II SA/Gl 98/23

II SA/Gl 98/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 24 ust.2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3089/2022/16439 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta C. (dalej: "organ I instancji") decyzją z 17 czerwca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8, art. 13, art. 23, art. 24 i art. 26 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111) – dalej: "u.ś.r." i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) – dalej: "k.p.a.", zmienił własną decyzję z 30 października 2020 r. nr [...] poprzez dodanie pkt 3, mocą którego przyznał S. K. (dalej: "strona" lub "skarżąca") dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w kwocie 110 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2021 r. do 31 października 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że strona spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona i wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"). W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji, jak również zarzuciła jej błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, sprowadzające się do zaniechania wypłaty świadczenia za okres od 1 lutego 2020 r. do 1 maja 2021 r. W motywach odwołania podkreślono, że mocą prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w C. z 17 lutego 2021 r. K.K. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, a przyznane świadczenie powinno obejmować okres od 1 lutego 2020 r. do 1 maja 2021 r.
Kolegium decyzją z dnia 2 września 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano treść wniosku strony i złożone przy nim dokumenty. W dalszej kolejności organ ten przybliżył działania organu I instancji względem strony na przełomie 2019 i 2020 roku i wskazał, że decyzja przyznająca zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia obowiązywała do 30 czerwca 2020 r. Następnie organ odwoławczy przywołał przepisy prawa, które legły u podstaw zmiany decyzji przyznającej zasiłek rodzinny z uwzględnieniem przedmiotowego dodatku ze szczególnym odwołaniem się do postanowień art. 24 ust. 2 u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że przywoływany powyżej wyrok z 17 lutego 2021 r. stał się prawomocny z dniem 25 lutego 2021 r. i trzymiesięczny termin do złożenia wniosku upłynął 25 maja 2021 r., a z akt administracyjnych wynika, że wniosek w rozpoznawanej sprawie złożony został 31 maja 2021 r., a tym samym po upływie terminu wskazanego w art. 24 ust. 2a u.ś.r.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do tut. Sądu. W skardze powyższej decyzji zarzucono naruszenie art. 24 ust.2a u.ś.r. oraz art. 69 Konstytucji RP, nadto wskazano na błędne ustalenie stanu faktycznego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, który nie kwalifikuje strony do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w wieku powyżej szesnastego roku życia w kwocie 1971,00 zł za okres od 1 lutego 2020 r. do 31 stycznia 2024 r. W skardze tej wystąpiono o jej uwzględnienie i zobowiązanie organów administracji publicznej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w powyższej kwocie i na przywołany okres. W motywach skargi podkreślono, że strona w pierwszych dniach maja 2021 r. próbowała złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jednakże pracownik organu pierwszej instancji nie przyjął wniosku domagając się przedłożenia odpisu prawomocnego wyroku z 17 lutego 2021 r. W dalszej części skargi przywołano stan faktyczny związany z prawomocnością orzeczenia sądu powszechnego a stwierdzeniem prawomocności takiego orzeczenia. Podkreślono zarazem, że strona dochowała należytej staranności, ponieważ niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1410/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...]
W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę na okoliczność podniesioną przez skarżącą w skardze, że w pierwszych dniach maja 2021 r., była w siedzibie organu I instancji i zamierzała złożyć wniosek m.in. o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego. Sąd uznał, że okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona w celu zweryfikowania prawidłowego działania organu I instancji w zakresie zgodności jego postępowania z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wskazał organowi I instancji, że w ramach ponownie prowadzonego postępowania obowiązany będzie do wyjaśnienia wspólnie ze skarżącą wszystkich okoliczności związanych z ewentualnym jej pobytem w organie I instancji i kontaktu z pracownikiem tego organu, który według twierdzeń skarżącej odmówił przyjęcia złożenia stosownego wniosku. Po wyjaśnieniu tej okoliczności organ I instancji został zobowiązany do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia mającego w polu widzenia poczynione ustalenia co do występującego stanu faktycznego oraz ocenę unormowań prawnych zamieszczoną w uzasadnieniu wyroku. Ponadto Sąd zwrócił uwagę organowi I instancji powinien mieć na uwadze decyzję, na mocy której skarżącej przyznane zostało świadczenie na okres od 1 lutego 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.
W ramach ponownie przeprowadzanego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wytycznymi sądu, organ I instancji wezwał stronę do stawienia się w siedzibie organu celem wyjaśnienia wątpliwości dotyczących jej pobytu w siedzibie organu w maju 2021 r. W dniu 22 czerwca 2022 r. strona stawiła się z pełnomocnikiem i w jego obecności oraz pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: "OPS") złożyła do protokołu wyjaśnienia w sprawie okoliczności podniesionych w skardze.
W ocenie organu I instancji nie można zakwestionować obecności strony w OPS w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pomiędzy 5 marca 2021 r. a dniem 31 maja 2021 r. Podczas składania wyjaśnień strona nie była w stanie określić konkretnej daty wizyty w pokoju, gdzie są wydawane i przyjmowane wnioski o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz gdzie ci sami pracownicy udzielają informacji w sprawach o świadczenia rodzinne.
Odnosząc się do treści skargi i okoliczności wskazanych w treści wyroku WSA w Gliwicach oraz złożonych przez stronę wyjaśnień organ I instancji wskazał, że istnieje rozbieżność pomiędzy dokumentem jaki w momencie wizyty strona przedstawiła pracownikowi OPS tj. pismem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 marca 2021 r. a dokumentem wskazanym w skardze i wyroku WSA tj. nieprawomocnym wyroku Sądu Rejonowego C. w sprawie sygn. akt [...] z dnia 17 lutego 2021 r. Organ I instancji zauważył, że w skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik strony podniósł, że pracownik OPS odesłał stronę z wnioskiem wskazując, że wyrok, który dostarczyła nie jest prawomocny i taki wniosek nie zostanie przyjęty. Pismo Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 marca 2021 r. nie tylko nie było wskazanym przez pełnomocnika strony nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. , ale zawierało informację, że na dzień 5 marca 2021 r. wyrok ten był prawomocny. W ocenie organu I instancji z akt sprawy wynika, że w dniu 20 maja 2021 r. strona weszła w posiadanie wyroku, co potwierdzają złożone przez nią oświadczenia.
Organ I instancji ustalił również, że pracownik OPS, którego strona wskazała jako ją obsługującego, zapytany w obecności strony o fakt odmowy przyjęcia wniosku oraz okoliczności jej wizyty potwierdził, że strona była w OPS z pismem datowanym na 5 marca 2021 r., ale nie jest w stanie określić daty wizyty strony i jej charakteru. Pracownik nie potwierdził również okoliczności odmowy przyjęcia formularza wniosku od strony. Organ I instancji równocześnie nadmienił, że terminy składania wniosków oraz zasady ich rozpatrywania (w tym możliwości uzyskania nadpłaty świadczeń) znajdują się w każdym dotychczas złożonym wniosku przez stronę jak również w decyzjach wydawanych przez organ. Ponadto organ I instancji podniósł, że formularz wniosku, który został złożony przez stronę w dniu 31 maja 2021 r. zawiera datę jego złożenia potwierdzoną przez pracownika przyjmującego wniosek, jak również datę podpisania wniosku, gdzie strona skorygowała datę 30.05.21 na 31.05.21. W żadnej części formularza ani na dodatkowych dokumentach nie widnieje data z początku maja 2021 r., która w przypadku składania wniosku w innym terminie byłaby przekreślona, parafowana przez stronę i wpisana pod lub nad nią faktyczna data złożenia formularza wniosku.
Organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, iż na początku maja 2021 r. nie odnotowano u przełożonych pracownika skargi strony, spowodowanej nieprzyjęciem wniosku, co mogłoby nie tylko wykazać wadliwe działanie organu, ale również pozwoliłoby na właściwe załatwienie sprawy w przypadku, gdyby opisane okoliczności znalazły potwierdzenie w stanie faktycznym. Ponadto organ I instancji zauważył, że przytoczone przez pełnomocnika w skardze do WSA okoliczności odmowy przyjęcia wniosku nie zostały również wskazane przez stronę na żadnym wcześniejszym etapie postępowania.
Z uwagi na powyższe organ I instancji decyzją z dnia 28.06.2022 r. nr [...] zmienił decyzję Nr [...] z dnia 2020-10-30 w następujący sposób, że przyznał stronie w pkt 3 dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenie i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia, na K. K. kwotę 110,00 zł miesięcznie, w okresie od 01-05-2021 do 31-10-2021. W pozostałym zakresie decyzję Nr [...] z dnia 2020-10-30 pozostawił bez zmian.
Jednocześnie postanowieniem z dnia 4 lipca 2022 r. nr [...] organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia na K. K. , na okres zasiłkowy 2019/2020 w okresie od 01-07-2020 do 31-10-2020.
Zażalenie do Kolegium na powyższe postanowienie złożyła strona.
W wyniku rozpoznania zażalenia Kolegium postanowieniem z dnia 1 września 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2293/2022/11836 uchyliło zaskarżone postanowienie z uwagi na fakt, iż w jego ocenie nie zaszły przesłanki do zastosowania w sprawie art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ organ I instancji przeprowadził w sprawie pełnowymiarowe postępowanie administracyjne, łącznie z przesłuchaniem strony do protokołu w dniu 22.06.2022 r. i jej pełnomocnika. Zdaniem Kolegium wyklucza to możliwość zastosowania art. 61a k.p.a. a organ I instancji powinien zakończyć postępowanie w trybie art.105 § 1 k.p.a.
W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia Kolegium, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 14 września 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia na K. K. , na okres zasiłkowy 2019/2020 w okresie od 01-07-2020 do 31-10-2020.
Odwołanie od tej decyzji złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej naruszenie art.104 § 2 k.p.a. i art. 105 § 2 k.p.a.
Kolegium decyzją z dnia 18 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3089/2022/16439 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i zarzuciła jej:
1. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że zebrane dowody w sprawie nie kwalifikują zaliczenia K. K. do wypłaty zaległego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia wnioskowanego na K. K. , na okres zasiłkowy 2019/2020 od 01-07-2020 do 31-10-2021;
2. błędne zastosowanie art. 150 § 1 k.p.a.;
3. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i odmowę wszczęcia postępowania w wyżej oznaczonej sprawie;
4. naruszeniem art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz art. 69 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła ponownie argumentację zbieżną z treścią wcześniej wniesionych w sprawie środków odwoławczych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, to jest nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "p.p.s.a", wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 przywoływanej ustawy tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami, wnioskami i powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę rozpatrywanej sprawy tworzą przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) a w szczególności art. 24 ust. 2a u.ś.r. z którego wynika, że "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności."
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny dotyczący faktu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku w dniu 31 maja 2021 r. nie budzi wątpliwości Sądu, ponadto z zamieszczonego w aktach sprawy wyroku Sądu Rejonowego w C. z 17 lutego 2021 r. wynika, że wyrok ten stał się prawomocny 25 lutego 2021 r., a skarżąca wyrok ten otrzymała 20 maja 2021 r. Przy takim stanie faktycznym organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie uznały, że przedmiotowe świadczenia przysługują stronie od 1 maja 2021 r., ponieważ strona nie zmieściła się ze złożeniem wniosku w terminie określonym w art. 24 usta. 2a u.ś.r. Organ I instancji decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. nr [...] zmienił własną decyzję z 30 października 2020 r. nr [...] poprzez dodanie pkt 3, mocą którego przyznał skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w kwocie 110 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2021 r. do 31 października 2021 r. W wyniku rozpoznania skargi skarżącej na decyzję Kolegium 2 września 2021 r. nr SKO.PSŚ.41.5/2152/2021/10348/KWW utrzymującą w mocy tą decyzję, tut. Sąd wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1410/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Realizując wytyczne Sądu dotyczące odmowy przyjęcia przez OPS od strony wniosku o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia wnioskowanego na K. K. , organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, które nie doprowadziło do jednoznacznego ustalenia daty wizyty strony w organie i faktu odmowy przyjęcia wniosku od strony. Twierdzenia skarżącej zawarte w skardze a dotyczące generalnego odmawiania osobom uprawnionym przyjmowania wniosków przez organ I instancji w sytuacji braku załączania do wniosku prawomocnego wyroku sądu dotyczącego stopnia niepełnosprawności nie może mieć znaczenia dla oceny rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie. Przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ I instancji z udziałem skarżącej i jej pełnomocnika nie potwierdziło takiego faktu. W ocenie Sądu postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone zgodnie z wytycznymi Sądu. Skład orzekający zgadza się z oceną materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji dokonaną przez organy obu instancji. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania organ I instancji prawidłowo przyznał skarżącej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku życia wnioskowanego na K. K. w okresie od 1 maja 2021 r. do 31.01.2024 r. decyzją z 28 czerwca 2022 r. zmieniającą decyzję Nr [...] z dnia 30 października 2020 r. Jednocześnie prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji w sprawie przyznania prawa do dodatku z tytułu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5-go roku za okres od 1 lipca 2020 r. do 31 października 2020 r. z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącej złożonego zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. Brak ustaleń co do faktu złożenia takiego wniosku przez skarżącą z uwagi na odmowę jego przyjęcia przez organ I instancji winien był skutkować umorzeniem postępowania w tym zakresie, co w sprawie miało miejsce. Tym samym Sąd orzekający w sprawie uznał, że organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego lub procesowego, który skutkowałyby koniecznością ich uchylenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.