II SA/Po 698/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-02-12
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyochrona środowiskazarządzenie pokontrolnekontrolapozwolenie zintegrowanemagazynowanie odpadówproces technologicznyInspekcja Ochrony ŚrodowiskaWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił w części zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące sposobu magazynowania odpadów, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Spółka złożyła skargę na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Zarządzenie nakładało obowiązek przestrzegania warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów oraz podjęcia działań w celu uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Spółka zarzucała m.in. ogólnikowość zarządzenia, naruszenie przepisów proceduralnych oraz błędne ustalenia faktyczne. Sąd uchylił zarządzenie w części dotyczącej sposobu magazynowania odpadów, uznając, że nie zostało to należycie wyjaśnione, a w pozostałym zakresie skargę oddalił, podzielając ustalenia organu co do procesu technologicznego i konieczności uregulowania stanu formalnoprawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę spółki [...] sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakładało obowiązek przestrzegania warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów oraz podjęcia działań w celu uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Spółka kwestionowała zarządzenie, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym ogólnikowość sformułowań, błędne ustalenia faktyczne dotyczące sposobu magazynowania odpadów i prowadzenia procesu technologicznego, a także wadliwość podstawy prawnej kontroli. Sąd, analizując sprawę, uznał, że zarządzenie pokontrolne jest aktem podlegającym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Stwierdził, że organ inspekcji ochrony środowiska miał prawo wydać zarządzenie, nawet jeśli decyzja Marszałka dotycząca wygaśnięcia pozwolenia nie była ostateczna, a działalność była prowadzona. Sąd podzielił ustalenia organu co do nieprawidłowości w procesie technologicznym przetwarzania odpadów i konieczności uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie pozwolenia zintegrowanego, uznając te części zarządzenia za zasadne. Jednakże, w odniesieniu do sposobu magazynowania odpadów o kodzie 12 01 17, Sąd uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona, a zapisy pozwolenia były niejednoznaczne, co skutkowało uchyleniem zarządzenia w tym zakresie. W pozostałej części skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że zarządzenie pokontrolne w części dotyczącej sposobu magazynowania odpadów zostało wydane z naruszeniem prawa, ponieważ kwestia ta nie została należycie wyjaśniona, a zapisy pozwolenia były niejednoznaczne. W pozostałym zakresie, dotyczącym procesu technologicznego i konieczności uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie pozwolenia zintegrowanego, zarządzenie zostało uznane za prawidłowe.

Uzasadnienie

Sąd uchylił zarządzenie w części dotyczącej magazynowania odpadów z uwagi na niejednoznaczność zapisów pozwolenia i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ustalenia organu dotyczące procesu technologicznego i konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego zostały uznane za prawidłowe, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.i.o.ś. art. 12 § 1 pkt 1

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

POŚ art. 201 § 1 i 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie art. załącznik do rozporządzenia § ust. 5 pkt 1 lit b

Pomocnicze

p.p. art. 11 § ust. 1

Ustawa Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 9a § ust. 1

Ustawa Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 46 § ust. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niejednoznaczność zapisów pozwolenia dotyczących sposobu magazynowania odpadów. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie magazynowania odpadów.

Odrzucone argumenty

Ogólnikowość sformułowania pkt 1 zarządzenia. Wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie wykraczającym poza przedmiot kontroli. Nałożenie obowiązku usunięcia naruszenia nie wskazanego w protokole kontroli. Błędne uznanie, że spółka nie przestrzega warunków zezwolenia co do sposobu magazynowania i prowadzenia procesu technologicznego. Zawarcie w zarządzeniu zalecenia sprzecznego ze stanem faktycznym (dot. pozwolenia zintegrowanego). Nieprzekazanie spółce materiałów stanowiących załączniki do protokołu kontroli. Prowadzenie kontroli w oparciu o wadliwą podstawę prawną. Błędne uznanie, że instalacja wymaga pozwolenia zintegrowanego. Niezastosowanie art. 46 ust. 3 Prawa przedsiębiorców.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną, a innym aktem z zakresu administracji publicznej zarządzenie pokontrolne jest wydawane w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia prawa w opinii Sądu rozpatrzenie niniejszej sprawy nie było uzależnione od wyniku postępowania w sprawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].03.2019 r.

Skład orzekający

Barbara Drzazga

przewodniczący

Danuta Rzyminiak i Owczarczak

sprawozdawca

Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarządzeń pokontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska, zakres kontroli, wymogi dotyczące magazynowania odpadów oraz pozwolenia zintegrowanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej z interpretacją zapisów pozwolenia i procedur kontrolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska - gospodarowania odpadami i kontroli działalności przedsiębiorców. Pokazuje, jak sąd administracyjny weryfikuje działania organów inspekcji i jakie są granice ich kompetencji.

Sąd uchylił część zarządzenia pokontrolnego ws. magazynowania odpadów. Kluczowa była niejednoznaczność przepisów.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 698/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 2829/21 - Wyrok NSA z 2023-10-17
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono decyzję w zasakrzonej części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1471
art. 2 ust. 1, art. 12 ust. 1pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak i Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska I. uchyla pkt 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w zakresie, w jakim odnosi się do magazynowania odpadów; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. zasądza od Inspektor Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej spółki kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2018 r. poz. 1471, z późn. zm.), w oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej w spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka) na terenie Zakładu [...] w m. [...], Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: [...]IOŚ):
1) nałożył na Spółkę obowiązek przestrzegania warunków decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów, określając termin wykonania: od dnia otrzymania zarządzenia,
2) zobowiązał Spółkę do podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie uzyskania pozwolenia zintegrowanego w związku z eksploatacją instalacji do unieszkodliwiania odpadów o zdolności powyżej 10 Mg/dobę z wykorzystaniem obróbki fizyczno-chemicznej, w terminie do [...].08.2019 r.
Organ ponadto wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań na dzień [...].07.2019 r.
W uzasadnieniu [...]IOŚ wyjaśnił, że nakładając obowiązki uwzględnił ustalenia przeprowadzonej w dniach od [...].03.2019 r. - [...].03.2019 r. kontroli działalności prowadzonej przez Spółkę na terenie Zakładu [...] w m. [...] udokumentowanych protokołem kontroli [...]. Stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, co skutkowało wydaniem zarządzenia pokontrolnego.
W zakresie punktu 1) zarządzenia [...]IOŚ wyjaśnił, że Marszałek Województwa [...] (dalej: Marszałek) decyzją z dnia [...].12.2015 r. ([...]) udzielił Spółce pozwolenia na wytwarzanie odpadów oraz zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów. Do Inspektoratu wpłynęła decyzja Marszałka z dnia [...].03.2019 r. (D. D.) orzekająca wygaśnięcie z urzędu z upływem [...].10.2016 r. przedmiotowego pozwolenia. Kontrolowany złożył od tej decyzji odwołanie, zatem decyzja z dnia [...].12.2015 r. nadal jest obowiązującą. Stwierdzono, że kontrolowana Spółka nie przestrzega ww. warunków decyzji Marszałka w zakresie:
- miejsca i sposobu magazynowania odpadów z przeznaczeniem do przetwarzania - odpady o kodzie [...] (odpady poszlifierskie inne niż wymienione w [...]) magazynuje luzem w pryźmie, bezpośrednio na utwardzonym podłożu w hali produkcyjno - magazynowej na terenie Zakładu. Zgodnie z pkt [...] ww. pozwolenia "Odpady przeznaczone do przetwarzania (unieszkodliwiania) magazynowane są selektywnie w oznaczonych pojemnikach dostosowanych do ich właściwości fizycznych i składu chemicznego, w wyznaczonym miejscu w hali produkcyjno- magazynowej na terenie Zakładu (....). "
- prowadzenia procesu technologicznego przetwarzania odpadów - ustalono, że Spółka prowadzi proces technologiczny niezgodnie z warunkami zezwolenia na przetwarzanie odpadów w zakresie stosowania koncentratu wiążącego w technologii [...] Organ wskazał, że zgodnie tą technologią koncentrat [...] jest mieszany z wodą w stosunku 1:10 i ilość dodawanego rozcieńczonego koncentratu w procesie przetwarzania zależy przede wszystkim od rodzaju przetwarzanych odpadów i wynosi średnio od 0,5 - 1,0 dm3 na 1000 kg odpadów - w przypadku odpadów o większej toksyczności i 0,1 - 0,5 dm3 na 1000 kg - w przypadku odpadów o mniejszej toksyczności. Kontrolowany podmiot w trakcie kontroli okazał dwie faktury zakupu koncentratu [...] - z dnia [...].12.2016 r. na ilość 200 kg wskazanego koncentratu i fakturę z dnia [...].01.2019 r. na ilość 143,2 kg. Z dokonanych wyliczeń wynika, że zakupiona ilość koncentratu w 2016 roku została zastosowana w latach 2017 i 2018 na około 8000 Mg przetwarzanych odpadów, tj. w dawce od 0,1 - 0,5 dm3 na 1000 kg odpadów. Na podstawie ewidencji odpadów ustalono że Spółka w 2017 roku przetworzyła 7261,912 Mg odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne (protokół kontroli nr [...]) i w 2ł018 roku 4586,548 Mg - łącznie 11848 Mg. Organ na tej podstawie ustalił, że w latach 2017-2018 prowadzono proces technologiczny niezgodnie z pkt [...] zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Z opisu procesu technologicznego tam zawartego wynika, że do każdej partii przetwarzanych odpadów powinien być dodawany składnik wiążący stosowany w technologii [...]
[...]IOŚ wyjaśnił, że postępowanie niezgodne z zezwoleniem jest podstawą do dyscyplinowania podmiotu. Jeżeli strona dojdzie do wniosku, że warunki określone w decyzji są dla niej niekorzystne, może wnieść o ich zmianę do organu, który wydał decyzję.
W zakresie nakazu objętego punktem 2) zarządzenia [...]IOŚ wyjaśnił, że przedmiotowa instalacja do unieszkodliwiania odpadów innych niż niebezpieczne i niebezpiecznych wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, którego Spółka nie okazała. Z okazanych podczas kontroli zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów oraz o sposobach gospodarowania nimi za lata 2016 - 2018 wynika, że w 2016 roku w eksploatowanej instalacji poddano unieszkodliwieniu 5648,621 Mg odpadów niebezpiecznych, w 2017 roku 6332,827 Mg odpadów niebezpiecznych i w 2018 roku 3088,905 Mg odpadów niebezpiecznych. Podczas kontroli ustalono, że zakład pracuje w systemie pracy jednozmianowej od poniedziałku do piątku w godz. od 6.00 - 14.00 (tj. 261 dni roboczych w roku), oraz w zależności od potrzeb w niektóre soboty od godz. 7.00 - 14.00 (licząc, że co druga sobota jest pracująca, tj. 287 dni roboczych w roku). Wobec powyższego we wskazanej instalacji unieszkodliwiono w poszczególnych latach następujące ilości odpadów niebezpiecznych:
- w 2016 roku 21,64 Mg/dobę przy 261 dniach roboczych i 19,68 Mg/dobę przy 287 dniach roboczych,
- w 2017 roku 24,26 Mg/dobę przy 261 dniach roboczych i 22,065 Mg/dobę przy 287 dniach roboczych,
- w 2018 roku 11,83 Mg/dobę przy 261 dniach roboczych i 10,76 Mg/dobę przy 287 dniach roboczych.
Zakładając ciągłą pracę instalacji w ciągu roku (365 dni), w latach 2016 -2017 instalacja przetworzyła odpowiednio ok. 15 Mg i ok. 17 Mg odpadów niebezpiecznych na dobę. Ponieważ instalacja przetwarzała powyżej 10 Mg/dobę odpadów niebezpiecznych, aktualnie jest kwalifikowana, jako instalacja o której mowa w ust. 5 pkt 1 lit. b załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz.U. z 2014 r. poz. 1169). Organ wskazał, że zgodnie z art. 201 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018 r., poz.799 ze zm.) "Pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych".
Skargę na opisane powyżej zarządzenie pokontrolne wniosła Spółka [...] zarzucając naruszenie:
1) art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, poprzez:
a) sformułowanie pkt 1 zarządzenia w sposób ogólnikowy, nie zawierający szczegółowych wskazań w zakresie precyzyjnego określenia wymogów nałożonych zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, których Skarżąca miałaby nie przestrzegać oraz nie opisujący szczegółowo, jakie działania miałaby podjąć w celu dostosowania sposobu prowadzenia działalności do wymogów ustanowionych w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów;
b) wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie wykraczającym poza przedmiot i zakres kontroli objętej protokołem kontroli nr [...]; zgodnie z treścią ww. protokołu okres objęty kontrolą to lata 2018 i 2019, podczas gdy w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego, w zakresie ilości przetworzonych odpadów, WIOŚ odwołuje się również do lat 2016 i 2017;
c) nałożenie na Skarżącą obowiązku usunięcia naruszenia nie wskazanego (nie wymienionego) w protokole kontroli nr [...]; na str. 7 protokołu kontroli, w pkt 2 "Naruszenia" w zakresie naruszenia warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów wskazano wyłącznie jedno naruszenie - w postaci sposobu magazynowania odpadów przeznaczonych do przetwarzania; podczas gdy w zarządzeniu pokontrolnym (jego uzasadnieniu) wskazano na dwa naruszenia zezwolenia na przetwarzanie odpadów: (I) w zakresie miejsca i sposobu magazynowania odpadów z przeznaczeniem do przetwarzania oraz (II) w zakresie prowadzenia procesu technologicznego przetwarzania odpadów, przy czym kwestia stosowania koncentratu [...] w technologii [...] została jedynie opisana w protokole kontroli nr [...], lecz nie została uznana za naruszenie warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów;
d) błędne i niezgodne ze stanem faktycznym uznanie, że Skarżąca nie przestrzega warunków decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów co do miejsca i sposobu magazynowania odpadów z przeznaczeniem do przetwarzania oraz prowadzenia procesu technologicznego przetwarzania odpadów;
e) zawarcie w zarządzeniu pokontrolnym zalecenia sprzecznego ze stanem faktycznym; WIOŚ nakazał Skarżącej "Podjąć działania w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie uzyskania pozwolenia zintegrowanego", podczas gdy działania takie zostały przez Skarżącą podjęte jeszcze przed dniem rozpoczęcia kontroli - już w dniu [...] kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego;
2) art. 11 ust. 1 w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 53 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646 z późn.zm.), poprzez:
a) nieprzekazanie Skarżącej materiałów wskazanych jako załącznik nr 6 do protokołu kontroli - Dokumentacji fotograficznej magazynowania odpadu o kodzie 12 01 17 oraz załącznika nr 5 do protokołu kontroli - Protokół oględzin, które stanowią integralną część protokołu;
b) prowadzenie kontroli w oparciu o wadliwą podstawę prawną - w protokole kontroli nr [...] jako podstawę prawną do przeprowadzenia kontroli wskazano art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w związku z art. 49 ustawy Prawo przedsiębiorców, podczas gdy podanie podstawy prawnej wymaga przytoczenia konkretnego przepisu, tj. konkretnej jednostki redakcyjnej, a naruszenie tego wymogu powoduje, że dany akt winien zostać uznany za wydany bez podstawy prawnej (nawet jeżeli taka podstawa w rzeczywistości istnieje). Podniesiono również, że podana podstawa prawna kontroli odwoływała się do stanu prawnego nie obowiązującego w czasie przeprowadzenia kontroli i nie uwzględniała ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w brzmieniu ustalonym nowelizacją wynikającą z ustawy z dnia 24 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości - Dz.U. z 2019 r., poz. 61);
3) art. 201 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z ust. 5 pkt 1 lit b) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (dalej: "Rozporządzenie") poprzez:
a) uznanie, że instalacja użytkowana przez Skarżącą jest instalacją wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, przy czym w treści zarządzenia pokontrolnego nie wskazano, jakich odpadów to dotyczy;
b) uznaniu, że w latach 2018 -2019 instalacja przetworzyła ponad 10 Mg/dobę odpadów niebezpiecznych, podczas gdy w tym okresie czasu nie osiągnęła tych wielkości, a błędne ustalenia w tym zakresie wynikają z opartego na domniemaniach przyjęcia czasu pracy instalacji;
4) art. 46 ust. 3 Prawa przedsiębiorców, poprzez niezastosowanie tego przepisu i oparciu zarządzenia pokontrolnego na protokole kontroli sprzecznym z przepisami; w ocenie Skarżącej ustalenia poczynione w oparciu o protokół kontroli nr [...] nie mogą stanowić postawy wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Pomimo, iż zarządzenie pokontrolne nie jest wydawane w postępowaniu administracyjnym, to jednak jego treść władczo ingeruje w sferę praw i obowiązków jednostki, rozstrzygając o tych prawach/obowiązkach, zatem powołany art. 46 ust. 3 Prawa przedsiębiorców - powinien mieć zastosowanie.
Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa skarżąca podniosła, że kwestia "wyjścia" poza okres objęty kontrolą ma istotne znaczenie z punktu kwalifikowania instalacji Skarżącej jako wymagającej/nie wymagającej uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Z kolei kwestia stosowania koncentratu [...] w technologii [...] została jedynie opisana w protokole kontroli nr [...], lecz nie została uznana za naruszenie warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Ponadto błędnie i niezgodnie ze stanem faktycznym uznano, że Skarżąca nie przestrzega warunków decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów co do tych kwestii. Skarżąca podniosła, że odpady o kodzie [...] były magazynowane w miejscu przeznaczonym do magazynowania odpadów niebezpiecznych. Posadzka tej części hali jest szczelna, wykonana z betonu przemysłowego, zabezpieczona na ewentualne odcieki. Zatem kwestia ta nie wpływała negatywnie na ochronę środowiska, ani na życie/zdrowia ludzi, jak i na proces unieszkodliwiania odpadów.
Skarżąca podniosła, że informowała [...]IOŚ, że jeszcze przed dniem rozpoczęcia kontroli ([...] kwietnia 2017 r.) złożyła wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego (z datą przyszłą, zgodnie z art. 191a POŚ). Rozpatrywanie wniosku zostało zawieszone z powodu konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na "Modernizacji istniejącej instalacji do przetwarzania, w tym odzysku odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne". Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], Wójt Gminy [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji i postępowanie o wydanie pozwolenia zintegrowanego zostało podjęte. Postanowieniem Marszałka z dnia [...] lutego 2019 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego, m.in. o dołączenie operatu przeciwpożarowego. Termin na uzupełnienie braków formalnych upływa [...] sierpnia 2019 r.
Ponadto [...]IOŚ błędnie uznał, że przedmiotowa instalacja wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Ponadto, skoro w protokole kontroli (na str. 4) nie stwierdzono naruszenia warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów w zakresie ilości i rodzaju przetwarzanych odpadów, to niezrozumiałe jest twierdzenie organu, iż instalacja wymaga uzyskania pozwolenie zintegrowanego (wymóg taki wynika jedynie ze względu na ilość przetwarzanych odpadów).
Skarżąca podniosła, że w roku 2016 i 2017 były prowadzone testy instalacji do przetwarzania odpadów z wykorzystaniem dodatkowego silosu do podawania odpadów sypkich, które zwiększyły zdolność przetwarzania odpadów. Testy zostały zakończone z dniem [...] czerwca 2017 r., a dodatkowy sposób dozowania odpadów odłączony. Stan zwiększonej zdolności produkcyjnej był stanem przejściowym, nietrwałym i niebyłym w czasie kontroli organu, przeprowadzonej w dniach [...] - [...] marca 2019 r. Ponadto, w 2018 i 2019 roku ilość przetworzonych odpadów wskazuje na zdolność instalacji Skarżącej do przetwarzania (unieszkodliwiania) odpadów niebezpiecznych poniżej 10 Mg/dobę.
Z kolei złożenie przez nią wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego nie może być uznane za przyznanie przez Skarżącą istnienia przesłanek do działalności instalacji w oparciu o pozwolenie zintegrowane. Skarżąca podniosła, że złożyła taki wniosek z ostrożności, w celu uchronienia się przed błędnymi interpretacjami sposobu i zakresu prowadzonej działalności przez organy administracji publicznej. Ocena, czy w rzeczywistości instalacja winna uzyskać pozwolenie zintegrowane, należy do organu rozpoznającego wniosek o wydanie tego pozwolenia.
Zdaniem Skarżącej podstawę zarządzenia pokontrolnego mogą stanowić tylko ustalenia kontroli, prawidłowo udokumentowane w protokole kontroli. Jeśli więc na podstawie treści protokołu nie można jednoznacznie stwierdzić, czy naruszenia prawa mają faktycznie miejsce i zweryfikować ustaleń poczynionych w tym zakresie, to - jak podkreśla się w orzecznictwie - wskazywana wadliwość ma charakter podstawowy i nieusuwalny, skutkujący koniecznością uchylenia takiego aktu. Organ wskazał, że w roku 2018 w instalacji Skarżącej przetworzono 3088,905 Mg odpadów niebezpiecznych. Przy 261 dniach roboczych w roku daje to ok 11,83 Mg/dobę, a przy przyjęciu 287 dni roboczych w roku (dwie soboty pracujące w miesiącu) - 10,76 Mg/dobę. Jednak średnio w roku kalendarzowym przypadają 52 soboty. Jeżeli instalacja pracowałaby przez 48 sobót w roku, co nadal pozostawia 4 soboty wolne, (łącznie 309 dni w roku), to zdolność przerobowa wynosi 9,996 Mg/dobę, a więc poniżej limitu zobowiązującego do uzyskania pozwolenia zintegrowanego.
Z kolei w odniesieniu do roku 2019 (miesiące styczeń i luty), w piśmie z [...].06.2019 r. (powołanym przez organ w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego), WIOŚ wskazał, że w tym okresie w instalacji Skarżącej przetworzono 485,695 odpadów niebezpiecznych. Przy 43 dniach roboczych daje to ok. 11,29 Mg/dobę, a przy przyjęciu 47 dni roboczych (dwie soboty robocze w miesiącu) - ok. 10,33 Mg/dobę. Jednak już przy przyjęciu trzech sobót pracujących w miesiącu (49 dni roboczych) - zdolność przerobowa instalacji wynosi ok. 9,91 Mg/dobę. Skarżąca podniosła, że w jej ocenie organ nieprawidłowo ustalił ilość przetworzonych odpadów niebezpiecznych w 2018 r. W roku 2018 Skarżąca przetworzyła 4 586,551 Mg wszystkich odpadów, w tym 2 936,734 Mg odpadów niebezpiecznych. Przy tej ilości odpadów niebezpiecznych, przyjmując nawet jedynie trzy soboty pracujące w miesiącu (czyli łącznie w roku 300 dni pracujących), instalacja Skarżącej przetworzyła ok. 9,789 Mg odpadów niebezpiecznych na dobę, tym samym nie przekraczając dopuszczalnego limitu. Dowód: raport złożony Marszałkowi Województwa [...] za rok 2018 wraz z korektą.
W ocenie Skarżącej ustalenia poczynione w oparciu o protokół kontroli nr [...] nie mogą stanowić postawy wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Tak z treści zarządzenia pokontrolnego, jak i protokołu kontroli, nie wynika na podstawie jakich dowodów organ przyjął, że w instalacji prowadzonej przez Skarżącą pracująca jest co druga, a nie np. co trzecia sobota.
[...]IOŚ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ dodatkowo podniósł, że treść zarządzenia pokontrolnego uwzględnia ustalenia kontrolne, a protokół z kontroli został podpisany przez B. R. - Prezesa Zarządu Spółki.
Organ podniósł, że zarządzenie pokontrolne nie stanowi dla Skarżącej źródła nowych obowiązków czy nakazów stosowania się do konkretnych przepisów lub posiadanych decyzji, te bowiem wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Zarządzenie pokontrolne wskazuje (potwierdza) jedynie zaistniałe uchybienia i zobowiązuje Skarżącą do przekazania informacji o podjętych działaniach naprawczych. Istotą zarządzenia pokontrolnego jest stwierdzenie dostrzeżonych w trakcie przeprowadzonej przez WIOŚ kontroli niezgodności oraz możliwość pozyskania informacji co do rodzaju i zakresu podjętych działań, a co za tym idzie - możliwość oceny, czy stwierdzony stan naruszeń ustał. Wobec powyższego zarządzenie pokontrolne nie musi zawierać szczegółowych wskazań działań, jakie Skarżąca miałaby podjąć w celu dostosowania sposobu prowadzenia działalności do wymogów ustanowionych w posiadanym zezwoleniu na przetwarzanie odpadów. Organ w zarządzeniu pokontrolnym nie może nałożyć bezpośrednio obowiązku podjęcia jakichkolwiek konkretnych działań, które zmierzałyby do usunięcia stwierdzonych naruszeń, ponieważ służą do tego inne instrumenty prawne.
W zarządzeniu pokontrolnym powołano się na lata 2016 i 2017 - nie objęte kontrolą. Jednakże w załączniku nr [...] do protokołu kontroli (decyzja Marszałka Województwa [...] z [...].03.2019 r. znak [...] stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów), zostały zawarte dane które posłużyły do wydania zarządzenia pokontrolnego odnośnie uzyskania pozwolenia zintegrowanego, ze względu na przetwarzanie przez Skarżącą ponad 10 Mg/dobę odpadów niebezpiecznych w latach 2016 -2017.
W decyzji Marszałka z dnia [...].12.2015 r. ([...]) w pkt [...] jest zawarty opis procesu technologicznego odzysku (przetwarzania) odpadów oraz zdolność przerobowa instalacji. W opisie nie wskazano ilości jakie powinny być stosowane w procesie unieszkodliwiania odpadów prowadzonej w technologii [...] z wykorzystanie koncentratu [...]. Ustalenia dotyczące dozowania koncentratu [...] zostały poczynione na podstawie pisemnych wyjaśnień Skarżącej złożonych podczas kontroli pismem z dnia [...].03.2019 r. Nieprawidłowość ta nie naruszała warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów określonych w pkt [...] wskazanej decyzji Marszałka, ponieważ nie wskazano tam ilości dodawanego koncentratu/ Mg odpadów. Z tego względu nieprawidłowość ta nie była wskazana w "naruszeniach", ale poczynione wyliczenia jednoznacznie potwierdziły że proces technologiczny unieszkodliwiania odpadów jest prowadzony przez Skarżącą w sposób nieprawidłowy.
Organ wyjaśnił, że miał wiedzę co do złożonego w 2017 r. przez Spółkę wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego. Wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie uzyskania pozwolenia zintegrowanego miało na celu pozyskanie informacji na temat dalszych działań podjętych przez Skarżącą. Organ wskazał, że do dnia zakończenia kontroli Skarżąca nie uzyskała wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a Marszałek decyzją z [...].03.2019 r. znak [...] stwierdził z urzędu wygaśnięcie pozwolenia na wytwarzanie odpadów z uwzględnieniem wymagań przewidzianych dla zezwolenia na zbieranie odpadów i zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Skarżąca złożyła odwołanie do Ministra Środowiska, który decyzją z dnia [...].06.2019 r. (znak [...]) uchylił pkt [...] decyzji Marszałka z dnia [...].12.2015 r. znak [...] Skarżąca zaskarżyła decyzję Ministra do WSA w Warszawie.
Z kolei nieprzekazanie załącznika nr [...] (protokół oględzin) do protokołu kontroli było podyktowane tym, że Skarżąca w dniu podpisywania protokołu kontroli stwierdziła, że protokół oględzin zawiera dane zawarte w piśmie Skarżącej z dnia [...].03.2019 r. (wyjaśnienia do kontroli) i treść protokołu oględzin jest Skarżącej znana. Załącznik nr [...] (dokumentacja fotograficzna magazynowania odpadu o kodzie [...] w dniu poboru prób) do protokołu kontroli nie został przekazany Skarżącej ze względu na to, że Skarżącej wystarczyło zapoznanie się z dokumentacją fotograficzną podczas podpisywania protokołu kontroli i nie wniosła uwag co do udokumentowanego fotograficznie sposobu magazynowania przedmiotowych odpadów, protokół podpisała, nie powołując się na jego rzekomą niekompletność.
Natomiast w zakresie braku wskazania w protokole kontroli jednostki redakcyjnej art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz art. 46 Prawa przedsiębiorców, organ wyjaśnił, że podanie w protokole numeru artykułu, bez podania jednostki redakcyjnej, nie jest jednoznaczny z uznaniem braku podstawy prawnej, bowiem nie jest to akt administracyjny (np. decyzja). W przypadku protokołu kontroli powołanie jego podstawy prawnej poprzez wskazanie jako podstawy prawnej właściwego artykuł ustawy, to jest w sytuacji, gdy istnieje ona w rzeczywistości, nie stanowi istotnego naruszenia prawa.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podstawy prawnej kontroli organ wskazał, że zmiany wprowadzone ustawą z [...] grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych (...) sprowadzają się do art. 10b, w którym dodano ust. 5, co również nie miało wpływu na prawidłowość przebieg prowadzonej kontroli. Sam kontrolowany podnosząc zarzut nie podaje jakie skutki miałoby to spowodować.
W zakresie braku zastosowania art. 46 ust.3 Prawa przedsiębiorców organ wskazał, że protokół kontroli stanowi jeden z dowodów w postępowaniu, natomiast ocena prawna stanowiąca podstawę wydania zarządzenia pokontrolnego opiera się na ocenie całokształtu materiału dowodowego.
Organ wskazał, że w pkt 2 zarządzenia jednoznacznie określono, że Skarżąca przetwarza powyżej 10 Mg/dobę odpadów niebezpiecznych. Wyliczenie dotyczące ilości przetwarzanych odpadów niebezpiecznych na dobę w 2018 r., zostały dokonane na podstawie informacji podjętej podczas kontroli. Skarżąca sama podała, że instalacja pracuje w systemie pracy jednozmianowej od poniedziałku do piątku i w niektóre soboty w zależności od potrzeb. Informacje te zostały zapisane w protokole kontroli, co do których Skarżąca nie wniosła uwag. Przyjmując, że Skarżąca nie pracowała w żadną sobotę, to według przeprowadzonych obliczeń przetwarzała powyżej 10 Mg/dobę. Tym samym eksploatowana instalacja wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego.
Ponadto organ wyjaśnił, że Skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2019 r. poinformowała Inspektorat o podjętych działaniach w celu wyeliminowania wskazanych naruszeń w zarządzeniu pokontrolnym.
W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2019 r. skarżąca Spółka przedstawiła polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę. Spółka podniosła, że w odpowiedzi na skargę nie można konwalidować wadliwości wydanego zarządzenia pokontrolnego jak i uzupełniać jego braków. Skoro w decyzji Marszałka z 2015 r. nie wskazano ilości koncentratu [...], jakie mają być stosowane w technologii [...], to nie można uznać, aby kwestia stosowanego koncentratu mogła stanowić naruszenie warunków tej decyzji. Ponadto Spółka podniosła, że treść odpowiedzi na skargę jest sprzeczna z treścią zaskarżonego zarządzenia.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podtrzymała skargę i jej zarzuty wskazując, że co do okresu 2018 – 2019r. przyjęte przez organ ilości wytworzonych odpadów opierają się na domniemaniu. Nie było również podstaw do wydania zarządzenia co do pkt II w sytuacji, gdy Spółka wystąpiła wcześniej o pozwolenie zintegrowane, choć uważała i nadal uważa, że nie przekroczyła wielkości wynikających z posiadanego pozwolenia sektorowego. Pełnomocnik podniosła, że 28 stycznia 2020 r. WSA w Warszawie wyrokiem wydanym w sprawie IV SA/Wa 1918/19 uchylił w całości decyzję Ministra Środowiska z 3 czerwca 2019 r. oraz decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2019 r., podzielając w uzasadnieniu ustnym argumentację Spółki. Z kolei w postępowaniu o udzielenie pozwolenia zintegrowanego do [...] marca br. Spółka ma przedłożyć operat ppoż.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym oraz w odpowiedzi na skargę. Odnosząc się do pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik wskazał, że ilości, które stanowiły podstawę wyliczeń, pochodziły od strony, dokumentacja fotograficzna stanowiła załącznik do protokołu kontroli i była stronie znana i co istotne, rozporządzenie wykonawcze stanowi o zdolności przetwarzania, czyli znacznie ma moc, jaką realnie Spółka dysponuje w tym zakresie. W sytuacji, gdy WSA w Warszawie uchylił decyzje Marszalka i Ministra Środowiska, to pozwolenie z 2015 roku ze zmianami jest nadal w obrocie prawnym, zatem działania organu i konieczność oceny wykonywania pozwolenia z 2015 r. są uprawnione. Ponadto ilości dni pracy w zakładzie Spółki wynikają również z wniosku o udzielenie pozwolenia zintegrowanego.
Odnosząc się do tego stwierdzenia pełnomocnik Spółki podniósł, że wniosek ten jest dopiero rozpatrywany. Wyjaśnił również, że przed organem ochrony środowiska Spółka ma także inne postępowania, w tym o nałożenie kary i z tej perspektywy treść zarządzenia może mieć wpływ na jego przebieg i wysokość kary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;
Skarga jest uzasadniona, lecz tylko w części.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. Nr 2325, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem tak rozumianej sądowej weryfikacji legalności działania administracji publicznej jest w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne [...]IOŚ z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...].
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2018 r., poz. 1471 z późn. zm. – dalej: u.i.o.ś) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009r., II GSK 1009/08, dostępny na stronach internetowych NSA w: CBOSA).
W świetle art. 2 ust. 1 u.i.o.ś. do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy m.in. kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu Prawa ochrony środowiska, w szczególności w zakresie: przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji, eksploatacji instalacji i urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem, przestrzegania przepisów o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., który stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia:
"1. Na podstawie ustaleń kontroli Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może:
1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;
2. Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
W niniejszej sprawie zaskarżone zarządzenie pokontrolnego skierowane zostało do [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Spółka), która na terenie Zakładu [...] w m. [...], prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbierania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne. Działalność ta prowadzona jest w oparciu o pozwolenie udzielone Spółce decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...].12.2015 r. ([...]). Zarządzenie wydane zostało po przeprowadzeniu kontroli, udokumentowanej protokołem kontroli Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., który Prezes skarżącej Spółki podpisała. Organ uwzględnił również informacje zawarte w uzasadnieniu decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].03.2019 r. (znak [...]) orzekającej o wygaśnięciu z urzędu z upływem dnia [...].10.2016 r. przedmiotowego pozwolenia. Uwzględniono również informacje złożone przez Spółkę wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia zintegrowanego. Co istotne, uwzględniono zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilościach zebranych i unieszkodliwionych odpadów.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w opinii Sądu rozpatrzenie niniejszej sprawy nie było uzależnione od wyniku postępowania w sprawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].03.2019 r. ([...]), orzekającej o wygaśnięciu - z dniem [...].10.2016 r. - udzielonego skarżącej pozwolenia – pkt II decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].12.2015 r. ([...]). W dniu wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego ([...].06.2019 r.) decyzja Marszałka z dnia [...].03.2019 r. nie była ostateczna i działalność objęta pozwoleniem była prowadzona (jak wynika z akt sprawy przestój zakładu w czasie oględzin i kontroli wynikał z braku koncentratu [...]), zatem organ inspekcji ochrony środowiska uprawniony był do podejmowania działań wobec charakteru prowadzonej przez Spółkę działalności. Rolą sądu jest obecnie ocena prawidłowości tych działań. Ponadto należy mieć na uwadze charakter prawny zarządzenia pokontrolnego oraz działań podejmowanych przez inspektoraty ochrony środowiska. Istotą postępowania określonego w art. 11 i 12 u.i.o.ś. jest nakaz szybkiego reagowania przez organ na stwierdzone w toku kontroli przypadki naruszenia przepisów chroniących środowisko naturalne. Stąd też zadaniem organu jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie koniecznym do kwalifikacji ewentualnych naruszeń prawa w zakresie tylko tego postępowania. Co do zasady znaczenie ma zatem stan faktyczny i prawny, jaki istnieje na moment wydania zarządzenia pokontrolnego. Nie można pominąć, iż Zakład skarżącej Spółki w kontrolowanym okresie funkcjonował, a istniejąca na terenie zakładu instalacja miała potencjalną możliwość przetwarzania odpadów niebezpiecznych w ilości przekraczającej wielkości wynikające z posiadanego pozwolenia, czego skarżąca Spółka nie kwestionuje.
Powyższe potwierdzają zasadność podjęcia przez [...]IOŚ działań mających na celu sprawdzenie, czy Spółka stosuje się do wymagań ochrony środowiska i w konsekwencji zasadność oceny przez Sąd zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
Zarządzenie pokontrolne jest wydawane w przypadku, gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia prawa. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyrok WSA w Szczecinie z 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 303/08; wyrok WSA w Opolu z 25 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 5/08 - wszystkie orzeczenia CBOSA - www.orzeczenia.nsa gov.pl).
W związku z tym w orzecznictwie utrwalone jest już stanowisko, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), gdyż jest to postępowanie odrębne (por. wyroki NSA z dnia 21.06.2012 r., sygn. II OSK 723/12; z dnia 18.01.2011 r., sygn. II OSK 2036/09). Powyższe należy również odnieść do realiów niniejszej sprawy. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona skarżąca może skorzystać na kolejnym etapie, gdy na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Podobnie, również przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców mają zastosowanie w ograniczonym zakresie.
Sąd w tym miejscu wskazuje, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, jako organ administracji publicznej, zobowiązany jest prowadzić postępowanie kontrolne w trybie unormowanym ustawą o Inspekcji Ochrony Środowiska, które nie należy do żadnej grupy spraw wymienionych w art. 1 k.p.a., co oznacza, że nie mają w tym zakresie (zarówno co do czynności kontrolnych, jak i co do wydania zarządzenia pokontrolnego) zastosowania przepisy k.p.a. Ponadto zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną, a innym aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Wskazać nadto należy, że brak jest w zasadzie odpowiedzialności administracyjnej za niewykonanie zarządzenia pokontrolnego, nie są one także poddane egzekucji administracyjnej. Istniejący obowiązek poinformowania w ustalonym terminie o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służy wyeliminowaniu naruszeń i sankcjonowany jest wprawdzie karnie, ale odpowiedzialność w tym zakresie powiązana jest z zaniechaniem przekazania informacji lub przekazaniem informacji niezgodnej z prawdą (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17).
Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy należy podzielić stanowisko Skarżącej Spółki, że w zakresie punktu 1) zalecenia zaskarżonego zarządzenia zostały sformułowane w ogólny sposób, sprowadzający się do konieczności przestrzegania warunków określonych w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów. Z uzasadnienia zarządzenia wynika natomaist, że zalecenia odnoszą się do magazynowania odpadów o kodzie 12 01 17 oraz do prowadzonego procesu technologicznego przetwarzania odpadów w zakresie stosowania koncentratu wiążącego w technologii [...]
W zakresie treści nakazów objętych pkt 1) zarządzenia pokontrolnego Skarżąca zakwestionowała ustalony przez organ stan faktyczny wywodząc, że stan ten nie wynika z Protokołu kontroli oraz, że wniosek o naruszeniu zasad technologii [...] organ wywiódł w sposób wadliwy, w oparciu o błędne założenia i wyliczenia.
Odnosząc się do tych zarzutów Sąd podzielił stanowisko [...]IOŚ, iż zarządzenie pokontrolne wydawane jest nie tylko na podstawie ustaleń poczynionych w trakcie kontroli i opisanych w protokole kontroli, ale może uwzględniać inne dokumenty i informacje pozyskane przez Inspektorat, a mające związek z kontrolowaną działalnością danego podmiotu. W rozpatrywanym przypadku [...]IOŚ uwzględnił wyniki wcześniej przeprowadzonych kontroli w Zakładzie Spółki (protokół kontroli nr [...]), informacje zawarte w uzasadnieniu decyzji Marszałka z dnia [...] marca 2019 r. (nr [...]) oraz zbiorcze zestawienia danych o ilościach zebranych i przetworzonych odpadów za lata 2018 – 2019 oraz za lata wcześniejsze, opisane w decyzji Marszałka z [...] marca 2019 r. Wszystkie te dokumenty i informacje były znane kontrolowanej Spółce, zatem mogły stanowić podstawę do poczynienia ustaleń, czy stosowany w Zakładzie proces technologiczny przetwarzania odpadów był prawidłowy. Uwzględniając wskazane zestawienia oraz ustalone ilości zakupionego koncentratu [...] (na podstawie faktur zakupu przedstawionych przez Spółkę), który jako koncentrat wiążący stosowany jest w technologii [...], organ wywiódł, że z dokonanych na tej podstawie wyliczeń wynika, że zakupiona ilość koncentratu w 2016 roku została zastosowana w latach 2017 i 2018 na około 8000 Mg przetwarzanych odpadów, tj. w dawce od 0,1 - 0,5 dm3 na 1000 kg odpadów. Należy wskazać, że z opisu procesu technologicznego zawartego w pkt [...] decyzji Marszałka z [...].12.2015 r. (zezwolenie na przetwarzanie odpadów) wynika, że do każdej partii przetwarzanych odpadów powinien być dodawany składnik wiążący stosowany w technologii [...]. Zgodnie z tą technologią koncentrat [...] jest mieszany z wodą w stosunku 1:10 i ilość dodawanego rozcieńczonego koncentratu w procesie przetwarzania zależy przede wszystkim od rodzaju przetwarzanych odpadów i wynosi średnio od 0,5 - 1,0 dm3 na 1000 kg odpadów - w przypadku odpadów o większej toksyczności i 0,1 - 0,5 dm3 na 1000 kg - w przypadku odpadów o mniejszej toksyczności. Na podstawie ewidencji odpadów ustalono że Spółka w 2017 roku przetworzyła 7261,912 Mg odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne (protokół kontroli nr [...]) i w 2018 roku 4586,548 Mg - łącznie 11848 Mg. Na tej podstawie [...]IOŚ (a wcześniej Marszałek Województwa [...] w decyzji z [...] marca 2019 r.) przyjął, że w latach 2017-2018 prowadzono proces technologiczny niezgodnie z udzielonym pozwoleniem, tak w zakresie procesu technologicznego, jak i ilości odpadów niebezpiecznych, jakie instalacja w Zakładzie Spółki mogła przetworzyć. W opinii Sądu w tym zakresie argumentacja przytoczona w zaskarżonym zarządzeniu jest logiczna i spójna z treścią protokołu kontroli, ponadto uwzględniała dowody przedłożone przez Spółkę (zestawienia zbiorcze, faktury zakupu koncentratu wiążącego) oraz złożone oświadczenia (co do pracy w niektóre soboty). Należało zatem podzielić stanowisko [...]IOŚ, że Spółka nie przestrzegała warunków posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów – w zakresie stosowanej technologii [...]. O nieprawidłowościach tych stanowi w części punkt 1) zarządzenia pokontrolnego, którego prawidłowość w tym zakresie nie budzi wątpliwości Sądu. Wskazać w tym miejscu należy, że przedmiotowe zarządzenie pokontrolne w punkcie 1) nie nałożyło na Spółkę żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinna realizować z mocy prawa oraz posiadanych decyzji administracyjnych (co zresztą organ zaznaczył w pouczeniu).
Z kolei w pkt 2) zaskarżonego zarządzenia zobowiązano Skarżącą do podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie uzyskania pozwolenia zintegrowanego w związku z uznaniem, że Spółka eksploatuje instalację do unieszkodliwiania odpadów o zdolności powyżej 10 Mg/dobę, z wykorzystaniem obróbki fizyczno-chemicznej. W tym zakresie organ wskazał, że celem wydania tego nakazu było pozyskanie wiedzy o przebiegu i wyniku postępowania prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] na wniosek Spółki z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wydanie pozwolenia zintegrowanego na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych. W świetle redakcji pkt 2) zarządzenia oraz przytoczonej argumentacji należałoby zatem przyjąć, że w tym zakresie [...]IOŚ nie nałożył na Spółkę obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego, lecz obowiązek podjęcia czynności w celu uregulowania strony formalnoprawnej instalacji, które to działania Spółka wcześniej już zainicjowała. Należy jednak zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynika, iż konieczność uzyskania pozwolenia zintegrowanego na przetwarzanie odpadów niebezpiecznych wynika z poczynionych ustaleń co do eksploatowania instalacji do unieszkodliwiania odpadów o zdolności powyżej 10 Mg/dobę, pomimo braku takiego pozwolenia. Kluczowe znaczenie dla kontrolowanej sprawy ma zatem ocena, czy w tym zakresie ustalenia organu mogły stanowić podstawę do wydania nakazu określonego w pkt 2 zarządzenia pokontrolnego.
W tym zakresie [...]IOŚ oparł się na przedłożonych przez Spółkę zestawieniach zbiorczych zebranych i przetworzonych odpadów oraz wyjaśnieniach Spółki co do czasu pracy Zakładu. Organ uwzględnił również treść decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...].03.2019 r. ([...]), orzekającej wygaśnięcie z urzędu z upływem [...].10.2016 r. posiadanego przez Spółkę pozwolenia sektorowego. W ocenie Sądu w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym w treści protokołu kontroli, brak uchybień procesowych, które miałyby wpływ na wiarygodność poczynionych przez organ ustaleń i prawidłowość wywiedzionych z nich wniosków i zastosowanych przepisów. Treść Zarządzenia pokontrolnego odpowiada treści protokołu kontroli, a sformułowane w Zarządzeniu zalecenia odpowiadają obowiązującemu prawu. Jakkolwiek w pełni należy się zgodzić ze stanowiskiem organu, że w zarządzeniu pokontrolnym organy ochrony środowiska nie są uprawnione do nakładania na podmiot prowadzący gospodarkę odpadami nowych obowiązków, to nie oznacza to, że nie mają one prawa do przykładowego wskazania w oparciu o wydane wcześniej pozwolenie na przetwarzanie odpadów, sposobów wywiązania się w tym zakresie z udzielonego pozwolenia. Należy również mieć na uwadze, że mamy tu do czynienia z organem specjalistycznym w zakresie ochrony środowiska, który powinien mieć w tym zakresie odpowiednią wiedzę.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie, w jakim nałożono na skarżącą Spółkę obowiązek przestrzegania warunków decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów – co do prowadzenia procesu technologicznego przetwarzania odpadów (pkt 1 zarządzenia) oraz uregulowania strony formalnoprawnej w zakresie uzyskania pozwolenia zintegrowanego (pkt 2 zarządzenia), o czym stanowi pkt II wyroku.
Natomiast skarga zasługiwała na uwzględnienie w zakresie pkt 1) zaskarżenia zarządzenia w części, w jakiej [...]IOŚ uznał, że Spółka narusza pkt [...] pozwolenia na przetwarzanie odpadów w zakresie miejsca i sposobu magazynowania odpadów z przeznaczeniem do przetwarzania - odpadów o kodzie [...] (odpady poszlifierskie inne niż wymienione w [...]). Na podstawie oględzin w dniu [...] marca 2019 r., udokumentowanych Protokołem oględzin i załączonymi do niego fotografiami, organ argumentował, że odpady te magazynowane były luzem w pryźmie, bezpośrednio na utwardzonym podłożu w hali produkcyjno - magazynowej na terenie Zakładu. Organ wskazał, że zgodnie z pkt [...] ww. pozwolenia "Odpady przeznaczone do przetwarzania (unieszkodliwiania) magazynowane są selektywnie w oznaczonych pojemnikach dostosowanych do ich właściwości fizycznych i składu chemicznego, w wyznaczonym miejscu w hali produkcyjno-magazynowej na terenie Zakładu (....)". Odnosząc się do tej argumentacji organu należy wskazać, że w pkt [...] (Rodzaje, miejsce i sposób magazynowania odpadów oraz sposób gospodarowania odpadami) decyzji Marszalka z [...].12.2015 r., odpady inne niż niebezpieczne, a do takich zakwalifikowane są odpady o kodzie 12 01 17, mogą być magazynowane selektywnie w pryzmach lub pojemnikach zbiorczych. W świetle tych rozbieżności w zapisach pozwolenia, jak i stanowiska Spółki, iż pryzmy usypane były na podłożu zabezpieczonym, przez co bezpiecznym dla środowiska, należało uznać, że w tym zakresie sprawa nie została należycie wyjaśniona i rozważona, co stanowiło podstawę do uchylenia, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. pkt 1) zaskarżonego zarządzenia w zakresie, w jakim odnosi się do magazynowania odpadów, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI