II SA/Gl 999/18

II SA/Gl 999/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Andrzej Matan /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1635/21 - Wyrok NSA z 2022-12-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę
Uzasadnienie
Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pt. "Rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę [...] na działkach 1, 2 i 3, k.m. 3, obręb 0006 P., położonej w P. przy ulicy [...]". Wnioskodawcą był P. W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A." P. W. (dalej: inwestor).
W uzasadnieniu decyzji Wójt wyjaśnił, iż planowana rozbudowa funkcjonującego zakładu związana jest ze znacznym zwiększeniem jego mocy produkcyjnej. W wyniku rozbudowy wielkość produkcji podłoża pod uprawę [...] wzrośnie do 60 000 Mg/rok (aktualnie wynosi 45 000 Mg/rok), a tym samym zwiększeniu ulegnie ilość używanych do w/w produkcji surowców, w tym pomiotu kurzego, co przekłada się na znaczne zwiększenie uciążliwości dla środowiska i mieszkańców.
Procesy technologiczne prowadzone w wytwórni (na obecnym etapie jej działalności oraz po jej rozbudowie), jak i wykorzystywane do produkcji podłoża pod uprawę [...] materiały są niezaprzeczalnie źródłem emisji i uciążliwości dla środowiska, tj. są i będą źródłem: ścieków, odpadów, emisji hałasu, a przede wszystkim ten rodzaj działalności jest źródłem emisji pyłów i gazów do powietrza, w tym źródłem emisji amoniaku, jak i złowonnych gazów (odorów).
Wójt podkreśla, że emisje zanieczyszczeń w okresie prowadzenia prac budowlanych, modernizacyjnych oraz adaptacyjnych i uciążliwości z tym etapem ustaną wraz z zakończeniem prac budowlanych Jednakże wszelkie przekształcenie powierzchni ziemi, związane z fazą realizacji przedsięwzięcia będą miały charakter trwały i nieodwracalny. Natomiast faza eksploatacji analizowanego zakładu (zarówno na obecnym etapie jego działalności, jak i po jego rozbudowie) ma już charakter oddziaływań bezpośrednich, stałych i długotrwałych, dotyczy to emisji pyłów i gazów (w tym emisji amoniaku, jak i złowonnych gazów - odorów) oraz emisji hałasu. Ponadto, podczas eksploatacji wytwarzane są i będą odpady oraz ścieki, które stanowią oddziaływania o charakterze pośrednim.
Obecny sposób technologiczny produkcji podłoża pod uprawę [...] prowadzony przez Inwestora, na terenie ww. działek jest źródłem niekontrolowanej emisji niezorganizowanej amoniaku, jak i związków złowonnych, co niezaprzeczalnie jest uciążliwe i silnie wyczuwalne w znacznych odległościach od istniejącego w/w zakładu. Znajduje to odzwierciedlenie w m.in. w skargach i protestach mieszkańców P., jak i pobliskich miejscowości. Emitowane substancje złowonne w wyniku prowadzonego procesu technologicznego w analizowanym zakładzie, negatywnie oddziałują na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne mieszkańców.
Amoniak jest gazem toksycznym zarówno dla zwierząt, jak i ludzi, ponadto negatywnie oddziałuje na środowisko naturalne nie tylko w bezpośrednim otoczeniu budynków, ale również na obszarach leśnych i użytkach zielonych. Może to się objawiać chociażby w formie zmian fizjologicznych roślin (przyspieszenie lub opóźnienie faz fenologicznych, zniekształcenie tkanek, odbarwienia - redukcja chloroplastów, matowienie powierzchni liści, plamki na powierzchni liści, niszczenie tkanek).
Dotychczasowa działalność przedsiębiorcy na analizowanym terenie była i jest przyczyną licznych protestów społecznych z uwagi na występujący, wyczuwalny silny odór w miejscach zamieszkania okolicznej ludności. Wskazuje na prace naukowe, według których niektóre substancje zapachowe (przede wszystkim te o właściwościach drażniących) mogą powodować dolegliwości chorobowe wśród osób narażonych na ich oddziaływanie. Dochodzi do stymulacji nerwu trójdzielnego, czego wynikiem jest podrażnienie błon śluzowych nosa (katar), gardła (ból lub drapanie w gardle), oczu (łzawienie) oraz inicjacja reakcji obronnych organizmu ze strony dróg oddechowych człowieka (kaszel, duszności, płytkie oddechy). Wśród zaburzeń zdrowotnych zgłaszanych przez respondentów mieszkających na terenach sąsiadujących z emiterami odorów, wymieniane są zarówno objawy drażliwości zapachowej, jak i psychosomatyczne - (Materiały z XII Międzynarodowej Konferencji Naukowej PTMS: "Człowiek - Zdrowie - Środowisko", Warszawa, 11-12 września 2014r.)". Z kolei wdychanie amoniaku w określonych stężeniach może powodować podrażnienie gardła, nosa i górnych dróg oddechowych. Nadto nie sposób pominąć zachowania się amoniaku w atmosferze, gdzie na reakcje amoniaku wpływ mają m.in. promieniowanie słoneczne, wysoka temperatura i wilgotność. Występowanie powyższych objawów wśród mieszkańców P., jak i okolicznych miejscowości potwierdzają uwagi/protesty kierowane do organu, a także pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z [...] r. (sygn.: [...]). Z informacji zawartych w w/w piśmie PPIS wynikaj że w jednej z przychodni wśród pacjentów zamieszkałych w pobliżu wytwórni podłoża pod uprawę [...] występują m.in. "częste infekcje górnych dróg oddechowych", "zaostrzenie alergii wziewnej szczególnie u dzieci", "zapalenie spojówek", "zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty)", "ze względu na duże stężenie amoniaku, występują objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (bóle i zawroty głowy)", "dzieci mieszkające blisko mają zaburzenia koncentracji co wpływa na naukę".
Zgodnie z założeniami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, projektowana rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę [...] z założenia ma przyczynić się do eliminacji uciążliwych emisji odorów do powietrza atmosferycznego. Ma to zapewnić hermetyzacja procesów rozładunku obornika kurzego, magazynowania i przygotowania mieszanki do procesu kompostowania, jak i samego procesu kompostowania w tunelach. Powietrze z tych procesów ma być oczyszczane w płuczce kwasowej oraz filtrze biologicznym (dotychczas oczyszczane jest powietrze z tuneli kompostowych w płuczce wodnej i filtrze biologicznym). Proces pasteryzacji i inkubacji nie zostanie zhermetyzowany. Po realizacji przedsięwzięcia jedynymi operacjami związanymi z emisją niezorganizowaną (w tym odorów, a także amoniaku) będą przerzuty mieszanki kompostowej pomiędzy tunelami ciągu kompostowania. Jak piszą autorzy raportu, oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko cyt.: "Przy odpowiedniej organizacji pracy uciążliwość związana z przerzutem mieszanki pomiędzy tunelami nie będzie powodować odczuwalnej uciążliwości zapachowej poza terenem zakładu", jednak w raporcie oddziaływania na środowisko nie opisano "odpowiedniej organizacji pracy", która zapewniłaby powyższe stanowisko. Nie określono również wielkości tej uciążliwości. Nie przedstawiono żadnego harmonogramu i sposobu prowadzenia prac na poszczególnych etapach prowadzonego procesu technologicznego produkcji podłoża pod uprawę [...] (tj. nie przytoczono żadnych zasad reżimu, jaki winien być stosowany na poszczególnych etapach produkcji, by zapewnić eliminację uciążliwości zapachowej poza terenem zakładu).
Rozwiązania związane z hermetyzacją wymienionych procesów technologicznych i zamontowaniem płuczki kwasowej oraz nowego biofiltra biologicznego organ ocenia pozytywnie. Jak zauważa, mimo to istnieje niepewność i obawa, czy te zaplanowane rozwiązania, przy zwiększonej produkcji, spowodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych do powietrza atmosferycznego w sposób taki, jak zapewniają autorzy raportu tj. by analizowany zakład nie powodował uciążliwości zapachowych poza terenem zakładu. Autorzy raportu założyli redukcję stężenia amoniaku za płuczką kwasową do 4 mg/m3, zaś następną redukcję w filtrze biologicznym o około 95%. Natomiast emisje substancji odoroczynnych określili jako nie mającą wpływu na otoczenie.
Z raportu oddziaływania, zdaniem Wójta, nie wynika na jakiej podstawie jego autorzy dobrali wielkość płuczki kwasowej i filtra biologicznego, wychodząc z założenia, że płuczka kwasowa zredukuje stężenie amoniaku do 4 mg/m3 przed filtrem biologicznym. Dobierając wydajność płuczki należy wziąć pod uwagę emisje amoniaku ze wszystkich procesów i określić stężenie amoniaku w powietrzu przechodzącym przez płuczkę. To samo dotyczy doboru filtra biologicznego i jego zabezpieczenia przed niekontrolowanym przebiciem się niepożądanych emisji gazów. Powyższe dotyczy również emisji odorów.
Źle dobrana płuczka i filtr biologiczny powodować mogą uciążliwości dla najbliższych terenów zabudowy mieszkaniowej. Dowodem źle dobranych urządzeń oczyszczających są aktualnie pracująca płuczka wodna i filtr biologiczny, które z założenia miały wychwytywać uciążliwe emisje amoniaku i substancji złowonnych. Dodatkowe uciążliwości dla tych terenów wiążą się również z emisjami pochodzącymi z procesu przerzucania mieszanki pomiędzy tunelami kompostowymi, który to proces nie jest i nie będzie zhermetyzowany.
Dodając do tego emisje z procesów pasteryzacji będziemy mieli do czynienia ze stanem niepewności związanym ze zwiększoną produkcją podłoża pod uprawę [...]. Ta niepewność wynika z wpływu przedsięwzięcia na możliwość pogorszenia stanu środowiska, a przede wszystkim na możliwość zagrożenie zdrowia ludzi
Osiąganie celów ochrony środowiska wiąże się m.in. z przezornością, co oznacza, że przy trudnym do dokładnego określenia wpływie przedsięwzięcia na stan środowiska oraz zdrowia ludzi należy zachować szczególną ostrożność. Ryzyko i niepewność w zakresie emisji odorów pochodzących z planowanego przedsięwzięcia powoduje, że nie można wydać pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Gdyby wnioskujący chciał realizować przedsięwzięcie w podanym zakresie bez zwiększenia produkcji, a głównym celem byłoby zmniejszenie uciążliwości zapachowej to należałoby pozytywnie rozpatrzeć wniosek, przy założeniu, że dokonana zostanie analiza wpływu obecnej wytwórni podłoża do uprawy [...] na stan środowiska, zawierająca ocenę proponowanej technologii eliminacji uciążliwości odorowych. Analiza powinna opierać się na wynikach przeprowadzonych badań, a nie na założonych danych przyjętych do obliczeń. W raporcie oddziaływania brak takiej analizy i to powoduje, że realizacja przedsięwzięcia powoduje niepewność i ryzyko. Pogorszenie stanu środowiska oraz zagrożenie zdrowia ludzi nie są jedynymi skutkami uciążliwych emisji odorów, ale również wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wzmacniają brak przyzwolenia dla uciążliwych emisji, w tym odorów, gdyż mogą skutkować naruszeniem prawa osoby do jej mieszkania, jeżeli uniemożliwia jej korzystania z wygód mieszkania.
Zdaniem Wójta, także informacja dotycząca wariantowania planowanej inwestycji jest niewystarczająca. Autorzy raportu analizowali jedynie dwa warianty:
1. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia w którym nie zostanie podjęta realizacja przedsięwzięcia i zachowany zostanie istniejący stan w zakresie uciążliwości powodowanych działalnością zakładu tj. uciążliwości związanych bezpośrednio z technologią przetwarzania surowców w podłoże pod uprawę [...] i dotyczących emisji substancji zapachowych powodujących w sąsiedztwie zakładu obniżenie jakości zapachowej powietrza.
2. Wariant polegający na realizacji przedsięwzięcia tj. rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę [...] polegającą na zwiększeniu jej wydajności produkcyjnej z uwzględnieniem w/w rozwiązań związanych z hermetyzacją w/w procesów technologicznychi zamontowaniem płuczki kwasowej oraz nowego biofiltra biologicznego. Wariant ten został jednocześnie wskazany przez autorów raportu / inwestora jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska. A na obronę powyższego stwierdzenia napisano cyt.: "Brak realizacji przedsięwzięcia w powyższym zakresie będzie skutkował nadal występującymi okresami uciążliwości zapachowej, które w obecnym stanie prawnym nie podlegają żadnym ścisłym normom prawnym."
Biorąc powyższe pod uwagę należy podkreślić, iż co prawda w polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które odnosiłby się do zapachów, jednakże niewątpliwym jest, iż natężenie zapachu może wpływać na środowisko, obniżając jego stan pierwotny i jakość. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Z przestrzegania tej zasady nie zwalnia ani dotrzymywanie standardów emisyjnych, ani dotrzymywanie standardów jakości środowiska, czy brak w stosunku do jakiejś instalacji czy urządzenia jakichkolwiek standardów. Bez wątpienia wytwórnia podłoża pod uprawę [...] jest działalnością obarczoną ewidentnymi uciążliwościami dla otoczenia związanymi w szczególności z obniżeniem jakości zapachowej powietrza (tj. z wstępującym odorem).
Przy istniejącej sytuacji występujących konfliktów społecznych związanych z uciążliwościami będącymi wynikiem prowadzonej już działalność produkcyjnej zakładu poza jego granicami, opis analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz uzasadnienie wyboru warianty wskazanego do realizacji jest zbyt ogólnikowe.
Opis i określenie przewidywanego oddziaływania dla wariantu zerowego (tj. polegającego na niepodejmowaniu jakichkolwiek działań inwestycyjnych) powinno stanowić jedynie tło porównawcze, względem którego ocenia się możliwość i warunki zgody na realizację wariantu inwestycyjnego. W związku z powyższym winno się przeanalizować dodatkowy wariant np. lokalizacyjny bądź technologiczny. Biorąc pod uwagę fakt, iż założone rozwiązania techniczne/technologiczne nie gwarantują 100% redukcji uciążliwości zapachowych, a jedynie jej "obniżenie" wg organu istnieje realna obawa, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia może nadal powodować negatywne oddziaływanie na poszczególne komponenty środowiska, jak również na ludzi.
W opinii organu informacja dotycząca wariantowania planowanej inwestycji jest niewystarczająca i nie daje organowi prowadzącemu postępowanie właściwych informacji na podstawie których organ mógłby orzec, że wariant polegający na realizacji planowanego przedsięwzięcia (tj. rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę [...] polegającą na zwiększeniu jej wydajności produkcyjnej) jest faktycznie i niezaprzeczalnie wariantem najkorzystniejszy dla środowiska.
Teren inwestycji od północy, północnego wschodu i wschodu graniczy z rezerwatem przyrody "[...]", który został włączony do europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...] w [...]. Jednocześnie działka na której zaplanowano rozbudowę zakładu położona jest w obrębie otuliny Parku [...]". Przedmiotowy teren zlokalizowany jest również w zasięgu korytarzy ekologicznych: węzłowego o nazwie [...] wyznaczonego z uwagi na ochronę ssaków kopytnych i drapieżnych oraz regionalnego ornitologicznego o nazwie [...]. W bezpośrednim sąsiedztwie występuje siedlisko Natura 2000 o kodzie [...].
Ponadto raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie zawiera wszystkich działań i sposobu prowadzenia prac, które mają na celu ochronę otuliny Parku [...]" oraz ich harmonogramu, co również rodzi obawy czy realizacja planowanego przedsięwzięcia w zakresie zaplanowanym przez wnioskodawcę nie spowoduje negatywnego oddziaływania na w/w element środowiska (tj. czy nie spowoduje uszczuplenia/ kompresji zasobów istniejącego parku krajobrazowego).
Stosownie do dyspozycji określonej w art. 80 ust. 2 ustawy "ooś" wynika, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Teren, na którym realizowane będzie planowane przedsięwzięcie objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości P. - (Uchwała Rady Gminy w C. Nr [...] z dnia [...] r.). Zgodnie z § 9 pkt 5 ppkt 2 w/w planu, w granicach obszaru objętego planem nakazuje się, aby lokalizowana była zabudowa usługowa, wytwórcza lub produkcyjna, a realizowana na tych terenach działalność nie stwarzała uciążliwości, w szczególności w postaci "drażniących woni".
W związku z prowadzoną działalnością przedmiotowego zakładu emitowany jest do powietrza amoniak, który jest substancją drażniącą. Na podstawie posiadanych materiałów organ uznał, że zakład wytwórni podłoża pod uprawę [...] na terenie działek położonych w obrębie P. (ul. [...]) stanowi znaczące źródło emisji odorów, w tym bezsprzecznie emisji amoniaku (substancja m.in. drażniąca woń). Biorąc pod uwagę wpływające do organu skargi i protesty ustalono, iż na uciążliwość zapachową z w/w zakładu skarżą się nie tylko mieszkańcy P., ale również mieszkańcy okolicznych miejscowości. Występujące uciążliwości z prowadzonych na terenie analizowanego zakładu procesów technologicznych wpływają na obniżenie jakości zapachowej powietrza, a co za tym idzie powodują pogorszenie zdrowia i jakości życia ludzi zamieszkałych w obszarze jego oddziaływania - (pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z [...] r. o sygn.: [...]).
Substancje zapachowe mają wpływ na sferę fizyczną i psychiczną człowieka, powodując uciążliwości w życiu codziennym, jak również są czynnikiem powodującym ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości okolicznych mieszkańców, jak i korzystaniu z tych nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem.
W świetle powyższego przy planowaniu budowy nowego przedsięwzięcia byłoby one niezgodne z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże wnioskodawca złożył wniosek na realizację przedsięwzięcia polegające na rozbudowie i modernizacji już istniejącego przedsięwzięcia. Z założenia tego przedsięwzięcia wynikało, iż w pierwszej kolejności ma nastąpić rozbudowa , o dodatkowe 18 tuneli pasteryzacyjno - inkubacyjnych, a następnie uporządkowanie procesu produkcyjnego poprzez zadaszenie istniejącego biofiltra słomy, budowę hali przygotowania mieszanki kompostowej, eliminację obecnego składowania pomiotu kurzego.
W związku z powyższym w wyniku analizy dowodów organ nie przychylił się do stanowiska organów opiniujących. Istniejący zakład powoduje niezaprzeczalnie "duże" konflikty społeczne, ogranicza prawo mieszkańców do korzystania z ich nieruchomości - (skargi na działalność zakładu napływają od lat tj. od momentu rozpoczęcia jego eksploatacji). Zgodnie z art. 141 ustawy Prawo ochrony środowiska eksploatacja instalacji nie może powodować przekroczenia standardów emisyjnych oraz jej oddziaływanie nie powinno powodować pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Kto zaś podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze oraz kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest zobowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska). Inwestor jako podmiot korzystający ze środowiska jest zobowiązany do przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przepisów sektorowych (szczegółowych). Powyższe potwierdza wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2017r. (sygn.: IV SA/Wa 2181/16). Wnioskodawca dotychczas nie wykazał woli rozwiązania problemu i załagodzenia istniejących konfliktów społecznych związywanych z działalnością wytwórni podłoża pod [...] tj. nie podjął działań mających na celu poprawę jakości powietrza w otoczeniu zakładu, a tym samym mających na celu poprawienie jakości życia mieszkańców np. poprzez podjęcie działań technicznych/technologicznych, organizacyjnych polegających na hermetyzacji istniejącego ciągu technologicznego mającego na celu zmniejszenie do minimum uciążliwości zapachowych z terenu działającego już zakładu bez zwiększenia produkcji. Tym bardziej, że w raporcie autorzy piszą, że "niepodejmowanie przedsięwzięcia jest wariantem niekorzystnym dla środowiska".
Gdyby wnioskujący chciał realizować przedsięwzięcie w podanym zakresie tj. w zakresie hermetyzacji istniejącego ciągu technologicznego bez zwiększenia produkcji, a głównym celem byłoby zmniejszenie uciążliwości zapachowej to należałoby pozytywnie rozpatrzeć wniosek, przy założeniu jak wyżej, że dokonana zostanie analiza wpływu obecnej wytwórni podłoża do uprawy [...] na stan środowiska, zawierająca ocenę proponowanej technologii eliminacji uciążliwości odorowych.
Hermetyzacja w istniejącym stanie dałaby rzeczywisty (bardziej realny) obraz oddziaływania zakładu na poszczególne komponenty środowiska, jak również na zdrowie ludzi po jego ewentualnej rozbudowie. Pozwoliłaby na stwierdzenie skuteczności zastosowanych rozwiązań organizacyjnych, technicznych, technologicznych (skuteczność dobranych urządzeń), a tym samym pozwoliłaby na zmniejszanie obaw przed rozbudową istniejącego zakładu.
W ocenie organu, nie można analizować wpływu produkcji odbywającej się w analizowanym zakładzie tylko pod kątem wielkości emisji zorganizowanej amoniaku do powietrza. Znaczny wpływ na stan środowiska w otoczeniu zakładu mają również liczne źródła emisji niezorganizowanej - tak amoniaku, jak i związków złowonnych, które powstały w wyniku zmiany prowadzenia procesu technologicznego oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów na terenie zakładu. W świetle orzecznictwa sądowego - ochrona powietrza nie ogranicza się wyłącznie do nieprzekraczania dopuszczalnych wartości, ale obejmuje wszelkie działania, które mają na celu doprowadzenie do właściwego stanu. Nie ulega wątpliwości, że działalność powodująca uciążliwość zapachową negatywnie oddziałuje na środowisko. Oświadczenia autorów raportu posługujących się literaturowymi, szacunkowymi danymi i zapewnieniami producentów urządzeń nie dają gwarancji skuteczności hermetyzacji, a tym samym poprawy jakości życia mieszkańców gminy. W raporcie autorzy nie analizują zasięgu oddziaływania uciążliwości zapachowej po realizacji przedsięwzięcia oraz stwierdzają, że jest trudna do oszacowania w związku z występowaniem emisji zorganizowanej i niezorganizowanej. Stwierdzają, że w przypadku każdego procesu należałoby dokonać kosztownego badania olfaktometrycznego indywidualnie oceniając uciążliwość zapachową poszczególnych procesów i operacji technologicznych. Autorzy raportu, także nie odnoszą się do monitorowania skuteczności zastosowanych urządzeń ochrony powietrza, a tym samym oddziaływania na środowisko rozumiane jako ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności wodę, powietrze. Należy mieć na uwadze, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest dokumentem, który zabezpiecza środowisko i mieszkańców przed ewentualnym negatywnym oddziaływaniem inwestycji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest gwarantem bezpieczeństwa dla okolicznych mieszkańców i środowiska jako całości. Prowadzona działalność jest bezsprzecznie źródłem emisji zorganizowanej i niezorganizowanej m.in. do powietrza, które są skutkiem eksploatacji instalacji (istniejącej i planowanej). Podstawowym celem przepisów, na podstawie których prowadzona jest eksploatacja instalacji, jest zapobieganie przekształceniu "emisji" w "zanieczyszczenie". Oznacza to, że sama możliwość powodowania zanieczyszczenia wskutek eksploatacji przedmiotowej instalacji, powinna powodować podjęcie działań zmierzających do ograniczania zakresu i skutków emisji oraz takiego jej kształtowania na przyszłość w celu zapobieżenia powstaniu zanieczyszczenia. Zanieczyszczenie zgodnie z art. 3 pkt 49 ustawy Prawo ochrony środowiska, jest emisją kwalifikowaną z powodu możliwości spowodowania wskazanych w ustawie skutków. Przez zanieczyszczenie - rozumie się emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska. Natomiast zgodnie z art. 6 ust 2 ustawy Prawo ochrony środowiska każdy kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. W związku z powyższym brak norm prawnych w zakresie oddziaływań odorowych powodowanych przez eksploatację instalacji nie może usprawiedliwiać braku stosowania instrumentów prawnych wynikających z zasad: prewencji i przezorności. Punktem wyjścia wszystkich działań podejmowanych w celu przeciwdziałania powodowania pogorszenia stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrożenia życia lub zdrowia ludzi powinny być zasady: prewencji i przezorności. Zasady te przewidują bowiem obowiązek podejmowania pewnych czynności dla zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko, zanim jeszcze ono powstanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej Kolegium) po rozpoznaniu odwołania inwestora decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało tę decyzję w mocy.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tej decyzji, podstawę odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji inwestycji stanowi brak zgodności z ustaleniami planu miejscowego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów w miejscowości P. w gminie C. uchwalony uchwałą Rady Gminy w C. nr [...] z dnia [...] r. (Dz.Urzęd.Wojew.Śląskiego z 2009 r., nr 212, poz. 3960) w § 9 pkt 5 zamieszczonym w Rozdziale 3 "Przepisy obowiązujące w granicach obszaru objętego planem" jednoznacznie określono, iż:" Nakazuje się, aby na terenach wyznaczonych liniami rozgraniczającymi lokalizowana była zabudowa usługowa, wytwórcza lub produkcyjna, zgodnie z przeznaczeniem podstawowym lub dopuszczalnym oraz na zasadach określonych ustaleniami planu, a realizowana na tych terenach działalność nie stwarzała uciążliwości, w szczególności w postaci:
1) przekraczania standardów jakości środowiska określonych w przepisach dotyczących ochrony środowiska,
2) przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu;
3) wykorzystania surowców lub materiałów niebezpiecznych w szczególności toksycznych i łatwopalnych, mogących stanowić zagrożenie.
Określenie w planie miejscowym zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego jest obowiązkiem organu opracowującego ten akt prawa miejscowego, co wynika z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1073 z póżn.zm.) Natomiast z art. 14 ust 8 wymienionej ustawy wynika, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że na terenie działania organu, który go ustanowił ma charakter prawa powszechnie obowiązującego i powoduje, że organy gmin oraz organy administracji publicznej związane są ustaleniami zawartymi w planie, który został prawidłowo opublikowany i wszedł w życie. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku sygn. akt II SA/Bd 654/12 z dnia 17 października 2012r.: "Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego, co oznacza, że ma moc wiążącą, tak jak każdy inny akt normatywny i musi być respektowany bez względu na to, czyjego rozwiązania budzą kontrowersje, dopóki nie zostanie uchylony lub zmieniony.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż procesy technologiczne prowadzone w wytwórni już na obecnym etapie jej działalności są źródłem emisji i uciążliwości dla środowiska, a przede wszystkim są źródłem emisji pyłów i gazów, w tym amoniaku i złowonnych gazów (odorów). Na poparcie swoich twierdzeń organ I instancji powołał się na prace naukowe ( str. 11 uzasadnienia decyzji), wystąpienia mieszkańców miejscowości P. jak i okolicznych miejscowości oraz pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. nr [...] z dnia [...]r.
W polskim systemie prawnym nie obowiązują normy prawne, które służyłyby ograniczeniu uciążliwości zapachowej. Dlatego też kierując się zasadą przezorności stanowiącą zasadę prawa unijnego (art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska należy wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków traktować tak, jak pewność ich wystąpienia. Inaczej mówiąc, jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że negatywne oddziaływanie na środowisko jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Wątpliwości co do ryzyka wystąpienia takiego oddziaływania zawsze należy rozstrzygać na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji.
W skardze z [...] r. inwestor (dalej: inwestor, skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, podnosi szereg zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, dotyczy art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z § 9 ust. 5 pkt 2 Uchwały nr [...] Rady Gminy C. z dnia [...] r. Polega na błędnej wykładni miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa inwestycja jest sprzeczna z planem miejscowym, jako że działalność prowadzona w tejże lokalizacji nie może stwarzać uciążliwości, w szczególności w postaci przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu, podczas gdy brak jest norm odorowych, które zakład skarżącego mógłby przekroczyć.
Z kolei naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący odnosi do art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. Polega ono na przekroczeniu granic swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez uznanie, że zachodzi sprzeczność lokalizacji z planem miejscowym, a także, że występują okoliczności sprzeciwiające się wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem organ:
1/ oparł rozstrzygnięcie co do istotnych okoliczności dla sprawy o materiał dowodowy, który wykazuje nieprawdziwe i nieudowodnione okoliczności rzekomego szkodzenia przez zakład Skarżącego zdrowiu mieszkańców - pismo Państwowego Inspektora Sanitarnego w L. nr [...] z dnia [...] r.
2/ oparł rozstrzygnięcie co do istotnych okoliczności dla sprawy o materiał dowodowy, który nie może stanowić materiału dowodowego w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy innego postępowania. Chodzi o opinię do raportu oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie wytwórni do produkcji podłoża pod uprawę [...] zlokalizowanej w miejscowości P. ul. [...], gmina C., autorstwa prof. nzw. dr. hab. inż. Adama Raka, sporządzoną w lutym 2014 r.
3/ nie uznał za istotne dla rozstrzygnięcia co do istotnych okoliczności dla sprawy pozytywnego uzgodnienia warunków o środowiskowych uwarunkowaniach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. oraz pozytywnej opinii sanitarnej Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarny w L. wydanych na podstawie przedstawionego przez Skarżącego Raportu o środowiskowych uwarunkowaniach.
4/ nie uznał za istotne dla rozstrzygnięcia co do istotnych okoliczności raportu pod nazwą "Analiza potencjalnych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem pn. "rozbudowa wytwórni pod uprawę [...] na działkach 1, 2, 3 K.M. 3 Obręb P. położonej w P. przy ul. [...]" wykonany przez firmę "B." S.A., który został opracowany w wyniku zobowiązania Skarżącego przez Wójta w postanowieniu z dnia [...] r. - który jednoznacznie wykazał, że konflikt społeczny wynika z tego, że mieszkańcy nie mają świadomości, że rozbudowa zakładu Skarżącego wiąże się przede wszystkim z wprowadzeniem takich zmian technologicznych, które mają na celu zmniejszenie nieprzyjemnych woni.
5/ nie uznał za istotne dla rozstrzygnięcia co do istotnych okoliczności najważniejszego dowodu w niniejszym postępowaniu - Raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie hal przygotowania mieszanki kompostowej, magazynu pomiotu kurzego, instalacji płuczki kwasowej z filtrem biologicznym do usuwania substancji zapachowych i amoniaku, zbiorników ścieków technologicznych i wód opadowych, rozbudowie P., Gmina C., powiat [...]. K., grudzień 2016, opracowany przez "C" Sp. 1 z o.o. ui [...], który dowodzi jednoznacznie, iż planowane przedsięwzięcie ograniczy uciążliwość zapachową w stopniu nieodczuwalnym na sąsiadujących terenach zabudowy mieszkalnej.
Gdyby jednak uznać, że zgromadzony materiał dowody jest niewystarczający do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem Organy mają nadal wątpliwości co do istotnych okoliczności przedstawionych przez Skarżącego w Raporcie, należy uznać, że doszło tym samym rażącego naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., gdyż Organ I instancji przez bez mała 3 lata nie potrafił prawidłowo przeprowadzić postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do Skarżącego o wyjaśnienie istotnych dla sprawy kwestii.
W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł także o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z kilku (8) dokumentów, na okoliczność, iż zakład Skarżącego spełnia obowiązujące normy środowiskowe.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik inwestora podnosi, iż kwestionowana decyzja Kolegium zawiera błędne rozstrzygnięcie podjęte w oparciu o przesłankę jakoby planowane przedsięwzięcie było niezgodne z § 9 ust. 5 pkt 2 planu miejscowego. Postanowienie planu, w jego ocenie, jest wyraźne i dotyczy jedynie sytuacji, w której następuje "przekroczenie obowiązujących norm drażniących woni". Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia normy planu, jakiej dopuścił się organ I instancji. Podejmując postanowienie o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oddziaływania na środowisko nie stwierdził takiej sprzeczności uznając, że są podstawy do kontynuowania postępowania. Takich wątpliwości nie miał również RDOŚ uzgadniając realizację przedsięwzięcia, jak i PPIS wydający w tej sprawie opinię.
Skarżący kwestionuje oparcie stanowiska organu, w kwestii emisji pyłów i gazów, w tym amoniaku, na pracach naukowych powołanych w uzasadnieniu decyzji, wystąpieniach mieszkańców miejscowości P. oraz okolicznych miejscowości, a także pisma PPIS z [...] r.
Jeśli chodzi o prace naukowe to nie podziela poglądu, iż odnoszą się one do przedmiotowego przedsięwzięcia. Co do protestów mieszkańców, to sporządzona analiza potencjalnych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem wykazuje, że mieszkańcy nie mają o nim wiedzy, w szczególności o zmniejszeniu uciążliwości zapachowych wydobywających się obecnie z zakładu w związku z hermetyzacją fazy pierwszej produkcji. Z kolei pismo PPIS zostało sporządzone przed wszczęciem postępowania w sprawie, a ponadto w żaden sposób nie wykazuje, że ewentualne infekcje dróg oddechowych mają związek z funkcjonowaniem zakładu. Jest to wyłącznie subiektywna ocena jednej z przychodni lekarskich, do których zwrócono się o informacje. Brak jest dowodów i badań uzasadniających ten pogląd . Skarżący, działając na polecenie PIS wykonał badania, które tego nie potwierdzają, na dowód czego przedstawia protokoły kontroli przeprowadzonej rzez ten organ. W szczególności wykazały one brak przekroczeń stężenia amoniaku na stanowisku pracy. Ponadto organ Inspekcji Sanitarnej wydał pozytywną opinię odnośnie przedsięwzięcia, co dowodzi tego, że organy nieprawidłowo oceniły ten dowód.
Skarżący, jak podkreśla, oczywiście zna problem związany ze zgłaszanymi przez mieszkańców skargami co do odczuwania nieprzyjemnego zapachu. Eliminacja tego zjawiska stała się zatem dla niego priorytetem, bo nie chce być przyczyną lokalnego konfliktu. Dlatego podjął decyzję o rozbudowie zakładu w taki sposób, aby niniejsze uciążliwości zminimalizować. Nie jest prawdą, natomiast, że wyczuwany czasami nieprzyjemny zapach może być szkodliwy dla zdrowia. W pierwszej kolejności byłoby zagrożone zdrowie Skarżącego oraz jego pracowników, do czego Skarżący nie dopuściłby, ani nawet w świetle obowiązujących przepisów nie mógłby dopuścić, gdyż jest zobowiązany do przestrzegania przepisów BHP i z tego choćby tytułu do przeprowadzenia badań na stanowisku pracy.
Dodatkowo Skarżący podnosi, że dba o wysoki poziom zachowywania norm zarówno w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, jak i ochrony środowiska, dlatego od marca 2015 r. posiada i aktualizuje Certyfikat Systemu Ochrony Środowiska ISO 14001:2015 i Certyfikat Systemu Zarządzania bezpieczeństwem i Higiena Pracy BS OHSAS 180001:2007. Ostatnia aktualizacja została przeprowadzona w marcu 2018 r. Został także przeprowadzony szczegółowy audyt w roku 2017 r. celem ponownego nadania przedmiotowych certyfikatów. Europejska akredytowana jednostka certyfikująca potwierdziła działanie Skarżącego zgodne z obowiązującymi normami środowiskowymi i z zakresu BHP bez zarzutu.
Zależy mu, jak podkreśla, na realizacji przedsięwzięcia, które ma doprowadzić do niwelacji zapachów wokół zakładu. W związku z tym przedstawił Raport oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Powołuje cele inwestycji zawarte w Raporcie oraz planowane działania zmierzające do ograniczenia emisji zapachów.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji.
Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przyspieszenie rozprawy motywując to koniecznością zwrotu dotacji uzyskanej na przedmiotowe przedsięwzięcie, wraz z odsetkami oraz spłatą kredytu inwestycyjnego zaciągniętego na inwestycję, która do tej pory nie powstała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona zgodna z przepisami prawa.
Istota zarzutów podnoszonych w skardze sprowadza się do tego, że wbrew stanowisku przyjętemu przez organ I instancji, a w ślad za nim i przez organ II instancji, nie zachodziły podstawy do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia polegającego na "Rozbudowie wytwórni podłoża pod uprawę [...] na działkach 1, 2 i 3, k.m. 3, obręb 0006 P., położonej w P. przy ulicy [...]", bowiem inwestor - (P. W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A." P. W.) spełnił wszystkie warunki konieczne do uzyskania takiej decyzji. W szczególności, zdaniem skarżącego, został spełniony warunek wynikający z art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 208, dalej: u.u.i.ś.) w zw. z § 9 ust. 5 pkt 2 Uchwały nr [...] Rady Gminy C. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego P. w Gminie C. (Dz. Urz. Woj. Śl. Z 2009 r., nr 212, poz. 3960, dalej: MPZP). Organy orzekające w sprawie błędnie przyjęły, iż przedmiotowa inwestycja jest sprzeczna z planem miejscowym, jako że działalność prowadzona w tejże lokalizacji nie może stwarzać uciążliwości, w szczególności w postaci przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu, podczas gdy brak jest norm odorowych, które zakład skarżącego mógłby przekroczyć.
Zgodnie z art. 80 ust. 2 u.u.i.ś., właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Z kolei przepis § 9 ust. 5 MPZP stanowi: "nakazuje się, aby na terenach wyznaczonych liniami rozgraniczającymi lokalizowana była zabudowa usługowa, wytwórcza lub produkcyjna, zgodnie z przeznaczeniem podstawowym lub dopuszczalnym oraz na zasadach określonych ustaleniami planu, a realizowana na tych terenach działalność nie stwarzała uciążliwości, w szczególności w postaci:
1) przekraczania standardów jakości środowiska określonych w przepisach dotyczących ochrony środowiska,
2) przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu.
3) wykorzystywania surowców lub materiałów niebezpiecznych, w szczególności toksycznych i łatwopalnych, mogących stanowić zagrożenie."
Dokonując rekonstrukcji normy, z którą pozostaje sprzeczne przedmiotowe przedsięwzięcie, można przyjąć, że ma ona następującą treść: odnośnie terenu planowanej inwestycji plan miejscowy zakazuje realizacji takiej działalności, która stwarza uciążliwość, w szczególności w postaci przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu.
Zasadniczy zarzut sprowadza się do tego, że planowana działalność będzie stwarzała uciążliwość w postaci "drażniącej woni", a więc uciążliwość określaną jako "odorowa".
Analiza MPZP we wskazanej części wymaga sformułowania dwu zasadniczych uwag, dotyczących interpretacji zawartych tam postanowień: po pierwsze – treść § 9 ust. 5 pkt. 2 planu można odczytywać w ten sposób, że stwierdzenie uciążliwości odorowej będzie wymagało wykazania przekraczania obowiązujących w tym zakresie norm (tak przyjmuje skarżący); po wtóre – wykazanie takiej uciążliwości może nastąpić także w inny sposób, niekoniecznie poprzez odniesienie do obowiązujących norm odorowych.
W ocenie Sądu, prawidłowe odczytanie przepisu prowadzi do wniosku o poprawności wyniku dokonanego w ramach drugiej interpretacji. Działalność stwarzająca uciążliwość odorową może "w szczególności" przybrać postać przekroczenia obowiązujących norm, a zatem możliwe są także inne postacie uciążliwości. Dodatkowo trzeba zauważyć, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest norm określających wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu i metody oceny zapachowej jakości powietrza, bowiem delegacja ustawowa zawarta w art. 222 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 799, dalej; u.o.ś.), upoważniająca ministra właściwego do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, do określenia takich norm w drodze rozporządzenia, nie została do tej pory wykonana. Nie oznacza to jednak, że analiza uciążliwości z tym związanych może być przez organ pomijana zwłaszcza w sytuacji, w której plan miejscowy zawiera normę o wskazanej wyżej treści.
Pogląd, że w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w celu wydania decyzji środowiskowej należy oceniać uciążliwość odorową przedsięwzięcia także w kontekście innych postaci (form) uciążliwości niż normatywna, znajduje potwierdzenie w postanowieniach u.u.i.ś. dotyczących oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie bowiem z art. 62 ust. 1 pokt. 1 a tej ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi. W wyroku z dnia 19 marca 2019 r., II OSK 1097/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "Zapobieganie odorom w związku z funkcjonowaniem przedsięwzięcia powinno uwzględniać kompleksową ocenę oddziaływania na środowisko obejmującą wszystkie elementy planowanej inwestycji z uwzględnieniem ich wzajemnych powiązań funkcjonalnych, technicznych oraz technologicznych w szczególności na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. Procedura oceny indywidualnej dotyczy wpływu na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, mogącego być skutkiem realizacji i funkcjonowania konkretnego (traktowanego indywidualnie przedsięwzięcia). W piśmiennictwie wskazuje się, że oddziaływania odorowe mogą szkodzić ludziom (E. Jachnik, Prawne aspekty ochrony zapachowej jakości powietrza, Przegląd Prawa Rolnego 2017, nr 1, s. 154). W społecznościach narażonych na emisje odorów skutki zdrowotne ich wpływu mogą nie być od razu widoczne, ale przy długotrwałym oddziaływaniu może dochodzić do stanów chorobowych lub ułomności fizycznych bądź psychicznych. Ponadto długotrwałe narażenie na emanacje związków zapachowych może wywoływać niepożądane reakcje emocjonalne, począwszy od takich stanów, jak: niepokój, uczucie dyskomfortu, depresje, po takie objawy fizyczne, jak: podrażnienia, bóle głowy, problemy układu oddechowego, nudności, wymioty. Narażenie na oddziaływanie odorów może również prowadzić do psychicznego napięcia i wywoływać takie objawy, jak: bezsenność, brak apetytu i irracjonalne zachowanie (E. Jachnik, tamże, s. 155)."
Przedsięwzięcie, jak wyjaśniono to wyżej, ma polegać na rozbudowie zakładu w celu zwiększenia wielkość produkcji podłoża pod uprawę [...]. Obecna produkcja wynosi 45 000 Mg/rok, a po realizacji inwestycji ma wynosić 60 000 Mg/rok., a więc o jedną trzecią. Nie budzi wątpliwości, przyznaje to nawet inwestor jak o autorzy Raportu, że działalność zakładu w obecnym kształcie stwarza uciążliwość wyrażającą się w emisji, poza jego obszar, drażniących woni ( w tym amoniaku). Świadczą o tym także skargi mieszkańców wsi P. oraz okolicznych miejscowości. Skargi te, zdaniem Sądu, w sytuacji, w której nie ma norm odorowych, należy traktować jako potwierdzenie tezy o przekraczaniu pewnych standardów związanych z emisją substancji złowonnych. Emisje takie powinny zamykać się w granicach zakładu, a jeżeli wychodzą poza jego teren, to nie powinny stwarzać dolegliwości dla okolicznych mieszkańców. Subiektywnie odczuwana dolegliwość, jeśli nie odnosi się ona do pojedynczych osób, ale do pewnej ich grupy, powinna być traktowana jako naruszenie (przekroczenie) tych standardów. Przekracza to, co kiedyś w prawie administracyjnym określano jako "przeciętna miara".
Planowane przedsięwzięcie, wbrew temu co twierdzi skarżący, który eksponuje wątek dotyczący "hermetyzacji" produkcji, co miałoby spowodować ograniczenie emisji tych substancji (złowonnych, odorowych), nie daje gwarancji takiego ograniczenia. Chodzi m.in. o budowę dodatkowych 18 tuneli pasteryzacyjno-inkubacyjnych pomiędzy którymi będzie przerzucana mieszanka, co wiąże się z emisją odorów. Raport zakłada, że nie będzie powodować odczuwalnej uciążliwości zapachowej poza terenem zakładu, ale przy odpowiedniej organizacji pracy. Nie wiadomo natomiast jak odpowiednia organizacji pracy ma wyglądać i na czym ma polegać zapewnienie, że taka rzeczywiście będzie. Podobnie rzecz się ma z hermetyzacją procesów technologicznych i zamontowaniem płuczki kwasowej oraz nowego biofiltra biologicznego. Nie ma pewności czy planowane rozwiązania, przy zwiększonej produkcji, spowodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych do powietrza atmosferycznego w sposób taki, jak zapewniają autorzy raportu, tj. by analizowany zakład nie powodował uciążliwości zapachowych poza terenem zakładu. Autorzy raportu założyli redukcję stężenia amoniaku za płuczką kwasową do 4 mg/m3, zaś następną redukcję w filtrze biologicznym o około 95%. Nie zajęli się natomiast emisjami substancji odorowych, które potraktowali jako niemające wpływu na otoczenie. Organ I instancji zasadnie zauważył, że źle dobrana płuczka i filtr biologiczny powodować mogą uciążliwości dla najbliższych terenów zabudowy mieszkaniowej, a dowodem tego są aktualnie pracująca płuczka wodna i filtr biologiczny, które z założenia miały wychwytywać uciążliwe emisje amoniaku i substancji złowonnych.
W ocenie Sądu, ustalenia poczynione przez organ I instancji, którego wyniki dokładnie zrelacjonowano w pierwszej części uzasadnienia, dają wystarczające podstawy do przyjęcia tezy, iż mamy do czynienia z przedsięwzięciem, które będzie stwarzało uciążliwość w postaci emitowania drażniących woni i tym samym niedopuszczalnym ze względu na zakaz wynikający z § 9 ust. 5 pkt. 2 MPZP .
Nie bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostają charakterystyczne dla prawa ochrony środowiska zasady ogólne, takie jak zasada zrównoważonego rozwoju oraz zasada prewencji i przezorności.
W piśmiennictwie wskazuje się, że zasada zrównoważonego rozwoju może być uwzględniania w procesie stosowania prawa dla interpretacji wymogów w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej czy ochrony środowiska tam, gdzie ustawodawca pozostawił organom pewien luz decyzyjny (J. Sommer, Efektywność prawa ochrony środowiska i jej uwarunkowania – problemy udatności jego struktury, Wrocław 2005, s. 57). Oceniając skalę zamierzenia inwestycyjnego wnioskodawcy i położenie zabudowań mieszkalnych ludzi w bliskiej odległości od inwestycji, co już rodzi i zapewne będzie rodzić w przyszłości konflikty społeczne. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie ma to, że najbliższy budynek mieszkalny dwukondygnacyjny zlokalizowany jest w odległości ok. 130 m, a zwarta zabudowa znajduje się w odległości ok. 400 m od granicy działki inwestycyjnej. Nie ulega wątpliwości, że oddziaływanie odorów pochodzących z tak dużego zakładu (sam budynek, w którym będą tunele pasteryzacyjno-inkubacyjne ma powierzchnię 6100 m2, do tego dwie hale przeznaczone do przygotowania mieszanki po ok 990 m2, hala magazynowa pomiotu kurzego – 900 m2) będzie charakterystyczne, odczuwalne i rozpoznawalne. Występowanie uciążliwości odorowej będzie miało charakter stały. Uciążliwości odorowe związane będą nie tylko z funkcjonowaniem budynków inwentarskich, ale również z transportem pomiotu kurzego i innych składników.
Kwestia zrównoważonego rozwoju wiąże się także z lokalizacją zakładu. Teren zakładu, od północy, północnego wschodu i wschodu graniczy z rezerwatem przyrody "[...]", który został włączony do europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...]. Działka, na której zaplanowano rozbudowę zakładu, położona jest w obrębie otuliny Parku [...]". Przedmiotowy teren zlokalizowany jest również w zasięgu korytarzy ekologicznych: węzłowego o nazwie [...] wyznaczonego z uwagi na ochronę ssaków kopytnych i drapieżnych oraz regionalnego ornitologicznego o nazwie [...]. W bezpośrednim sąsiedztwie występuje siedlisko Natura 2000 o kodzie [...]. Tego rodzaju usytuowanie zakładu, zważywszy na emisję amoniaku i substancji złowonnych, z całą pewnością negatywnie oddziałuje na te element środowiska.
Idea zrównoważonego rozwoju zakłada konieczność wyważania interesu inwestora, którego działalność będzie powodowała uciążliwość dla mieszkańców danej miejscowości, jak również miejscowości sąsiednich oraz dla środowiska przyrodniczego, z interesami tychże mieszkańców i interesem publicznym związanym z zachowaniem i ochroną przyrody. Zaprzeczeniem tej zasady byłoby przyznanie prymatu interesowi przedsiębiorcy, a do tego prowadziłoby zaakceptowanie planowanego przedsięwzięcia.
Zasada prewencji sformułowana w art. 6 p.o.ś. powinna stanowić podstawowe kryterium oceny skutków planowanego przedsięwzięcia. W prewencji chodzi zatem zarówno o wszelkie kompleksowe działania zmierzające do przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom, jak również o niedopuszczenie do ich powstania w związku z realizacją przedsięwzięcia. Zasada prewencji w instytucji prawnej ocen oddziaływania na środowisko łączy się bezpośrednio z zasadą przezorności. Zgodnie z art. 6 ust. 2 p.o.ś., kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Według zasady przezorności, dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz prowadzenia działalności mogącej spowodować negatywne oddziaływanie na środowisko oraz zdrowie i życie ludzi także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, dowiedziona i wykazana, z uwagi np. na brak norm dotyczących oddziaływań odorowych.
Z analizy zasady zrównoważonego rozwoju, a także zasady prewencji i przezorności wynika, iż nawet w sytuacji, w której nie jest w sposób ewidentny wykazana uciążliwość przedsięwzięcia dla środowiska, uznać trzeba oddziaływanie za uciążliwe, o ile stopień prawdopodobieństwa jest duży.
W tym stanie rzeczy, skoro jest pewne, a co najmniej wysoce prawdopodobne uciążliwe oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia w postaci "drażniących woni", to odmowa wydania decyzji środowiskowej, ze względu na sprzeczność inwestycji z planem miejscowym, znajduje pełne uzasadnienie.
Sąd, jak wynika z przytoczonych uwag, nie podzielił zarzutów podnoszonych w skardze na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.