II SA/Gl 983/25

II SA/Gl 983/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Edyta Kędzierska
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 29 ust. 1 pkt 5,  art. 36a ust. 5  pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E sp. z o.o. z siedzibą w S., A. P., R. P. (P.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 29 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7721.122.2025.AS w przedmiocie sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – Wojewódzki Inspektor, organ odwoławczy) decyzją z dnia 29 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7721.122.2025.AS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu odwołania A. i R. P. oraz E. sp. z o.o. w S. (dalej – Skarżący, Inwestorzy), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 27 marca 2025 r. nr [...] (znak [...]), którą zgłoszono sprzeciw do zawiadomienia z dnia 6 marca 2025 r. (data wpływu 18 marca 2025 r.) o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] w C. , obręb [...] [...] , gm. [...] , zrealizowanego w oparciu o decyzję Starosty [...] o pozwoleniu na budowę nr [...] (znak [...] ) z dnia [...] r. wydaną dla J. sp. z o.o. w L. oraz Z. B. , przeniesioną decyzją Starosty [...] nr [...] (znak [...] ) z dnia 21 maja 2024 r. na rzecz J. sp. z o.o. w L. oraz E. sp. z o.o. w S. , ponownie przeniesioną decyzją Starosty [...] nr [...] (znak [...] ) z dnia 22 listopada 2024 r. na rzecz obecnych inwestorów - E. sp. z o.o. w S. oraz A. i R. P. .
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zawiadomieniem złożonym w dniu 18 marca 2025 r. Skarżący poinformowali o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowanego na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę powyższego budynku dla inwestorów: J. sp. z o.o. w L. i Z. B. . Decyzją z dnia 21 maja 2024 r. nr [...] pozwolenie na budowę zostało przeniesione w trybie art. 40 u.p.b. na rzecz J. sp. z o.o. oraz E. sp. z o.o., ponownie przeniesioną decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. nr [...] na rzecz A. P. , R. P. i E. sp. z o.o.
Wobec powyższego zawiadomienia o zakończeniu budowy, Powiatowy Inspektor decyzją z dnia 27 marca 2025 r. nr [...] , działając na podstawie art. 54 ust. 1 w związku z art. 57 u.p.b., zgłosił sprzeciw.
Uzasadniając sprzeciw organ I instancji wskazał, że po zweryfikowaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz załączonych do niego dokumentów ustalono, że inwestycję zrealizowano z odstąpieniem od zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i warunków pozwolenia na budowę określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] . Zdaniem Powiatowego Inspektora, naruszenie warunków decyzji dotyczy wykonania wewnętrznej instalacji gazowej bez uzyskania decyzji lub zmiany decyzji pozwolenia na budowę w związku z dokonaną zmianą sposobu ogrzewania z instalacji elektrycznej na instalację gazową. Przywołując art. 28, art. 29-31 u.p.b. wskazał, że do katalogu spraw, na które nie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie, nie zostało zaliczone wykonanie wewnętrznej instalacji gazowej w nieużytkowanym budynku. Dlatego też zakwalifikowanie przez projektanta zmiany sposobu ogrzewania z elektrycznego na gazowe jako nieistotne odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę nie zasługuje na akceptację. Według organu I instancji, powołane powyżej przepisy u.p.b. nie zwalniają budowy wewnętrznej instalacji gazowej w nowo realizowanym budynku z obowiązku uzyskania decyzji lub zmiany decyzji pozwolenia na budowę. Z tego też względu – w ocenie Powiatowego Inspektora - zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. zmiany wymagające uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 36a ust. 5 u.p.b. w kwestii określenia istotnych zmian;
2) naruszenie przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 7a, art. 10 i art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu oraz przez nienależyte wyjaśnienie stanu sprawy, co doprowadziło do wydania decyzji naruszającej prawo, w tym prawa strony.
Inwestorzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uwzględnienie odwołania na podstawie art. 132 k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania zaznaczyli, że organ w decyzji nie wskazał przepisu Prawa budowlanego, który został naruszony przez Skarżących. Zauważyli przy tym, że powoływany przez Powiatowego Inspektora art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. nie dotyczy przedmiotowej sytuacji. Wyjaśnili, że projektant dokonał kwalifikacji zmiany źródła ciepła, jako nieistotne odstępstwo w oparciu o art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b., co zostało odzwierciedlone w załączonym do zawiadomienia projekcie technicznym. Podkreślił, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b. zmiana źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowywania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym jest uznawana za istotne odstąpienie od projektu, dlatego też niezrozumiałe jest, że organ nie uwzględnił zmiany i uznał ją za istotne odstąpienie od projektu. Ponadto podniósł, że organ nie określił jakiego naruszenia dopuścili się Skarżący. Końcowo zarzucono, że nie zapewniono im czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a.
Nie przychylając się do argumentacji odwołania, Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 29 maja 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Po przedstawieniu przebiegu postępowania, a następnie sprecyzowaniu zakresu oceny inwestycji po dokonaniu zgłoszenia jej ukończenia, organ odwoławczy odniósł się do charakteru zamiany wewnętrznej instalacji elektrycznej na gazową. Jego zdaniem - w świetle art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. - zmiana źródła ciepła z elektrycznego na gazowe w spornym budynku mieszkalnym jednorodzinnego jest zmianą istotną. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji gdyby realizacja instalacji gazowej była samodzielnym przedmiotem inwestycji, wymagałaby zgłoszenia budowy wraz z projektem zagospodarowania działki lub terenu (oraz z opisem technicznym instalacji), wykonanym przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane oraz projekt ten dodatkowo musiałby być uzgodniony pod względem ochrony przeciwpożarowej (art. 30 ust. 2a pkt 4 i ust. 3 u.p.b. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 9 u.p.b.). Dlatego też, jego zdaniem, z racji na konieczność uzyskania powyższego uzgodnienia zachodzi przesłanka z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b., która obliguje do zakwalifikowania takiego odstąpienia do grupy istotnych. Końcowo, przywołując wyrok NSA z dnia 22 listopada 2022 r. o sygn. akt II OSK 4018/19 zauważył, że realizowanie inwestycji odstępującej od zatwierdzonych elementów projektu budowlanego w stopniu istotnym, bez uzyskania zmiany pozwolenia na budowę lub dokonania ponownego zgłoszenia wyprzedzającego wykonanie robót budowlanych, jest działaniem w warunkach samowoli budowlanej.
W skardze z dnia 25 czerwca 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Inwestorzy negując decyzję Wojewódzkiego Inspektora zarzucił jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 36a ust. 5 u.p.b. w kwestii określenia istotnych zmian;
2) naruszenie przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 7a, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalizmu oraz nienależyte wyjaśnienie stanu sprawy, co w rezultacie doprowadziło do wydania decyzji naruszającej prawo, w tym prawa strony, czyli naruszenie polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy poprzez podjęcie rozstrzygnięcia na skutek nieprawdziwych ustaleń.
Wobec tych zarzutów Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto wskazali, że organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko odniósł się do nieprawdziwego stanu faktycznego i prawnego uznając, że instalacja gazowa zrealizowana w przedmiotowym budynku mieszkalnym jest instalacją gazową zasilaną z instalacji zbiornikowej na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, o czym świadczy przywołanie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 9 oraz art. 30 ust. 2a pkt 4 i ust. 3 u.p.b. Zdaniem Skarżących, organ odwoławczy nie zapoznał się ze stanem faktycznym i prawnym, projektem technicznym i z wniesionym przez nich odwołaniem, pomijając całkowicie wniesione argumenty. Podnieśli, że nie można uzyskać odrębnego pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia dla wewnętrznej instalacji gazowej w sytuacji, gdy budynek jest w trakcie realizacji, ponieważ możliwość taka dotyczy projektowanej wewnętrznej instalacji gazowej w budynkach użytkowanych, czyli istniejących. Jeżeli budynek jest w trakcie realizacji, a Inwestor zamierza zmienić projektowane źródło ciepła do ogrzewania i przygotowywania ciepłej wody użytkowej, to tylko sytuacja gdy będzie to zmiana na paliwo stałe stanowi istotne odstąpienie od projektu. Natomiast w przedmiotowej sprawie zmiana dotyczy przejścia z ogrzewania elektrycznego na gazowe, co nie narusza art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b. Dalej wskazali, że powyższa zmiana źródła ciepła i zaprojektowana instalacja zewnętrzna nie narusza również projektu zagospodarowania terenu biorąc pod uwagę brzmienie art. 36a ust. 5 pkt 1 u.p.b., zgodnie z którym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu zachodzi w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której został zaprojektowany. Ponadto zauważyli, że projekt wewnętrznej instalacji gazowej zasilanej gazem sieciowym, nie wymaga uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. Nie można również zgłosić lub zatwierdzić odrębną decyzją wewnętrznej instalacji gazowej dla budynku, który jest w trakcie realizacji i nie jest użytkowany. Dlatego też przedmiotowa zmiana ogrzewania została zakwalifikowana przez projektanta jako nieistotna. Końcowo wskazali, że decyzje organów nie powołują się na żaden konkretny przepis prawa budowlanego, a ponadto organ II instancji odniósł się do nieprawdziwego stanu faktycznego i prawnego przywołując przepisy dotyczące instalacji gazowej zasilanej gazem płynnym ze zbiornika, co w tym przypadku nie ma zastosowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Inspektor przywołał art. 29 ust. 1 pkt 9 u.p.b., zgodnie z którym nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych. Dlatego też organ analogicznie do art. 29 ust. 1 pkt 9 u.p.b. uznał, iż przedmiotowa zmiana źródła ciepła z elektrycznego na gazowe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym jest również zmianą istotną, ponieważ spełnia przesłankę z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] z dnia 27 marca 2025 r. będącą sprzeciwem do zawiadomienia z dnia 6 marca 2025 r. o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Kwestią sporna jest kwalifikacja odstępstwa od decyzji pozwolenia na budowę w zakresie zmiany sposobu ogrzewania z elektrycznego na gazowe i wykonania w związku z tym wewnętrznej instalacji gazowej. Mianowicie organy nadzoru budowlanego nie akceptują stanowiska Skarżących, że jedynie zmiana źródła ogrzewania na zasilane paliwem stały stanowi istotne odstępstwo. Pogląd swój argumentują tym, że budowa instalacji gazowej – jako odrębnej inwestycji – wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 9 u.p.b.).
Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że w myśl art. 54 ust. 1 u.p.b. do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 u.p.b., można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57 u.p.b., po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Obowiązujące przepisy prawa nie określają przesłanek wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 u.p.b. W literaturze oraz w judykaturze przyjmuje się, że podstawą wniesienia sprzeciwu mogą być: istotne odstąpienie od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1535/06 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 104/09, publ. CBOSA), nieuzupełnienie zawiadomienia o niezbędne dokumenty (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 267/06, publ. CBOSA) lub też przystąpienie do użytkowania obiektu budowalnego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Generalnie jednak przesłanki te należy wyinterpretować z uwzględnieniem funkcji, jakie prawodawca powierzył organom nadzoru budowlanego oraz przyznanych im kompetencji i w tym zakresie odwołać się należy do art. 81 i art. 84a u.p.b., w świetle których podstawowym zadaniem wspomnianych organów jest kontrola poprawności prowadzenia procesu budowlanego w celu zapewnienia wykonania planowanej inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 520/06, LEX nr 503755, a także A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, LEX 2024 oraz A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz wyd. III, WK 2016).
W kontekście tego należy stwierdzić, że jedną z okoliczności, która może stanowić podstawę wniesienia sprzeciwu jest istotne odstąpienie od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W art. 36a ust. 5 u.p.b. wyjaśniono, kiedy dochodzi do tego rodzaju sytuacji. Otóż zgodnie z nim istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:
1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;
2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:
a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,
b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,
c) liczby kondygnacji;
3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;
4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;
5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:
a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub
b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;
7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.
Przy wykładni tego przepisu trzeba pamiętać, że kwalifikacja stopnia odstąpienia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, przy uwzględnieniu charakteru inwestycji i wartości wyrażonych w art. 4, art. 5 i art. 9 u.p.b. O zakwalifikowaniu przedstawionych przez inwestora zmian jako istotnych decyduje bowiem specyfika planowanej przez niego inwestycji oraz zakres i rodzaj planowanego odstępstwa (zob. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1375/11, LEX nr 1267498). Według komentatora A. Kosickiego, orzeczenie to należy potraktować jako takie, które nadal, pomimo dokonanych w ustawie zmian, zachowuje swoją aktualność (zob. A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 36a).
Przystępując do oceny dokonanych zmian w pierwotnym projekcie inwestycji wyrazić wpierw należy pogląd, że art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b. nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku, że każda zmiana źródła ogrzewania (przygotowania ciepłej wody użytkowej), która nie prowadzi do wykorzystywania paliwa stałego, stanowi nieistotne odstępstwo od projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Mianowicie wprowadzona kwalifikacja zmiany źródła ciepła (np. z gazowego) na takie pochodzące ze spalania paliwa stałego, jako istotnego odstępstwa, nie była podyktowana względami technicznymi (skomplikowanym charakterem prac). Wprowadzenie tego przepisu było podyktowane zamianą bardziej efektywnej (bardziej ekologicznej) metody ogrzewania na taką, która jest oceniana gorzej. W uzasadnieniu projektu dotyczącego nowelizacji ustawy Prawo budowlane, na mocy której dodano pkt 7 do art. 36a ust. 5 u.p.b. stwierdzono, że: "Dzięki wprowadzanej zmianie ewentualna zmiana źródła ciepła polegająca na rezygnacji z przyłączenia do sieci ciepłowniczej na rzecz mniej efektywnych źródeł ciepła spowoduje konieczność uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę" (Druk nr 121 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - https://www.sejm.gov.pl).
W tym miejscu również należy podkreślić, że kwalifikacja "odstępstwa" dokonana przez projektanta na podstawie art. 36a ust. 6 u.p.b., nie ma charakteru wiążącego dla organów orzekających w sprawie. Błędne uznanie przez projektanta, iż odstąpienie ma charakter nieistotny, nie wyklucza możliwości podjęcia przez organy budowlane przewidzianych prawem działań. Zatem to na organie orzekającym w sprawie spoczywa obowiązek dokonania oceny istotności odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 631/19, LEX nr 2745703; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1333/18, LEX nr 2656962).
Oznacza to, że art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b. nie uprawnia do twierdzenia, że zamiana – tak jak w rozpatrywanym przypadku - pierwotnie zaprojektowanego ogrzewania elektrycznego budynku mieszkalnego na gazowe jest nieistotnym odstępstwwm. Jak wykazano wyżej, wykładnia a contrario przepisu art. 36a ust. 5 pkt 7 u.p.b. nie pozwala na wyprowadzanie wniosków prezentowanych przez pełnomocnika Skarżących. W takiej sytuacji zatem należy dokonać oceny, czy takie odstępstwo nie jest istotne przez pryzmat art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. Twierdzenie to jest tym bardziej uzasadnione, gdyż wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji gazowych wymaga dokonania zgłoszenia (art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d u.p.b.), gdzie wykonywanie innych instalacji wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji nie wymaga pozwolenia, a nawet zgłoszenia (art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. d u.p.b.).
Organy nadzoru budowlanego argumentując wystąpienie podstaw do wniesienia sprzeciwu powołują się właśnie na art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. Ich zdaniem, istotne odstępstwo wynika z faktu, że gdyby realizacja instalacji gazowej była samodzielnym przedmiotem inwestycji, wymagałaby zgłoszenia budowy wraz projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz z opisem technicznym instalacji, a także wymagałaby uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej (art. 30 ust. 3 u.p.b.). Jednak, jak trafnie zauważono w skardze, stanowisko to sformułowano w odniesiono do budowy instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych (art. 29 ust. 1 pkt 9 u.p.b.). Tymczasem w rozpatrywanym przypadku odstępstwo nie jest związane z budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt u.p.b., ale wykonaniem wewnątrz budynku instalacji gazowej, która będzie źródłem ogrzewania budynku. W tej sytuacji nie można więc przyjąć, że organy nadzoru budowlanego wykazały wystąpienie okoliczności z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b.
Wyjaśnić należy, że wspomniany art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. istotne odstępstwo łączy z takimi modyfikacjami pierwotnych założeń inwestycji, które wykluczałby uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia dla inwestycji opisanych w art. 29 ust. 1 pkt 1-4 i art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a i pkt 3 lit. d u.p.b., w oparciu o dokumenty wystarczające dla uzyskania pozwolenia na budowę lub skutecznego zgłoszenia, na podstawie których realizowana była inwestycja przed zmianami. Jeżeli więc odstępstwo jest takiego rodzaju, że rodzi potrzebę np. uzyskania "nowego" uzgodnienia lub uzyskania "nowej" decyzji wydanej przez inny organ administracji, którego istnienie warunkuje wydanie pozwolenia na budowę, to wtedy mamy właśnie do czynienia z przypadkiem z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b.
Organy nadzoru budowlanego nie wykazały, aby w rozpatrywanej sprawie zachodziły okoliczności tego rodzaju. Jak wyjaśniono to wyżej, konieczność dołączenia do zgłoszenia budowy instalacji gazowej projektu zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji, nie stanowi o wystąpieniu przypadku z art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. Dlatego też organ odwoławczy ponownie rozpatrując odwołanie zobligowany będzie do przeanalizowania wymagań formalnoprawnych mających dać odpowiedź, czy wprowadzona zamiana źródła ogrzewania budynku z elektrycznego na gazowe i konieczność wykonania związanej z tym faktem instalacji gazowej obejmującej montaż dwóch kotłów grzewczych z wewnętrzną komorą spalania o mocy 21 kW każdy, nie wymagałoby uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia inwestycji, o których mowa w art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. Dopiero po dokonaniu ustaleń w tym zakresie Wojewódzki Inspektor rozpatrzy sprawę i wyda stosowną decyzję.
W tym miejscu należy jedynie na marginesie zauważyć, że brak sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej nie stanowi przeszkody dla uruchomienia postępowania naprawczego. Brak sprzeciwu nie legalizuje bowiem inwestycji, która w sposób oczywisty narusza przepisy prawa budowlanego (zob. wyroki NSA: z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2301/18, Lex nr 3243472; z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 132/21 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wyeliminowanie więc w toku postępowania administracyjnego sprzeciwu wniesionego wobec zgłoszonej inwestycji nie stanowi przeszkody dla zweryfikowania jej zgodności z szeroko pojmowanymi przepisami Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie naruszył przede wszystkim przepisy prawa materialnego, tj. art. 36a ust. 5 pkt 6 u.p.b. poprzez błędną jego wykładnię, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania wobec braku wniosku Skarżących o ich przyznanie (art. 210 § 1 p.p.s.a.).