazgłoszenie przewozudokument przewozowyinteres publicznyzasada proporcjonalnościkontrola celno-skarbowauchylenie decyzji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za błąd w zgłoszeniu SENT, uznając, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'interesu publicznego' w kontekście odstąpienia od kary.

Spółka została ukarana karą pieniężną w wysokości 10 000 zł za podanie niezgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących numeru dokumentu przewozowego w zgłoszeniu SENT. Spółka argumentowała, że numer widniał na dokumencie, a błąd był omyłką formalną. Organy administracji utrzymały karę, uznając przepisy ustawy SENT za bezwzględnie obowiązujące i odmawiając odstąpienia od kary ze względu na brak ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na nieprawidłową, zawężającą wykładnię pojęcia 'interesu publicznego' przez organy i konieczność stosowania zasady proporcjonalności.

Sprawa dotyczyła skargi spółki A A.P., M.M. Spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Kara została nałożona na podstawie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT) za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu dotyczących numeru dokumentu przewozowego (CMR). Organ I instancji stwierdził, że w dniu kontroli dokument CMR nie posiadał wpisanego numeru, który został później dopisany odręcznie. Spółka twierdziła, że numer widniał na dokumencie i był zgodny ze stanem faktycznym, a błąd wynikał z omyłki. Organy administracji odmówiły odstąpienia od nałożenia kary, uznając, że nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego, a przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie pojęcia 'interesu publicznego'. Sąd podkreślił, że w ocenie interesu publicznego należy uwzględnić, czy podmiot prowadził działalność legalnie i czy naruszenie nie skutkowało uchybieniem w zapłacie podatków. Zdaniem Sądu, nie leży w interesie publicznym karanie legalnie działającego przedsiębiorcy za formalne uchybienie, które nie stanowiło realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa i zostało usunięte. Sąd wskazał na konieczność stosowania zasady proporcjonalności, wywodzonej z Konstytucji RP, która nakazuje stosowanie środków niezbędnych do osiągnięcia celu i proporcjonalnych do przewinienia. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, uznając, że przepisy Ordynacji podatkowej o przedawnieniu nie mają zastosowania do postępowania w sprawie kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT, która ma własne regulacje dotyczące przedawnienia.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni pojęcia 'interesu publicznego'. W ocenie Sądu, przy jego interpretacji należy uwzględnić, czy podmiot prowadził działalność legalnie i czy naruszenie nie skutkowało uchybieniem w zapłacie podatków, a także czy kara jest proporcjonalna do wagi naruszenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w interesie publicznym nie leży karanie legalnie działającego przedsiębiorcy za formalne uchybienie, które nie stanowiło realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa i zostało usunięte. Należy stosować zasadę proporcjonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

ustawa SENT art. 6 § ust. 3 pkt 7

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów

Przewoźnik jest obowiązany uzupełnić zgłoszenie o numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

ustawa SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów

Nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

ustawa SENT art. 24 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów

Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.

ustawa SENT art. 26 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów

Szczegółowe zasady dotyczące odstąpienia od nałożenia kary.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady dotyczące zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasady dotyczące zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

O.p. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej.

ustawa o KAS art. 84 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

Zakres kontroli celno-skarbowej i sporządzanie protokołu.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni pojęcia 'interesu publicznego' w kontekście odstąpienia od nałożenia kary. Należy stosować zasadę proporcjonalności, która wyklucza nakładanie kar za drobne uchybienia formalne, jeśli nie zagrażają one interesom Skarbu Państwa. Przepisy Ordynacji podatkowej o przedawnieniu nie mają zastosowania do kar pieniężnych na podstawie ustawy SENT.

Odrzucone argumenty

Zgłoszenie zawierało dane niezgodne ze stanem faktycznym, co stanowiło podstawę do nałożenia kary. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia. Nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary.

Godne uwagi sformułowania

Organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie użytego w tym przepisie pojęcia 'interes publiczny'. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT. Nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności.

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący sprawozdawca

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sędzia

Jarosław Piątek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'interesu publicznego' w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT oraz stosowanie zasady proporcjonalności w prawie administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą SENT, ale zasady interpretacji pojęć nieostrych i zasada proporcjonalności mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują nieostre pojęcia prawne (interes publiczny) i jak ważna jest zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym, nawet w sprawach dotyczących przepisów technicznych jak ustawa SENT.

Kara za błąd w zgłoszeniu SENT uchylona. Sąd przypomina o zasadzie proporcjonalności i 'interesie publicznym'.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transportowe

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Go 13/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1046/21 - Wyrok NSA z 2024-10-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art.205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 708
art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A A.P., M.M. Spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno - Skarbowego z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej A A.P., M.M. Spółka jawna kwotę 2 234 (dwa tysiące dwieście trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego, na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2018 r. poz. 800, zwana dalej - O.p.), art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 7, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (DZ.U. z 2017 r. poz. 708, zwana dalej ustawą SENT), nałożył na A A.P., M.M. Spółka Jawna - karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym przez przewoźnika w zgłoszeniu przewozu SENT[...], o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT, tj. danych dotyczących dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2017 r. na byłym Drogowym Przejściu Granicznym, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Referatu Realizacji SENT przeprowadzili kontrolę środka przewozowego tj. ciągnika [...] nr rej. [...] wraz z naczepą nr rej. [...]. Przewożnikiem towaru o nazwie [...] o masie 24.000kg klasyfikowanego do kodu CN 2710 przewożonego z Belgii do Polski była firma była A A.P., M.M. Spółka Jawna. W toku kontroli kierujący w.w. zestawem pojazdów przedstawił numer referencyjny SENT[...]. Po sprawdzeniu danych w systemie monitorowania i porównaniu ich ze stanem faktycznym oraz z danymi zawartymi w dokumentach przewozowych stwierdzono nieprawidłowości, bowiem w zgłoszeniu SENT dokonano błędnych wpisów danych dotyczących dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego wszczął postępowanie wobec A A.P., M.M. Spółka Jawna w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu SENT[...], o których mowa w art. art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT oraz dopuścił jako dowód w sprawie protokół kontroli z dnia [...] grudnia 2017 r.
Dalej Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego wskazał, że w myśl art. 6 ust. 3 ustawy SENT ( wersji obowiązującej na datę kontroli) w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o:
1)dane przewoźnika obejmujące:
a)imię i nazwisko albo nazwę,
b)adres zamieszkania albo siedziby;
2)numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;
3)numery rejestracyjne środka transportu;
4)miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju;
5)planowaną datę zakończenia przewozu towaru;
6)numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane;
7)numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.
Organ wskazał, że kontrola przeprowadzona w dniu [...] grudnia 2017 r. przez funkcjonariuszy Służby Celno – Skarbowej wykazała nieprawidłowości dotyczące pola "Informacje o towarze", w którym jako rodzaj dokumentu przewozowego wskazano CMR i pola "numer dokumentu przewozowego", w którym podano numer [...], natomiast z dokumentów przewozowych wynika, że dokument CMR posiada numer [...]. Organ zaznaczył, że w momencie kontroli przedstawiony dokument CMR nie posiadał numeru [...], tylko numer [...]. Podanie danych niezgodnie ze stanem faktycznym zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT sankcjonowane karą w wysokości 10000,00zł.
Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika strony o umorzenie postępowania względnie o odstąpienie od nałożenia kary organ stwierdził, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniżnej musi być poparta wystąpieniem szczególnie ważnych, uzasadnionych i obiektywnych kryteriów – powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", generalnie rozumiany jako ważna przyczyna, dla której zastosowanie odstępstwa jest uzasadnione i które pozostają w bezpośrednim związku z momentem naruszenia obowiązku przewidzianego w ustawie o SENT.
Naczelnik Urzędu Celno - Skarbowego wskazał, że w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. w systemie monitorowania stwierdzono 4.189 zrejestrowanych zgłoszeń, w których jako przewożnik występowała A A.P., M.M. Spółka Jawna, z czego zarejestrowano cztery postępowania, w tym w niniejszej sprawie. Ustalono, że w okresie od [...] kwietnia 2012 r. do [...] września 2017 r. spółka była beneficjentem pomocy publicznej na łączną kwotę 230.307, 02 zł
Spółka nie posiada zaległości podatkowych, nie zalega z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest przeciwko niej prowadzona egzekucja administracyjna, nie występowała o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Odnosząc się do zagadnienia odstąpienia od nałożenia kary ze względu na interes publiczny organ zauważył, że katalog oraz wysokość kar przewidzianych w ustawie SENT ma przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty dokonujące przewozu towarów. Sankcjami objęci zostali wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu towaru podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. Ustawa nie przewiduje stopniowania kar w zależności od "stopnia zawinienia", przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiednie podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów tzw. "wrażliwych". Zarówno kara jak i grzywna, o których mowa w ustawie, są obligatoryjne.
Organ dokonał analizy sytuacji finansowej strony pod kątem odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes strony oraz nie stwierdził, aby wystąpiły okoliczności wyróżniające spółkę od sytuacji innych podatników. Spółka nie ma problemów finansowych, a uiszczenie kary nie zachwieje płynnością finansową, a tym bardziej nie będzie stanowiło zagrożenia dla jej funkcjonowania. W ocenie organu okoliczności dotyczące zdarzenia, jak i sytuacji strony nie pozwalają na uznanie, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie, byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów. Odnosząc się do stanowiska pełnomocnika strony w kwestii zastosowania w sprawie art. 165b § 1 O.p. organ wskazał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT nie jest postepowaniem w sprawie kontroli podatkowej, stąd przepis art. 165b § 1 O.p. w tym postępowaniu nie ma zastosowania.
Od powyższej decyzji organu I instancji A A.P., M.M. Spółka Jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, w sposób istotny mający wpływ na wynik sprawy:
- art. 165b § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 10000,00 zł za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym przez przewożnika w zgłoszeniu SENT[...] w sytuacji gdy doszło do przedawnienia wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa,
- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, przez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpoznanie całego materiału dowodowego, a także nieustalenie, czy w sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 1a ustawy SENT,
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewożnika i interes publiczny,
2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że spółka w zgłoszeniu przewozu towaru SENT[...] podała dane niezgodne ze stanem faktycznym tj. w polu numer dokumentu przewozowego CMR - numer [...] pomimo, iż taki numer widnieje na dokumencie CMR, co stanowiło wystarczającą przesłankę do nałożenia kary pieniężnej,
- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 122 O.p. poprzez nieustalenie i nieprzyjęcie, czy w sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 1a ustawy SENT.
- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny.
Decyzją z dnia [...] pażdziernika 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z analizy dokumentów zgormadzonych w niniejszej sprawie wynika, iż w momencie przeprowadzenia kontroli w dniu [...] grudnia 2017 r. przedstawiony dokument CMR nie posiadał odręcznie dopisanego numeru [...], tylko nadrukowany numer [...]. Ponadto kierujący poinformowany o stwierdzonych nieprawidłowościach w zgłoszeniu nie wskazał na wpisany odręcznie numer [...] i nie złożył żadnych uwag do protokołu. Z akt sprawy wynika, że dokument CMR z wpisanym odręcznie numerem [...] został przedstawiony przez stronę i odbiorcę towaru na wezwanie organu podczas toczącego się postępowania w 2019 r. Organ II instancji zwrócił uwagę, że celem wprowadzenia przepisów ustawy SENT było objęcie szczególnego nadzoru nad handlem towarami uznanymi za "wrażliwe", co ma ułatwić walkę z "szarą strefą", przyczynić się do zwiększenia należnych wpływów do budżetu, realizując przy tym zasadę uczciwej konkurencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przewożony w dniu kontroli towar nie był jakimkolwiek towarem, lecz towarem którego przewóz został objęty szczególnym nadzorem. Przewóz tego towaru i takiej ilości wymagał od przewożnika przestrzegania ściśle określonych obowiązków. Organ podkreślił, że istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Podanie w zgłoszeniu danych zgodnych ze stanem faktycznym daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów ustawy SENT, które nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania. Nałożenie kary jest obligatoryjne, a organy podatkowe nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów.
Odnosząc się do wniosku strony o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, organ II instancji wskazał, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej opiera się na uznaniu administracyjnym, przy czym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi - "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny. Ogólną regułą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ zauważył, że w toku postępowania strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Organ z urzędu podjął czynności wyjaśniające, w wyniku których ustalił, że w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2018 r. w systemie monitorowania stwierdzono 4.189 zrejestrowanych zgłoszeń, w których skarżąca występowała jako przewożnik, z czego zarejestrowano cztery postępowania, w tym w niniejszej sprawie. Ustalono, że w okresie od [...] kwietnia 2012 r. do [...] września 2017 r. spółka była beneficjentem pomocy publicznej na łączną kwotę 230.307, 02 zł. Spółka nie posiada zaległości podatkowych, nie zalega z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest przeciwko niej prowadzona egzekucja administracyjna, nie występowała o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.
W ocenie organu w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Sytuacja finansowa spółki dowodzi, że obciążenie karą pieniężną nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z kary jest oczywista, jednak sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewożnika. Odnośnie interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary organ podniósł, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby w sprawie zaistniały szczególne okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary. Podmioty, które dokonały określonych naruszeń są zobowiązane do poniesienia wydatku. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje na temat kondycji finansowej przewoźnika wskazują, że jego sytuacja nie ma cech nadzwyczajności. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na stronę miało doprowadzić do upadłości i likwidacji firmy, a w konsekwencji pozbawiłoby stronę żródła zarobkowania, co ewentualnie zmusiłoby ją o zwrócenie się o pomoc finansową do państwa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165b § 1 O.p. organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wydana została na podstawie ustawy SENT, nie jest zatem sprawą dotyczącą obowiązku podatkowego lub celnego. Zagadnienia, które zostały uregulowane w ustawie SENT nie dotyczą zasad powstania, ustalania oraz wygaszania zobowiązań podatkowych, czy też obowiązków podatników. Kara pieniężna nakładana za naruszenie przepisów SENT nie jest niepodatkową należnością publicznoprawną, w rozumieniu art. 3 pkt 8 O.p. Postępowanie w zakresie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego przepisy O.p. stosuje się odpowiednio. Brak jest zatem podstaw do uznania, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy SENT będzie miał zastosowanie art. 165b § 1 O.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 1a ustawy SENT organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika aby przedmiotowy towar był przewożony ze składu podatkowego.
Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej spółka A A.P., M.M. Spółka Jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 233 §1 pkt 1 w zw. z art. 210 §1 pkt 5 w zw. z art. 165b § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy skarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10000,00 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT tj. zgłoszenie przez przewoznika danych niezgodnych ze stanem faktycznym, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa,
- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, przez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy, a także niezebranie całego materiału dowodowego,
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewożnika i interes publiczny,
2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że spółka w zgłoszeniu przewozu towaru SENT podała dane niezgodne ze stanem faktycznym tj. w polu numer dokumentu przewozowego CMR - numer [...] pomimo, iż taki numer widnieje na dokumencie CMR, co stanowiło wystarczającą przesłankę do nałożenia kary pieniężnej,
- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 122 O.p. poprzez nieustalenie i nieprzyjęcie, czy w sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 1a ustawy SENT.
-art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes przewoźnika i interes publiczny, w tym:
- błędną wykładnię i pominięcie w ustaleniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organowi odstąpić od nałożenia kary;
- pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług,
- art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności – przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnienie innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 1295., dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT systemowi monitorowania przewozu i obrotu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2710. W ustawie przyjęto (art. 4 ust. 1 - 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy o SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego.
W myśl art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT (wersji obowiązującej w dacie kontroli) w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Stosownie do treści art. 24 ust. 1 pkt 2 w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000zł. W myśl art. 24 ust. 3 w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W realiach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca dokonywała przewozu towaru o kodzie CN 2710 podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT. Skarżąca dokonała zgłoszenia przewozu w.w towaru uzyskując numer referencyjny SENT[...]. W toku kontroli organ stwierdził błąd polegający na podaniu w zgłoszeniu SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym, bowiem w polu "numer dokumentu przewozowego" w zgłoszeniu podano "CMR [...]", natomiast z kontrola dokumentów przewozowych wykazała, że dokument CMR przewożonego towaru posiada numer [...], a nie [...]. Do protokołu kontroli załączono kserokopię dokumentu przewozowego CMR, na którym widnieje jedynie numer [...]. W toku postępowania administracyjnego strona przedłożyła do akt sprawy kserokopię dokumentu CMR z naniesionym odręcznie wpisem - "[...]".
W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że ustalenia organu w zakresie naruszenia przez spółkę art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika bezspornie, że na przedłożonym w toku kontroli dokumencie przewozowym CMR nie był naniesiony w numer "[...]", o czym świadczy znajdująca się w aktach sprawy poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dokumentu CMR przedłożonego kontrolującym w trakcie kontroli, który to dokument stanowi załącznik do protokołu kontroli. Ponadto powyższa okoliczność wynika z treści protokołu kontroli, który odzwierciedla jej przebieg. Z treści protokołu kontroli wynika stwierdzona powyżej nieprawidłowość oraz - że o godzinie 16.30 kwestionowane dane zostały poprawione. Wskazać należy, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości tego co zostało w nim stwierdzone. Z art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (DZ.U. 2020 r. poz. 505) wynika kontrola celno-skarbowa w zakresie produkcji, przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych, w szczególności ich wytwarzania, uszlachetniania, przerabiania, skażania, rozlewu, przyjmowania, magazynowania, wydawania, przewozu i niszczenia, oraz w zakresie stosowania znaków akcyzy i oznaczania nimi wyrobów akcyzowych - kończy się protokołem. Ust. 2 art. 84 stanowi, że protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności: 1)wskazanie kontrolowanego; 2)wskazanie kontrolującego; 3)określenie przedmiotu i zakresu kontroli celno-skarbowej; 4)określenie miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej; 5)opis dokonanych ustaleń faktycznych; 6)dokumentację dotyczącą przeprowadzonych dowodów. W myśl ust. 3 art. 84 jeżeli w toku kontroli celno-skarbowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3 oraz art. 62 ust. 5 pkt 1-10 i ust. 13, nie stwierdzono nieprawidłowości, protokołu się nie sporządza. Zgodnie z ust. 4 art. 84 w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 2 przepisy art. 290 2 pkt 7 oraz art. 291 oraz Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio.
Sporządzony w sprawie protokół kontroli spełnia w.w. wymogi ustawowe, w związku z czym stanowi dowód na istotne dla sprawy okoliczności. Domniemania prawdziwości danych zawartych w protokole kontroli nie obaliły twierdzenia skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. oraz przedłożona przy tym piśmie poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dokumentu przewozowego CMR, na którym znajduje się odręcznie wpisany numer "[...]". Dla sprawy istotny jest bowiem stan faktyczny stwierdzony w trakcie kontroli, tj. w dniu [...] grudnia 2017 r. W tych okolicznościach sprawy jako niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przypisania skarżącej naruszenia, o którym mowa w art. 6 ust. 3 pkt 7 ustawy SENT oraz do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Jak wyżej wskazano przepis art. 24 ust. 3 przewiduje - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym - możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Orzekające w sprawie organy nie znalazły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT uznały bowiem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Ocena istnienia ważnego interesu przewoźnika została przeprowadzona w oparciu o dane ustalone prze organ i na tej podstawie organy doszły do przekonania, że kara pieniężna nie zagrozi istnieniu firmy i nie doprowadzi np. do konieczności skorzystania z pomocy publicznej. Okoliczności sprawy, w ocenie organów nie uzasadniały również odstąpienie od nałożenia kary ze względu na interes publiczny. Organy zwróciły uwagę, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują "incydentalności" naruszeń przepisów, czy też wartościowania przyczyn naruszenia.
Odnosząc się do powyższych twierdzeń wskazać należy, że na gruncie art. 24 ust. 3 należy wziąć pod uwagę wyżej podniesione okoliczności, jednakże nie można tracić z pola widzenia celu jaki przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu ustawy SENT. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję.
Dla odkodowania normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 3, oprócz wykładni gramatycznej, wymagane jest uwzględnienie wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego ustawy SENT.
Jak wyżej wskazano celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczające się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT.
Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 24 ust. 3 ustawy SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w danej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67 § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por. wyroki NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19, II GSK 629/19, II GSK 1696/19, II GSK 220/20).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organy dokonały nieprawidłowej, zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zakresie użytego w tym przepisie pojęcia "interes publiczny". Zdaniem Sądu przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy również uwzględnić, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie jest bowiem w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT (por. wyroki sygn. akt II GSK 1133/19, III SA/Wr 423/18). Takie działanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także mogłoby stanowić nadmierny legalizm. Sąd w obecnym składzie podziela przy tym stanowisko WSA w Krakowie, że nie ma interesu publicznego w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości lub w znacznej części w toku kontroli (por. wyrok z 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 450/19).
Organy skarbowe orzekające w sprawie winny odnieść się do przesłanki ważnego interesu publicznego mając na uwadze wszystkie okoliczności niniejszej sprawy. Należało zatem rozważyć, czy w interesie publicznym leży karanie legalnie działający podmiot (przedsiębiorcę) za jego formalne uchybienie. W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżąca działała legalnie oraz przewoziła towar, co do którego organy nie zgłosiły zastrzeżeń (legalny). W toku kontroli okazano dokumenty przewozowe, z których wynikały dane dotyczące masy i objętości przewożonego towaru. Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary - stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Nie chodzi tu jednak o prowadzenie postępowania analogicznego, jak postępowanie zmierzające do umorzenia zaległości podatkowej. Mimo zbieżności przesłanek każde z nich ma bowiem odmienną podstawę prawną (art.22. ust. 3 ustawy SENT i art. 67a O.p.). Nie można też tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Oznacza to, że kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy o SENT (od nałożenia której nie odstąpiono) może być umorzona na podstawie art. 67z O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT. Stąd wniosek, że w ramach postępowania w sprawie nałożenia kary, podczas analizy kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary, organ nie musi gromadzić dowodów na okoliczność sytuacji finansowej, majątkowej, itp. ukaranego w takim zakresie, w jakim czyni to prowadząc postępowanie na podstawie art. 67a O.p. Konieczne i wystarczające będzie tu odwołanie się do okoliczności znanych organowi w dacie orzekania (np. informacji powziętych od strony lub znanych organowi z urzędu).
Jak wskazał z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyroku z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18 instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, towarzysząca przepisom ustanawiającym kompetencje organów do nakładania takich kar, jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Odpowiednikiem administracyjnoprawnego odstąpienia od nałożenia kary jest w prawie karnym instytucja darowania kary (P. Gensikowski, Odstąpienie od wymierzenia kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2011, lex/el). Wymaga ono uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa, a następnie - przy niezmienionej negatywnej ocenie popełnionego czynu - stwierdzenia niecelowości ukarania sprawcy (L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2017, s. 189). Taki sam charakter przypisać należy odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej (A. Krawczyk w: Z. Kmieciak, W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 971). Ocena, czy ukaranie karą pieniężną jest w konkretnym przypadku celowe, czy też nie, jest niewątpliwie kwestią uznania administracyjnego. O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem - o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności - w tym przyczyny, z jakich doszło do naruszenia prawa. Chodzi oczywiście o takie przyczyny, które mieszczą się ustawowych ramach "przypadków uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym" (art. 22 ust. 3 ustawy SENT).
Ustawodawca w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) przewidział w art. 189f odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Jak wskazuje się w komentarzu do ww. artykułu "przepis formułuje warunki dopuszczalności odstąpienia od nałożenia pieniężnej kary administracyjnej. Organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 2). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony. Powyższe cele mogą być osiągnięte również w wyniku wyznaczenia stronie przez organ terminu do usunięcia naruszenia prawa lub powiadomienia właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa (art. 189f § 2). Wyznaczenie takiego terminu jest fakultatywne. Jeżeli jednak strona w wyznaczonym terminie przedstawiła żądane dowody, to organ jest zobligowany do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu" (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2019).
Zdaniem Sądu, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinno być traktowane jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy o SENT tylko wówczas, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.
Na konieczność stosowania zasady proporcjonalności konsekwentnie wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. przykładowo pkt 20 wyroku TSUE z 2 czerwca 2016 r., sygn. C - 418/14; Lex nr 2051260), a także Trybunał Konstytucyjny ( wyrok z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt P 2/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 2 i powołane tam orzecznictwo; wyrok z 30 listopada 2004 r., sygn. SK 31/04, OTK ZU nr 10/2004, poz. 110).
Z powyższych względów, w ocenie Sądu, w omawianym zakresie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
Nietrafny jest zarzut przewoźnika, że doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania. Zasadnie bowiem organy orzekające w sprawie zauważają, iż przepis art. 165b § 1 O.p., którego naruszenia upatruje skarżący w kontekście zarzutu przedawnienia, dotyczy nieprzekraczalnego terminu wszczęcia postępowania podatkowego od zakończenia kontroli i jako taki nie może mieć zastosowania do postępowania w sprawie niniejszej wszczętego po przeprowadzeniu kontroli celno-skarbowej. Postępowanie w przedmiotowej sprawie nie dotyczyło nałożenia podatku i nie było prowadzone do skarżącego jako podatnika. Kara pieniężna przewidziana ustawą SENT nie jest podatkiem, lecz sankcją administracyjną. Kontrola przeprowadzona w stosunku do przewoźnika była kontrolą celno-skarbową opisaną przepisami ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (ustawy o KAS). Stosownie do przepisów tej ustawy, kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Ustawa SENT w art. 28 reguluje wyłącznie przedawnienie nałożenia kary pieniężnej oraz przedawnienie obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej, wprowadzając 5 - letni termin przedawnienia, który w tym przypadku nie został naruszony. Samodzielna regulacja w ustawie SENT kwestii przedawnienia prawa do nałożenia kary oraz obowiązku zapłaty kary dodatkowo wskazuje na brak dopuszczalności wiązania postępowania prowadzącego do nałożenia kary z postępowaniem podatkowym (por. wyroki sygn. akt III SA/Gl 581/20, II SA/Rz 1073/20, IV SA/Wa 299/20, II SA/Bk 818/20).
Nie był również zasadny zarzut naruszenia art. 24 ust. 1a ustawy SENT. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że towar przewożony był ze składu podatkowego, a skarżący podnosząc powyższy zarzut, na żadnym etapie postępowania nie wykazał, że zachodzą podstawy do zastosowania w sprawie przepisu art. 24 ust. 1a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią przedstawioną przez Sąd ocenę prawną i rozważą okoliczności dotyczące stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy SENT w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli oraz podmiotów gospodarczych (tu skarżącej) zaufania do organów państwa. Organy zważą, czy w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą kary pieniężnej z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia formalnego, które usunęła już w trakcie kontroli drogowej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje obydwu instancji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto po myśli art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2003 r. Nr 221 poz. 2193) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażdziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. 2016 poz. 1667).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę