II SA/GL 981/19

II SA/Gl 981/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik
Grzegorz Dobrowolski
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 2460/21 - Wyrok NSA z 2023-06-30
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 147 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1289
art. 2 ust. 4, art. 6 ust. 3-3d
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 21 września 2017 r. nr XLVII/872/17 w przedmiocie odbierania odpadów komunalnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 5 pkt 3 oraz § 8 ust. 12, 2) zasądza od Gminy Katowice na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 21 września 2017 r. Rada Miasta Katowice przyjęła uchwałę nr XLVII/872/17 w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów. Jako podstawę prawną wskazała w szczególności art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm. – dalej "u.s.g."), art. 6r ust. 3-3d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1289 – dalej "ustawa").
Pismem z dnia 27 lutego 2018 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w K.(dalej "Spółdzielnia", "skarżąca") wezwała Radę Miasta Katowice do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając niezgodność § 5 pkt 3 oraz § 8 ust. 12 uchwały z art. 4 ust. 2 oraz art. 6c ust. 1 ustawy.
Przypomnieć należy, iż § 5 pkt 3 uchwały brzmi: "W przypadku odpadów zielonych, powstających w wyniku pielęgnacji ogrodów i terenów zielonych w zabudowie jednorodzinnej i wielorodzinnej w związku ze świadczeniem usług przez przedsiębiorcę/podmiot gospodarczy lub inny podmiot działający na zlecenie/umowę, zagospodarowanie odpadów należy do obowiązków tego podmiotu/przedsiębiorcy." Natomiast § 8 ust. 12 uchwały brzmi: "W przypadku innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych (odpadów remontowo - budowlanych) powstałych w związku ze świadczeniem usług przez przedsiębiorcę/podmiot gospodarczy lub inny podmiot działający na zlecenie/umowę w gospodarstwach domowych, zagospodarowanie odpadów należy do obowiązków tego podmiotu/przedsiębiorcy."
Spółdzielnia zaakcentowała, że zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy podstawowym obowiązkiem gminy jest zorganizowanie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Wyłączenia i ograniczenia tego obowiązku mogą wynikać jedynie wprost z przepisów ustawy. Odnosząc się do brzmienia § 5 pkt 3 uchwały stwierdziła, że brak jest podstawy prawnej do nakładania obowiązku zagospodarowania odpadów na właścicieli nieruchomości, jeżeli odpady zostały wytworzone w związku ze świadczeniem usług. Brak jest nadto w ustawie rozróżnienia pomiędzy zabudową jednorodzinną, a wielorodzinną. Spółdzielnia wskazała, że powyższy zarzut dotyczy również § 8 ust. 12 uchwały. Zdaniem Spółdzielni nie ma podstawy prawnej do przerzucania ustawowych obowiązków ciążących na gminie na inny podmiot. Stwierdziła, że w świetle regulacji przyjętych w uchwale, obowiązek zagospodarowania odpadów z nieruchomości przerzucana jest na spółdzielnię ( przedsiębiorcę). Utrzymywanie się takiego stanu rzeczy obciąża właścicieli nieruchomości w sposób nieuprawniony.
Pismem z dnia 20 kwietnia 2018 r. r. Przewodnicząca Rady Miasta Katowice powiadomiła pełnomocnika Spółdzielni, że poinformowała Radę Miasta Katowice na sesji w dniu 19 kwietnia 2018 r. o wpływie wezwania do usunięcie naruszenia prawa oraz przekazała je Radnym Rady Miasta Katowice.
W tej sytuacji pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. Spółdzielnia, jak dotychczas reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając § 5 pkt. 3 oraz § 8 ust. 12 uchwały naruszenie art. 4 ust. 2 i art. 6c ust. 1 ustawy. Wniosła o uwzględnienie skargi, orzeczenie o niezgodności z prawem zaskarżonych paragrafów uchwały oraz przyznanie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreśliła, że do spraw dotyczących odpadów komunalnych mają w pierwszej kolejności zastosowanie przepisy ustawy, a przepisy ustawy o odpadach stosuje się tylko w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w ustawie. Wskazała na obowiązki gminy wynikający z art. 6c ust. 1 ustawy. Zauważyła dalej, że ustawa nie zawiera definicji odpadów komunalnych zatem zgodnie z delegacją zawarta w artykule 1a ustawy należy odnieść się do artykułu 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach. Nadto wskazała, że zgodnie z artykułem 4 ustawy Rada Gminy uchwala regulamin stanowiący akt prawa miejscowego. W ustępie 2 powołanego artykułu ustawodawca określił jakie szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku w gminie powinien zawierać regulamin. Wykładania wskazanego przepisu wskazuje, iż regulamin musi zawierać elementy wskazane w § 2 i tylko takie. Podobnie jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółdzielnia stwierdziła, iż nie ma podstawy prawnej do przerzucania ustawowych obowiązków ciążących na gminie w postaci odbioru i zagospodarowania odpadów od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy na inny podmiot.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Katowice wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie skarga na wymienioną uchwałę Rady Miasta Katowice jest całkowicie bezzasadna i nie znajduje potwierdzenia w obowiązującym stanie prawnym. W uzasadnieniu pierwszej kolejności wskazał na przepisy prawa europejskiego, a to Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. UE. L 2008.312.2.). Podkreślił, że zasada "zanieczyszczający płaci" jest wiodącą zasadą na szczeblu europejskim i międzynarodowym. Wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach), gospodarowanie odpadami oznacza między innymi zbieranie, transport (art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o odpadach). Gdyby przyjąć, że przepisy wskazane w ustawie o odpadach nie mają zastosowania to oznaczałoby, że wszystkie odpady komunalne odbiera gmina, bez względu na to kto jest wytwórcą odpadów. Zaakcentował, że Spółdzielnia będąca przedsiębiorcą realizując sprzątanie terenów bądź wykonując prace remontowo - budowlane jest wytwórcą odpadów. Wobec powyższego podmiot ten jest także zobowiązany do zagospodarowania wytworzonych przez siebie odpadów. Dalej zauważył, że gmina realizuje odbiór odpadów komunalnych pochodzących z gospodarstw domowych, a odpady powstałe w wyniku świadczenia usług sprzątania, prac remontowych przez podmiot zewnętrzny/spółdzielnię i jej pracowników nie są odpadami z gospodarstw domowych. Natomiast w sytuacji, gdy usługę powierza się podmiotowi zewnętrznemu sprzątającemu, remontowemu to ma on obowiązek wywieźć, zagospodarować wytworzone odpady i za to zapłacić. Dotyczy to każdego podmiotu, zarówno w przypadku wykonywania usługi na terenie nieruchomości jednorodzinnej jak i wielorodzinnej. Jeśli usługę systemem gospodarskim wykonują sami mieszkańcy, to dla nich, odbiór odpadów jest bezpłatny, w ramach opłaty za gospodarowanie odpadami, którą uiszczają. W ocenie organu opcja, żeby podmioty sprzątające i remontowe kosztem mieszkańców miasta Katowice wykorzystywały bezpłatną możliwość oddania odpadów zielonych (odbiór z nieruchomości i możliwość przekazania do Gminnego Punktu Zbierania Odpadów), odpadów budowlanych i rozbiórkowych (możliwość przekazania do Gminnego Punktu Zbierania Odpadów) albo pozostawiały odpady na terenie nieruchomości, jest niedopuszczalna i wprowadza na rynku naruszenie zasad konkurencyjności oraz równości podmiotów gospodarczych. Zdaniem organu stanowisko wyrażone w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa nie znajduje podstawy w przepisach ustawy. Dodatkowo wskazał, że "w definicji legalnej odpadów komunalnych nie mieszczą się odpady budowlane (gruz)"- wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2011r., sygn. akt. II SA/Po 707/10. W ocenie organu powyższe stanowisko potwierdza katalog odpadów określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), gdzie odpady budowlane to grupa 17, a odpady komunalne to grupa 20. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził brak naruszenia obowiązujących przepisów ustawy postanowieniami uchwały nr XLVII/872/17 Rady Miasta Katowice z dnia 21 września 2017 r. w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów. Stwierdził ponadto, że rozumowanie Spółdzielni jest sprzeczne z ratio legis art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy. Wskazał, że ustawodawca przewidział sytuację, w której odpady zielone są przyjmowane w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a kluczową jest właściwa interpretacja art. 6r ust. 2d ustawy, w tym zakresie wskazał na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2018 roku w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Po 516/18, zgodnie z którym w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości (pierwsza forma pozbywania się odpadów komunalnych), o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (druga forma pozbywania się odpadów komunalnych) oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób (trzecia forma pozbywania się odpadów komunalnych). Gmina może zapewnić właścicielom nieruchomości pozbywanie się odpadów komunalnych na trzy sposoby. Jednym z nich jest odbieranie odpadów z nieruchomości, a drugim przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów. Trzecia forma została niedookreślona przez ustawodawcę, co oznacza, że dopuszcza się zapewnianie przyjmowania odpadów przez gminę w inny sposób, zgodny z prawem.
W toku rozprawy w dniu 11 października 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i zawartą w niej argumentację. Zgodził się z zasadą, że zanieczyszczający płaci. Podkreślił jednocześnie, że nie zawsze spółdzielnia zleca wykonywanie prac porządkowych podmiotom zewnętrznym. Część prac wykonuje za pomocą własnych pracowników. Zauważył, że spółdzielnia jest zarządcą nieruchomości wielomieszkaniowych. Skoro zaś mieszkańcy ponoszą odpłatność za usuwanie odpadów, to w tym zakresie nieuprawnione jest traktowanie jej jako przedsiębiorcy. Dodatkowo podkreślił, że zgodnie z art. 3 Prawa spółdzielczego, majątek spółdzielni stanowi prywatną własność jej członków.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, powielając argumentację z odpowiedzi na skargę. Wskazał, że gmina ma możliwość zapewnienia właścicielom nieruchomości pozbywanie się odpadów na trzy sposoby wskazane w odpowiedzi na skargę, a gmina skorzystała z tej możliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącą.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.- dalej – "p.p.s.a."), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę na uchwałę Sąd stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.
W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została wymieniona na wstępie uchwała Rada Miasta Katowice z dnia 21 września 2017 r. nr XLVII/872/17, w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, która jest aktem prawa miejscowego.
Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały- dalej "u.s.g.") - oraz art. 6r ust. 3-3d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 – dalej "ustawa"), po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Art., 41 ust. 1 u.s.g. stanowi, iż akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały.
Wobec powyższego wskazać należy, że unormowana w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności w związku z art. 94 Konstytucji RP wymaga, aby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Oznacza to, że każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej, a więc stanowi naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy tak jak rozporządzenie w rozumieniu art. 92 Konstytucji RP. Stanowisko powyższe zostało przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 170/10, LEX nr 597353, a Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni je aprobuje.
Zgodnie z art. 6r ust. 3 ustawy rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W art. 6r ust. 3a) ustawy wskazano, iż uchwale, o której mowa w ust. 3, dopuszcza się ograniczenie ilości zużytych opon, odpadów wielkogabarytowych oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych, stanowiących odpady komunalne, odbieranych lub przyjmowanych przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto z art. 6 r ust. 3b wynika, że dopuszcza się zróżnicowanie częstotliwości odbierania odpadów, w szczególności w zależności od ilości wytwarzanych odpadów i ich rodzajów, z tym że w okresie od kwietnia do października częstotliwość odbierania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpadów stanowiących odpady komunalne nie może być rzadsza niż raz na tydzień z budynków wielolokalowych i nie rzadsza niż raz na dwa tygodnie z budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Art. 6r ust. 3d ustawy stanowi, że uchwała, o której mowa w ust. 3, określa także tryb i sposób zgłaszania przez właścicieli nieruchomości przypadków niewłaściwego świadczenia usług przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości lub przez prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Skarga wniesiona została w trybie art. 101 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 1 i ust. 2 u.s.g., i wobec tego, w pierwszej kolejności koniecznym było dokonanie oceny legitymacji skarżącej do jej wniesienia.. Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g., na którym skarżąca opiera swoje żądanie stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika zatem, że merytoryczne rozpoznanie skargi wniesionej w tym trybie wymaga ustalenia, że postanowienia skarżonej uchwały naruszają interes prawny wnoszącego skargę. Dla porządku wskazać jeszcze należy, że w niniejszej sprawie przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. znajdował zastosowanie w jego aktualnym brzmieniu, ustalonym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Stosownie bowiem do treści art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona uchwała podjęta została w dniu 21 września 2017 r., a więc po wejściu w życie ustawy nowelizującej. Aktualnie, inaczej niż przed ww. nowelizacją, nie jest natomiast wymagane uprzednie spełnienie warunku bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa i zachowania w związku z tym określonego terminu do wniesienia skargi.
Oceniając przesłankę wystąpienia po stronie skarżącej interesu prawnego trzeba zaznaczyć, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela, podkreśla się, że kwestionując uchwałę organu gminy na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. skarżący musi wykazać istnienie bezpośredniego związku między skarżonym aktem, a jego konkretną, zindywidualizowaną sytuacją prawną. Inaczej mówiąc, rzeczą strony skarżącej jest wykazanie, że kwestionowana uchwała naruszając prawo, jednocześnie rodzi negatywne skutki dla jej sfery prawnomaterialnej (wynikającej z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Skarżąca jako właściciel nieruchomości zabudowanej budynkami mieszkalnymi na terenie Miasta Katowice jest zobligowana do gospodarowania odpadami komunalnymi w sposób określony aktami prawa miejscowego. Skarżąca wykazała również, że zakwestionowane § 5 pkt 3 i § 8 ust 12 zaskarżonej uchwały naruszają przepisy ustawy, a ich zapisy spowodowały nałożenie na spółdzielnię jako właściciela nieruchomości obowiązek zagospodarowania odpadów jeżeli zostały one wytworzone w związku ze świadczeniem usług i to w sytuacji, gdy to na gminie ciąży obowiązek odbioru i zagospodarowania odpadów od właścicieli nieruchomości, a zatem wykazała istnienie po jej stronie interesu prawnego.
Skarga jako wniesiona przez uprawniony podmiot i dopuszczalna podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
Przechodząc do oceny merytorycznej sprawy Sąd stwierdza, iż materialnoprawną podstawę uchwały stanowią przepisy ustawy, natomiast sama uchwała określa sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów. Należy również przypomnieć, iż zaskarżony § 5 pkt 3 uchwały brzmi: "W przypadku odpadów zielonych, powstających w wyniku pielęgnacji ogrodów i terenów zielonych w zabudowie jednorodzinnej i wielorodzinnej w związku ze świadczeniem usług przez przedsiębiorcę/podmiot gospodarczy lub inny podmiot działający na zlecenie/umowę, zagospodarowanie odpadów należy do obowiązków tego podmiotu/przedsiębiorcy." Natomiast § 8 ust. 12 uchwały brzmi: "W przypadku innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych (odpadów remontowo - budowlanych) powstałych w związku ze świadczeniem usług przez przedsiębiorcę/podmiot gospodarczy lub inny podmiot działający na zlecenie/umowę w gospodarstwach domowych, zagospodarowanie odpadów należy do obowiązków tego podmiotu/przedsiębiorcy."
Zdaniem sądu administracyjnego, zaskarżone: § 5 pkt 3 w oraz § 8 ust. 12 uchwały naruszają w sposób istotny przepisy ustawy. Uchwała z dnia 27 września 2017 r. jest kierowana do właścicieli nieruchomości. Definicja właściciela nieruchomości, zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 4, została skonstruowana na potrzeby ustawy. Zgodnie z tą definicją, ilekroć w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mowa jest o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Powyższa definicja ma charakter zakresowy. Zostały w niej wymienione kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu omawianej ustawy. Ustawodawca zatem nie wyodrębnił kategorii "przedsiębiorcy/podmiotu gospodarczego lub innego podmiotu działającego na zlecenie/umowę". Natomiast w art. 2 ust. 3 ustawy wskazał, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową. Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że spółdzielnia traktowana jest jak właściciel nieruchomości, i to na niej ciążą obowiązki wynikające z art. 5 ustawy. Przy czym osoba, której służy spółdzielcze prawo do lokalu, lub osoba faktycznie zamieszkująca lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej nie jest obowiązana do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości wynikających z ustawy (art. 2 ust. 3a ustawy). Obowiązki właścicieli nieruchomości wynikają w szczególności z art. 5 ustawy.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Z mocy art. 6c ust. 1 ustawy gmina jest obowiązana do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Gmina może w drodze aktu prawa miejscowego z art. 6r ust. 3 ustawy, ograniczyć ilość odpadów, czy też częstotliwość ich odbierania Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że obowiązkiem gminy jest odbieranie odpadów komunalnych. Nie jest zatem możliwe zawarcie w uchwale kwestionowanych zapisów § 5 pkt 3 w oraz § 8 ust. 12 sprowadzających się w istocie do wyłączenia obowiązku gminy polegającego na odbieraniu odpadów komunalnych z terenu nieruchomości oraz zobowiązywania spółdzielni/właściciela nieruchomości w zabudowie wielorodzinnej do usuwania odpadów zielonych, czy też remontowo- budowlanych na własny koszt.
Zauważyć bowiem należy, że ekwiwalentem za odbiór odpadów z terenu nieruchomości, przyjmowanie odpadów przez punkty oraz zapewnienie przyjmowania tych odpadów w inny sposób jest opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast kwestionowane przez skarżącą zapisy uchwały mogą doprowadzić do naliczania wyższych opłat za usuwanie odpadów osobom, którym służy spółdzielcze prawo do lokalu, lub faktycznie zamieszkującym lokal należący do spółdzielni mieszkaniowej. Zatem na terenie gminy doszłoby do zróżnicowania sytuacji właścicieli różnych nieruchomości, a w konsekwencji do podważenia konstytucyjnej zasady równości. Taki stan rzeczy podważałby także wprost zasadę wynikającą z art. 6c ust. 1 ustawy. Gmina nie może bowiem zniweczyć nałożonego na nią obowiązku z uwagi na koszty zagospodarowania odpadów. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1978/15 - rola gminy sprowadza się w istocie do zapewniania na koszt właścicieli nieruchomości infrastruktury w celu zapewnienia skutecznego odbioru i zagospodarowania odbioru odpadów.
Z tych względów zaskarżone § ust. 5 ust 3 i 8 pkt 12 uchwały jako aktu prawa miejscowego, naruszające art. 2 ust. 4 i art. 6r ust. 3 – 3d ustawy; podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a., a także § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 265).