II SA/Go 10/08

II SA/Go 10/08 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2008-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Maria Bohdanowicz /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OZ 550/08 - Postanowienie NSA z 2008-07-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. Z.M. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił przyznania Z. M. świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego. Organ l instancji wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w art. 2 i art. 43 ust. 3b i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), albowiem występuje rażąca dysproporcja między wysokością dochodu udokumentowanego przez wnioskodawcę a rzeczywistą sytuacją majątkową. Organ wskazał, że Z.M. nie powiadomił organu pomocy społecznej o tym, że jest właścicielem samochodu F.. oraz, samochodu W. za który zapłacił 20.000 zł.
Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję organu pomocy społecznej z dnia [...]r., podzielając stanowisko organu l instancji o dysproporcji pomiędzy wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi Z. M. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Sąd wyrokiem z 15 lipca 2005r. Sygn. akt II SA/Go 23/05 uchylił decyzję organu odwoławczego. Przyczyną uchylenia decyzji Kolegium było to, że organ odwoławczy nie ustalił w sposób jednoznaczny dochodu Z. M.. Od wyroku Sądu z dnia 15 lipca 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września .09.2006r. Sygn. akt l OSK 529/06 oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] uchyliło decyzję organu l instancji z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na tę decyzję Z.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 23 maja 2007r. oddalił skargę.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu [...] wydał decyzję Nr [...] o odmowie przyznania Z. M. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku stałego. Podstawę prawną decyzji organu stanowiły art. 106 ust. 1 i 3, art, 8, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4, oraz art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. -zwanej dalej u.p.s) w związku z art. 104, art. 7, art. 8 i art. 10 § 1, art. 61 § 1 i 4, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. -zwanej dalej k.p.a)
W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, że uzupełnił materiał dowodowy o informacje z Urzędu Skarbowego i ponownie rozpatrzył wniosek Z. M. z dnia 9 grudnia 2003r. Organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego uzyskano informacje na temat sytuacji majątkowo - osobistej wnioskodawcy, a mianowicie ustalono, że w listopadzie 2003r. dochód wnioskodawcy wyniósł 276,32 zł miesięcznie. Dochodem była renta z KRUS-u pomniejszona o zaległe i bieżące obciążenia alimentacyjne. Ustalono ponadto, że wnioskodawca od 1992r. prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w Urzędzie Gminy B.. Wnioskodawca posiadał samochód marki F.. a następnie kupił samochód marki W., a bieżąca eksploatacja pojazdów wskazuje na to, że były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, z których Z.M. osiągał dochody a których nie wykazał. Faktu zaś prowadzenia działalności gospodarczej nie zgłosił do Urzędu Skarbowego i w ten sposób nie można zweryfikować osiąganych dochodów z tytułu prowadzonej działalności w miesiącu listopadzie 2003r.
W ocenie organu l instancji wyjaśnienia strony dotyczące uzyskiwanych w roku 2003 dochodów (kwota 20.000 zł na zakup samochodu marki W.) są niespójne i nie wykazują skąd wnioskodawca uzyskiwał dochody na bieżące utrzymanie i dalszą eksploatację samochodu. Wyjaśnienia, iż pieniądze na zakup samochodu otrzymał od rodziców, którzy uzyskali odszkodowanie z Niemiec nie jest wg. organu l instancji wiarygodne, gdyż umowa kupna - sprzedaży samochodu wskazuje jako osobę kupującą Z. M., a nie jak on twierdzi rodziców.
Organ wskazał ponadto, że samochód W. zakupiony za kwotę 20.000 zł był wydatkiem, który nie znajdował pokrycia w wykazywanych przez stronę dochodach. Sytuacja materialno-bytowa strony, pomoc otrzymywana przez rodziców (utrzymanie domu), z którymi wspólnie zamieszkiwał powodują, iż jest on zdolny do samodzielnego przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej. Odmowa złożenia oświadczeń przez rodziców skarżącego, a także nie złożenie oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym przez niego samego stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia na podstawie art. 107 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej. Poza tym organ przyjął, że w przypadku skarżącego ma zastosowanie art. 12 ustawy tj. wystąpiły dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby, uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia.
W odwołaniu od decyzji organu pomocy społecznej Z.M. podniósł, że zawiera ona same kłamstwa i pomówienia. Odwołujący się po raz kolejny oświadczył, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, bo zakończył ją z dniem 31 grudnia 1993r. Działalność ta prowadzona była ciągnikiem z przyczepą 5 tonową a nie samochodem. W sprawie kosztów utrzymania domu, odwołujący się wyjaśnił, że podatek uiszczał w kwocie 11 zł miesięcznie. W pokoju używał jednej żarówki energooszczędnej, a telewizora nie posiada. Środków czystości nie kupuje się co dnia. Odwołujący się zaprzeczył, iż odmówił udzielenia informacji w ramach wywiadu przeprowadzonego w dniu 30 lipca 2007r. Pytania nie dotyczyły roku 2003, ale jakie były dochody w roku 1993, ponieważ skarżący nie pomiętał więc organ l instancji uznał to za odmowę podania informacji. Odwołujący się stwierdził również, że nie mówił nigdy, iż jego rodzice dostali odszkodowanie z Niemiec, bo tam nie byli. Skoro skarżący miał dochody to organ pomocy społecznej powinien je wskazać. Z.M. zakwestionował również stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji dotyczące zakupu paliwa do samochodu. Wyjaśnił, że w 2003r. za 50 zł można było kupić 14 litrów benzyny, co wystarczało na 200 km tj. na dojazdy do lekarza i do kościoła, ponieważ codziennie się do lekarza nie jeździło.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856zezm.) oraz art. 138 §2 k.p.a, decyzją [...] uchyliło decyzję organu l instancji z 31 sierpnia 2007r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że organ l instancji jako podstawę odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej wskazał dwie przesłanki. A mianowicie fakt, że w dniu 30 lipca 2007r. Z.M. odmówił podania informacji niezbędnych do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nie złożył oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, co stanowi, zgodnie z art. 107 ust. 4 i 5 u.p.s, podstawę do wydania decyzji odmownej. Ponadto organ ocenił, że sytuacja materialna wnioskodawcy kształtowała się w dysproporcji między udokumentową wysokością dochodu a stanem faktycznym wskazującym, że osoba ta jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby finansowe. Zdaniem organu l instancji deklarowane przez Z. M. dochody w konfrontacji z podstawowymi opłatami, kosztami zakupu żywności, wydatkami na lekarstwa wskazują, iż pomoc rodziny bądź osiągane przez niego dochody z działalności gospodarczej świadczą, iż w okresie poprzedzającym złożenie wniosku tj. w listopadzie 2003r. jego dochody pozwalały przezwyciężyć trudności.
Organ l! instancji wskazał, że na poparcie tych twierdzeń organ l instancji nie wymienił jakie opłaty miał na względzie, nie skonkretyzował o jaką wysokość wydatków na leki i żywność chodzi, jak również koszty utrzymania domu i eksploatację samochodu.
Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę na to, iż jako podstawę oceny sytuacji materialnej Z. M. przyjęto dochody z listopada 2003r. w kwocie 276,32 zł. Tymczasem z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 21.08.2007r. wynika, iż w roku 2003 skarżący nie uzyskał żadnych dochodów. Ponadto w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona przez pracowników socjalnych z dnia 30.07.2007r. z której treści wynika, że skarżący nie wyraża zgody na udzielenie dodatkowych wyjaśnień. Natomiast z arkusza "protokołu w postaci wywiadu środowiskowego" nie wynika jakiego okresu dotyczyły pytania w nim zawarte. Zatem nie ma jednoznacznego dowodu, iż skarżący odmówił udzielenia wywiadu środowiskowego oraz udzielenia informacji o stanie majątkowym. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniająco - dowodowego. Nie wskazał bowiem w uzasadnieniu decyzji składników majątkowych wnioskodawcy, które pozwalałyby na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Sprawę wysokości rent rolniczych można ustalić poprzez wystąpienie do KRUS. Nie wyjaśniono także definitywnie sprawy prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Faktem jest, że zarejestrował on prowadzenie działalności lecz organ l instancji nie wyjaśnił czy faktycznie ją prowadził i prowadzi nadal. Kolegium zwróciło także uwagę na to, że sam fakt posiadania w maju 2002r. środków pieniężnych na zakup samochodu w kwocie 20.000 zł nie świadczy o tym, że w listopadzie 2003r. sytuacja wnioskodawcy nie mogła ulec pogorszeniu. W związku z tym nie może uznać za udowodnione, że między dochodem udokumentowanym a rzeczywistym wystąpiły rażące dysproporcje.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z.M. podał, iż zaskoczyła go decyzja organu odwoławczego, który już dwukrotnie uchylał decyzje organu l instancji. Podkreślił, że wszystkie kwestie sporne wyjaśnił w pismach z dnia 11.05.2007r. i 5.09.2007r. kierowanych do Kolegium. Wskazał, że organ pomocy społecznej "wypisuje same bzdury i pomówienia", jakoby skarżący prowadził działalność gospodarczą dotyczącą przewozu mleka do punktu skupu w J. Skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, prowadził ją od 5.04.1992r. do 31.12.1993r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniająco-dowodowego. Między innymi nie wskazał w uzasadnieniu decyzji składników majątkowych wnioskodawcy, które pozwalałyby na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Nie wyjaśniono definitywnie również sprawy prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego.
Na rozprawie skarżący wskazał, że organy administracji nie przeprowadziły właściwego postępowania dowodowego przez swoje zaniedbanie. Podał, że wszystkie dokumenty potrzebne do wyjaśnienia sprawy znajdują się w Urzędzie Gminy odnośnie wyrejestrowania działalności gospodarczej oraz w Rolniczej Spółdzielni Mleczarskiej - odnośnie okresu pracy skarżącego w tej Spółdzielni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy oznacza, że obowiązkiem organu odwoławczego jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Jeżeli jednak jest to niemożliwe, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, organ odwoławczy ma tylko kompetencje kasacyjne, może tylko uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.
W niniejszej sprawie trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż odmowa przez organ l instancji przyznania skarżącemu zasiłku stałego oparta była o dwie przesłanki. Pierwszą była odmowa skarżącego podania informacji do przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz nie złożenie oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Drugą przesłanką odmowy przyznania zasiłku stałego była ocena, że sytuacja materialna skarżącego pozwala przezwyciężyć trudną sytuację życiową przy wykorzystaniu własnych zasobów finansowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze analizując kwestię odmowy skarżącego podania niezbędnych danych do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zasadnie wskazało, że protokół wywiadu nie zawiera okresu, którego dotyczyły pytania. Tylko bowiem pytania o stan majątkowy i dochody skarżącego dotyczące miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku są pytaniami istotnymi do rozpoznania wniosku. Jeżeli skarżący odmówi odpowiedzi na te pytania, istnieje podstawa do wydania decyzji odmownej - zgodnie z art. 107 ust. 4 i 5 u.p.s. Jeżeli więc organ l instancji nie wskazał precyzyjnie w wywiadzie środowiskowym, że pytania o dochody i stan majątkowy dotyczą okresu bezpośrednio poprzedzającego złożenie wniosku, to zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że nie ma jednoznacznego dowodu, iż skarżący odmówił udzielenia informacji w wywiadzie. Wywiad ten należy więc powtórzyć.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, że organ pomocy społecznej nie wskazał składników majątku skarżącego, które pozwalałyby przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Oprócz powyższych niezbędnych ustaleń organ odwoławczy zobowiązał organ l instancji do ustalenia w KRUS-e wysokości rent rolniczych oraz kwestię podnoszoną w skardze, dotyczącą prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej.
Mając na uwadze zakres zaleceń organu odwoławczego oraz wskazane w uzasadnieniu skargi uchybienia w ustaleniach organu l instancji, należało dojść do wniosku, że istniały przesłanki przewidywane w art. 138 § 2 k.p.a, uzasadniające uchylenie decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie bowiem, czy skarżący spełniał przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku stałego wymaga przeprowadzenia przez organ l instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Uwzględnienie zaś wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozwoli organowi l instancji, bez zbędnej zwłoki, rozstrzygnąć sprawę.
Skoro zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 2 k.p.a, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).