II SA/Gl 984/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2009-02-05
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyopłaty drogowewinietakara pieniężnarozporządzeniezmiana przepisówzasada bezpośredniego działania prawaprawo intertemporalne

WSA w Gliwicach uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak naklejonej winiety opłaty drogowej, uznając, że zmiana przepisów rozporządzenia w trakcie postępowania przemawia na korzyść przewoźnika.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę S. K. za brak naklejonej na przedniej szybie winiety opłaty drogowej. Organy celne uznały, że nieumieszczenie winiety jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty. Jednakże, w trakcie postępowania zmieniły się przepisy rozporządzenia dotyczące opłat drogowych. Sąd uznał, że nowe przepisy, wchodzące w życie w trakcie postępowania, powinny być stosowane, a zgodnie z nimi, posiadanie przedziurkowanej winiety i odcinka kontrolnego, nawet jeśli winieta nie została naklejona na szybę, nie stanowi podstawy do uznania opłaty za nieuiszczoną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej nakładającą na przedsiębiorcę S. K. karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kara została nałożona z powodu braku naklejonej na przedniej szybie winiety opłaty drogowej, mimo że kierowca posiadał ważną kartę opłaty. Organy celne obu instancji uznały, że nieumieszczenie winiety na szybie jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty i stanowi podstawę do nałożenia kary. S. K. w odwołaniu i skardze argumentował, że przepisy rozporządzenia, na podstawie których nałożono karę, były w trakcie postępowania zmieniane. Sąd przychylił się do tej argumentacji, stwierdzając, że organy celne błędnie zastosowały przepisy obowiązujące w dacie kontroli, zamiast przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Zgodnie ze zmienionym rozporządzeniem, brak trwałego umieszczenia winiety na szybie, przy jednoczesnym posiadaniu przedziurkowanej winiety i odcinka kontrolnego, nie stanowi podstawy do uznania opłaty za nieuiszczoną. Sąd podkreślił, że w przypadku braku przepisów intertemporalnych, należy stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, a kary pieniężne o charakterze represyjnym powinny być interpretowane na korzyść sprawcy. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli w trakcie postępowania zmieniły się przepisy rozporządzenia, a nowe brzmienie § 3 ust. 4 pkt 1 wyklucza taką możliwość, stosując zasadę bezpośredniego działania nowego prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy celne błędnie zastosowały przepisy obowiązujące w dacie kontroli, zamiast przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Zgodnie ze zmienionym rozporządzeniem, dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 ust. 4 pkt 1 stanowi podstawę do uznania opłaty za nieuiszczoną. Brak trwałego umieszczenia winiety na szybie, przy posiadaniu przedziurkowanej winiety i odcinka kontrolnego, nie jest już podstawą do nałożenia kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.t.d. art. 42 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 87 § ust. 1, 3

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 92 § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 93 § ust. 1, 1 a

Ustawa o transporcie drogowym

Pomocnicze

rozp. opłaty drogowe art. 3 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych

Winieta samoprzylepna powinna być umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby.

rozp. opłaty drogowe art. 3 § ust. 4 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych

Nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób opisany w ust. 2 pkt 1.

rozp. zmieniające opłaty drogowe art. 3 § ust. 4 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 15 października 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych

Nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 211

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. opłaty radcowskie art. 14 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

rozp. opłaty radcowskie art. 6 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana przepisów rozporządzenia w trakcie postępowania i konieczność zastosowania nowej, korzystniejszej dla strony regulacji. Posiadanie przedziurkowanej winiety i odcinka kontrolnego, nawet jeśli winieta nie została naklejona na szybę, nie stanowi podstawy do uznania opłaty za nieuiszczoną w świetle zmienionych przepisów. Kary pieniężne o charakterze represyjnym powinny być interpretowane na korzyść sprawcy w przypadku zmiany stanu prawnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych oparta na przepisach obowiązujących w dacie kontroli. Stosowanie wykładni prawa wynikającej z uchwały NSA I OPS 1/06 w sytuacji, gdy nowe przepisy są korzystniejsze dla strony. Zarzut błędnej interpretacji art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.

Godne uwagi sformułowania

zasada bezpośredniego działania nowego prawa lex posteriori derogat legi priori kary pieniężne podobne do wymierzonej zaskarżoną decyzją wynikają z przepisów o charakterze represyjnym do takich przepisów powinny być stosowane standardy odnoszące się do prawa karnego w przypadku zmiany stanu prawnego pomiędzy zaistnieniem czynu a jego osądzeniem, należy stosować przepisy względniejsze tj. korzystniejsze dla sprawcy

Skład orzekający

Bonifacy Bronkowski

przewodniczący sprawozdawca

Maria Taniewska-Banacka

członek

Włodzimierz Kubik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie orzekania, a nie w dacie kontroli, w przypadku braku przepisów intertemporalnych. Interpretacja przepisów dotyczących opłat drogowych i kar pieniężnych w kontekście zmian legislacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów rozporządzenia w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest zmiana przepisów w trakcie postępowania i jak zasada bezpośredniego działania prawa może wpłynąć na rozstrzygnięcie. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasad wykładni prawa.

Zmiana przepisów uratowała przewoźnika przed karą. Sąd: Prawo działa wstecz tylko na korzyść strony.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 984/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Taniewska-Banacka
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 442/09 - Wyrok NSA z 2010-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, 3, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1, 1 a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] r. funkcjonariusze Referatu Grup Mobilnych Izby Celnej w K. zatrzymali w S. do kontroli samochód ciężarowy marki [...] należący do prowadzącego usługi transportowe przedsiębiorcy S. K., kierowany przez R. W. Podczas kontroli stwierdzili, że wewnątrz pojazdu nie została naklejona na szybie winieta opłaty drogowej. Kierujący pojazdem R. W. oświadczył, że zapomniał o jej naklejeniu. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] r. nałożył na przedsiębiorcę S. K. karę w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej. W wyniku wniesionego od tej decyzji odwołania została ona uchylona decyzją tego organu z dnia [...] r. przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ I instancji tj. przez Naczelnika Urzędu Celnego w K.
Naczelnik ten decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym) oraz z powołaniem się na ustalenia zawarte w protokole z przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli drogowej, orzekł o nałożeniu na S. K. kary pieniężnej w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, szereg dokumentów, w tym kartę opłaty drogowej. W myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm., zwanego rozporządzeniem lub rozporządzeniem w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych) karta opłaty drogowej składa się z dwóch części, z których jedna jest odcinkiem samoprzylepnym, który powinien być umieszczony w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby. Zgodnie zaś z § 3 ust. 4 pkt 1 tego rozporządzenia nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób opisany w ust. 2 pkt 1. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie odcinek samoprzylepny nie został naklejony na przednią szybę pojazdu w sposób zgodny z cytowanym przepisem, istniały powody do przyjęcia, że przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, a w konsekwencji do wymierzenia kary w wysokości przewidzianej w pkt 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu od tej decyzji S. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania względnie o jej zmianę przez obniżenie nałożonej kary. W uzasadnieniu odwołania zarzucił, że decyzja została wydana w oparciu o nieaktualną treść rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z obowiązującą w dacie orzekania przez organ I instancji treścią § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia nie stanowi zaś dowodu uiszczenia opłaty drogowej "odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1". Zatem do przyjęcia, że opłata nie została uiszczona warunki nieprzedziurkowania winiety i nieumieszczenia jej trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, muszą być spełnione łącznie. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi gdyż winieta została prawidłowo wypełniona i przedziurkowana a jedynie nie została trwale naklejona. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że opłata nie została uiszczona, zwłaszcza gdy odwołujący się nie ponosi odpowiedzialności za zaniechanie w naklejeniu winiety. Zgodnie bowiem z treścią art. 93 ust. 5 w zw. z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, postępowanie administracyjne może być wdrożone wobec przedsiębiorcy, który nie dopełnił obowiązku wyposażenia kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. W takie zaś dokumenty kierowca został przez niego wyposażony.
Dalej z ostrożności odwołujący się zarzucił, że należało ewentualnie wziąć pod uwagę, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy niemożliwe było ponowne użycie karty opłaty drogowej. W takiej zaś sytuacji w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych powinien on zostać potraktowany łagodniej przez wymierzenie niższej kary pieniężnej. Zarzucił też S. K., że uregulowanie zawarte w § 3 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych wykracza poza zakres delegacji ustawowej wynikającej z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym i tym samym nie mogło stanowić podstawy do wymierzenia mu kwestionowanej kary.
Dyrektor Izby Celnej w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i art. 93 ust. 1 i ust. 1a, ust. 4, ust. 5 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 4.1 załącznika do tej ustawy, a nadto na treść § 1-4 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W pisemnych motywach tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i podkreślił, że z przepisu art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, iż kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, powinien mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd wynika z treści art. 42 ust. 1 ustawy. Zgodnie zaś z treścią § 3 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby. W rozpoznawanej sprawie, w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że w pojeździe należącym do skarżącego nie została umieszczona samoprzylepna część karty opłaty drogowej w opisany wyżej sposób. Stąd też, w myśl przywołanego wyżej przepisu rozporządzenia, nie można było przyjąć, że opłata ta została uiszczona. Tym samym zasadnym było nałożenie na przedsiębiorcę kary w wysokości [...] zł. za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. zasadnie organ I instancji za podstawę swojego orzeczenia wziął treść rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej tj. w dniu [...] r., a nie w dacie orzekania. Należało bowiem mieć na uwadze jego zdaniem powszechnie akceptowaną w doktrynie i orzecznictwie zasadę nie działania prawa wstecz, stosowanie której stanowi istotny składnik zaufania obywateli do państwa, zapewniając ochronę ich bezpieczeństwa prawnego. Zgodnie też z tą zasadą do zdarzeń będących przedmiotem decyzji mają zastosowanie przepisy obowiązujące w czasie, gdy zdarzenia te miały miejsce. W tym zakresie powołał się organ odwoławczy na wymienione w uzasadnieniu wyroki sądów. Stwierdził nadto organ odwoławczy, że to odwołujący się jako przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za skutki działania osób którymi w tej działalności się posługuje. Zasadne było zatem przyjęcie, że to odwołujący się wykonywał transport drogowy z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. W takiej zaś sytuacji obciążenie karą w odpowiedniej wysokości odwołującego się było obowiązkiem organu kontrolnego, który działał w ramach tzw. uznania związanego niestwarzającego organom administracji praktycznie "żadnych luzów interpretacyjnych". Między innymi z tego względu nie było też możliwe przyjęcie, że doszło jedynie do niewłaściwego wypełnienia karty opłaty drogowej. Zgodnie z wynikającą z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RO zasadą praworządności organy administracji publicznej są zobowiązane stosować pozostające w obrocie prawnym przepisy. Uniemożliwia to uwzględnienie podniesionego w odwołaniu zarzutu co do określenia treści § 3 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach publicznych w sposób wykraczający poza upoważnienie ustawowe z art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. do sądu administracyjnego pełnomocnik S. K. wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, iż decyzja ta została wydana w oparciu o błędne ustalenie, że skarżący nie dokonał opłaty za wykonywanie przewozu drogowego oraz z naruszeniem prawa materialnego przez oparcie orzeczenia na rozporządzeniu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych w brzmieniu nie obowiązującym w dacie orzekania i przez błędne przyjęcie, że skarżący nie dopełnił obowiązków obciążających go zgodnie z ustawą o transporcie drogowym. W uzasadnieniu skargi powtórzono w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu akcentując naruszenie przez organy orzekające zasady bezpośredniego działania przepisów, pominięcie przy interpretacji prawa zasady przyjętej na gruncie prawa karnego, zgodnie z którą, w przypadku zmiany stanu prawnego pomiędzy zaistnieniem czynu a jego osądzeniem, należy stosować przepisy korzystniejsze dla sprawcy oraz nieuwzględnienie przy wymiarze kary faktu, że skarżącemu nie można przypisać winy za zachowanie się jego kierowcy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy ustosunkowując się do jej zarzutów wniósł o jej oddalenie. W ogólnym zarysie podtrzymał stanowisko zaprezentowane wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji akcentując zastosowanie przy orzekaniu zasady lex retro non agit. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodziła także sytuacja o jakiej mowa w art. 93 ust. 7 ustawy gdyż nie można przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na zaistniałą sytuację i nie mógł jej przewidzieć.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i jej zarzuty. Podniósł, że powołane w odpowiedzi na skargę orzeczenia sądów zapadły w sprawach o innych stanach faktycznych i prawnych.
Na rozprawie sądowej w dniu 5 lutego 2009 r. pełnomocnik organu odwoławczego dla uzasadnienia stanowiska tego organu powołał się dodatkowo na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06 oraz na wyrok tego Sądu z dnia 14 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 839/06.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty zasługują na akceptację. W świetle treści art. 92 i następnych ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 42 ust. 1 tej ustawy istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zdaniem Sądu do rozstrzygnięcia kwestii, czy naruszony został ten ostatni przepis w sytuacji gdy podmiot wykonujący przewóz drogowy po drogach krajowych nabył i posiada ważną kartę opłaty, a jedynie winieta (jedna z części karty opłaty) nie została umieszczona wewnątrz pojazdu w sposób wynikający z przepisów poustawowych, tj. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
W pierwszej kolejności należy w tym względzie stwierdzić przyjdzie, że w dacie przeprowadzania kontroli pojazdu, tj. w dniu [...] r., przepis § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, wydanego z powołaniem się na upoważnienie zawarte w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym stanowił, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. W ust. 2 przepis ten precyzował, że karta opłaty składa się z dwóch części:
1) winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu;
2) odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty.
Z kolei z § 3 ust. 3 rozporządzenia wynikało, że dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie. Nie stanowiła zaś dowodu uiszczenia opłaty, zgodnie z treścią § 3 ust. 4 rozporządzenia, winieta nieprzedziurkowana lub nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1.
W świetle tej regulacji oraz biorąc pod uwagę ustalenia poczynione w trakcie przeprowadzonej kontroli organy Służby Celnej uznały, że nieumieszczenie winiety samoprzylepnej na przedniej szybie pojazdu jest równoznaczne z nieiuszczeniem opłaty za przejazd po drogach krajowych i obliguje do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w pkt 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Podkreślić jednakże należy, że pomiędzy datą kontroli, a wydaniem przez organ I instancji decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, tj. [...] r., upłynęło ponad 16 miesięcy. W międzyczasie, w dniu [...] r. Minister Transportu wydał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 195, poz. 1412). Zmianie uległa m.in. treść § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, na który powoływały się organy obydwu instancji w swoich rozstrzygnięciach. W dacie orzekania przez organy ten przepis rozporządzenia stanowił, że winieta samoprzylepna, jako jedna z dwóch części karty opłaty, winna być umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Z kolei według nowego brzmienia § 3 ust. 4 pkt 1 nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty "odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz nieumieszczona trwale w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1". W tym zakresie przepisy rozporządzenia zmieniającego weszły w życie z dniem 7 listopada 2007 r. Wynika z nich w sposób nie mogący budzić wątpliwości interpretacyjnych, że dopiero łączne (kumulatywne) spełnienie wszystkich, wymienionych w § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia przesłanek stwarza podstawę do przyjęcia, że opłata za przejazd po drogach krajowych nie została uiszczona. Innymi słowy, w razie stwierdzenia w czasie kontroli, tak jak w niniejszej sprawie, że w pojeździe znajdują się zarówno odcinek kontrolny przedziurkowany, jak i winieta przedziurkowana, lecz jedynie nieumieszczona na szybie pojazdu w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, to w świetle § 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia brak już podstaw do uznania, że podmiot wykonujący przewóz nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Rozważając zagadnienie, czy organy powinny brać pod uwagę brzmienie przepisu rozporządzenia obowiązującego w dacie dokonania kontroli, czy też w dacie orzekania należy mieć na względzie, że Minister Transportu w rozporządzeniu zmieniającym z dnia 15 października 2007 r. nie zawarł żadnych przepisów intertemporalnych w tym zakresie, regulując jedynie kwestię postępowań dotyczących zwrotu niewykorzystanej w całości lub w części opłaty rocznej, które to przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie (§ 5). Oznacza to, że ustalając stan faktyczny sprawy należało istotnie uwzględnić stan stwierdzony w trakcie dokonywania kontroli, natomiast skutki należało już ocenić biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w czasie orzekania. Organy obu instancji nieprawidłowo więc przyjęły, że do oceny okoliczności mających stanowić podstawę nałożenia kary pieniężnej winny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli. Podstaw do tego nie daje w żadnej mierze treść rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 15 października
2007 r. gdyż brak w nim wyraźnego uregulowania, że do spraw wszczętych i niezakończonych mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. W sytuacji, w której prawodawca dokonując zmiany obowiązujących dotychczas przepisów nie zawiera w nich żadnych wskazówek odnośnie ich stosowania w toczących się postępowaniach, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa, zastosowanie powinna znaleźć nowa regulacja prawna. Milczenie prawodawcy w tym zakresie sprawia bowiem, że należy kierować się ogólnymi zasadami prawa, w tym regułą lex posteriori derogat legi priori. W konsekwencji, w tego rodzaju przypadkach od chwili wejścia w życie nowego prawa stosować go należy do wszelkich stosunków, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju: zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa (por. S. Wronkowska, M. Zieliński - Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Wydawnictwo Sejmowe str. 84).
