II SA/GO 122/24

II SA/Go 122/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Sławomir Pauter /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 5, art. 25, art. 26
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy (dalej organ I instancji, Burmistrz), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej k.p.a.) w zw. z art. art. 26 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.; dalej u.o.) oraz rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10; dalej r.k.o.):
1. Nakazał Z.T., prowadzącemu działalność gospodarczą PHU 2. Z. T., jako posiadaczowi odpadów magazynowanych na działkach o nr ewid. [...], usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. działki o nr ewid. [...]
2. Określił się rodzaj (kody) odpadów objętych ww. obowiązkiem tj.:
- z grupy 07 Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej: 07 01 99,
- z grupy 15 Odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach: 15 01 02, 15 01 10,
- z grupy 16 Odpady nieujęte w innych grupach: 16 01 03, 16 01 19, 16 01 99,
- z grupy 17 Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych): 17 01 01, 17 01 03, 17 02 01, 17 02 02, 17 02 03, 17 09 04,
- z grupy 19 Odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych: 19 01 12, 19 08 05, 19 12 04, 19 12 10,
- z grupy 20 Odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie: 20 01 01, 20 01 02, 20 01 11, 20 01 39, 20 01 40, 20 03 99.
3. Ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt. 1, decyzji w nieprzekraczanym terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
4. Określił następujący sposób usunięcia odpadów: wykonanie decyzji nastąpi poprzez usunięcie odpadów opisanych w pkt. 2 decyzji z terenu działki o nr ewid. [...] i ich transport do miejsca składowania lub unieszkodliwienia. Odpady mogą zostać przekazane jedynie podmiotowi posiadającemu wymagane przepisami prawa zezwolenia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Geolog Powiatowy przekazała do organu informację w sprawie składowania odpadów na terenie złóż kruszywa naturalnego, położonych w miejscowości [...]. Zgodnie z pismem, na działkach o nr ewid. [...] widoczne były fragmenty foli plastikowych, a odpady spychane były do stawu. W dniu [...] września 2015 r. odbyła się wizja lokalna obejmująca działki o nr ewid. [...]. Podczas oględzin ustalono, że na powierzchni gruntu widoczne są śladowe ilości odpadów z tworzyw sztucznych. Również na skarpach stawu jak i na powierzchni wody były niewielkie ilości odpadów. Zobowiązano Z.T. do uprzątnięcia ww. odpadów w terminie 30 dni. Pismem z [...] września 2015 r. Prokurator Rejonowy zgłosił udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 183 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. W dniu [...] października 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę działki o nr ewid. [...] w obecności pracowników Urzędu Miasta i Gminy, Straży Miejskiej oraz Policji. Ustalono, że powierzchnia terenu była zniwelowana, na powierzchni dominował piasek oraz niewielka ilość gruzu i kamieni. Przy lustrze wody stwierdzono obecność fragmentów butelek, opon, worków foliowych. Podczas oględzin wykonano również 3 odwierty do głębokości 2 m wzdłuż linii skarpy. W pierwszym odwiercie wykonanym w odległości ok. 6 m od linii brzegowej skarpy stwierdzono m.in. strzępy folii, szkło, sznurki, fragmenty cegieł, fragmenty tworzyw sztucznych. Obecność odpadów obserwowano poniżej 0,5 m od powierzchni terenu. W drugim odwiercie wykonanym w odległości ok. 4 m od linii brzegowej skarpy stwierdzono strzępy folii, szkło, sznurki, fragmenty cegieł, fragmenty tworzyw sztucznych. Obecność odpadów obserwowano poniżej 0,8 m od powierzchni terenu. W trzecim odwiercie, wykonanym w odległości 0,3 m od linii brzegowej skarpy, stwierdzono obecność m.in. strzępy folii, szkło, sznurki, fragmenty tworzyw sztucznych. Ponadto, stwierdzono szary kolor profilu. Obecność odpadów obserwowano poniżej 0,3 m od powierzchni terenu. Pismem z [...] października 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomił Burmistrza Miasta i Gminy, że przeprowadzone w dniach [...] lipca 2015 r., [...] sierpnia 2015 r. oraz [...] października 2015 r. na działce nr [...] stanowiącej własność B. i Z.T.potwierdziły obecność odpadów - posiadających cechy odpadów komunalnych. W dniu 29 października 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przedłożył potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów dotyczących składowania odpadów na działce o nr ewid. [...]. Z przedłożonej kopii protokołu z kontroli z dnia [...] lipca 2015 r. wynika, że w wyniku kontroli na działce o nr ewid. [...] stwierdzono obecność odpadów komunalnych i dokonano poboru trzech próbek materiału. W protokole zawarto informację, że Z.T. posiada dla działki o nr ewid. [...] decyzję z dnia [...] r. wydaną przez Starostę zobowiązującą PHU Z.Z.T. do rekultywacji terenu, w której to decyzji ustalono rolny kierunek rekultywacji. Ponadto, Starosta na przedmiotowej działce udzielił zezwolenia na prowadzenie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne o kodzie 191209 - minerały (np. piasek, kamienie) w ilości 50 000 Mg/rok. Zezwolenie na odzysk obowiązywało do dnia 15 października 2022 r. Wyniki analiz pobranych prób potwierdziły, że posiadają one charakter odpadów (95,10 % substancje mineralne oraz 4,9 substancje organiczne), w związku z czym ich składowanie lub magazynowanie na terenie działki nr [...] jest niedozwolone. Jednocześnie, stwierdzono przekroczenia ogólnego węgla organicznego - 5,64% przy dopuszczalnej 5%. W protokole z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził jedenaście mniejszych nasypów ziemi z gliną oraz jeden nasyp duży, który zawierał ziemię wraz z odpadami roślinnymi. Na skarpie oraz na ziemi nie stwierdzono odpadów, lecz świeżo usypaną ziemię. W stawie widoczne były pływające po powierzchni odpady komunalne tj. butelki plastikowe, folie, nakrętki, opakowania plastikowe. Pismem z [...] września 2016 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska potwierdził, że w wyniku przeprowadzonych kontroli na działce o nr ewid. [...] stwierdzono obecność odpadów komunalnych i w związku z tym zwrócił się o podjęcie działań na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.
. W dniu 5 września 2016 r. wpłynęło postanowienie o umorzeniu śledztwa tj. o przestępstwo z art. 183 par. 1 kodeksu karnego w sprawie składowania w dniu 29 lipca 2015 r. w m. [...] odpadów w taki sposób, że mogłoby to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach. Burmistrz Miasta i Gminy wystąpił do Prokuratury Rejonowej o udostępnienie kopii opinii biegłego z dziedziny ochrony środowiska, H.M. Z przedłożonej opinii wynika, że biegły stwierdził, iż na części działki o nr ewid. [...], przeznaczonej do rekultywacji o kierunku wodnym, deponowane były odpady komunalne, poprzez rozładunek samochodów na koronie skarpy wyrobiska wypełnionego wodą, a następnie przemieszczane do wyrobiska. Powierzchnia uformowanej warstwy odpadów przykrywana była ziemią. Biegły dokonał oględzin działki o nr ewid. [...] oraz stwierdził na skarpach wyrobiska oraz na powierzchni zwierciadła wody widoczne odpady o charakterze komunalnym w postaci foli, puszek po napojach, butelek, nakrętek plastikowych itp. W dniu [...] maja 2016 r, wykonano badania z pobraniem prób do badań laboratoryjnych. Biegły stwierdził brak zmian na powierzchni działki, przy zmniejszającej się powierzchni wyrobiska po piasku zalanego wodą, która w dniu oględzin stanowiła ściek, powstały w skutek deponowania w wyrobisku nieznanych grup odpadów. [...] sierpnia 2016 r. dokonano ponownych oględzin działki o nr ewid. [...]. Biegły stwierdził, że powierzchnia wyrobiska znacznie się zmniejszyła w stosunku do stanu z [...] maja 2016 r., a do wody spychane się rozdrobnione odpady komunalne, w tym worki foliowe z nieznaną zawartością. Na zachodniej skarpie wyrobiska stwierdzono usypaną hałdę odpadów o objętości odpowiadającej pojemności przyczepy samowyładowczej. W dniu [...] maja 2016 r. wykonano 5 odwiertów do głębokości 2,5 m i pobrano 10 prób gruntu. W wyniku przeprowadzonych badań polowych stwierdzono, że na południowej części działki nr [...] występują grunty nasypowe pochodzenia antropogenicznego do głębokości 2,0 - 2,5 m. Poniżej głębokości 2,0 - 2,5 m zalegają grunty pochodzenia antropogenicznego wykształcone w postaci mieszaniny różnego rodzaju odpadów (komunalnych) składających się z folii, opakowań po napojach, nakrętek z tworzyw sztucznych, tekstyliów, elementów metalowych, ziemi, piasku, gruzu budowlanego, ceramiki itp.
W dniu [...] listopada 2021 r. odbyła się wizja lokalna nieruchomości o nr ewid. [...]. Podczas oględzin ustalono, że działka o nr ewid. [...] pokryte są kukurydzą, widoczne są miejsca, gdzie brak było roślin, a widoczne były odpady. Podczas przesłuchania w dniu [...] listopada 2021 r. K.T. zeznał do protokołu, że wiedział, iż na nieruchomości nr [...] jest "magazyn" odpadów, odpady są tam zmagazynowane chwilowo i będą wywiezione. Równocześnie świadek zeznał, że nie wie w jakich okolicznościach pojawiły się odpady. Świadek zeznał, że nie wyrażał zgody na przywiezienie odpadów i sam ich nie przywoził. Podał, że magazyn odpadów powstał za poprzedniego właściciela, nie wie na czyje polecenie odpady zostały przywiezione oraz jakiego rodzaju odpady znajdują się na nieruchomości. Na zadane pytanie świadek odpowiedział, że odpady będą wywiezione przez firmę Z., która jest właścicielem odpadów.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. Marszałek Województwa poinformował organ, że nie wydał decyzji administracyjnej w zakresie gospodarowania odpadami na terenie działek o nr. ewid. [...]. W piśmie znak: [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że według stanu na dzień 24 lutego 2022 r. w rejestrze historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi nie figurują działki o nr ewid. [...]. Pismem z [...] marca 2022 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska poinformował organ, że nieruchomość położona na działce o nr ewid. [...] nie widnieje w rejestrze historycznych zanieczyszczeń ziemi oraz rejestrze bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku, które są prowadzone przez GDOŚ przy współudziale RDOŚ. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie wskazano, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie prowadził postępowań z zakresu szkód w środowisku/historycznych zanieczyszczeń ziemi dot. ww. nieruchomości. Pismem z [...] marca 2022 r. Marszałek Województwa poinformował, że dla działek o nr ewid. [...] nie wydał koncesji na wydobywanie kopaliny. W piśmie znak: [...] Starosta poinformował, że zgodnie z decyzją z dnia [...] r. zezwalającą W. Sp. z o.o. na zbieranie odpadów zmienioną [...] oraz zmienioną [...] r., W. Sp. z o.o. ma wskazane miejsce zbierania odpadów na terenie segmentu magazynowego w miejscowości [...] oraz miejsce magazynowania (zbieranych) odpadów na terenie wydzielonej części zakładu na terenie segmentu magazynowego w miejscowości [...]. Starosta pismem z [...] marca 2022 r. poinformował, że przedmiotowa nieruchomość nie znajduje się w wykazie potencjalnych historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi. Jednocześnie Starosta wskazał, że do Starostwa Powiatowego nie wpłynęło zgłoszenie dokonane na podstawie art. 101e ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dot. stwierdzenia istnienia potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi na ww. działkach, które potwierdziłoby takie zanieczyszczenie ww. terenu przed dniem 30 kwietnia 2007 r. Dodatkowo, pismem z [...] marca 2022 r. Starosta wskazał, że nie jest w posiadaniu dokumentów, na podstawie których można byłoby stwierdzić, że w latach 1980-1990 na nieruchomości o nr ewid. [...], znajdowało się "dzikie" składowisko odpadów. Ponadto Starosta podał, że decyzją z [...] r. Z.T. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PHU Z. został zobowiązany do rekultywacji w kierunku rolnym z zagospodarowaniem pod stawy rybne gruntów przekształconych po wydobyciu kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża [...], stanowiących działki oznaczone w ewidencji numerami [...]. Decyzją z [...] r. znak: [...] organ uznał za zakończoną rekultywację w kierunku rolnym z zagospodarowaniem pod stawy rybne, gruntów przekształconych w wyniku wydobycia kruszywa naturalnego ze złoża [...] na działkach oznaczonych numerem ewidencyjnym [...].
Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił jako dowód w postępowaniu opinię biegłego z zakresu ochrony środowiska z dnia [...] października 2021 sporządzoną przez dr hab. inż. R.P. prof. ZUT, złożoną w toku śledztwa sygn. sprawy [...] prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową, pismo z Prokuratury Okręgowej z [...] oraz opinię biegłego sądowego z zakresu ochrony środowiska ustanowionego przez Prezesa Sądu Okręgowego, mgr M.K. z [...] maja 2020 r. Przedmiotowe opinie sporządzone zostały na podstawie postanowienia Prokuratora Okręgowego do postępowania o sygnaturze [...] o zasięgnięciu opinii biegłego z dziadziny ochrony środowiska. Zgodnie z postanowieniem biegły miał stwierdzić, czy na nieruchomości znajdują się odpady, okres ich składowania, właściwości i rodzaj jak również wpływ na środowisko. Organ wskazał, że z opinii biegłego mgr M.K. wynika w pierwszej kolejności, że m.in. na nieruchomość o nr ewid. [...] dokonano nalotu dronem, ponieważ uznano, że odpady ulegające biodegradacji będą wydzielać ciepło podczas przemian biologicznych. Dokonane działania potwierdziły przyjęte przez biegłego założenie i pozwoliły na wytypowanie miejsc potencjalnego zalegania odpadów. Oględzin dokonano przy udziale geodety, który wskazywał granice poszczególnych nieruchomości. Biegły mgr M.K. dokonywał oględzin wykonując wykopy koparką kołową w roku 2018, a w roku 2019 koparką gąsienicową. W miejscu wykopu dokonywano oględzin profili skarpy oraz jej struktury i oględzin wydobytego materiału z wykopu. Odnotowano lokalizację wykopu, opis wydobytego i zalegającego w wykopie materiału, a także fakt pobrania prób. Wykopy wykonywane były do głębokości zalegania odpadów. Ze względu na zasięg koparki w 2018 r. niektóre wykopy zakończono na głębokości 5 m, mimo stwierdzenia niewystępowania jeszcze gruntu rodzimego. Pomimo użycia wówczas wiertnicy z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ze względu na strukturę zalegających odpadów, która znacząco utrudniała prowadzenie odwiertu, tylko w pojedynczych przypadkach udało się dotrzeć do gruntu rodzimego. W trakcie oględzin biegły dokonał analizy organoleptycznej, w tym odnotowując zapach i wygląd ujawnionych odpadów, a także pobrano próby odpadów, ziemi i wody z wykopu lub powierzchni. Próbę wody (jeśli napływała do wykopu) i ziemi pobrano z dna wykopu. Wszystkie próby zostały pobrane przez uprawnionego próbko-biorcę firmę I. Sp. z o.o. zgodnie z akredytowaną procedurą badawczą ZUO/LAB/PB-54 (A). Wszystkie czynności były fotografowane przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji. Oględzin dokonywano łącznie przez 33 dni w roku 2018 oraz 2019 przy udziale funkcjonariuszy KPP, WIOŚ, Urzędu Miasta i Gminy, Okręgowego Urzędu Górniczego, Straży Miejskiej, Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej oraz biegłego z zakresu ochrony środowiska i geodety. Analiza morfologiczna odpadów umożliwiła stwierdzenie, że znaczną część odpadów stanowią tworzywa sztuczne, a dużym udziałem odznaczają się także papier i tektura, tekstylia oraz rozdrobniona frakcja odpadów poniżej 10 mm. Występowały również drewno, szkło, metale, kompozyty oraz odpady inertne o charakterze obojętnym. Zgodnie z przedłożoną opinią na działce o nr ewid. [...] biegły stwierdził występowanie odpadów o kodach 19 12 04, 16 01 19, 20 03 99, 20 01 39, 20 01 11, 19 12 10, 16 01 03, 16 01 99, 07 01 99, 15 01 10*, 17 01 01, 17 01 03, 17 09 04. Łącznie biegły K. wykonał 18 wykopów, wśród stwierdzonych odpadów dominowały odpady o kodach: 20 03 99, 19 12 04, 19 12 10, 16 01 03, 16 01 19, 07 01 99. W toku postępowania, dopuszczono jako dowód w sprawie opinię biegłego z zakresu ochrony środowiska dr hab. inż. R.P. prof. ZUT z dnia [...] października 2021 r. Zgodnie z przedłożoną opinią na działce o nr ewid. [...] wykonano koparką 4 odkrywki na głębokość 4 m. Znajdujące się na terenie działki odpady biegły sklasyfikował do następujących rodzajów odpadów: odpady z grupy 20 Odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie tj.: 20 01 01, 20 01 02, 20 01 39, 20 01 40, odpady z grupy 19 tj.: 19 08 05. Dodatkowo, na działce o nr ewid. [...]wykonano koparką 2 odkrywki na głębokość 4 m. Znajdujące się na terenie działki odpady biegły sklasyfikował do następujących rodzajów odpadów: odpady z grupy 20 Odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie tj.: 20 01 01, 20 01 02, 20 01 39, 20 01 40, odpady z grupy 19 tj.: 19 01 12, 19 08 05 oraz odpady z grupy 17: 17 02 01, 1702 02 02, 17 02 03.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z [...] kwietnia 2022 r. poinformował Burmistrza Miasta i Gminy, że z dokonanej oceny wynika brak podstaw do stwierdzenia możliwości magazynowania odpadów, które gospodarowane są/były na terenie zakładu W. Sp. z o.o. w obrębie działki nr [...]. WIOŚ zaznaczył, że wymienione działki nie zostały wskazane w decyzjach zezwalających na zbieranie i przetwarzanie odpadów oraz pozwalających na wytwarzanie odpadów jako części zakładu W. Sp. z o.o. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r Starosta wskazał, że w ramach udzielonych zezwoleń firmie PHD Z. Z.T., wydane zostało jedno zezwolenie w zakresie odzysku odpadów o kodzie 19 12 09 - minerały (piasek kamienie) na działce o nr ewid. [...] (decyzja z [...] r. znak: [...]), natomiast nie wydano żadnego zezwolenia w zakresie przetwarzania odpadów na działce o nr ewid. [...]. Starosta w swoim piśmie podkreślił, że magazynowanie odpadów prowadzone w ramach udzielonego pozwolenia na gospodarowanie odpadami, może dotyczyć wyłącznie odpadów objętych przedmiotowym pozwoleniem i nie może odbywać się w miejscu dowolnym, lecz wyłącznie na terenie nieruchomości wyznaczonej w pozwoleniu, zatem odpady zlokalizowane na działce o nr ewid. [...], były magazynowane nielegalnie. Pismem z 25 kwietnia 2022 r. Starosta poinformował Organ, że nie posiada informacji dotyczących złoża [...]położonego na działkach o nr ewid. [...], gdyż eksploatacja złoża była prawdopodobnie prowadzona do 1993 r. i nadzorowana przez Wojewodę. Pismem z [...] kwietnia 2022 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej potwierdził, iż biegli z zakresu ochrony środowiska w przedmiotowej sprawie nie zostali wykluczeni z postępowania. Pismem z [...] maja 2022 r. Prokuratura Okręgowa przekazała do tut. Urzędu kopie protokołów przesłuchania w charakterze świadka C.G., złożonych w toku śledztwa o sygn.. [...]. Pismem z [...] października 2022 r. pełnomocnik strony, na podstawie art. 75 kpa, zwróciła się do organu o dopuszczenie przeprowadzenie dowodu następujących czynności/dokumentów: opinii nowego biegłego z zakresu ochrony środowiska, wystąpienie do Prokuratury Okręgowej z wnioskiem o udostępnienie dokumentów w sprawie, przesłuchania Z.T., przesłuchania świadków: W.Ś., L.Ż., M.K., T.L., protokołu przesłuchania w charakterze świadka M.K. z [...] czerwca 2022 r., protokołu przesłuchania w charakterze świadka W.Ś. z [...] czerwca 2022 r., protokołu przesłuchania w charakterze świadka T.L. z [...] czerwca 2022 r., protokołu przesłuchania w charakterze świadka L.Ż. z dnia [...] czerwca 2022r., raportu opracowanego przez Gminę w latach 1995-2000, dot. dzikich składowisk śmieci w tym w szczególności raportu zawierającego dane w zakresie: ich lokalizacji, numerów działek, powierzchni, objętości złożonych odpadów i ich rodzaju wraz z dokumentacją fotograficzną. Pismem z [...] listopada 2022 r. pełnomocnik strony przedłożyła do akt sprawy odpis postanowienia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych ze stanowiskiem, iż opinia biegłego M.K. nie może stanowić dowodu w sprawie. Postanowieniem z [...] r. organ dopuścił jako dowód w sprawie protokoły przesłuchania w charakterze świadka: M.K., W.Ś., T.L., L.Ż. Nie dopuścił natomiast następujących dowodów: opinii nowego biegłego z zakresu ochrony środowiska, dokumentacji stanowiącej dowody rzeczowe zabezpieczone w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową, przesłuchania Z.T., ponownego przesłuchania świadków: W.Ś., L.Ż., M.K., T.L. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie i dołączenie do akt sprawy opinii nowego biegłego z zakresu ochrony środowiska oraz oddalenie opinii biegłego M.K. organ stwierdził, że zgromadzone w przedmiotowej sprawie dokumenty są wystarczające do rozstrzygnięcia, a także że przedmiotowe działania miałyby na celu jedynie przedłużenie postępowania administracyjnego. W odniesieniu do wniosku o przesłuchanie Z.T. organ uznał, że przedmiotowe czynności spowodowałyby jedynie przedłużenie postępowania administracyjnego. Zgromadzony do tej pory materiał w sprawie, przeprowadzone oględziny, liczne opinie, w tym wielu organów współdziałających stanowią wystarczający materiał dowodowy. W sprawie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania czterech świadków tj.: W.Ś., L.Ś., M.K., T.L., tutejszy organ uznał, że takowe przesłuchanie miało już miejsce, z czego spisano protokoły, które dołączono do akt sprawy jako dowodowy. Nie znaleziono powodu, aby przeprowadzić te przesłuchania ponownie. Odnosząc się natomiast do wniosku o dopuszczenie dowodu z raportu dot. dzikich składowisk śmieci który rzekomo miał powstać w latach 1995-2000, organ wskazał, że w dokumentach zgromadzonych w Urzędzie Miasta i Gminy, a także w archiwum zakładowym nie odnaleziono przedmiotowego dokumentu.
Dalej organ przytoczył treść art. 26 ust. 1, 2 i ust 3, art. 3 ust. 1 pkt. 5, pkt 19 i pkt 34 ustawy o odpadach oraz wskazał, że bezsprzecznie Z.T. prowadzący działalność gospodarczą PHU 2.Z.T., również będący udziałowcem W. Sp. z o.o. przywiózł odpady oraz je zdeponował na działkach o nr ewid. [...] do czego przyznał się w toku prowadzonego postępowania. Burmistrz dokonał sprawdzenia informacji zawartych w systemie BDO - Baza Danych O Produktach I Opakowaniach Oraz O Gospodarce Odpadami prowadzonym przez Marszałka Województwa. Zgodnie z danymi z BDO PHU Z. – Z.T. posiada decyzję Starosty z [...], na zbieranie odpadów. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 3 ustawy o odpadach Marszałek Województwa dokonuje wpisu do rejestru z urzędu posiadacza odpadów, który uzyskał zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów - jeżeli nie uzyskali wpisu do rejestru na podstawie art. 50 ust. 2 czyli na wniosek. Prowadzenie przedmiotowej działalności na zbieranie odpadów i transport odpadów może odbywać się wyłącznie przez podmioty wpisane do rejestru Bazy Danych O Produktach I Opakowaniach Oraz O Gospodarce Odpadami. Z.T.posiada wpis do bazy BDO - jako podmiot Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "Z." Z. T. NIP [...]. Wpis obejmuje dział D. VII - Transport odpadów, dział XI - zbieranie odpadów i przetwarzanie odpadów. Z posiadanych decyzji administracyjnych wynika, że Z.T. prowadzący działalność pod nazwą PHU Z. Z.T. posiada zezwolenie Starosty na przetwarzanie odpadów z [...] r. Przetwarzanie dotyczy odpadów o kodzie 02 07 99 - inne niewymienione odpady (zużyta ziemia okrzemkowa z procesu filtracji). W zezwoleniu wskazano, że działką, na której będzie prowadzona działalność jest działka o nr ewid. [...]. Jako miejsce i sposób magazynowania odpadów wskazano jeden podziemny stalowy zbiornik zlokalizowany na działce nr [...]. Przedmiotowa decyzja została wygaszona decyzją Starosty z [...]r. znak: [...]. Ponadto, Starosta, decyzją z [...] [...] r. znak: [...], zmienioną decyzją z [...]r. oraz decyzją z dnia [...]r., zezwolił PHU Z. Z. T. na zbieranie odpadów na terenie działki o nr ewid. [...]. Decyzją Marszałka Województwa z dnia [...] stwierdzono wygaśnięcie z dniem [...] r. decyzji Starosty z dnia [...] r. znak: [...] zmienionej decyzją z dnia [...] r. oraz decyzją z dnia [...] r. oraz zobowiązano Z.T. do uprzątnięcia terenu zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach. Bezsprzecznym jest, że z przedmiotowej decyzji wynika, iż zarówno zbieranie jak i magazynowanie odpadów może odbywać się wyłącznie na terenie działki o nr ewid. [...]. Z.T. posiada również zezwolenie na odzysk odpadów o kodzie 19 12 09 w procesie R15 - przetwarzanie odpadów w celu ich przygotowania do odzysku, w tym recyklingu poprzez kruszenie odpadów w kruszarce stacjonarnej. Ponadto, właściciel odpadów Spółka W. posiada zezwolenie zintegrowane Starosty z którego wynika, że odpady, których właścicielem jest Spółka mogą być magazynowane wyłącznie na terenie Zakładu. W. Sp. z o.o. ma wskazane miejsce zbierania odpadów na terenie segmentu magazynowego w miejscowości [...] oraz miejsce magazynowego (zbieranych) odpadów również na terenie wydzielonej części zakładu na terenie segmentu magazynowego w miejscowości [...]. Na bezsprzecznie niezgodne z zapisami decyzji magazynowanie odpadów na działce o nr ewid. [...], wskazał również Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie z [...] kwietnia 2022 r. Ponadto Starosta stwierdził, że w świetle obowiązujących decyzji i przepisów prawa odpady zlokalizowane na działce o nr ewid. [...], były magazynowane nielegalnie. Starosta nie wydał decyzji zezwalającej na gospodarowanie odpadów, którego następstwem mogło być magazynowanie odpadów na ww. działkach. Biorąc powyższe pod uwagę Organ uznał, że Z.T. nie posiada decyzji w zakresie gospodarowania odpadami (zbieranie, magazynowanie, składowanie, przetwarzanie itp.) wydanej zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach na działce o nr ewid. [...]. Powyższe zostało potwierdzone przez organ w korespondencji z organami wydającymi decyzje w zakresie gospodarki odpadami oraz kontrolującymi na terenie Powiatu oraz Województwa - Marszałek oraz WIOŚ. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że Z.T. prowadzący działalność PHU Z. Z.T. nie miał możliwości na podstawie art. 25 u.o. magazynować odpadów na działce o nr ewid. [...], pochodzących z firmy W. Art. 25 u.o. wskazuje, iż istnieje możliwość magazynowania odpadów na gruncie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny, ale tylko w ramach posiadanych decyzji. Natomiast ani W. Sp. z 0.0. ani PHU Z.Z.T. nie posiadają zezwolenia na zbieranie czy przetwarzanie odpadów na działkach o nr ewid. [...]. Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że na działki o nr ewid. [...], Z.T. prowadzący działalność PHU Z. Z.T. przywiózł i zmagazynował odpady o kodach jak w sentencji decyzji. Wynika to przede wszystkim ze sporządzonych na potrzeby postępowania karnego opinii biegłych oraz wizji lokalnych prowadzonych przez Burmistrza Miasta i Gminy. Organ nie podzielił stanowiska pełnomocnika strony dotyczącego, stwierdzenia, że na przedmiotowych działkach znajdują się odpady historyczne. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska za historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi uważa się zanieczyszczenie powierzchni ziemi, które zaistniało przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r. Rozumie się przez to także szkodę w środowisku w powierzchni ziemi w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit. c ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, która została spowodowana przez emisję lub zdarzenie, od którego upłynęło więcej niż 30 lat. Zgodnie z art. 10Ic ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska dokonuje do rejestru wpisu o potencjalnym historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi. Wpisu dokonuje się na podstawie: stosownych wykazów sporządzanych przez starostów oraz ich aktualizacji, zgłoszenia historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez władającego powierzchnią ziemi (obowiązek wynikający z art. 101e ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Analizując przedmiotową sprawę, stwierdzono, że na żadnym etapie postępowania właściciel działki o nr ewid. [...] nie złożył stosownego wniosku do Starosty, co potwierdził Organ w swoim piśmie z [...] marca 2022 r. Ponadto, zgodnie z pismem Starosty z [...] marca 2022 r. do Starosty nie wpłynęło żadne zgłoszenie dokonane na podstawie art. 101e ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska dot. stwierdzenia istnienia potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi na ww. działkach, które potwierdzałoby takie zanieczyszczenie ww. terenu przed dniem 30 kwietnia 2007 r. Należy zauważyć, że obowiązek taki ciąży na właścicielu gruntu. Zgodnie z pismem Starosty z [...] kwietnia 2022 r. na działkach o nr ewid. [...], znajdowało się złoże [...]. Z pisma wynika, że decyzją z [...]r. znak: [...]Organ uznał za zakończoną rekultywację w kierunku rolnym z zagospodarowaniem pod stawy rybne, gruntów przekształconych w wyniku wydobycia kruszywa naturalnego ze złoża [...]na działkach o nr ewid. [...]. W toku rozpatrzenia sprawy. Burmistrz Miasta i Gminy wziął pod uwagę zeznania świadków złożone przez W.Ś, L.Ż., M.K. oraz T.L. Przedłożone zeznania świadków dotyczą informacji oglnych na temat prowadzonej gospodarki odpadami w latach ubiegłych. Nie wskazują, żeby na działce o nr ewid. [...], przed rozpoczęciem magazynowania przez PHU Z. Z. T. znajdowały się odpady historyczne. Mając na uwadze powyższe uznano, że nawet jeśli kiedykolwiek znajdowały się na działce o nr ewid. [...], odpady przywożone w latach 80 i 90 to teren ten został przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kruszywa uprzątnięty. Powyższe potwierdzają zeznania świadków tj.: T.L. oraz L.Ż., z których jednoznacznie wynika, że tereny, na których znajdowały się "dzikie wysypiska" na terenie miejscowości [...] zostały zrekultywowane przez Z.T. Organ podkreslił, że nie wskazano w przedmiotowych opiniach zapisu dotyczącego działek objętych niniejsza decyzją. Ponadto, w protokole z rozprawy głównej z [...]7 września 2021 r. (przedłożonej przez pełnomocnika), Z.T. wyjaśnił, że kupił 10 działek na których znajdowały się "nielegalne wysypiska śmieci z czego 8-9 zrekultywował. Ostatnią działką przeznaczoną do rekultywacji była działka o nr ewid. [...]. Wszystkie ww. informacje świadczą o tym, iż na działce o nr ewid. [...], nie zalegały odpady w chwili rozpoczęcia magazynowania odpadów przez PHU Z. Z.T. Za chybiony należy uznać również zarzut, że Z.T. wielokrotnie zwracał się do Burmistrza Miasta i Gminy o wydanie decyzji rekultywacyjnej. W zasobach Urzędu Miasta i Gminy nie odnaleziono takich wniosków, a zainteresowany nie przedłożył ich kopii. W toku postępowania, ustalając odpady zlokalizowane na działkach o nr ewid. [...], wzięto pod uwagę opinie biegłych z zakresu ochrony środowiska, a także wyniki przeprowadzonych wizji w toku postępowania. Na podstawie powyższego ustalono, że na działkach o nr ewid. [...], znajdują się odpady o kodach: z grupy 07 Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej: 07 01 99, z grupy 15 Odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach: 15 01 02, 15 01 10, z grupy 16 Odpady nieujęte w innych grupach: 16 01 03, 16 01 19, 16 01 99, z grupy 17 Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych); 17 01 01, 17 01 03, , 17 02 01, 17 02 02, 17 02 03, 17 09 04, z grupy 19 Odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych; 19 01 12, 19 08 05, 19 12 04, 19 12 10, z grupy 20 Odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie: 20 01 01, 20 01 02, 20 01 11, 20 01 39, 20 01 40, 20 03 99. Stwierdzone w opiniach biegłych kody odpadów magazynowanych na przedmiotowych działkach różnią się, w związku z tym, że biegli pobierali próby w różnych miejscach, co dokładnie opisano i udokumentowano w opiniach. Burmistrz Miasta i Gminy uznał, że dowody zgromadzone w postępowaniu są wystarczające do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia dotyczącego magazynowana odpadów w miejscu do tego nie przeznaczonym tj. na działkach o nr ewid. [...]. Burmistrz Miasta i Gminy rozpatrując przedmiotową sprawę nie podzielił stanowiska pełnomocnika strony, iż biegły mgr M.K., którego opinia została uznana za dowód w prowadzonym postępowaniu sporządzona na zlecenie Prokuratury Okręgowej, powinien stosownie do art. 24 § 1 kpa podlegać wyłączeniu z uwagi na fakt prowadzenia działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności Z.T. Zgodnie z treścią art. 84 § 1 kpa, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków (art. 84 § 2 kpa). Z kolei w myśl art. 24 § 1 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. M.K. zgodnie z listą biegłych sądowych Sądu Okręgowego jest biegłym sądowym od 26 listopada 2013 r. do 31 grudnia 2024 r. z zakresu ochrony środowiska. M.K., zgodnie z ustaleniami Burmistrza Miasta i Gminy oprócz działalności prowadzonej jako biegły sądowy prowadzi również Kancelarię [...] oraz jest udziałowcem Zakładu [...] Sp. z o.o. pod numerem KRS [...]. Niemniej jednak nie znaleziono okoliczności wskazujących na fakt, o którym mowa w art. 24 § 1 kpa dotyczący występowania pomiędzy Z.T. prowadzącym PHU Z. oraz będącym udziałowcem W. Sp. z o.o. stosunku prawnego, który mógłby stanowić przesłankę dotycząca wyłączenia biegłego z postępowania. Nie dopatrzono się wzajemnych transakcji, umów lub porozumień pomiędzy podmiotami. Prowadzenie podobnej działalności jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Jednocześnie organ wydając rozstrzygnięcie wziął również pod uwagę opinie innych biegłych z zakresu ochrony środowiska oraz dane zebrane podczas wizji lokalnych.
Odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza wniósł Z.T. W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 84 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż realizację dyspozycji wynikającej z powyższego przepisu stanowi posłużenie się pod potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego - opinią biegłego sporządzoną pod potrzeby postępowania karnego znajdującego się w fazie postępowania przygotowawczego, podczas gdy prawidłowa analiza stanu prawnego, w tym w szczególności prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do przyjęcia, iż koniecznym jest aby był to dowód powołany i przeprowadzony przez organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne;
2) art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 i 6 k.p.a. przez jego niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do jego zastosowania;
3) art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w szczególności w nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania wnioskowanych przez stronę świadków z zapewnieniem stronie czynnego udziału w tak przeprowadzanych czynnościach;
4) art. 78 § 1 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, których przeprowadzenie mogłoby się przyczynić do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności w zakresie wnioskowanych osobowych wniosków dowodowych;
5) art. 75 § 1 i 2 k.p.a. przez przeprowadzenie dowodu nieznanego ustawie, tj. zeznań świadków złożonych w toku postępowania karnego i w formie oświadczeń, podczas gdy procedura administracyjna przewiduje wyłącznie dowód z przesłuchania świadka, który to dowód winien być przeprowadzony bezpośrednio przez organ prowadzący postępowanie;
6) art. 77 § 1 k.p.a. przez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
7) art. 79 § 1 i 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie wyrażające się w nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego oraz dowodu z zeznań i oświadczeń świadków złożonych pod potrzeby innego postępowania (karnego), co w konsekwencji uniemożliwiło stronie bezpośredni udział w tak przeprowadzanych dowodach;
8) art. 81a § 1 k.p.a. przez jego nieuprawnione niezastosowanie, jak również nieznajdujące odzwierciedlenia w stanie faktycznym i prawnym przyjęcie, iż na działkach objętych postępowaniem nie występowały odpady/zanieczyszczenia historyczne z uwagi na to, iż strona nie złożyła wniosku w trybie art. 101e ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U.z 2022 r. poz. 2556 ; dalej jako u.p.o.ś. ), podczas gdy okoliczność ta - niezależnie od postępowania, o którym mowa wyżej - winna być przez organ ustalona niezależnie.
Odwołujący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że:
1) na działkach objętych postępowaniem nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne, podczas gdy obecność odpadów historycznych na działce nr ewid. [...] potwierdzają zeznania złożone przez świadków;
2) na działkach objętych postępowaniem nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne, podczas gdy sporządzenie dokumentacji inwentaryzującej ilość "dzikich wysypisk" potwierdzają zeznania L.Ż. z [...] czerwca 2022 r. i M.K. z [...] czerwca 2022 r. - pracowników gminy;
3) na działkach objętych postępowaniem nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne, podczas gdy zgodnie z zapisami "Raportu o stanie środowiska w województwie w 1999 r." sporządzonym przez WIOŚ (Biblioteka Monitoringu Środowiska, 2000 r.) na terenie województwa (utworzonego w 1999 r.) istniało ok. 250 "dzikich wysypisk" wiejskich i ok. 7 wylewisk, a tylko 53 wysypiska komunalne z których: 4 sztuki posiadały częściowo uregulowaną sytuację formalno- prawną, 13 sztuk nie posiadało uregulowanej sytuacji formalno-prawnej, a 36 sztuk miało ją uregulowaną w ówcześnie obowiązujących przepisach;
4) na działkach objętych postępowaniem nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne, podczas gdy skarżący na rozprawie głównej przed Sądem Okręgowym Wydział Kamy w dniu [...] września 2021 r. zeznał, iż w akcie notarialnym zakupu gruntów był zapis, że grunty były wysypiskami śmieci;
5) właściciel PHU Z. oświadczył, że jest posiadaczem odpadów zgromadzonych na działkach oznaczonych nr ewid. [...], zobowiązał si do ich usunięcia, dostarczenia ich do instalacji mającej za zadanie ich zagospodarowanie, a fakt istnienia takiej instalacji został potwierdzony dokumentami kontroli Państwowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i Państwowej Straży Pożarnej,
6) na działkach nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne podczas gdy odpowiedź Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotycząca wpisania terenu tej nieruchomości do rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi z [...] nie wyklucza istnienia zanieczyszczania, mimo braku wpisu do rejestru: "należy zaznaczyć, że nie oznacza to, iż jest to teren wolny od zanieczyszczeń";
7) na działkach objętych postępowaniem nie występują odpady/zanieczyszczenia historyczne, podczas gdy niezrozumiały w kontekście prowadzonego postępowania jest fakt wysłania wniosku do Starosty o udzielenie informacji dotyczącej istnienia na terenie tej nieruchomości "dzikiego wysypiska", zwłaszcza, że likwidacją dzikich wysypisk zajmuje się gmina. Potwierdza to art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 250), który stanowi, że gminy są odpowiedzialne za gospodarowanie odpadami komunalnymi znajdującymi się na ich terenach. Pod pojęciem likwidacji dzikich wysypisk rozumie się czynności związane z usunięciem ze wskazanego miejsca odpadów komunalnych, gruzu i odpadów poremontowych, odpadów wielkogabarytowych, odpadów zielonych, odpadów stanowiących pozostałości po sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, odpadów stanowiących pozostałości po pojazdach samochodowych, opon i innych nieczystości oraz wywóz odpadów do zagospodarowania, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami. Obowiązek likwidacji przez gminę "dzikich wysypisk" wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 446);
8) kompetencyjne wątpliwości nasuwa fakt zwrócenia się do Starosty z zapytaniem, czy W. sp. z o. o. miało prawne możliwości przetransportowania odpadów zgromadzonych na terenie spółki i magazynowania ich na terenie innej nieruchomości, innej gminy, niż wskazana w decyzjach obowiązujących spółkę W. (pozwolenie zintegrowane z [...] zmienione dnia [...], oraz decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów z [...] zmienionej dnia [...]). Zapisy decyzji wydanych dla W.sp. z o. o. jednoznacznie określają miejsca magazynowania odpadów na terenie instalacji W. Nie przewidują magazynowania odpadów w innych miejscach już chociażby z przyczyn techniczno - organizacyjnych warunkujących proces technologiczny. Jednakże pozwolenia te nie zabraniają przekazania odpadów innemu podmiotowi pod warunkiem posiadania przez niego stosownych decyzji w zakresie gospodarki odpadami. Obie strony winny okazać się również niezbędnymi dokumentami obowiązującymi w przypadku gospodarowania odpadami - karty ewidencji odpadów, karty przekazania odpadów, BDO). Podkreślenia wymaga fakt, iż to nie W. sp. z o. o. prowadziło transport tych odpadów, a zleciło firmie posiadającej uprawnienia do tego rodzaju działalności, cedując na nią odpowiedzialność za prawidłowe ich zmagazynowanie a po upływie okresu ustawowego (3 lat) dostarczenia do instalacji celem przetworzenia. W związku z powyższym zapytanie Starosty o możliwości transportowania odpadów przez W. sp. z o. o. w ramach posiadanych decyzji na działkę oznaczona nr ewid. [...] jest w ocenie strony co najmniej dyskusyjne;
9) błędnym ustaleniu, iż odpady zmagazynowane na objętych niniejszym postępowaniem działkach nie mogą podlegać procesowi czasowego magazynowania odpadów, podczas gdy 21 lutego 2022 r. pełnomocnik nadesłał pismo kierowane do Sądu Apelacyjnego Wydział Kamy szczegółowo wyjaśniające mechanizm umieszczenia odpadów w procesie magazynowania na działkach położonych w m. [...], miedzy innymi działki nr ewid. [...]. Mechanizm przekazania odpowiedzialności za odpady został szczegółowo opisany, przytoczono dowody potwierdzające jego legalność, zeznania świadków potwierdzające istnienie na terenie [...]"dzikich wysypisk" gromadzących odpady historyczne. Tym bardziej zdziwienie budzi fakt wysłania zapytanie do Starosty;
10) występujący w sprawie karnej świadek C.G. nie posiada kompetencji do klasyfikowania odpadów jako niebezpiecznych;
11) przyjęcie w sprawie jako dowód pisma Prokuratury Okręgowej z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] zawierające w ocenie organu istotne dla sprawy informacje, świadczy zdaniem strony dobitnie o niezrozumieniu zarówno przez organ jak i przez prokuraturę pojęcia określonego jako magazynowanie odpadów. Jest to pojęcie ustawowe, zawarte wart. 3 ust. 1 pkt. 5, art. 25 ust. 1, 2, 3, 4 u.o. Niewiedza i brak znajomości powyższej ustawy zawarta w cytowanym wyżej piśmie Prokuratury, myląca pojęcie magazynowania ze składowaniem nie może w żadnym razie stanowić dowodu w sprawie;
12) odpowiedź WIOŚ z dnia [...] kwietnia 2022 r. w ocenie strony potwierdza brak możliwości magazynowania odpadów należących do W. sp. z o. o. na terenie nieruchomości położonych w m. [...], co jest zgodne z prawdą i potwierdza stanowisko Starosty. Strona podkreśliła, iż W. sp. z o. o. działając w stanie wyższej konieczności przekazał odpady firmie zewnętrznej posiadającej tytuł prawny do nieruchomości - działki oznaczonej nr ewid. [...] celem bezpiecznego i prawidłowego ich magazynowania przez okres 3 lat, co umożliwiał zapis u.o. i zawarta umowa pomiędzy W. sp. z o. o. a transportującym i magazynującym odpady;
13) niezależnie od zarzutu naruszenia przepisu art. 84 § 1 k.p.a. dopuszczenie jako dowód z opinii biegłego R.P. jest zdaniem strony skarżącej co najmniej wątpliwe z uwagi na fakt, iż opinia ta nie opiera się na analizach laboratoryjnych potwierdzających dokonanie szkody w środowisku a na subiektywnej ocenie biegłego podjętej na podstawie przeprowadzonych wizji terenowych wraz z wykonaniem prac odkrywkowych na nieruchomościach położonych w m. [...]; 17) dopuszczenie opinii biegłego M.K. w przypadku działki oznaczonej nr ewid. [...] jest w ocenie strony bezzasadne, biegły nie dokonał analizy tej działki;
14) zgodnie z pismem Starosty z [...] r. znak [...] Burmistrz każdorazowo otrzymywał decyzje wydane dla PHU Z., co potwierdzają kopie decyzji nadesłane przez Starostę;
15) zgodnie z decyzją usunięciu ulec mają odpady o kodach 07 01 99, 15 01 02, 15 01 10, 16 01 03, 16 01 19, 16 01 99, 17 01 01, 17 01 03, 17 02 01, 17 02 02, 17 02 03, 17 09 04, 19 01 12, 19 08 05, 19 12 04, 19 12 10, 20 01 01, 20 01 02, 20 01 11, 20 01 39, 20 01 40, 20 03 99. Odpady o następujących kodach są zgodne z opinią biegłego M.K.: 07 01 99, 15 01 02, 16 01 03, 16 01 19, 16 01 99, 17 01 01, 17 01 03, 17 02 01, 17 02 02, 17 09 04, 19 12 04, 19 12 10, 20 01 99, 20 03 99. Odpady o kodach 17 01 01, 17 02 02, 17 02 03, 19 08 05, 20 01 01, 20 01 02, 20 01 40 są tożsame z opinią R.P. a nie występują w opinii M. K., ponadto występują one jedynie na działce nr [...]. Natomiast odpady o kodach 15 01 10 i 19 01 12 nie występują w żadnej opinii.
16) błędnym przyjęciu, że w odniesieniu do odpadów zgromadzonych na spornych działkach nie można mówić o poddaniu ich procesowi czasowego magazynowania, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o odpadach.
Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania dokumentów.
W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, iż organ l instancji błędnie, w sposób sprzeczny z procedurą administracyjną, przyjął za dowód z opinii biegłego pod potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego (M. K. i P. P.) sporządzone pod potrzeby innego postępowania, postępowania karnego znajdującego się w fazie postępowania przygotowawczego. Literalne brzmienie przepisu art. 24 k.p.a., w tym w szczególności użyty w nim zwrot "podlega wyłączeniu" oznacza, iż organ zobligowany jest do wyłączenia pracownika/biegłego w przypadku zaistnienia przesłanek zdefiniowanych w tym przepisie. Organ I instancji nie nadał jakiegokolwiek waloru, w żaden sposób ich nie zbadał, nie zweryfikował, a wręcz zbagatelizował m.in. postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych z dnia [...] r. w sprawie [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne (dochodzenie) w sprawie podjęcia się sporządzenia opinii na zlecenie Prokuratury Okręgowej w sprawie [...] w sytuacji, w której istniał konflikt interesów pomiędzy skarżącym i innymi podejrzanymi w sprawie. Z treści sentencji tego postanowienia wynika
w sposób jednoznaczny i bezsporny, iż postępowanie dyscyplinarne wszczęto w związku z opinią, którą posłużył się organ I instancji, co uzasadnia jego wyłączenie. Zdaniem strony nie zasługuje na aprobatę takie postępowanie organu, w którym dowód z zeznań świadków zastąpiono protokołami z zeznań świadków: M. K., W. Ś., T. L., L. Ż., złożonymi do innego postępowania, i to nie postępowania administracyjnego, lecz karnego. Jest to o tyle istotne, iż w istocie stronie uniemożliwiono czynny udział w przeprowadzeniu tych dowodów, albowiem do przesłuchania tych świadków w toku postępowania karnego strona oraz jego pełnomocnik nie zostali dopuszczeni, nie mieli zatem możliwości zadania pytań tym świadkom, a w związku z tym uzyskania odpowiedzi na pytania istotne z punktu widzenia przedmiotowego postępowania. Taka postawa organu, który nie dopuścił strony w zasadzie do żadnego dowodu, a w końcowej fazie postępowania odmówił prawa złożenia zeznań przez samą stronę, stoi w rażącej opozycji z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak: prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów administracji państwowej. Takie postępowanie organu, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, jest w swojej istocie wyłącznie powieleniem materiału dowodowego gromadzonego przez Prokuratora, bez poczynienia własnych ustaleń i ocen. Co istotne, w toku postępowania organ I instancji - zdaniem strony - dopuścił się naruszenia przepisu art. 75 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu nieznanego ustawie, tj. zeznań świadków złożonych w toku postępowania karnego i w formie oświadczeń, podczas gdy procedura administracyjna przewiduje wyłącznie dowód z przesłuchania świadka (który to dowód winien być przeprowadzony bezpośrednio przez organ prowadzący postępowanie). Bezsprzecznie w świetle powyższych faktów wniosek pełnomocnika o dopuszczenie dowodu z opinii nowego biegłego, pełna dokumentacja poświadczająca legalność i celowość zmagazynowania odpadów na działce nr ewid. [...] mająca kolosalne znaczenie dla rozstrzygnięcia, przesłuchanie Z.T. jako właściciela firmy Z., który przejął odpowiedzialność za prawidłowe zmagazynowanie odpadów należących do W. Sp. z o. o. oraz wymienionych świadków ma niepodważalne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy.
Decyzją z [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 5, pkt 21 i pkt 34, art. 25 ust. 1-4 i art. 26 ust. 1 i 2 u.o. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło przepis art. 26 u.o., który stanowił podstawę wydania decyzji przez organ I instancji oraz art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. będący definicją odpadów. SKO wskazało, iż z okoliczności sprawy wynika, że na terenie działek nr ewid. [...], ujawnione zostały znaczne ilości różnego rodzaju odpadów w postaci fragmentów folii, opakowań po kosmetykach, opakowań po lekach, zabawki, tekstylia, tworzywa sztuczne, guma, kawałki szkła i drewna elementy budowlane, odpady organiczne, osady ściekowe i inne, w większości przykryte ziemią. W ocenie Kolegium są to niewątpliwie odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., a ich obecność na powyższych działkach jest bezsporna, potwierdzają ją bowiem liczne oględziny przeprowadzone przez pracowników WIOŚ i Urzędu Miasta i Gminy oraz biegłych, jak również inne dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym zeznania świadków. Mając na względzie zapisy r.k.o, ustalenia dokonane przez biegłych powołanych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową, jak również ustalenia dokonane przez WIOŚ i organ I instancji, SKO przyjęło, że odpady ujawnione na powyższych działkach sklasyfikować należy jako odpady należące do grupy 07 - odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej, do grupy 15 - odpady opakowaniowe, sorbety, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach, do grupy 17 - odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych), do grupy 19 - odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej, do grupy 20 - odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie.
