II SA/Gl 984/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że zatrudnienie męża skarżącej podważa przesłankę rezygnacji z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji uchyliły decyzję przyznającą świadczenie, uznając, że mąż skarżącej pracuje zawodowo, co podważa konieczność rezygnacji z pracy przez skarżącą. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że stan zdrowia męża wymaga stałej opieki i gotowości. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zatrudnienie męża, trwające od lat, świadczy o jego samodzielności i podważa przesłankę rezygnacji z pracy przez skarżącą.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, która sprawowała opiekę nad swoim niepełnosprawnym mężem. Organy administracji, począwszy od Prezydenta Miasta, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliły decyzję przyznającą świadczenie, opierając się na ustaleniu, że mąż skarżącej pracuje zawodowo w pełnym wymiarze godzin. Organy uznały, że fakt zatrudnienia męża podważa przesłankę rezygnacji z pracy przez skarżącą, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Argumentowała, że stan zdrowia męża wymaga stałej, całodobowej opieki i gotowości do reakcji w nagłych przypadkach, a jego praca ma charakter elastyczny i nie zawsze trwa pełne 7 godzin. Sąd administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślono, że sądy administracyjne sprawują kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, wskazując na nieprzerwane zatrudnienie męża skarżącej od 2019 roku, jego samodzielność w pracy (kierowanie samochodem służbowym) oraz zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, który nie wykracza poza zwykłe obowiązki małżeńskie. Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny wypełnia przesłankę z art. 31 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a fakt zatajenia przez skarżącą informacji o zatrudnieniu męża był istotny. W konsekwencji, sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie, i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zatrudnienie męża podważa przesłankę rezygnacji z pracy przez skarżącą, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fakt nieprzerwanego zatrudnienia męża skarżącej od lat, jego samodzielność w pracy i życiu codziennym, świadczy o tym, że opieka sprawowana przez skarżącą nie wymagała rezygnacji z jej własnej aktywności zawodowej, co jest kluczową przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 31 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zatrudnienie męża skarżącej podważa przesłankę rezygnacji z pracy zarobkowej przez skarżącą, która jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wykracza poza zwykłe obowiązki małżeńskie i nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia. Fakt zatajenia przez skarżącą informacji o zatrudnieniu męża był istotny dla rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Obraza przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego. Obraza art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uchylenie decyzji z uwagi na zatrudnienie męża, które nie jest przesłanką ustawową. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że mąż skarżącej świadczy pracę w pełnym wymiarze, podczas gdy ma ona charakter elastyczny.
Godne uwagi sformułowania
system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (...), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Fakt zatajenia tej informacji przez Skarżącą jest bezsporny.
Skład orzekający
Krzysztof Nowak
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Aneta Majowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności wpływu zatrudnienia członka rodziny na prawo do świadczenia oraz obowiązków organów w postępowaniu o uchylenie decyzji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważny aspekt prawa świadczeń rodzinnych – związek między opieką nad niepełnosprawnym a możliwością podjęcia pracy przez opiekuna. Jest to istotne dla wielu rodzin.
“Czy praca męża może pozbawić Cię świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 984/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-01-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Beata Kalaga-Gajewska Krzysztof Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 32 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 maja 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/975/2024/7053 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 7 maja 2024 r., nr SKO.PSS/41.5/975/2024/7053, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu odwołania A. Z. (dalej "Strona" lub "Skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta M. (dalej "organ " lub "organ I instancji"), nr [...] z dnia 28 lutego 2024 r. uchylającej decyzję [...] z dnia 21 października 2021 r. przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. Z. ur. [...] r., utrzymało ją w mocy. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 27 grudnia 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynęło pismo Dyrektora Zarządu Gospodarki Komunalnej w M. zawierające prośbę o weryfikację świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez Stronę. Z przedłożonych przez Stronę dokumentów zgromadzonych w związku z ubieganiem się przez nią o przydział lokalu komunalnego wynikało, iż Strona pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, który pracuje w firmie S. Podczas przeprowadzanego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż mąż strony pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy (7 godzin dziennie), przy czym praca ma charakter elastyczny, co oznacza, że nie zawsze pracuje pełne 7 godzin. Maż strony dojeżdża do pracy samodzielnie samochodem, wraca również samodzielnie. Strona nie pracuje, opiekuje się dwójką dzieci, a w ramach sprawowanej opieki podaje mężowi leki, pomaga w sprawach higienicznych, motywuje do wstania z łóżka i przygotowania się do pracy, umawia wizyty lekarskie i towarzyszy w nich mężowi. W związku z dokonanymi nowymi ustaleniami organ zawiadomieniem z dnia 16 lutego 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niesprawowaniem przez Stronę opieki nad mężem. W toku postępowania organ ustalił, że zakład, w którym zatrudniony jest mąż strony nie jest zakładem pracy chronionej. Jego zatrudnienie trwa nieprzerwanie od 1 listopada 2019 r. Informacja ta nie była znana wcześniej organowi i była pomijana przez Stronę na każdym etapie postępowania. W wyniku tak ustalonego stanu faktycznego organ decyzją [...] z 28 lutego 2024 r. uchylił Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. obrazę przepisów art. 7 w zw. z art. 77 par. 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego i całościowego rozpatrzenia zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego oraz oparcie decyzji jedynie na jego części, podczas gdy prawidłowa ocena wszystkich dowodów w ocenie pełnomocnika Strony prowadzi wprost do konkluzji, iż Strona spełnia wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem, który w sytuacji pogorszenia stanu zdrowia w ogóle nie jest w stanie wykonywać codziennych czynności, a zaświadczenie orzecznika ZUS o jego niezdolności do pracy wydane zostało na zaledwie trzy tygodnie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji oraz nastąpiło w warunkach tożsamych do tych z dnia wydania decyzji; błąd ten doprowadził do uchylenia decyzji przyznającej Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy nie uległy zmianie kluczowe okoliczności warunkujące jej pierwotne wydanie; 2. obrazę przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) – dalej "u.ś.r.", poprzez uchylenie decyzji o przyznaniu Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę, która nie została przez ustawodawcę wskazana jako umożliwiająca wydanie takiego rozstrzygnięcia, t.j. z uwagi na takt, że mąż Strony pozostaje zatrudniony w niepełnym wymiarze etatu, podczas gdy niepodejmowanie przez niego zatrudnienia nie należy do ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jego opiekunowi, a elementarnym jest jedynie ustalenie, czy zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji osoby niepełnosprawnej. Błąd ten spowodował niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki uprawniające Stronę do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z wniesionymi zarzutami Strona wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, 2. odmienne orzeczenie co do istoty sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 21 października 2021 roku przyznającej Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem lub 3. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji . W motywach rozstrzygnięcia Kolegium opisało przebieg postępowania, ustalony stan faktyczny sprawy i zacytowało przepisy prawa mające w niej zastosowanie. W wyniku analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium zauważyło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zaznacza się, iż system świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki (do sprawowania której członkowie rodziny są zobowiązani na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Kolegium stwierdziło, że Strona nie musi całodobowo wykonywać względem męża takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby stałej obecności i nieustannego zaangażowania. Mogą być one bowiem realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z podejmowania pracy zarobkowej. Konstatując, Kolegium wskazało, że w analizowanym przypadku zakres i sposób opieki sprawowanej przez stronę nad mężem Strony nie wykluczają możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia (choćby w częściowym wymiarze czasu pracy, w dogodnej dobowo porze). Zdaniem organu odwoławczego potwierdza to ocena pracownika socjalnego wskazana w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 13 lutego 2024 r. oraz fakt, że niepełnosprawność męża Strony nie uniemożliwia zatrudnienia go w charakterze dostawcy w ramach pełnego wymiaru czasu pracy. Kolegium uznało ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji w tym zakresie za wyczerpujące i w pełni uzasadniające tezę, że w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez Stronę w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo Kolegium zaznaczyło, że fakt podjęcia przez męża Strony pracy nie był znany organowi odwoławczemu w chwili wydawania decyzji z 21 października 2021 r., mimo, że jak ustalił organ I instancji, zatrudnienie to trwa nieprzerwanie od 1 listopada 2019 r., a informacja ta była pomijana przez Stronę na każdym etapie postępowania. Odnosząc się do argumentacji podniesionej prze Stronę w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że mąż Strony mimo swej niepełnosprawności świadczy pracę codziennie w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze dostawcy. Miejsce świadczenia pracy nie jest zakładem pracy chronionej. Samodzielnie porusza się samochodem służbowym, a ze Stroną, w czasie świadczenia pracy, pozostaje w kontakcie telefonicznym. Z kolei opieka nad mężem świadczona przez Stronę nie jest na tyle obciążająca, by uniemożliwiała podjęcie przez stronę zatrudnienia, choćby w części wymiaru czasu pracy. Skargę na decyzję Kolegium wywiodła Skarżąca reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej: 1. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego przez organ orzekający rozdzielnie i fragmentarycznie i bez nadania poczynionym na ich podstawie ustaleniom waloru spójności i niesprzeczności, w związku z czym doszło do dysharmonii pomiędzy materiałem zgromadzonym w sprawie a konkluzją, do której doszedł organ orzekający na skutek błędnej subsumcji, co w konsekwencji skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych i bezpodstawnym przyjęciem, iż Skarżąca nie musi całodobowo wykonywać względem męża takich zabiegów opiekuńczych, które wymagałyby jej stałej obecności i nieustannego zaangażowania, podczas gdy w rzeczywistości mąż Skarżącej dnia 4 lutego 2016 roku na mocy orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. został zaliczony na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie jest osobą samodzielną, a jego niepełnosprawność ma trwały, nierokujący poprawy charakter oraz cechuje się gwałtownymi, nieprzewidzianymi pogorszeniami stanu zdrowia, które skutkować mogą nawet podjęciem przez niego [...], toteż z uwagi na niemożność przewidzenia, kiedy taka sytuacja nastąpi, Skarżąca musi pozostawać w ciągłej gotowości, by w przypadku krytycznej sytuacji udzielić mu pomocy, a z tej przyczyny koniecznym jest pozostawanie przez nią do całodobowej dyspozycji męża celem służenia mu wsparciem; błąd ten w konsekwencji skutkował utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji z dnia 28 lutego 2024 r. , znak: [...]; 2. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez uznanie, że wskazana w tym artykule konieczność stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji osoby niepełnosprawnej nie występuje w sytuacji, gdy z wywiadu środowiskowego z dnia 13 lutego 2024 roku przeprowadzonego przez Organ I instancji, który stanowi jedną z podstaw rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wprost wynika, iż każdego dnia koniecznym jest wykonywanie przez Skarżącą na rzecz męża licznych czynności, które osoby posiadające możliwość samodzielnej egzystencji wykonują samodzielnie, takich jak budzenie go do pracy, motywowanie go do wstania i przyszykowania się, przygotowywanie dla niego posiłków, pomaganie mu w sprawach higienicznych, podawanie mu leków, stała całodobowa opieka i nadzorowanie, załatwianie podstawowych spraw życia codziennego, dbanie o porządek w miejscu zamieszkania, pomoc w podejmowanych aktywnościach, nadzór nad bezpieczeństwem męża oraz pozostawanie z nim w stałym kontakcie telefonicznym celem zareagowania w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących sygnałów, a nadto mąż Skarżącej choruje na ciężkie [...] i jest po [...], co w ocenie Skarżącej w pełni wyczerpuje przesłanki wskazane w przytoczonym artykule, albowiem świadczy o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji jej męża; 3. mający wpływ na treść rozstrzygnięcia błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że mąż Skarżącej mimo swojej niepełnosprawności świadczy codzienne pracę w pełnym wymiarze zatrudnienia, podczas gdy z stanowiącego jedną z podstaw rozstrzygnięcia wywiadu środowiskowego poczynionego przez organ I instancji w dniu 13 lutego 2024 r. wprost wynika, że praca męża Skarżącej ma charakter elastyczny oraz że jej mąż "nie zawsze pracuje pełne 7 godzin’’ (a tym samym nie świadczy pracy w pełnym wymiarze zatrudnienia); błąd ten doprowadził do konkluzji, że opieka świadczona przez Skarżącą na rzecz męża nie jest tak obciążająca, jak ma to miejsce w rzeczywistości, jak również że mąż Skarżącej jest osobą w znacznie większym stopniu samodzielną, niż faktycznie ma to miejsce, ponieważ jest w stanie podjąć i utrzymać pracę w pełnym wymiarze godzinowym i bez elastycznej formy zatrudnienia. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła także o wstrzymanie przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty uzasadniające jej zdaniem podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 984/24, tut. Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Materialnoprawną podstawę uchylenia decyzji przyznającej skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego stanowi przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W świetle powyższej regulacji ustawodawca ustanowił zamknięty katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych. Co istotne, wystąpienie chociażby jednej z nich daje podstawę do zastosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 1 u.ś.r. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wskazał wprost na wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 u.ś.r. Uzasadnienia dla uchylenia dotychczasowej decyzji poszukiwał natomiast bezpośrednio w przesłankach, od których spełnienia ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego t.j. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem uruchomienia trybu określonego w art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest zaistnienie zmiany, która musi być na tyle istotna, iż ma ona wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W konsekwencji obowiązkiem organu jest wykazanie, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do stanu pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie prawo do świadczenia, a także, iż zmiana ta obejmuje okoliczności istotne z punktu widzenia nabycia tego prawa. Należy także podkreślić, że w orzecznictwie wskazuje się, iż wykładnia art. 32 ust. 1 u.ś.r., przewidującego możliwość wzruszenia uprawniającej decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana z uwzględnieniem jego związku z art. 16 § 1 k.p.a., statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 32 ust. 1 u.ś.r. Jednakże wydanie decyzji na tej podstawie prawnej rozstrzyga o pozbawieniu uprawnienia strony, która spełniała przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, mocą wcześniejszej decyzji administracyjnej. Rodzi to po stronie organów orzekających szczególny obowiązek pełnego, wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie doszło do pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na pozbawienie skarżącej przyznanego jej uprawnienia. Organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i ustalił nie tylko miejsce zamieszkania Skarżącej i jej męża, ale przede wszystkim okoliczność wcześniej nieznaną organom orzekającym w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej tj. wykonywanie przez męża Skarżącej pracy zawodowej w pełnym wymiarze czasu pracy (7 godz.) przewidzianym dla osób niepełnosprawnych. Fakt zatajenia tej informacji przez Skarżącą jest bezsporny. Zatrudnienie męża Skarżącej trwa nieprzerwanie od 1 listopada 2019 r. Mąż Skarżącej jest dostawcą i korzysta z samochodu służbowego nie tylko w pracy, ale również do dojazdów z domu do pracy i z pracy do domu. Fakt wykonywania pracy wymagającej odpowiedzialności za mienie powierzone w postaci samochodu służbowego oraz powierzonych mu rzeczy (towarów) świadczy o dużej samodzielności jej męża nie tylko w pracy, ale również w domu. W okresie wykonywanie przez niego pracy, jak słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy, Skarżąca opiekuje się mężem, ale zakres opisywanych przez nią czynności nie wykracza poza zakres obowiązków osób pozostających w związku małżeńskim, związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takich jak sprzątanie, przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, robienie zakupów. Słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że ustalony stan faktyczny wypełnia przesłankę z art. 31 ust. 1 u.ś.r. Wprawdzie żaden z orzekających w sprawie organów nie powołał się wprost na treść tego przepisu ze wskazaniem na wystąpienie konkretnej przesłanki z niej wynikającej w postaci wystąpienia okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, ale Sąd uznał, że naruszenie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi z uwagi na nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy. Twierdzenia Skarżącej dotyczące niestabilnego stanu zdrowia męża oraz konieczności pozostawania w gotowości do udzielenia mu opieki nie znajdują uzasadniania w ustalonych faktach. Mąż Skarżącej nieprzerwanie pracuje od 1 listopada 2019 r. Przez okres 5 lat pracował w charakterze dostawcy i prowadził samochód służbowy. Stan jego zdrowia na to mu pozwalał czego nie zakwestionował jego pracodawca. W tym okresie nie wymagał stałej długotrwałej opieki uniemożliwiającej Skarżącej podjęcie pracy chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skarżąca ubiegając się o przyznanie świadczenia w 2021 r. zataiła ten fakt zarówno przed organem I instancji jak i w postępowaniu przed Kolegium, które to prawo jej przyznało. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI