II SA/GO 12/05

II SA/Go 12/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Andrzej Zieliński /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński, Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon,, Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z dnia [...]r. II. zasądza od organu orzekającego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania E.K. uprawnień kombatanckich. Na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną w I instancji z dnia [...]. Organ administracyjny uznał, że ze względu na wiek E. K., który w rozpatrywanym okresie liczył 8 lat, dowody mające świadczyć o jego działalności kombatanckiej są niewiarygodne. Strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego,
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2003r. Sygn. Akt II SA/Po 847/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania E.K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w czasie wnioskowanej działalności kombatanckiej strona była w wieku 8 lat, dlatego należało uznać, że ze względu na wiek nie mogła pełnić służby w Armii Krajowej , lecz co najwyżej dorywczo wykonywać na jej rzecz czynność
W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził, że nie wyklucza iż strona udzielała pomocy partyzantom, jednakże zdaniem organu brak jest dowodów na to, że strona pełniła służbę w Armii Krajowej - w rozumieniu przepisu art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dalej organ wywodzi, że pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi, mogło sprowadzać się także do wykonywania czynności usługowych - zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu określonych czynności. Zdaniem organu administracyjnego, strona ze względu na wiek, tj. w owym czasie - 8 lat, nie spełniała warunku, aby być członkiem Związku Walki Zbrojnej -Armia Krajowa. W tym miejscu organ powołał się na instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 193 9 r., według której członkiem ZWZ -AK może być każdy Polak nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat, a w późniejszym okresie - od 16 roku życia . Zdaniem organu ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona pełniła służbę w AK. Nadto organ zauważa, że strona nie uzyskała rekomendacji Zarządu Głównego Światowego Związku Armii Krajowej.
Od decyzji organu II instancji strona wniosła skargę. W skardze strona zarzuca, że pomimo dopełnienia wszelkich wymaganych formalności, wnioskowane uprawnienie nie zostało jej przyznane. Zdaniem strony zgromadzone w sprawie dowody świadczą o tym, że przynależała i walczyła w szeregach Armii Krajowej. Strona stwierdza, że złożyła przysięgę i otrzymała pseudonim "Gienek", w okresie konspiracji był łącznikiem, a w Powstaniu Warszawskim żołnierzem kompanii porucznika F.W. ps. "Jurek", która to kompania wchodziła w skład "Grupy Kampinos". Do obowiązków E. K. należało zaopatrzenie i transport. Odnośnie wymogów dotyczących minimalnego wieku żołnierzy AK, strona stwierdza, że instrukcja w tym zakresie nie była wówczas przestrzegana. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko w sprawie. Organ administracyjny stwierdza, że strona w omawianym okresie znajdowała się w środowisku konspiracyjnym, jednakże ze względu na wiek ( 8 lat) nie pełniła służby w rozumieniu art. l ust. 2 pkt 3 w.w. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika że w okresie od miesiąca kwietnia 1944r. do miesiąca września 1944r. we wsi T., gdzie zamieszkiwał E. K. wraz z rodziną, stacjonował oddział Armii Krajowej porucznika F.W. ps. "Jurek". Rodzina strony, tj. matka, siostry i bracia pełnili służbę w Armii Krajowej (obecnie posiadają uprawnienia kombatanckie). E. K. wraz z bratem pełnił czynności związane z zaopatrzeniem i przekazywaniem informacji. Od 30 lipca 1944r. w gospodarstwie rolnym rodziny E. K. stacjonował pluton żołnierzy Grupy " Kampinos".
We wrześniu 1944r. gospodarstwo rolne K. zostało spalone, a poszczególni członkowie rodziny rozpierzchli się. E. K. był wówczas w wieku 8 lat.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, udział E. K. w walkach z okupantem, w omawianym okresie, nie budzi wątpliwości. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowie (H. Mezińska, K. Guzowski, I. Kościkiewicz, B. Szklar, N. Gołębiowski) jednoznacznie i jednomyślnie zeznali, że E. K. z bratem rozwoził broń i amunicję oraz żołnierzy na akcję, a nadto transportowali żywność. Świadkowie zeznali, że cała rodzina K. zaangażowana była w działalność AK, w tym - E. K. Okoliczności powyższych, tj. udziału strony w walce z okupantem, organ administracyjny nie kwestionuje. Jednakże, zdaniem organu, ze względu na wiek strony, która w owym okresie liczyła 8 lat, udziału tego nie można kwalifikować jako służby w podziemnej organizacji wojskowej. Organ twierdzi, że atrybutami konspiracyjnymi był pseudonim, stopień wojskowy oraz złożenie przysięgi wojskowej, natomiast przyjęcie przysięgi wojskowej od 8-letniego chłopca byłoby sprzeczne z instrukcją gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939r. Organ administracyjny prezentuje stanowisko, że działania strony w omawianym okresie, względem, stacjonującej wówczas we wsi T. formacji AK, należy traktować jako pomocnicze i usługowe.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 3 ww ustawy za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Należy zauważyć, że w.w. ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie wprowadza jakiegokolwiek kryterium jeżeli chodzi o wiek kombatanta. A zatem przyjęcie, iż dana osoba wprawdzie uczestniczyła w działalności organizacji podziemnej, jednak ze względu na młody wiek w czasie wojny, nie może ubiegać się o uprawnienia kombatanckie, jest nieuprawnione.
Aby rozstrzygnąć kwestię przyznania lub odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, należy mieć zatem na uwadze całokształt okoliczności danej sprawy. Oparcie argumentacji skierowanej na odmowę przyznania uprawnień, jedynie na "zbyt młodym wieku" strony w czasie wojny , jest pozbawione podstaw prawnych.
Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że strona brała udział w walkach z okupantem prowadzonych przez Armię Krajową. Interpretowanie działalności podjętej przez stronę jako usługowej i pomocniczej winno być poparte konkretnymi argumentami. Należy zwrócić uwagę na powstałą w sprawie rozbieżność w zakresie rekomendacji wniosku strony o przyznanie uprawnień kombatanckich; Światowy Związek Żołnierzy AK Zarząd Główny odmówił udzielenia rekomendacji twierdząc, że (w ocenie Zarządu Głównego) ze względu na wiek w czasie okupacji E. K. nie mógł być żołnierzem AK, podczas gdy Światowy Związek Żołnierzy AK Środowisko "Grupa Kampinos" AK tejże rekomendacji udzielił, stwierdzając nawet w swojej opinii, że E. K. złożył w kwietniu 1944r. przysięgę (k-98).
Okoliczność powyższa ma dla sprawy pierwszorzędne znaczenie i winna zostać wyjaśniona. Nadto organ administracyjny, który orzeka w sprawie, opierając się na opinii Światowego Związku Żołnierzy AK Zarząd Główny, winien ustosunkować się w rozstrzygnięciu do przeciwstawnej opinii Światowego Związku Żołnierzy AK Środowisko "Grupa Kampinos", a w szczególności winien uzasadnić, dlaczego przyjął za wiary godną daną opinię, a odmówił wiarygodności innej opinii w sprawie.
Z akt sprawy nie wynika bowiem jakakolwiek "nadrzędność" opinii Światowego Związku Żołnierzy AK Zarząd Główny, względem opinii wydanej przez Światowy Związek Żołnierzy AK Środowisko "Grupa Kampinos". W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w.w. opinie mają taką samą moc dowodową. W celu wyjaśnienia powstałych w tym zakresie wątpliwości organ administracyjny powinien sięgnąć do wszelkich dostępnych źródeł dowodowych.
Z powyższych względów decyzja organu I instancji i utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja organu II instancji noszą cechy dowolności.
Zaskarżone decyzje administracyjne wydane zostały z naruszeniem art. 7, 71 i 107k.p.a.
Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.). Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określona sprawą, aby w ten sposób stworzyć je rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu
prawa.
Według art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i rozpatrzeć cały zebrany materiał dowodowy. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Podstawowa zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według swego "widzimisię": swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu.
Końcowym etapem postępowania jest wydanie decyzji administracyjnej, której jednym z elementów jest uzasadnienie. Uzasadnienie decyzji powinno zawiera w swej treści elementy, o których mowa w art. 107 par. 3 k.p.a. oraz być naturalną konsekwencją prawidłowo zastosowanych przez organ przepisów ar. 7, 77 i 80 k.p.a.
Zaskarżona decyzja organu II instancji i utrzymana przez nią decyzja organu I instancji powyższych wymogów nie spełniają. W sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności, jednocześnie organ nie ustosunkował się d< całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Na podstawie art. 145 par. l pkt l c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 135, poz. 1270 z póz. zm.) uwzględniając skargę orzeczono jak w sentencji. Zaskarżona decyzja dotyczyła odmowy przyznania uprawnienia, dlatego na podstawie art. 152 w.w, ustawy orzeczono, że nie podlega ona wykonaniu.