II SA/Gl 973/25

II SA/Gl 973/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 12, art. 27, art. 30
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 czerwca 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/514/2025/7477 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2025 r., nr SKO.PSŚ/41.5/514/2025/7477 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 24 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Powyższa decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym.
Prezydent odmówił W. W. (dalej "Skarżący") umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K., M., A. oraz P. W. w kwocie 152.477,84 zł (tj. 98.513,27 zł należności głównej wraz z odsetkami za opóźnienie naliczonymi na dzień sporządzenia decyzji w wysokości 53.964,57 zł).
Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 12, art. 27, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm.; dalej "u.p.o.u.a.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
Z uzasadnienia decyzji Organu I instancji wynika, że na dzień jej wydania zadłużenie Skarżącego wynosi łącznie kwotę 152.477,84 zł (98.513,27 zł należność główna, 53.964,57 zł odsetki). Skarżący na mocy prawomocnych wyroków sądowych został zobowiązany do płacenia alimentów na dzieci, a w związku z tym, że nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, dzieci stały się uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z bezskuteczną egzekucją świadczeń alimentacyjnych należnych od Skarżącego na rzecz dzieci wypłacono świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresach:
- od 1 października 2008 r. do 31 sierpnia 2012 r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie na rzecz K. W.;
- od 1 października 2008 r. do 31 sierpnia 2013 r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie na rzecz M. W.;
- od 1 października 2008 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 326,66 zł miesięcznie oraz od 1 lipca 2015 r. do 30 września 2018 r. w kwocie 400,00 zł miesięcznie na rzecz A. W.;
- od 1 października 2008 r. do 31 maja 2015 r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 326,66 zł miesięcznie oraz od 1 lipca 2015 r. do 31 sierpnia 2022 r. w kwocie 400,00 zł miesięcznie na rzecz P. W.
Prezydent jest zarówno organem właściwym wierzyciela (ze względu na fakt zamieszkania na terenie [...]. wierzycieli), jak i organem właściwym dłużnika (ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, tj. Skarżącego). Prezydent przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego jedynym dochodem jest emerytura z ZUS, która wynosi (po potrąceniu należności alimentacyjnych) 913,35 zł netto. Skarżący ma 66 lat, nie korzysta z pomocy społecznej, nie pobiera dodatku mieszkaniowego. Skarżącemu w formie rzeczowej pomaga rodzina dostarczając zakupy spożywcze oraz artykuły chemiczne. Oprócz zadłużenia alimentacyjnego Skarżący nie posiada innych zobowiązań. Skarżący mieszkanie opala drewnem oraz węglem, telefon doładowuje tylko w razie potrzeby (raz do roku). Z przeprowadzonej 7 marca 2025 r. analizy budżetowej gospodarstwa domowego Skarżącego wynika, że w miesiącu styczniu 2025 r. dochód wyniósł 1.913,35 zł (świadczenie emerytalne oraz oszczędności 1.000,00 zł). Na koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego w styczniu 2025 r. składały się: opłata za czynsz (340,92 zł), opłata za energię elektryczną (154,64 zł), opłata za gaz (50,92 zł), składka na ubezpieczenie zdrowotne PZU (117,51 zł), składka na ubezpieczenie mieszkania PZU (249,00 zł – jednorazowo raz do roku). Pozostała do dyspozycji kwota wyniosła 1.000,36 zł.
Z zaświadczenia komornika sądowego z 7 lutego 2025 r. wynika, że od momentu wszczęcia egzekucji Skarżący dokonywał nieregularnych wpłat do komornika, jednakże kwoty wyegzekwowanych alimentów były znacznie niższe niż kwoty miesięcznie zasądzonych alimentów. Od 1 października 2008 r. na konto tut. Ośrodka tytułem spłaty przez Skarżącego zobowiązań alimentacyjnych na dzień wydania decyzji wpłynęła łącznie kwota 42.465,06 zł, z czego 4.140,04 zł zaliczono na spłatę należności głównej, 38.237,01 zł na odsetki, a 44,00 zł na koszty upomnienia. Z akt sprawy wynika również, że postępowanie egzekucyjne z wniosku osób uprawnionych zostało umorzone, jednakże nie został zniesiony obowiązek alimentacyjny. Oprócz zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej, Skarżący posiada również zadłużenie wobec ZUS z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym w kwocie 37.560,00 zł. W ocenie Organu I instancji sytuacja dochodowa Skarżącego jest trudna, jednakże fakt niskiego dochodu nie jest wystarczającą okolicznością do umorzenia zadłużenia. Skarżący nie wykorzystał wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Ze względu na wiek, możliwości dodatkowego zarobkowania są na pewno utrudnione, ale nie niemożliwe. Duże znaczenie ma także fakt, że od września 2022 r. nie są wypłacane świadczenia alimentacyjne, zatem każda wpłata dokonana na poczet zadłużenia powoduje jego realną spłatę. Trudna sytuacja materialna, na którą powołuje się Skarżący jest okolicznością często dotyczącą dłużników alimentacyjnych, gdyż uruchomienie funduszu alimentacyjnego następuje tylko wówczas, gdy dłużnik nie ma majątku ani dochodów podlegających egzekucji. Nie jest to więc w ocenie Prezydenta szczególna okoliczność w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Dalej Prezydent podał, że decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Umorzenie należności ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Analizując zgromadzony materiał dowodowy Prezydent stwierdził zatem, że Skarżący nie spełnia ani przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ani w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji domagając się w pierwszej kolejności jej uchylenia i uwzględnienia jego wniosku w przedmiocie umorzenia zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Podkreślił, że na życie zostaje mu 913 zł. Nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia, gdyż ma stwierdzony lekki stopień niepełnosprawności, jak również stwierdzone liczne choroby. Obecnie Skarżący choruje na [...]. Zakup leków to kwota 80 zł miesięcznie. Na jedzenie Skarżący wydaje 600 zł miesięcznie, zakup odzieży i obuwia to 150 zł, zakup chemii i środków czystości to 90 zł, a koszt biletów komunikacji miejskiej to 85 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, samochodu ani mieszkania własnościowego. Skarżący podkreślił, że nie uchylał się od płacenia świadczeń alimentacyjnych w czasie gdy pozostawał w zatrudnieniu.
Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało rozstrzygnięcie Organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy przedstawił chronologicznie przebieg postępowania i własne ustalenia poczynione na podstawie zebranego przez Prezydenta materiału dowodowego. Kolegium w pełni zgodziło się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Zdaniem Kolegium w przypadku Skarżącego nie zaistniała żadna szczególna przesłanka uzasadniająca umorzenie zadłużenia. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący ma stały dochód i nie ma na utrzymaniu innych osób. Samo uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. W oświadczeniu z 29 kwietnia 2025 r. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W 2024 r. podejrzewano u niego [...], przeszedł operację i okazało się, że [...] nie był [... ]i nie zażywa żadnych leków z tym związanych. W 2024 r. Skarżący leczył się także na[...], który w chwili obecnej jest wyleczony, nie przyjmuje żadnych leków. Leczy się jedynie na [...] i [...], jednak stwierdził, że nie posiada na to żadnych paragonów.
W skardze na decyzję Kolegium, Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. z powodu błędnej jego wykładni i w jej następstwie błędnego przyjęcia, że brak jest podstawy prawnej i faktycznej do umorzenia jego zadłużenia pomimo, że po potrąceniach komorniczych Skarżącemu pozostaje kwota 947,42 zł, która w żaden sposób nie pozwala mu zaspokoić nawet podstawowych potrzeb życiowych, a także zakupić leków na takie choroby jak: prostata, nadciśnienie tętnicze, serce i kręgosłup, co powoduje, że nie będzie on w stanie obecnie i w przyszłości spłacać tak znacznego zadłużenia z tego tytułu. Stawiając ten zarzut, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał swoją sytuację życiową i dochodową. Podkreślił, że jego sytuacja dochodowa powinna go zaliczać do kategorii ubóstwa, czego organy nie dostrzegają. Brakujące środki finansowe na życie Skarżący uzupełnia czasami z prac dorywczych. Nie może sobie pozwolić na zaciągnięcie kredytu ani pożyczki bo nie posiada zdolności kredytowej. Nie może też uzyskać żadnej pomocy rzeczowej czy finansowej z MOPR-u bowiem pobiera emeryturę. Do skargi Skarżący załączył kserokopie: aktualnej decyzji emerytalnej, umowy najmu lokalu mieszkalnego z 15 września 2022 r., wypowiedzenia dotychczasowej stawki czynszu w lokalu mieszkalnym, paragonu za leki.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich eliminację z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może być ograniczony bądź całkowicie zniesiony.
Stosownie do art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Natomiast w myśl art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zauważyć przy tym należy, że art. 30 ust. 2 u.o.p.u.a. dotyczy wyłącznie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, natomiast art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. dotyczy należności, wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 1 (należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie u.p.o.u.a.), pkt 2 (należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) i pkt 4 (należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie znajduje zastosowania do zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2024 r., I OSK 2169/23 i przywołane tam wyroki - opublikowany w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie Skarżący w związku z zajęciem świadczenia emerytalnego wniósł o umorzenie w całości bądź w części jego zadłużenia z tytułu zaległości alimentacyjnych łącznie z odsetkami. Wskazał, że część jego zadłużenia uległo już przedawnieniu z uwagi na upływ 10-letniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. Wniosek swój motywował ciężką sytuacją zdrowotną i finansową.
Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i 4 u.p.o.u.a., ale tylko wówczas jeśli spełnione są określone w sposób procentowy w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. warunki skuteczności egzekucji. Regulacja art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. uzależnia bowiem wysokość potencjalnego umorzenia wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji, a zatem nie ma znaczenia sytuacja dochodowa ani rodzinna dłużnika. Przesłanką zastosowania ulgi z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres nie krótszy niż 3 lata, w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, co – jak słusznie wskazały organy obu instancji – nie miało miejsca w przypadku Skarżącego.
Przy stosowaniu ulgi w postaci umorzenia należności z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. należy mieć po pierwsze na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych. W przypadku rodziców w stosunku do dzieci zobowiązania alimentacyjne mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 czerwca 2020 r., I OSK 2611/19; z 20 listopada 2019 r., I OSK 3150/18; z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 346/1 – opubl. w CBOSA). Umorzenie należności może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności (niezależnych od dłużnika alimentacyjnego) jego sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Po drugie w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. przyznano organowi administracji trzy osobne kompetencje: do umorzenia należności łącznie z odsetkami w całości bądź w części, do odroczenia terminu ich płatności oraz do rozłożenia płatności na raty. Z uwagi na to, że regułą jest obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, organ administracji powinien – po dokonaniu wnikliwej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego – w pierwszej kolejności rozważyć, czy w danym przypadku wystarczające byłoby rozłożenie płatności na raty, ewentualnie odroczenie terminu płatności. Dopiero gdyby organ stwierdził, że ani rozłożenie na raty, ani odroczenie nie są środkami wystarczającymi, to wówczas powinien rozważyć zasadność umorzenia kwoty świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Po trzecie, zastosowanie ulg wymienionych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wymaga wniosku dłużnika alimentacyjnego. Po czwarte, z kompetencji, o których mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., organ administracji korzysta na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte w tym przepisie sformułowanie "może". Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku dłużnika alimentacyjnego, nie zobowiązuje organu administracji publicznej do zastosowania ulgi w płatności.
Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji w sprawie zastosowania ulgi z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nie zezwala jednak organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że organ jest szczególnie związany zasadami ogólnymi unormowanymi w rozdziale 2 k.p.a. Organ powinien zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, jak również wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd administracyjny może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie umorzenia należności zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami k.p.a. Wydanie decyzji zostało poprzedzone wyjaśnieniem i analizą sytuacji dochodowej oraz rodzinnej Skarżącego. Wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organy wyczerpująco uargumentowały swoje decyzje wskazując okoliczności dotyczące sytuacji osobistej i rodzinnej Skarżącego, które przemawiają za zajętym stanowiskiem. Organy w uzasadnieniach decyzji przedstawiły szczegółowo sytuację dochodową i rodzinną Skarżącego oraz wskazały powody uznania, że nie zachodzą podstawy do umorzenia należności. Jednocześnie rozważyły interes społeczny (publiczny) oraz słuszny interes strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. W motywach wydanych decyzji wyczerpująco wyjaśniły na czym polegało pierwszeństwo interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do odmowy umorzenia Skarżącemu zadłużenia. Organy prawidłowo przeprowadziły analizę sytuacji Skarżącego pod kątem spełnienia przez niego przesłanek z art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.u.a. Prawidłowo ustalono wysokość zobowiązań Skarżącego, jego aktualne dochody, stan zdrowia, a także sytuację finansową i życiową. W aktach znajduje się m. in. zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z 7 lutego 2025 r., w którym wyszczególniono kwoty wyegzekwowane od Skarżącego od momentu wszczęcia egzekucji w sprawie alimentacyjnej oraz zestawienie należności alimentacyjnych, które zostały wypłacone osobom uprawnionym. Dokumenty te kształtują sytuację prawną Skarżącego, tj. potwierdzają istnienie długu alimentacyjnego i jego wysokość. W związku z tym organy prawidłowo dokonały oceny wniosku Skarżącego w odniesieniu do zadłużenia, które wynikało z ww. dokumentów.
Sytuacja Skarżącego jest trudna, jednak nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniała umorzenie należności. Z ustaleń organów wynika, że Skarżący utrzymuje się z emerytury ZUS. Oprócz zadłużenia alimentacyjnego wobec MOPR w B., Skarżący posiada zadłużenie wobec ZUS z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 37.560,00 zł. Okoliczności te nie stanowią jednak ani stanu nadzwyczajnego, na powstanie którego Skarżący nie miał wpływu, ani też takiego, którego nie mógł przewidzieć. Okoliczność, że obecnie jedynym dochodem Skarżącego jest emerytura oraz, że Skarżący posiada zadłużenie z innych tytułów nie oznacza niejako automatycznie, że powinno dojść do umorzenia zadłużenia. Skarżący posiada stałe źródło dochodu, nie ma nikogo na utrzymaniu. Ponadto od września 2022 r. świadczenia alimentacyjne nie są wypłacane, a zatem należność główna nie rośnie, a każda wpłata powoduje jego realną spłatę.
W toku postępowania ustalono także, że Skarżący pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, część jego schorzeń zostało wyleczonych. Skarżący ma możliwość poprawienia swojej sytuacji dochodowej poprzez podjęcie zatrudnienia, na co sam wskazuje w skardze wyjaśniając, że brakujące środki na życie uzupełnia czasami z prac dorywczych. Natomiast zastosowanie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ulgi w postaci umorzenia zadłużenia wymaga oceny nie tylko aktualnej sytuacji dłużnika, lecz także oceny możliwości jej poprawy w przyszłości. Raz umorzona należność nie może być bowiem ponownie dochodzona od dłużnika, nawet gdy jego sytuacja uległa znacznej poprawie. Okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 lutego 2023 r., II SA/Sz 747/22, opubl. w CBOSA).
Mając na względzie powyższe, podzielić należy pogląd organów, że sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego jest niewątpliwie trudna, nie daje jednak podstaw do definitywnego zaniechania dochodzenia zadłużenia. Umorzenie należności może dotyczyć tylko przypadków, gdy dłużnik z przyczyn obiektywnych nie spłaca ciążących na nim należności dobrowolnie i brak jest możliwości ściągnięcia zadłużenia poprzez przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego z jego majątku. Skoro zadłużenie alimentacyjne jest owocem wieloletnich zaniedbań Skarżącego to za jego umorzeniem nie może także przemawiać samo niskie prawdopodobieństwo spłaty całego zadłużenia z uwagi na jego wysokość.
Nie ulega wątpliwości, że Skarżący nie ma możliwości jednorazowej spłaty zadłużenia, a prowadzona egzekucja z emerytury skutkuje tym, że do dyspozycji Skarżącego pozostaje kwota 947,52 zł, która nie pozwala na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Jednakże Skarżący może skorzystać z innych przewidzianych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ulg, np. poprzez spłatę zobowiązania w ratach. Nadto należy wskazać, że zobowiązania dłużników alimentacyjnych nie ulegają przedawnieniu w terminie wskazanym w przepisie art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z uwagi na publicznoprawny charakter świadczenia (zaliczki alimentacyjnej), egzekucja zwrotu zaliczki alimentacyjnej wraz z należną karą pieniężną, prowadzona jest na rzecz wójta do chwili, w której wójt uzyska całkowitą kwotę wypłaconej wcześniej zaliczki wraz z należną karą pieniężną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2016 r., I OSK 2816/14, opubl. w CBOSA). Zarówno w art. 27 u.p.o.u.a jak i w innych przepisach u.p.o.u.a. brak jest regulacji dotyczących przedawnienia obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co wskazuje wyraźnie, iż zamiarem racjonalnego ustawodawcy było wyłączenie stosowania instytucji przedawnienia w stosunku do obowiązków o charakterze pieniężnym, o jakich mowa w art. 27 u.p.o.u.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 19 lutego 2016 r., II SA/Po 785/15, opubl. w CBOSA).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.