Organy decyzyjnie orzekając już po zmianie przepisów nie mogły więc przyjąć, że przedsiębiorca nie uiścił opłaty za przejazd po drogach krajowych, skoro w trakcie kontroli ujawniono, że kierowca dysponował przedziurkowanym odcinkiem kontrolnym i przedziurkowaną winietą samoprzylepną, a jedyne stwierdzone w tym zakresie uchybienie polegało na nieumieszczeniu winiety na przedniej szybie pojazdu. Nie można więc zaakceptować poglądu, że istniały w dacie orzekania przesłanki do nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych pojazdem bez uiszczenia należnej opłaty. Brak było bowiem podstaw (w świetle nowej treści
§ 3 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia) do przyjęcia, że opłata drogowa nie została uiszczona. To stanowiło zaś przeszkodę do prowadzenia postępowania w tym przedmiocie, a w razie ujawnienia takich okoliczności po wszczęciu postępowania obligowało organ do jego umorzenia, czego jednak organy z naruszeniem treści art. 105 § 1 kpa nie uczyniły
Wbrew odmiennemu stanowisku organu odwoławczego w sprawie nie ma zdaniem Sądu odpowiedniego zastosowania wykładnia prawa wynikająca z tezy uchwały NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06 (ONSA i WSA 2006/3/71), która została podjęta w sprawie gdy przepisy późniejsze były bardziej surowe i ich zastosowanie było dla strony niekorzystne. W uzasadnieniu tej uchwały NSA stwierdził, że gdy prawodawca wyraźnie nie rozstrzyga problemów intertemporalnych to przy rozstrzyganiu kwestii, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania przepisów nowych należy brać m.in. pod uwagę skutki jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. NSA w uchwale tej przyjął też, że kary pieniężne podobne do wymierzonej zaskarżoną decyzją wynikają z przepisów o charakterze represyjnym, które są nazywane deliktami administracyjnymi. Są to sankcje administracyjne o charakterze represyjnym, grożące za naruszenia zakazów wynikających z przepisów prawa administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego do takich przepisów powinny być stosowane standardy odnoszące się do prawa karnego. Na gruncie tego prawa daje się zaś pierwszeństwo, jak zasadnie podkreślono w skardze, zasadzie, w myśl której w przypadku zmiany stanu prawnego pomiędzy zaistnieniem czynu a jego osądzeniem, należy stosować przepisy względniejsze tj. korzystniejsze dla sprawcy.
Na gruncie niniejszej sprawy prowadzi to do zastosowania przepisów rozporządzenia w sprawie opłat w brzmieniu wynikającym z rozporządzenia zmieniającego z dnia 15 października 2007 r. W konsekwencji nie było podstaw do przyjęcia w dacie orzekania przez organy obu instancji, że kierowca wykonujący transport w imieniu skarżącego nie dysponował dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Tym samym nie było też podstaw do wymierzenia z tego tytułu skarżącemu kary pieniężnej.
W konsekwencji z tego też względu zasadne jest stanowisko sformułowane w skardze, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem treści art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 1 i ust. 1a w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to uchyleniem tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).
Wobec powyższego bez znaczenia dla rozpoznania skargi ma rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu akcentowanej przez skarżącego kwestii sformułowania treści § 3 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych w ramach upoważnienia wynikającego z treści art. 42 ust. 7 ustawy. Należy jedynie podnieść, że orzecznictwo w tym przedmiocie nie jest jednolite, o czym świadczy chociażby treść powołanego na rozprawie sądowej przez pełnomocnika organu odwoławczego wyroku NSA z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 839/06 (mogącego mieć odpowiednie zastosowanie do stanu prawnego niniejszej sprawy).
W nawiązaniu do treści skargi należy nadto podnieść, że Sąd nie podziela sformułowanego w niej zarzutu, że decyzje organów obu instancji zostały wydane przy błędnej interpretacji art. 87 ust. 3 ustawy. Przepis ten nie ma bowiem bezpośredniego wpływu na treść obowiązku wynikającego z art. 42 ust. 1 ustawy. Ten zaś obciąża przedsiębiorcę, który ponosi konsekwencje działania osób realizujących przewóz drogowy w jego imieniu i na jego rachunek, w tym kierowcy. Dla przyjęcia, że przedsiębiorca spełnił obowiązek z art. 42 ust. 1 nie jest zatem wystarczające wykazanie, że uczynił on zadość obowiązkowi z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy, co zdaje się twierdzić skarżący. Zasadnie podniesiono przy tym w odpowiedzi na skargę, że strona skarżąca nie wykazała aby w sprawie zachodziła sytuacja o jakiej mowa w art. 93 ust. 7 ustawy.
W przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania sądowego (obejmujących wpis od skargi w kwocie [...] zł, wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego w kwocie 600 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł) stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI