II SA/GL 401/25

II SA/Gl 401/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8 par. 1, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2000/2024/19442 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 22 października 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. B. (dalej: Strona, Skarżąca) wniesionej w dniu 12 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 grudnia 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2000/2024/19442 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 5 lipca 2021 r. znak [...] Prezydent Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), zmienił decyzję z dnia 15 czerwca 2020 r. znak [...] przyznającą zasiłek pielęgnacyjny, w ten sposób, że przedłużył okres przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (karta nr 15 akt administracyjnych).
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R., zaliczył Stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe (karta nr 13 akt administracyjnych).
Decyzją nr [...] z dnia 22 października 2024 r., organ pierwszej instancji, na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323) uznał, że kwoty za okres 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r. w wysokości 2.590,08 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, wypłacone Skarżącej na podstawie decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. znak [...] zmienionej decyzjami z dnia 5 lipca 2021 r., z dnia 4 września 2023 r. oraz z dnia 20 lutego 2024 r. były nienależnie pobranymi świadczeniami i orzekł obowiązek ich zwrotu w całości wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności, wydane w dniu [...] r., zostało doręczone Stronie dnia 4 sierpnia 2023 r. i stało się ostateczne dnia [...]r., a zawiadomienie o powyższym nastąpiło w dniu 23 września 2024 r., zatem organ uznał, że Strona od 1 września 2023 r. nie była uprawniona do świadczeń przyznanych mocą ww. decyzji. Decyzja została doręczona w dniu 24 października 2024 r.
W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika sformułowała zarzuty naruszenia:
- art. 30 w zw. z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2023 r. poz. 2768) poprzez przyjęcie, że świadczenie zostało nienależnie pobrane, gdy organ nieprecyzyjnie pouczył o konieczności przedstawienia nowego orzeczenia i nie wskazał skutków jego nieprzedstawienia, a wydanie nowego orzeczenia nie spowodowało ustania przesłanek do przyznania zasiłku,
- art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 oraz art. 81 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wybiórczego zgromadzenia i dowolnego rozpatrzenia materiału dowodowego, naruszającego zasady logiki, słuszności i doświadczenia życiowego, które doprowadziły do błędnych ustaleń, że Stronie nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, zinterpretowanie wątpliwości na niekorzyść Strony stanowiące naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, zasad Konstytucji RP (sprawiedliwości społecznej art. 2, prawa osób niepełnosprawnych do pomocy ze strony władz publicznych art. 69), co w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji,
- art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. art. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności poprzez nieprzeprowadzenie wszelkich czynności zmierzających do wydania decyzji zmieniającej z urzędu decyzję w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, a to niesprawdzenie w portalu Empatia w bazie Eksmoon czy nie zostało wydane nowe orzeczenie o niepełnosprawności, pomimo iż organ ma dostęp do tych informacji i z urzędu winien rozpoznać wszelkie okoliczności sprawy,
- art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcia na korzyść wątpliwości co do treści normy prawnej i uznanie świadczenia jako świadczenia nienależnie pobranego,
- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej,
- art. 9 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. poprzez nieprecyzyjne pouczenie Strony o konieczności przedłożenia nowego orzeczenia i niewskazanie skutków jego nieprzedstawienia w odpowiednim terminie.