Biegły R.P., który na zlecenie Prokuratury Okręgowej sporządził opinię w sprawie odpadów składowanych w [...] ocenił, że średnia miąższość zdeponowanych odpadów na działce nr [...] kształtuje się na poziomie 3 m, a ich objętość wynosi 45000 m3, natomiast na działce nr ewid. [...] średnia miąższość kształtuje się na poziomie 2,5 m a ich objętość wynosi 12500 m3.
W ocenie Kolegium, wskazane wyżej odpady składowane są w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania i magazynowania. Z informacji przekazanych przez Starostę i Marszałka Województwa wynika bowiem, że w stosunku do działek o nr ewid. [...] nie wydano decyzji w zakresie gospodarowania odpadami w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o., a w szczególności zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów, o których mowa w art. 41 u.o. Działki te nie są również miejscem legalnego magazynowania odpadów. Stosownie bowiem do treści art. 25 ust. 3 u.o., magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Magazynowanie nie jest zatem autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. A zatem dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na wyżej wymienione formy gospodarki odpadami, o czym stanowi wprost art. 41 ust. 1 u.o.
Kolegium przytoczyło następnie art. 43 ust. 1 pkt 4 u.o., który reguluje elementy, które powinno zawierać zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Organ odwoławczy podał, iż możliwość magazynowania odpadów na określonym terenie powinna wynikać wprost z treści zezwolenia na zbieranie/przetwarzanie odpadów.
W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego wskazał, że odpady na działkach o nr ewid. [...] zostały czasowo zmagazynowane przez skarżącego w związku z realizacją uchwał walnego zgromadzenia wspólników W. sp. z o.o., której skarżący jest większościowym udziałowcem. Uchwały te zostały podjęte w stanie wyższej konieczności, z uwagi bezpieczeństwo ludzi mieszkających w pobliżu miejsca prowadzenia działalności oraz w celu zapobieżenia samozapłonom. Odpady miały być zmagazynowane czasowo - na okres do 3 lat, po czym miały zostać przetworzone przez W. sp. z o.o. lub przekazane w celu dalszego zagospodarowania. Przewozu odpadów dokonał skarżący w ramach przedsiębiorstwa Z., a do usunięcia zmagazynowanych odpadów przed upływem 3 lat nie doszło, albowiem skarżący został aresztowany. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż spółka W. posiada pozwolenie zintegrowane na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydane [...] r. przez Starostę [...] i ujednolicone decyzją tego organu z [...] r. W zezwoleniu tym wskazane zostało miejsce zbierania odpadów na terenie segmentu magazynowego w miejscowości [...] oraz miejsce magazynowania odpadów również na terenie wydzielonej części zakładu na terenie segmentu magazynowego w m. [...]. W zezwoleniu tym nie wskazano natomiast działek położonych w [...] jako miejsca magazynowania odpadów zbieranych i przetwarzanych przez W. sp. z o.o.
Kolegium podkreśliło, że procedura administracyjna nie przewiduje odpowiednika kontratypu działania w stanie wyższej konieczności, przewidzianego w prawie karnym czy cywilnym. Poza tym, nawet gdyby strona posiadała zezwolenia umożliwiające legalne magazynowanie odpadów na działkach w [...] (a tak nie jest), to zgodnie z treścią art. 25 ust. 4 u.o. odpady, z wyjątkiem odpadów przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata. Tymczasem z okoliczności sprawy wynika, że odpady zostały zwiezione na powyższe działki w 2018 r., a zatem termin końcowy ich dozwolonego magazynowania upłynął w 2021 r., więc również z tego względu odpady te są obecnie magazynowane nielegalnie.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że odpady zwożone do [...] były od razu zasypywane i mieszane z ziemią (często w nocy po ich wyładunku), co przeczy twierdzeniom strony o zamiarze ich magazynowania i późniejszego przetworzenia. Strona nie przedstawiła tytułu prawnego do wyżej wymienionych działek, co jest również warunkiem legalnego magazynowania odpadów (art. 25 ust. 4 u.o.); wątpliwości w tym zakresie dotyczą w szczególności działki nr ewid. [...], stanowiącej własność Gminy. W kontekście chociażby zapisów rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz. U. poz. 1742), SKO przyjęło, że wymienione działki nie były i nie są w żaden sposób przystosowane do magazynowania odpadów, w związku z czym ich obecność tam stwarza zagrożenie dla środowiska.
Z powyższego wynika, że działki o nr ewid. [...] nie są miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania, a ujawnione tam odpady powinny zostać bezzwłocznie usunięte z tego terenu.
Kolegium podało, iż kwestia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów) w zasadzie nie budzi wątpliwości. W aktach sprawy znajdują się bowiem pisemne oświadczenia złożone przez skarżącego, z których wynika, że to on zwiózł odpady na działki w [...]. Skarżący złożył również pisemne zobowiązania do usunięcia tych odpadów w terminie 18 miesięcy od uprawomocnienia decyzji nakazującej usunięcie odpadów. Niezależnie od tego pełnomocnik strony potwierdził w swoich pismach procesowych, że odpady zostały zwiezione do [...] przez skarżącego w związku z zagrożeniami istniejącymi w miejscu dotychczasowego magazynowania odpadów przez W. sp. z o.o.
Słusznie zatem organ I instancji przyjął, że w rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów - adresatem decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.o., powinien być skarżący.
Mając na względzie znaczną ilość odpadów ujawnionych na wyżej wymienionych działkach, termin 18-miesięczny wyznaczony przez organ I instancji do usunięcia odpadów (liczony od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna) jest w ocenie Kolegium terminem odpowiednim. Taki też termin usunięcia odpadów zaproponował również skarżący.
Organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie usunięcia odpadów ujawnionych na działkach o nr ewid. [...] jest Burmistrz Miasta i Gminy.
W świetle powyższego Kolegium uznało, że spełnione zostały wszystkie przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 u.o., uzasadniające nakazanie skarżącemu usunięcie odpadów ujawnionych na działkach o nr ewid. [...].
W odwołaniu i pismach procesowych pełnomocnik strony wskazuje na występowanie na terenie [...] "dzikich" wysypisk śmieci i historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, przez które należy rozumieć - zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 5a u.p.o.ś. " zanieczyszczenie powierzchni ziemi, które zaistniało przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r.; rozumie się przez to także szkodę w środowisku w powierzchni ziemi w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2020 r. poz. 2187), która została spowodowana przez emisję lub zdarzenie, od którego upłynęło więcej niż 30 lat. Ustalenie, iż na działkach o nr ewid. [...] znajdowały się odpady składowane tam nielegalnie przed 2018 r., a zatem zanim skarżący rozpoczął zwożenie odpadów będących w posiadaniu W. sp. z o.o., spowodowałoby, iż obok skarżącego odpowiedzialnością za usunięcie odpadów obciążany zostałby również aktualny właściciel tych działek – K.T., który musiałby usunąć te odpady albo w ramach remediacji, o której mowa w przepisach u.p.o.ś.(w zakresie odpadów historycznych), bądź też w ramach domniemania wynikającego z treści art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. (w przypadku odpadów innych, niż historyczne). Adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 u.o. jest bowiem aktualny posiadacz odpadów, a nie "najwcześniejszy znany posiadacz odpadów".
Jednakże w ocenie Kolegium, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że na działkach nr ewid. [...] nie było odpadów składowanych przed 2018 r., w tym odpadów historycznych. Wskazuje na to przede wszystkim treść zeznań złożonych przez Z.T. złożonych w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym w sprawie sygn. akt [...], z których wynika, że bezsprzecznie "dzikie" wysypiska śmieci istniały na działkach nr [...]; strona również sama składowała odpady na działce nr [...] w oparciu o posiadane zezwolenia (częściowo wygaszone). Natomiast spośród ok. 10 działek należących do strony, na których znajdowały wcześniej się śmieci, 8-9 działek zostało zrekultywowanych w kierunku rolnym i leśnym, wyniki tej rekultywacji zostały zaakceptowane przez organ, a posadzone tam drzewa mają od 5 do 15 lat. Jeżeli zatem na wyżej i działkach znajdowały się "dzikie" wysypiska śmieci, to zostały one usunięte przez stronę przed rozpoczęciem zwożenia odpadów należących do W.sp. z o.o.
Jak wynika z informacji RDOŚ z [...] marca 2022 r., działki nr ewid. [...] nie widnieją w rejestrze historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi oraz w rejestrze bezpośrednich zagrożeń szkodą w środowisku i szkód w środowisku prowadzonym przez Generalnego Dyrektor Ochrony Środowiska. Właściciele powyższych działek nie dokonali również zgłoszeń zanieczyszczenia ziemi na podstawie art. 101e u.p.o.ś. Kolegium podkreśliło, że stosownie do treści art. 101e ust. 1 u.p.oś., władający powierzchnią ziemi, który stwierdził historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi na terenie będącym w jego władaniu, jest obowiązany niezwłocznie zgłosić ten fakt regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska.
Świadkowie M.K. i L.Ż., których protokoły przesłuchania znajdują się w aktach, zeznali, że w przeszłości odpady na terenie [...] składowane były na działce nr [...], natomiast na terenie żwirowni kopany był żwir. Zeznania tych świadków, podobnie jak zeznania świadków T.L. i W.Ś. nie potwierdzają, aby na działkach objętych zaskarżoną decyzją występowały zanieczyszczenia historyczne.
Wskazane wyżej okoliczności potwierdzają zatem jednoznacznie, że odpady na działkach nr ewid. [...] zostały zwiezione na ten teren w okresie ostatnich kilku lat. Tym samym dalsze prowadzenie czynności dowodowych w kierunku stwierdzenia występowania odpadów historycznych na tym terenie uznać należy za zbędne. Organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, nie zaś wszelkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To, czy dany dowód zostanie przeprowadzony, zależy od oceny przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których organ ma wątpliwości. Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do zastosowania w sprawie na podstawie art. 75 k.p.a. nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód i nie został on podważony. Tym samym Kolegium nie podzieliło zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych zgłoszonego w odwołaniu przez pełnomocnika skarżącego.
W ocenie SKO nieuzasadnione są również zgłoszone w odwołaniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wynikające z faktu częściowego oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia na dowodach zebranych w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową. W tym zakresie Kolegium wskazało na ugruntowane stanowisko orzecznictwa i doktryny, potwierdzające dopuszczalność wykorzystania dowodów z postępowania karnego w postępowaniu administracyjnym, co nie zwalnia organu administracji z obowiązku samodzielnego, wnikliwego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy oraz ewentualnego uzupełnienia materiałów sprawy o własne dowody. Co do zasady jednak nie ma żadnych przeszkód, aby dowody zgromadzone w postępowaniu karnym, stanowiły również w postępowaniu administracyjnym. Należy mieć przy tym na uwadze art. 75 k.p.a. Mimo że postępowania administracyjne i karne są postępowaniami niezależnymi od siebie, funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. Nie ma również potrzeby przeprowadzania ponownego postępowania dowodowego w tym samym zakresie.
Organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka czy wyjaśnień podejrzanego (oskarżonego) utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu. W ocenie Kolegium organ I instancji był zatem uprawniony do oparcia swojego rozstrzygnięcia na dowodach przeprowadzonych w toku postępowania przygotowawczego, w tym również do wykorzystania dla potrzeb dowodowych opinii biegłych powołanych przez Prokuraturę Okręgową m.in. do oceny rodzaju odpadów zgromadzonych na działkach w [...]. Istotnym jest również, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. wiedza specjalna wymagana jest jedynie w stosunkowo niewielkim zakresie, przede wszystkim do określenia, czy na danym terenie występują odpady oraz do określenia rodzaju tych odpadów. W świetle art. 26 ust. 6 u.o. organ nie ma natomiast obowiązku określić w decyzji nakazującej usunięcie odpadów m.in. masy lub objętości usuwanych odpadów, czy też np. ocenić wpływ odpadów na środowisko lub życie i zdrowie człowieka.
W tym zakresie opinie sporządzone na zlecenie Prokuratury Okręgowej przez biegłych M.K. i R.P. Kolegium uznało za wiarygodne i wyczerpujące, pozwalają one bowiem zarówno na stwierdzenie, iż na działkach nr ewid. [...] zostały zgromadzone odpady, jak i na określenie rodzajów tych odpadów. Dowody te zostały uzupełnione również innymi dowodami zebranymi przez organ I instancji. Wszystkie te dowody, a w szczególności bogata dokumentacja fotograficzna, pozwoliły organowi na określenie w decyzji rodzaju odpadów podlegających usunięciu. Materiał dowodowy w tym zakresie jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia poprzez powołanie innego biegłego, tym bardziej, że odwołujący w zasadzie nie zgłasza w odwołaniu zarzutów merytorycznych co do treści wyżej wymienionych opinii biegłych.
Zdaniem SKO organ I instancji nie mógł naruszyć art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 i 6 k.p.a., albowiem organ w toku postępowania administracyjnego nie zwracał się do biegłych o wydanie opinii, a jedynie przeprowadził dowód z dokumentu - opinii biegłych sporządzonych dla potrzeb postępowania karnego. Stąd też obszerne rozważania pełnomocnik odwołującego, dotyczące podstaw wyłączenia z postępowania biegłego M.K. (w ocenie Kolegium - dosyć wątpliwych), uznać należy za bezprzedmiotowe dla sprawy. Poza tym kwestionowanie czynności procesowych dokonanych w postępowaniu karnym i pozyskanych w ich trakcie dowodów może mieć miejsce wyłącznie w toku postępowania karnego.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Z.T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenia prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy tj.: art. 84 § 1 i § 2 , art. 10 § 1, art. 78 § 1, art. 75 § 1 i § 2 , art. 77 § 1, art. 79 §1 i §2 art. 81a § 1 kpa; nadto skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchyleni zaskarżonej decyzji i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych - w celu wykazania okoliczności uzasadniających istnienie konfliktu interesów w odniesieniu do biegłego M. K., istnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności biegłego, a w konsekwencji konieczności powołania przez organ nowego biegłego w celu wydania rzetelnej i bezstronnej opinii. wniósł.
Treść zarzutów i uzasadnienia skargi powiela stanowisko i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Pismem z dnia [...] lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże jako podstawę wniosku wskazał art. 61 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), który uprawnia organ administracyjny do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z uwagi na to, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie sądowej, która odbyła się w dniu 13 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze.
Postanowieniem wydanym na powyższej rozprawie Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego uznając, że przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Ponadto powstał on już po wydaniu zaskarżonej decyzji, a sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była w niniejszej sprawie opisana powyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy nakazującą skarżącemu usunięcie odpadów, szczegółowo w niej określonych za pomocą kodów wynikających z r.k.o, z działek o nr [...], położonych w obrębie [...] w terminie 18 miesięcy od dnia kiedy decyzja stała się ostateczna.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 26 u.o. Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska (ust. 3). Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie (ust. 3a). W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów (ust. 6).Z cytowanej regulacji wynika, że przesłanki wydania decyzji o usunięciu odpadów zostały określone w art. 26 ust. 1 u.o. Stanowi je składowanie lub magazynowanie odpadów w miejscach na ten cel nieprzeznaczonych.
Pojęcie magazynowania odpadów zostało zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o. Przepis ten stanowi, że przez magazynowanie odpadów rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Artykuł 25 u.o. zawiera warunki dopuszczalnego magazynowania odpadów, które posiadacz odpadów musi spełnić, aby legalnie prowadzić tę czynność. Ustęp 1 tego artykułu stanowi, że magazynowanie odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Magazynowanie odpadów odbywa się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny (ust. 2). Magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 3). Odpady, z wyjątkiem przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata (ust. 4). Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisko odpadów, nie dłużej jednak niż przez rok (ust. 5). Okresy magazynowania odpadów, o którym mowa w ust. 4 i 5, są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów (ust. 6).
Z powołanych przepisów wynika, że magazynowanie odpadów jest zawsze prowadzone w ramach pierwotnego ich wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (art. 25 ust. 3 u.o.). Nie jest ono zatem autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na wymienione uprzednio formy gospodarki odpadami, co wynika wprost z art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a) i art. 43 ust. 2 pkt 5 lit. a) u.o. oraz art. 188 ust. 2b pkt 6 u.p.o.ś. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 30 stycznia 2024 r. , II SA/Bk 918/23, wyrok WSA w Krakowie z 22 września 2016 r., II SA/Kr 748/16, D. Danecka, W. Radecki, U.o. Komentarz, wyd. VI, WKP 2022, t. do art. 26).
Pojęcie składowania odpadów nie zostało natomiast zdefiniowane ani w u.p.o.ś. ani przepisach u.o. Możliwe jednak jest ustalenie znaczenia tego pojęcie przez sięgnięcie do przepisów u.o. dotyczących opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w zakresie poszczególnych czynności względem odpadów. Mianowicie jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 3 u.o. przez gospodarkę odpadami rozumie się wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami. Gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.o.) obejmuje natomiast czynności zbierania, transportu lub przetwarzania odpadów, w tym sortowania, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami (...). Przetwarzanie (art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o.) obejmuje zaś procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Zbieranie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 34 u.o.) to z kolei gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów. Magazynowanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 5 u.o.) to - jak wspomniano już powyżej - czasowe przechowywanie odpadów obejmujące wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów. Co istotne w art. 17 ust. 1 u.o. wskazuje się hierarchię sposobów postępowania z odpadami. Wskazano w kolejności od najbardziej pożądanego sposobu do najmniej pożądanego następujące czynności: zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowywanie do ponownego użycia, recykling, inne procesy odzysku, unieszkodliwianie. W art. 18 u.o. ustawodawca wskazuje, jakimi przesłankami powinno się kierować, stosując tę hierarchię. W ust. 6 tego przepisu podaje się, że składowane powinny być wyłącznie te odpady, których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe z przyczyn, o których mowa w ust. 3 (tzn. poddaniu procesom odzysku).
Mając na uwadze przywołane regulacje, uzasadniona jest konkluzja, że składowanie odpadów oznacza nieograniczone czasowo umiejscowienie odpadów w danym miejscu, a więc ich pozostawienia o trwałym charakterze z uwagi na brak woli ich przetworzenia w jakikolwiek sposób. Relację między składowaniem odpadów a ich przetwarzaniem należy więc określić jako alternatywę rozłączną, tzn. jeżeli ma miejsce składowanie odpadów to nie ma miejsca ich przetwarzanie przez odzysk lub unieszkodliwianie w rozumieniu art. 18 ust. 5 u.o. (por. wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2023 r., II SA/Lu 156/23).
W art. 103 ust. 1 u.o. ustawodawca wskazał trzy miejsca, w których odpady mogą być składowane. W żadnym innym miejscu odpady nie mogą być legalnie składowane (por. D. Danecka, W. Radecki, op.cit., t. do art. 103). Te trzy miejsca to: 1) składowisko odpadów, tj. zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 u.o. obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów; składowisko odpadów jest jednocześnie instalacją w rozumieniu u.p.o.ś.; 2) podziemne składowisko odpadów, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze; 3) obiekt unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, o którym mowa w ustawie z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych . Stosownie do art. 128 u.o zarządzający składowiskiem odpadów może rozpocząć działalność polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów po uzyskaniu kolejno: 1) pozwolenia zintegrowanego albo zezwolenia na przetwarzanie odpadów; 2) pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów; 3) decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. W zezwoleniu na przetworzenie odpadów wskazuje miejsce przetwarzania i magazynowania odpadów (art. 43 ust. 2 pkt 3 i 5 lit. a u.o.). Analogicznie jest w przypadku pozwolenia zintegrowanego (art. 188 ust. 2b w zw. z art. 211 ust. 1 u.p.o.ś.).
W kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości, w świetle zgormadzonego materiału w postaci pism od właściwych organów, że ani skarżący, ani też spółka W.l, od której pochodziły stwierdzone odpady, nie legitymowali się wymienionymi powyżej pozwoleniami na prowadzenie składowiska albo wytwarzanie, zbieranie lub przetwarzanie odpadów, uprawniającymi do ich składowania lub magazynowania na działkach nr [...]. W konsekwencji w sposób uprawniony organy obu instancji uznały, że mamy do czynienia odpadami znajdującymi się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania w światle przywołanych przepisów. Odmienne stanowisko skarżącego w tym zakresie wskazujące, iż wystarczający jest jedynie tytuł prawny do nieruchomości, aby móc magazynować na nich odpady, oparte jest jedynie na treści art. 25 ust. 2 u.o., a pomija dyspozycję art. 25 ust. 3 u.o. Zresztą - jak już wskazano powyżej - magazynowanie odpadów jest dopuszczalne nie dłużej niż przez okres 3 lat (art. 25 ust. 4 u.o.), a w przypadku odpadów przeznaczonych do składowania nie dłużej niż przez 1 rok (art. 25 ust. 5 u.o.). W kontrolowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że okresy te minęły, jeśli się zważy, iż nielegalne magazynowanie (składowanie) odpadów inspektorzy WIOŚ stwierdzili pod koniec 2019 r. To, że skarżący został tymczasowo aresztowany nie stanowi okoliczności, która mogła przerwać bieg powyższych terminów. Przy czym podkreślić należy, iż powyższa argumentacja jedynie dodatkowo umacnia stanowisko organów o spełnieniu przesłanki z art. 26 ust. 1 u.o. uzasadniającej nałożenie na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów. Zasadniczą bowiem podstawą obciążenia skarżącego wspomnianym obowiązkiem było to, iż odpady bez wymienionych powyżej pozwoleń nie mogły być ani magazynowane, ani składowane na działkach wymienionych w decyzji organu I instancji, a takie nie zostały wydane.
Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania, którego efektem były ustalenia przyjęte za podstawę faktyczną wydanej decyzji. Generalnie zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, kierunkowanego zasadami określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., determinują normy prawa materialnego, bowiem to te normy przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych dla rozstrzygnięcia. W postępowaniu wyjaśniającym należy zatem uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
Zdaniem sądu organy przeprowadzając postępowanie wyjaśniające powyższych zasad nie naruszyły. Ustaliły bowiem i przedstawiły wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jak trafnie podkreślił to, w uzasadnieniu decyzji, organ II instancji dla wydania nakazu usunięcia odpadów konieczne było bowiem wyjaśnienie trzech zasadniczych kwestii: istnienie odpadów w rozumieniu wskazanej wyżej ustawy, ich składowanie w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz ustalenie ich posiadacza.
W ocenie Sądu organy prawidłowo określiły adresata decyzji ustalając w toku postępowania, że to skarżący było posiadaczem odpadów. Wynika to jednoznacznie ze znajdujących się w aktach oświadczeń skarżącego, zobowiązującego się jednocześnie do usunięcia odpadów. Przy czym trafnie organy uznały, iż na objętych kontrolowanych postępowaniem działkach nie było tzw. historycznych zanieczyszczeń, wskazując w tym zakresie na zeznania świadków oraz wyjaśnienia skarżącego oraz okoliczność, uprzedniego prowadzenia na tych działkach działalności w postaci wydobycia żwiru, braku wpisu tych zanieczyszczeń do rejestru, o którym mowa w art. 101c ust. 1 u.p.o.ś. i braku wcześniejszego zgłoszenia przez skarżącego tych zanieczyszczeń stosownie do art. 101e ust. 1 u.p.o.ś.
Również inne okoliczności, które były istotne dla sprawy zostały przez organy (w szczególności Kolegium) szczegółowo podane wraz z oceną w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji, a to że zostało im nadane odmienne znaczenie przy rozstrzygnięciu sprawy niż chce tego strona nie podważa ich trafności. Zarzuty podniesione w odwołaniu, głównie proceduralne skonstruowane są w ten sposób, że strona skarżąca wybiera jakieś fragmenty stanu faktycznego z całego kontekstu sprawy i dokonuje ich własnej oceny formułując twierdzenia nie wynikające z przeprowadzonych dowodów, zresztą część z nich odnosi się bardziej do sprawy karnej i kwestii winy, niż niniejszej sprawy administracyjnej.
Postępowanie prowadzone w sprawie karnej to odrębne postępowanie, gdzie odpowiedzialność oparta jest na zasadzie winy, a jego celem jest ukaranie sprawcy czynu zabronionego. Natomiast odpowiedzialność administracyjna wynika już z samego faktu składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym i ma na celu doprowadzenie do ich usunięcia, aby zapobiec zagrożeniu stwarzanemu przez odpady. W odpowiedzialności administracyjnoprawnej za składowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych chodzi o to, aby w jak najszybszy sposób, niezwłocznie, doprowadzić do ich usunięcia, czyli przywrócenia stanu bezpieczeństwa dla środowiska.
Zdaniem sądu w materiale dowodowym nie ma też sprzeczności, które podnosi strona, co dotyczy tak kwalifikacji odpadów, jak i bezprawnego składowania i posiadacza. Co wymaga podkreślenia to przede wszystkim skarżący potwierdził te okoliczności. W tym kontekście należy zatem ocenić późniejsze twierdzenia i zarzuty strony podnoszone na etapie odwołania i skargi do sądu. W związku z tym zarzuty w tym zakresie, a następnie podjęte działania prawne noszą w istocie znamiona taktyki procesowej, mającej na celu uniknięcia przez skarżącego odpowiedzialności. W konsekwencji nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie, w żądanym przez skarżącego kierunku.
Należy też zwrócić uwagę, że ocena materiału dowodowego niniejszej sprawy nie może być oderwana do materiału dowodowego znajdującego się aktach innych, podobnych spraw prowadzonych z udziałem skarżącego (por. sprawy II SA/Go 66/24 oraz II SA/Go 67/24, II SA/Go 68/24 i dotyczące ich postanowienie sądu wydane na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r.). Zbieżność stanu faktycznego - okoliczności istotnych dla oceny takich kwestii jak pochodzenie odpadów, wcześniejsze działania i twierdzenia strony oraz skala zjawiska potwierdzają wskazany wyżej wniosek organu, że odpady nie miały charakteru "historycznego" i są rezultatem bezprawnego działania strony.
Sąd nie podziela zarzutów skargi, że dopuszczenie i ocenienie przez organ dowodów prowadzonych w innych postępowaniach (karnych) - opinii biegłych i zeznań świadków, jako naruszenie zasady bezpośredniości należy kwalifikować jako naruszenie przepisów postępowania co najmniej mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Przepisy k.p.a. wbrew poglądowi skarżącego, nie statuują bowiem obowiązku bezpośredniości prowadzenia przez organ dowodów, w takim rozumieniu, jak przyjmuje się to w procedurach jurysdykcyjnych karnych lub cywilnych.
Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tym też aspekcie postępowanie dowodowe kierunkuje zasada koncentracji korespondująca z wymogiem ekonomiki procesowej postępowania administracyjnego, zgodnie z którym "należy zaoszczędzić czasu tak organowi, jak i stronom, obniżać koszty postępowania oraz umożliwiać organowi bezpośrednie i szybkie zapoznanie się z całokształtem sprawy i wydanie aktualnego rozstrzygnięcia" (por. R. Suwaj, Judycjalizacja postępowania administracyjnego, Warszawa 2009, s. 203–206). W orzecznictwie sądów administracyjnych (tak na gruncie k.p.a. , jak i ordynacji podatkowej) aprobuje się zatem dopuszczanie dowodów z dokumentów pozyskanych w ramach innych postępowań. Jest też to honorowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r. C-189/18, wydany w sprawie Glencore).
Organy oceniły cały zebrany materiał dowodowy i ustaliły fakty z niego wynikające w sposób przekonywujący i wyczerpujący wskazując z jakich powodów i oparciu o które środki dowodowe poczyniono ustalenia. W odniesieniu do opinii biegłych sporządzonych na zlecenie Prokuratury Okręgowej Kolegium trafnie uznało je za wiarygodne i wyczerpujące, pozwalają one bowiem zarówno na stwierdzenie, iż na działkach nr [...] zostały zgromadzone odpady, jak i na określenie rodzajów tych odpadów. W szczególności sąd nie podziela stanowiska strony, że powody wskazane w odwołaniu i skardze uzasadniały konieczność wyłączenia biegłego M.K. Obie opinie biegłych (tj. M.K. i R.P.) korespondują bowiem z innymi dowodami, w tym dokumentacją fotograficzną i pozwoliły na określenie w decyzji rodzaju odpadów podlegających usunięciu. Kolegium trafnie zwraca tu uwagę, że strona podnosząc "formalny" zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w niniejszym postępowaniu administracyjnym, nie sformułowała merytorycznych uwag co do co do treści opinii biegłych wydanych w sprawie karnej.
Wskazać trzeba, że dla zgodnego prawem rozstrzygnięcia sprawy nie było konieczne dokładne ustalenie jaka ilość odpadów (przemieszanych i zakopanych w ziemi) odpowiada jakiemu kodowi (do tego potrzebne było ich wydobycie i dokładna analiza), lecz stwierdzenie, że są one odpadami i jakiego są rodzaju, co nie nasuwa w sprawie żadnych wątpliwości. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu zawartego w odwołaniu zauważyć należy, że okoliczność występowania na przedmiotowej nieruchomości odpadu o kodzie 19 01 12 wynika z opinii biegłego R.P. z dnia [...] października 2022 r., natomiast odpadu o kodzie 15 01 10* - z opinii M.K. z dnia [...] maja 2020 r. Określenie w pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji kodu odpadu - 15 01 10 - należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 kpa, która podlega sprostowaniu w każdym czasie.
W ocenie sądu przy ocenie możliwości przeprowadzenia dowodów pochodzących z innych spraw istotne jest to, czy organy zapewniły stronie postępowania realizację jej praw procesowych, zwłaszcza prawa do aktywnego udziału w postępowaniu oraz obrony jej stanowiska w sprawie. To w ocenie sądu zostało w pełni zagwarantowane, a nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego było uzasadnione. Przepis art. 78 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, to jednak wynikające z tego przepisu uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu przez stronę podlega ograniczenia pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania (por. wyroki NSA z 30 sierpnia 2018 r. II GSK 1397/2018 oraz z 29 listopada 2022 r., I OSK 3622/19).
W kontrolowanym postępowaniu organy (w szczególności Kolegium) wykazały, że uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w postępowaniu administracyjnym oraz dowodu z zeznań świadków nie było niezbędne dla poczynienia ustaleń istotnych dla sprawy.
Konsekwencją prawidłowości prowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustaleń faktycznych w sprawie była kwalifikacja materialnoprawna, która jest zgodna z prawem. Dlatego zarzuty skargi w tym zakresie również nie zasługują na uwzględnienie.
W sprawie sąd nie stwierdził również innych naruszeń prawa (materialnego i proceduralnego), które obligowałyby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnia wszelkie kwestie istotne dla sprawy i opowiada wymogom kodeksowym. Zachowano też gwarancje proceduralne.
Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.)