II SA/Go 1187/17

II SA/Go 1187/17 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2018-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GZ 152/18 - Postanowienie NSA z 2018-06-07
I GSK 19/18 - Wyrok NSA z 2021-03-10
I GSK 19/19 - Wyrok NSA z 2022-11-22
I GZ 153/18 - Postanowienie NSA z 2018-06-07
I SA/Sz 750/17 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2017-10-12
II SA/Go 1188/17 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 2018-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 § 2 i art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 800
art. 116i art. 116a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg T.P. i W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T.P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W.P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r,. poz. 1659 ze zm.), art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.), art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108, art. 116 § 1 i § 2, art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) oraz art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] przenoszącą odpowiedzialność solidarnie z Stowarzyszeniem "V" na W.M.P. i T.M.P. za zobowiązania z tytułu zaległości Stowarzyszenia "V" w kwocie 21.200 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dotacji, tj. od [...] listopada 2011 r. do dnia zapłaty.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] o Marszałek Województwa określił, iż dotacja w wysokości 21.200 zł przyznana Stowarzyszeniu "V" na realizację zadania publicznego pn. "Różnice zamiast braków", jest dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, podlegającą zwrotowi wraz z odsetkami.
Dnia 22 kwietnia 2014 r. wysłano do Urzędu Skarbowego tytuł wykonawczy i wszczęto postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Urząd Skarbowy, ponieważ egzekucja nie dała wyniku, gdyż nie ujawniono mienia/majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czyli egzekucja stała się bezskuteczna.
Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Marszałek Województwa orzekł o: 1) przeniesieniu odpowiedzialności solidarnie z Stowarzyszeniem "V" na W.M.P. i T.M.P. za zobowiązania z tytułu zaległości Stowarzyszenia "V" w kwocie 21.200 zł wraz z odsetkami; 2) umorzeniu w stosunku do B.B.B. postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu zaległości Stowarzyszenia "V".
Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] uchyliło powyższą decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2016 r. w części dotyczącej przeniesienia odpowiedzialności solidarnie z Stowarzyszeniem "V" na W.M.P. i T.M.P. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] ponownie orzekł o przeniesieniu odpowiedzialności solidarnie z Stowarzyszeniem "V" na W.M.P. i T.M.P. za zobowiązania z tytułu zaległości Stowarzyszenia "V" w kwocie 21.200 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dotacji, tj. od [...] listopada 2011 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z art. 116a Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienionych w art. 116, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami.
Następnie organ wyjaśnił, że Stowarzyszenie "V" jest dłużnikiem Województwa za zobowiązania powstałe w związku z udzieloną w 2011 r. dotacją na realizację zadania publicznego. Wobec tego podmiotu przeprowadzone zostało postępowanie administracyjne (decyzja z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]), a następnie wszczęto postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone przez Urząd Skarbowy z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W toku postępowania administracyjnego Stowarzyszenie oraz członkowie zarządu nie wykazali żadnego majątku, z którego można było przeprowadzić egzekucję, tym bardziej takiego, aby doszło do zaspokojenia wierzyciela w znacznej części. Ponadto, wobec Stowarzyszenia nie została również ogłoszona upadłość, a uczestnicy postępowania nie wykazali, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy.
Na podstawie dokumentacji dostępnej w Wydziale KRS w sprawie wykreślenia danych B.B.B. z rejestru, należało przyjąć, że w chwili zaciągania przez Stowarzyszenie zobowiązań nie pełniła ona funkcji członka zarządu Stowarzyszenia. Natomiast pozostali członkowie zarządu Stowarzyszenia, tj. W.M.P. oraz T.M.P. w chwili zaciągania zobowiązań pełnili swoje funkcje w Stowarzyszeniu.
Odwołania od powyższej decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] maja 2017 r. wnieśli W.P. i T.P., domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania organu I instancji w całości.
Uzasadniając odwołania wskazali m.in., że w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu Stowarzyszenia, co nie ma miejsca już od pięciu lat, nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające konieczność składania wniosku o ogłoszenie upadłości. W powyższym zakresie organ I instancji nie przeprowadził żadnych dowodów, nie poczynił też ustaleń istotnych punktu widzenia odpowiedzialności z art. 116 Ordynacji podatkowej. Co do stanu faktycznego, opartego na konstytutywnych i aktualnych w danej chwili, a nie tylko deklaratoryjnych przesłankach (wpisach), zdaniem odwołujących się organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, ograniczając się tylko do próby stwierdzenia stanu deklaratoryjnych wpisów w KRS w dacie podpisania umowy.
Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] maja 2017 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, iż Stowarzyszenie "V" jest dłużnikiem Województwa z tytułu zobowiązania powstałego z powodu niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji, udzielonej na mocy umowy nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o wsparcie ze środków PFRON realizacji zadania publicznego pod nazwą: "działalność na rzecz osób niepełnosprawnych" (na realizację zadania publicznego pod tytułem "Różnice zamiast braków") – co wynika z decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2014 r. Zgodnie z § 11 ust. 1 tej umowy, przekazane środki finansowe z dotacji zleceniobiorca był zobowiązany wykorzystać do zakończenia realizacji zadania publicznego - czyli do dnia [...] grudnia 2011 r. Kwotę dotacji niewykorzystaną w tym terminie zleceniobiorca był zobowiązany zwrócić w terminie 15 dni od dnia zakończenia realizacji zadania publicznego - czyli do dnia [...] stycznia 2012 r.
Wprawdzie, zgodnie z decyzją Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2014 r. dotacja w wysokości 21.200 zł podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia jej przekazania, tj. od [...] listopada 2011 r., ale zwrotu niewykorzystanej dotacji powinien dokonać (najpóźniej) ten Zarząd, który pełnił swoje obowiązki w dniu [...] stycznia 2012 r. - wtedy bowiem, zgodnie z § 11 ust. 1 umowy, mijał termin zwrotu dotacji niewykorzystanej zgodnie z przeznaczeniem. Termin płatności zobowiązania, za które ponoszą odpowiedzialność członkowie zarządu Stowarzyszenia upłynął zatem w dniu 15 stycznia 2012 r., a nie jak błędnie przyjął organ I instancji - w dniu 21 listopada 2011 r., gdy zawarto umowę nr [...]. Wobec tego odpowiedzialność za zapłatę tego zobowiązania ponoszą członkowie Zarządu pełniący swoje funkcje w dniu 15 stycznia 2012 r., a nie - jak przyjął organ I instancji - w dniu 21 listopada 2011 r.
Przyjęcie przez organ I instancji wcześniejszej daty upływu terminu płatności zobowiązania nie miało jednak w ocenie Kolegium znaczenia dla prawidłowości skarżonego rozstrzygnięcia, gdyż zarówno w dniu 29 listopada 2011 r., jak i w dniu 15 stycznia 2012 r. odwołujący się pełnili obowiązki członków zarządu Stowarzyszenia. Zgodnie z kopią odpisu pełnego z KRS znajdującego się w aktach sprawy W.M.P. i T.M.P. (wcześniej: S.) zostali wpisani do KRS jako członkowie zarządu w dniu [...] czerwca 2003 r. i wykreśleni w dniu [...] sierpnia 2014r. Sami też zgodnie twierdzą w treści odwołań, że nie pełnią tych funkcji od pięciu lat, z czego wynika, że w styczniu 2012 r. byli jeszcze członkami zarządu Stowarzyszenia. Przy czym nie przedłożyli oni żadnych dowodów na okoliczność, że przestali pełnić funkcje członków zarządu przed dniem wykreślenia ich z rejestru, tj. przed dniem [...] sierpnia 2014 r. Wobec powyższego w ocenie Kolegium zasadnym jest ustalenie, że w dniu 15 stycznia 2012 r. odwołujący się pełnili funkcje członków zarządu Stowarzyszenia "V" i ponoszą solidarnie ze Stowarzyszeniem odpowiedzialność za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w tym dniu.
W dalszej kolejności Kolegium zauważyło, że egzekucja z majątku Stowarzyszenia okazała się w całości bezskuteczna, co potwierdza postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Stowarzyszenia z powodu braku majątku, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. W toku postępowania administracyjnego Stowarzyszenie oraz członkowie zarządu nie wykazali mienia Stowarzyszenia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości wobec Marszałka Województwa. Wobec Stowarzyszenia nie została ogłoszona upadłość, a odwołujący się nie wykazali, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy.
W ocenie Kolegium zaistniały więc wszystkie niezbędne przesłanki do orzeczenia wobec W.P. i T.P. o odpowiedzialności za zobowiązania Stowarzyszenia "V".
Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniach Kolegium uznało, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku doręczenia stronie decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2014 r. Adres Stowarzyszenia został wykreślony z KRS wpisem z dnia [...] listopada 2012 r. Wobec tego nie było możliwe doręczenie decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. pod adresem Stowarzyszenia. W dniu 18 stycznia 2013 r. W.P. - Prezes Zarządu Stowarzyszenia, wskazał Dyrektorowi UKS jako adres Stowarzyszenia ul. [...]. Adres ten jest tożsamy z wykreślonym z KRS adresem Stowarzyszenia. W treści wyniku kontroli Dyrektor UKS wskazał, że dotacje otrzymane przez Stowarzyszenie w latach 2010-2011 w kwocie 541.460 zł, zostały w całości wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem. Odwołujący się wiedzieli zatem jak istotne zobowiązania ciążą na Stowarzyszeniu i tym bardziej, również we własnym interesie, powinni zadbać o odbieranie korespondencji pod adresem, który sami wskazali jako właściwy do doręczeń. Marszałek Województwa wysyłał korespondencję pod adres wskazany Dyrektorowi UKS, jako adres do korespondencji Stowarzyszenia. Pod ten adres została też doręczona decyzja Marszałka z dnia [...] lutego 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, decyzja ta została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 7 marca 2017 r., po dwukrotnym awizowaniu, w dniach 20 i 28 lutego 2014 r.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyli T.P. i W.P., zarzucając:
1. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 k p a. oraz art. 10 k.p.a. i art. 61 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie wydanej w stosunku do skarżących decyzji organu I instancji oraz nieumorzenie postępowania w całości, mimo nieistnienia "pierwotnego" zobowiązania (ani tym bardziej decyzji, z której mogłoby ono wynikać);
2. naruszenie art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji Podatkowej, wyrażające się w niedopuszczalnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, a to w sytuacji, gdy postępowanie w stosunku do strony - wobec nieistnienia decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. - nie mogło się toczyć (być wszczynane), albowiem nie ustały przeszkody jurydyczne, uniemożliwiające orzekanie w przedmiocie, którego zaskarżona decyzja dotyczy;
3. naruszenie art. 116, art. 116a i art. 52 Ordynacji Podatkowej, przez błędne ustalenie skarżących jako osób mogących odpowiadać za ew. zobowiązania Stowarzyszenia "V" po roku 2006 oraz zobowiązanej do ew. złożenia wniosku o jego upadłość (lub wszczęcie postępowania układowego) po roku 2006.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych (art. 200 p.p.s.a.).
Uzasadniając skargi skarżący w pierwszej kolejności wskazali, że postępowanie w przedmiotowej sprawie w ogóle nie powinno było się toczyć, gdyż zgodnie art. 108 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może być m.in. wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Dlatego zaskarżonej decyzji nie sposób utrzymać w mocy, bowiem postępowanie już na etapie pierwszoinstancyjnym podlegało umorzeniu. Z akt sprawy oraz uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że wobec Stowarzyszenia miałoby toczyć się postępowanie administracyjne, w tym wydana miałaby być decyzja z dnia [...] lutego 2014r. Problem jednak w tym, że organ odwoławczy błędnie ustalił, czy decyzja z dnia [...] lutego 2014r. została Stowarzyszeniu w ogóle doręczona, a nadto czy została doręczona skutecznie, a w konsekwencji błędnie ocenił, czy Stowarzyszenie miało możliwość wniesienia środka zaskarżenia w celu weryfikacji prawidłowości tej decyzji. Wbrew poczynionym ustaleniom, w datach prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji w stosunku do Stowarzyszenia, podmiot ten nie posiadał organów uprawnionych do jego reprezentacji. Należy więc przyjąć, że decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. - jeżeli nie została doręczona do rąk ustanowionego ewentualnie dla Stowarzyszenia, zgodnie z przepisami prawa, kuratora - jest decyzją nieistniejącą. W takim stanie rzeczy, w ocenie skarżących, brak było przesłanek do wszczynania postępowania, a co za tym idzie, zaskarżoną decyzję organ II instancji winien był uchylić i postępowanie I instancji umorzyć.
Następnie skarżący podnieśli, iż decyzja Marszałka z dnia [...] lutego 2014 r. miała być kierowana na adres przy ul. [...], gdzie Stowarzyszenie już dawno nie ma swojej siedziby (i nie miało w dacie doręczenia decyzji). W ocenie skarżących nie ulega więc wątpliwości, że decyzja ta nigdy nie została Stowarzyszeniu doręczona, nie mówiąc już o oczywistym pozbawieniu tego podmiotu możliwości udziału w postępowaniu. Tym samym decyzji, która orzekałaby o obowiązku zwrotu należności przez będące osobą prawną Stowarzyszenie jak dotąd nie ma i nie było.
Ponadto skarżący wskazali, iż przytoczone dotychczas twierdzenia, zwłaszcza te dotyczące organu reprezentującego Stowarzyszenie i jego adresu, są potwierdzone przez prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Gospodarczego KRS, ustanawiające kolejno czterech kuratorów dla Stowarzyszenia. Podkreślili przy tym, że gdyby Stowarzyszenie w omawianym zakresie czasu - tak, jak utrzymują organy obu instancji - posiadało Zarząd, organ je reprezentujący (inny niż ew. kurator) i swoją siedzibę przy ul. [...] - to Sąd nie wydałby żadnego z tych czterech postanowień, ani też żadnego z dwóch postanowień dot. adresu i zarządu.
Skarżący zwrócili również uwagę na to, że w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu Stowarzyszenia (co nie ma miejsca od 2006 r.) nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające konieczność składania wniosku o ogłoszenie upadłości. Stowarzyszenie prowadziło bogatą działalność i w czasie pełnienia przez nich funkcji, posiadało pełne środki finansowe na pokrycie wszelkich możliwych zobowiązań.
Skarżący wyjaśnili, iż zgodnie z prawomocnym orzeczeniem SR nie byli członkami Zarządu Stowarzyszenia od [...] sierpnia 2006 r. ([...] sierpnia 2002 r. + 4 lata, zgodnie z orzeczeniem Sądu), zatem, na mocy przywołanych przez Organ przepisów: a) nie może być na nich przeniesiona odpowiedzialność za ewentualne zobowiązania Stowarzyszenia powstałe po roku 2006; b) ewentualne niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości czy też niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) po roku 2006 nastąpiło ewidentnie bez ich "winy".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że wniesione skargi zasługują na uwzględnienie.
Kontrolą w niniejszej sprawie była objęta decyzja Marszałka Województwa przenosząca odpowiedzialność solidarnie z Stowarzyszeniem "V" na W.P. i T.P. za zobowiązania tego Stowarzyszenia z tytułu podlegającej zwrotowi kwoty dotacji.
Należność, o której orzeczono w skarżonej decyzji jest dotacją w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800; dalej jako u.f.p.). Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w tej ustawie. Do spraw dotyczących tych należności, nieuregulowanych w u.f.p., w myśl art. 67 tej ustawy, stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III (zobowiązania podatkowe – art. 21 do art. 119) Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach i zakresie przewidzianym w rozdziale 15 tej ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają, solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis § 2 art. 116 stanowi natomiast, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Stosownie do art. 116a Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami.
W świetle powyższych przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ prowadzący postępowanie był obowiązany do wykazania, obok bezskuteczności egzekucji skierowanej do majątku Stowarzyszenia, również drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności skarżących, a mianowicie wykazania okoliczności pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu Stowarzyszenia w dacie powstania odpowiedzialności z tytułu zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, czyli jak prawidłowo przyjął organ II Instancji w dniu 15 stycznia 2012 r.
Ustalenia w tym zakresie organ oparł wyłącznie na odpisie z KRS, z którego wynika, że W.P. i T.P. (wcześniej: S.) zostali wpisani do KRS jako członkowie zarządu w dniu [...] czerwca 2003 r. i wykreśleni w dniu [...] sierpnia 2014.
W związku z powyższym należy zauważyć, że przepisy rozdziału 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 700), w tym art. 39 pkt 1, wskazują na deklaratoryjny charakter wpisu dotyczącego osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentowania danego podmiotu. Ponadto szczególnej mocy dowodowej wpisowi danych, osób wchodzących w skład zarządu spółki, nie przyznają przepisy Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie utrwalone już jest stanowisko, że sam wpis KRS nie decyduje, czy ktoś jest czy nie jest członkiem zarządu spółki, bowiem status prawny członka zarządu spółki określają umowa spółki i przepisy art. 201-211 k.s.h. (por. np. wyroki NSA z 18 września 2008 r., I OSK 333/08 i z 6 maja 2016 r., II FSK 1358/14; wyroki SN z 5 grudnia 2002 r., I PKN 619/0, z 28 września 1999 r., II CKN 608/98, z 25 września 2003 r., V CK 198/02; postanowienie SN z 14 lipca 2016 r., II PZ 15/16).
Skarżący w odwołaniach podnosili, iż nie pełnili obowiązków członka zarządu Stowarzyszenia w czasie powstania obowiązku zwrotu dotacji, a z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy ustosunkowując się do tych twierdzeń, w jakikolwiek sposób uzupełnił materiał dowodowy w celu precyzyjnego ustalenia daty od kiedy skarżący przestali pełnić obowiązki członka zarządu Stowarzyszenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżących, a więc pełnienie obowiązków członka zarządu Stowarzyszenia w czasie powstania zobowiązania do zwrotu dotacji, nie została dostatecznie wyjaśniona, a organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i tym samym naruszył przepisy art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania, celem dokonania właściwych ustaleń faktycznych co do pełnienia przez skarżących obowiązków członka zarządu Stowarzyszenia, mając przy tym na uwadze, że wpis w KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny a nie konstytutywny. W celu precyzyjnego ustalenia daty kiedy skarżący przestali być członkami zarządu Stowarzyszenia organ powinien uzupełnić materiał dowodowy o dokumenty znajdujące się w Sądzie rejestrowym, w tym złożone w postępowaniu sądowym w kserokopii postanowienie
Ustalenie precyzyjnej daty od kiedy skarżący przestali być członkami zarządu Stowarzyszenia ma istotne znaczenie dla oceny czy wystąpiły przesłanki określone w art. 116 i 116a Ordynacji podatkowej, choć ta data nie musi decydować o odpowiedzialności skarżących na podstawie tych przepisów.
Organ powinien mieć bowiem na uwadze, że w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej jest mowa o pełnieniu obowiązków, a więc o ich wykonywaniu, działaniu aktywnym, o określonym stanie faktycznym, a nie formalnym, wynikającym tylko z figurowania w określonych dokumentach czy piastowania danego stanowiska. Zakres odpowiedzialności uregulowanej w tym przepisie wyznacza pojęcie "pełnienia obowiązków członka zarządu". Pojęcie to należy odnosić do kontekstu faktycznego sprawy i nie można go sprowadzać tylko i wyłącznie do aspektów formalnych. Po wygaśnięciu mandatu członka zarządu należy mieć na względzie rzeczywistą zmianę sposobu zarządzania daną osobą prawną. W sytuacji, gdy osoba dalej prowadzi sprawy danego podmiotu jako członek jej zarządu, chociaż jej mandat wygasł, nie może skutecznie powołać się na tę okoliczność. Pojęcia "pełnienia obowiązków członka zarządu" nie można utożsamiać z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego. Równocześnie te same względy wskazują, że w przypadku, gdy po wygaśnięciu mandatu na miejsce dotychczasowego członka zarządu nie została powołana nowa osoba, a dotychczasowy członek zarządu wciąż sprawował dotąd pełnioną funkcję, osoba ta może ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 116 § 1-4 Ordynacji podatkowej (por. wyroki NSA z 14 czerwca 2016 r., I FSK 1896/14, z 2 marca 2016 r., I FSK 1458/14, z 13 sierpnia 2013 r., II FSK 2401/11).
W przypadku zatem ustalenia, że skarżący formalnie przestali być członkami zarządu Stowarzyszenia przed [...] stycznia 2012 r. celowe będzie ustalenie czy nadal prowadzili sprawy tego Stowarzyszenia wykonując czynności zarezerwowane dla członka zarządu i występując jako członkowie zarządu, co oznaczałoby pełnienie obowiązków członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku prawidłowego doręczenia Stowarzyszeniu decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2014 r., należy wskazać, iż w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osób trzecich podlegają ustaleniu jedynie przesłanki określone w rozdziale 15 Działu III Ordynacji podatkowej. Dlatego w postępowaniu tym osoba trzecia nie może kwestionować wcześniejszych ustaleń, dokonanych przez organ wobec podatnika, dotyczących np. podstawy opodatkowania, wysokości podatku, zastosowania ulgi itp. (por. np. wyroki NSA z 31 marca 1995 r., SA/Wr 1671/94, z 21 czerwca 2000 r., I SA/Kr 666/98, z 24 lutego 2012 r., I FSK 566/11, z 15 października 2013 r., II FSK 1215/12, z 10 września 2015 r., I FSK 946/14, z 24 czerwca 2015 r., I GSK 1800/13). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2015 r., I FSK 1349/14 wskazano, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie możliwe jest kwestionowanie doręczenia spółce decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.
Analogiczna sytuacja zachodzi w przypadku deklaratoryjnej decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji przez Stowarzyszenie i w związku z tym w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności skarżących nie mogli oni skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji Stowarzyszeniu.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących zwrot kosztów w postaci uiszczonej opłaty i wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości połowy stawki minimalnej ustalonej zgodnie z § 14 ust 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), a to wobec reprezentowania ich na wspólnej rozprawie przez tego samego pełnomocnika.
-----------------------
#
2