W treści uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął zarzuty odwołania, akcentował, że Strona nie została poinformowana o konsekwencjach wynikających z ustawowego przedłużenia ważności orzeczenia o niepełnosprawności, konieczności i terminu przedstawienia nowego orzeczenia, złożenia nowego wniosku, oraz że wydanie nowego orzeczenia nawet tożsamego z poprzednim może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń. Przywołał stanowiska prezentowane w orzecznictwie odnoszące się do kwestii zawinienia po stronie świadczeniobiorcy, a także zwrócił uwagę na sytuację zdrowotną i finansową Odwołującej się, przedkładając dokumentację medyczną, zestawienie faktur oraz zaświadczenie o studiowaniu.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołaną na wstępie decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/2000/2024/19442 z dnia 13 grudnia 2024 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu sprawy oraz przepisów mających w niej zastosowanie, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sentencji decyzji z dnia 5 lipca 2021 r. organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny przyznany zostaje do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia, podobnie analiza treści decyzji z dnia 12 kwietnia 2022 r. pozwala stwierdzić, że organ w sentencji precyzyjnie poinformował o dacie granicznej, do której zostaje przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Następnie decyzjami z dnia 4 września 2023 r. oraz z dnia 20 lutego 2024 r. organ przedłużył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. W ocenie organu odwoławczego w sprawie powstały świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r. został bowiem Stronie wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie do niego prawa. Zdaniem organu odwoławczego Odwołująca się została poinformowana, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. zachowuje ważność nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzję z dnia 5 lipca 2021 r. zawierającą ww. informacje Strona odebrała w dniu 9 lipca 2021 r., a nowe orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w dniu [...] r., o czym Strona powinna zawiadomić organ. W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranego świadczenia. Decyzja została doręczona w dniu 14 stycznia 2025 r.
Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. W skardze względem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego podniosła zarzuty naruszenia – jak w treści odwołania, a ponadto naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy względnie do jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu ponowił argumentację przedstawioną w treści odwołania. W ocenie strony skarżącej nie zaistniały przesłanki pozwalające na uznanie pobranych przez Skarżącą kwot zasiłku za nienależnie pobrane, tym samym nie mógł powstać obowiązek ich zwrotu. Pełnomocnik podkreślił, iż na podstawie nowego orzeczenia dalej przysługiwało prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zatem Skarżąca nie była świadoma, że wystąpiła okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskana świadczenia. Wskazał też na negatywne konsekwencje finansowe, na które naraża Skarżącą nałożony obowiązek zwrotu pobranych świadczeń wraz z odsetkami, w trudnej sytuacji w jakiej już pozostaje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
W świetle tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych oraz przyczyn wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego stało się ustalenie czy organy administracji publicznej orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że kwoty świadczenia za okres wskazany w decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści tego przepisu, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei zgodnie z ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymaga łącznego wystąpienia następujących przesłanek: zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; wypłacenia świadczenia mimo wystąpienia tych okoliczności; pouczenia osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do ich pobierania. Ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony, a więc świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia (zob. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).
Przywołana regulacja ma zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, co w doktrynie, jak i orzecznictwie odróżnia się od świadczeń nienależnych. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła.
Z tego względu istotne pozostaje dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1392/21, P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Warunkiem uznania na podstawie przywołanej regulacji świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest zatem świadomość o braku prawa do jego pobierania, poprzedzona uprzednim pouczeniem w tym przedmiocie. Zasadnie powyższa okoliczność została zaakcentowana w uzasadnieniu wniesionej skargi.
W rozpoznawanej sprawie, organy uznały, że kwoty wypłacone Skarżącej za okres 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2024 r. są nienależnie pobranymi świadczeniami,. Jednakże dopiero w ostatniej decyzji zmieniającej z dnia 20 lutego 2024 r. znak [...] organ zawarł pouczenie o treści, iż "wnioskodawca, który nie poinformuje o zmianach może narazić się na powstanie nienależnie pobranych świadczeń, które będą podlegały zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie" (karta nr 24 akt administracyjnych). Jednocześnie powyższa decyzja nie zawierała pouczenia, że zmianą jest również wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które nie powodują zmian w odniesieniu do przesłanek warunkujących przyznanie i pobieranie przedmiotowego świadczenia. Zasadnie zwraca się uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż pouczenie powinno jednoznacznie wyjaśniać w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się "nienależnie pobrane" w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1525/12, z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2814/16, z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1870/21).
Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało przyznane Stronie na mocy decyzji z dnia 15 czerwca 2020 r. znak [...] na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2021 r. (karta nr 8 akt administracyjnych). Następnie decyzją zmieniającą z dnia 5 lipca 2021 r. znak [...], na mocy art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), orzeczono zmianę ww. decyzji oraz ustalono prawo do zasiłku od 1 czerwca 2021 r. "do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym upłynie 60 dzień od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". W ramach pouczeń wskazano jedynie, że "w przypadku wystąpienia zmiana mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych - zasiłku pielęgnacyjnego (np. zmiana adresu zamieszkania, nabycie praw emerytalnych, wyjazdu członka rodziny poza granice Rzeczypospolitej Polskiej i inne) osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych" (karta nr 15 akt administracyjnych).
Powyższa decyzja zmieniająca z dnia 5 lipca 2021 r., podobnie jak kolejna decyzja z dnia 4 września 2023 r. znak [...] przyznająca - na mocy art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 852) - prawo do zasiłku do dnia 31 marca 2024 r. "nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" (karta nr 21 akt administracyjnych), nie zawierały jakichkolwiek pouczeń w zakresie nienależnie pobranych świadczeń.
W ocenie Sądu trudno wymagać, aby Strona bez wyraźnego i precyzyjnego pouczenia mogła przewidywać, że sam fakt wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, uprawniający do przyznanego świadczenia, stanowi zmianę wywierającą wpływ na prawo do tego świadczenia w rozumieniu art. 25 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 omawianej regulacji, a w szczególności powodującą ustanie tego prawa.
Nie budziło wątpliwości Sądu, że w okresie poprzedzającym doręczenie Skarżącej decyzji zmieniającej z dnia 20 lutego 2024 r., Strona nie została pouczona o skutkach niepoinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast po tej dacie - ocenie winna podlegać świadomość Skarżącej, tj. czy pobranie w ww. okresie świadczenia nastąpiło z "winy" Strony, w wyniku jej świadomego działania lub zaniechania i w konsekwencji, czy świadczenie to miało charakter nienależnie pobranego, przy uwzględnieniu treści zastosowanego pouczenia oraz analizie czy pouczenie zostało sformułowane i przedstawione w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego można przyjąć, iż strona miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/19).
Na powyższą ocenę powinna również mieć wpływ okoliczność, nieuczynienia przez organ zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 23b ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonych decyzji, powinna być znana organom z urzędu. Stosownie do treści przywołanego art. 23b ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy właściwe ustalające prawo do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 i 1981). W świetle natomiast art. 6d ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 44 z późn. zm.) utworzono Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, w którym przetwarza się dane w celu usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności, ustalania poziomu potrzeby wsparcia oraz realizacji zadań przez zespoły orzekające o niepełnosprawności, a dane te zgodnie z ust. 4a tego przepisu, udostępnia się, jeżeli stanowią one kryterium przyznania świadczenia albo ustawowe kryterium wydania dokumentu, następującym podmiotom: organowi właściwemu, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, i wojewodzie - w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, osób pobierających świadczenia rodzinne oraz członków ich rodzin.
W rezultacie wszczęcie postępowania w dniu 24 września 2024 r. (karta nr 28 akt administracyjnych), podczas gdy nowe orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. nr [...] wydano w dniu [...] r. (karta nr 13 akt administracyjnych), zatem po upływie roku od wystąpienia zdarzenia, godzi w zasadę zaufania do władzy publicznej.
Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż organy orzekające w sprawie nie zbadały w sposób prawidłowy czy w sprawie zachodziła sytuacja świadomego działania Skarżącej, czy w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji pobierała zasiłek pielęgnacyjny w sposób świadomy w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, iż świadczenie to jej nie przysługuje. Organy nie rozważały kwestii, czy w istocie Skarżąca przedmiotowe świadczenie nienależnie pobrała.
Powyższe pozostaje w związku z zasadą prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a., w myśl której w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także zasadą informowania stron określoną w art. 9 k.p.a.
Kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustali czy pobrany zasiłek pielęgnacyjny w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd przyznał od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł (pkt 2 sentencji orzeczenia), na który składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w skardze wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.