II SA/Gl 973/16

II SA/Gl 973/16 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Grzegorz Dobrowolski
Maria Taniewska-Banacka /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Broda
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OSK 806/17 - Wyrok NSA z 2018-09-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 520
art. 20, 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] r. D. K. zwróciła się do Starosty [...] z wnioskiem o udostępnienie danych z operatu ewidencji gruntów i budynków, w zakresie wskazania numeru księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Jako podstawę prawną upoważniającą do posiadania żądanych informacji wskazała art. 24 ust. 2 i 4 w związku z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie t.j. Dz. U. 2015, poz. 520 z późn. zm.), zgodnie z którymi informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne oraz każdy z zastrzeżeniem art. 5 ww. ustawy może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.
Pismem z dnia [...] r. Starosta wezwał do uzupełnienia wniosku przez wskazanie interesu prawnego upoważniającego do uzyskania żądanych danych.
W odpowiedzi na żądanie organu wnioskodawczym stwierdziła, że domaganie się przez Starostę wykazania przez nią interesu prawnego jest całkowicie bezpodstawne, udostępnienie danych przedmiotowych konkretnie wskazanego przedmiotu ewidencji następuje bowiem bez potrzeby wykazywania interesu prawnego. Numer księgi wieczystej jest zaś kombinacją liter i cyfr niezawierającą danych osobowych, a Starosta udostępnia wyłącznie dane zawarte w swojej ewidencji, a nie dane zawarte w księdze wieczystej. Dokonana przez Starostę interpretacja przepisów zamyka obywatelowi dostęp do danych, które w zamyśle ustawodawcy są jawne i powszechnie dostępne.
Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] r odmówił udzielenia informacji o numerze księgi wieczystej dla wskazanej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawczyni musi udokumentować interes prawny do pozyskania danych zawierających dane osobowe osób trzecich lub zawierających dane, które w sposób prosty pozwolą na zidentyfikowanie tych osób. Numer księgi wieczystej jest taką informacją, ponieważ jego pozyskanie pozwala na wgląd do wszystkich działów księgi wieczystej oraz ksiąg z nią powiązanych. Uzyskanie zaś informacji o charakterze podmiotowo-przedmiotowym może nastąpić wyłącznie w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez wskazanie interesu prawnego, który zobowiązałby organ do wydania żądanych informacji. Wskazał również na stanowisko Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, zgodnie z którym numer księgi wieczystej należy uznać za dane osobowe, w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
Ww. decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 24 ust. 2, 3-5 przywołanej już wyżej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 922).
We wniesionym od ww. decyzji pierwszoinstancyjnej odwołaniu D. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 24 ust. 2 i 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez bezpodstawne zastosowanie art. 24 ust. 5 pkt 2 tejże ustawy, a także art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez bezpodstawne uniemożliwienie wnioskodawczyni dostępu do treści księgi wieczystej konkretnie oznaczonej nieruchomości, która to treść, zgodnie z ww. przepisem jest jawna.
W uzasadnieniu podtrzymała swoje stanowisko zawarte we wniosku oraz wskazała, że informacje o przedmiocie ewidencji (a takimi zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne są numery ksiąg wieczystych) wydawane są na wniosek bez badania interesu prawnego. Podniosła, iż wskazała konkretną działkę wobec czego organ miał obowiązek udzielenia informacji przedmiotowej dotyczącej wskazanej działki. Natomiast w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne nie istnieje kategoria informacji "podmiotowo-przedmiotowe" i jest to kategoria wyodrębniona przez sądy administracyjne, co w jej opinii stoi w sprzeczności z brzmieniem przepisów w tym zakresie.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów oraz wydaje wypisy zawierające takie dane m.in. dla podmiotów legitymujących się interesem prawnym w tym zakresie. Numer księgi wieczystej stanowi informację przedmiotowo-podmiotową i podlega ochronie na zasadach określonych w ww. przepisie. Organ przywołał w tej mierze stanowisko Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych uznając, iż numer księgi wieczystej (pomimo, że związany jest z gruntem) stanowi informację także o podmiocie ewidencji i podlega pod unormowania ww. przepisu.
Stanowisko takie organ oparł dodatkowo na dostępności do internetowej bazy ksiąg wieczystych, który jest możliwy dla każdego, kto dysponuje numerem księgi wieczystej. Organ ewidencyjny, udostępniając numer księgi wieczystej osobie, która tej informacji nie posiada, w istocie udostępnia jej zatem całość informacji zawartej w księdze wieczystej, w tym informacje podmiotowe.
Reasumując organ stwierdził, iż oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów jest informacją dotyczącą gruntów lecz w związku z połączeniem tej informacji z Elektroniczną Księgą Wieczystą należy uznać, iż jest to również informacja zawierająca dane podmiotu ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków i jako taka podlega subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 24 ust. 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Pismem z dnia 12 września 2016 r. D. K., reprezentowana przez r. pr. L. J., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzuciła naruszenie:
- art. 24 ust. 2.4 w związku z art. 20 ust, 1,1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 24 ust. 5 pkt 3 tejże ustawy tj. ustalenie, że do udostępnienia informacji dot. oznaczenia ksiąg wieczystych prowadzonych dla wskazanej przez wnioskodawcę nieruchomości konieczne jest posiadanie interesu prawnego i w konsekwencji odmowę udostępnienia żądanych danych wobec niewykazania przez wnioskodawczynię (skarżącą) tegoż interesu.
- art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez bezpodstawne uniemożliwienie wnioskodawczym dostępu do treści księgi wieczystej konkretnie oznaczonej nieruchomości, która to treść, zgodnie z ww. przepisem jest jawna.
W uzasadnieniu pełnomocnik ponowiła argumentację sformułowaną w uzasadnieniu odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, dodatkowo podkreślając, że numer księgi wieczystej jest daną przedmiotową dot. gruntu (art. 20 ust. 1 ustawy) - co wprost wynika z analizy przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ może odmówić udostępnienia numeru księgi wieczystej wyłącznie w przypadku, gdy wnioskodawca żąda podania numerów ksiąg nie oznaczając konkretnych nieruchomości, a podając dane określonej osoby, przez co zmusza organ do wyszukania majątku określonej osoby - w niniejszej sprawie taki przypadek jednak nie ma miejsca.
Zdaniem pełnomocnik organ swój obowiązek "ochrony" danych wywodzi z niezrozumienia przepisów ustaw, nie odróżnia też treści powszechnie dostępnej księgi wieczystej od akt księgi wieczystej.
W konkluzji radca prawny stwierdziła, iż cyt. "całkowicie nieuprawnione jest żądanie przez organy administracji wykazywania przez wnioskujących o udostępnienie numeru księgi wieczystej założonej dla konkretnie oznaczonej nieruchomości interesu prawnego, oraz odmawianie udostępniania tegoż numeru, w przypadku niewykazania interesu prawnego. Całkowicie niezrozumiałe jest popieranie takich działań organów administracji przez niektóre składy orzekające sądów administracyjnych, które winny stać na straży praworządności, bronić dostępu obywateli do jawnych informacji a nie bezpodstawnie im ten dostęp zamykać".
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona.
Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 Prawo geodezyjne i kartograficzne każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Ust. 5 stanowi natomiast, że organ udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie czy informacja, której domagała się skarżąca zawiera dane, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne kartograficzne, tj. dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Tylko w takim bowiem wypadku ustawodawca ograniczył krąg podmiotów, które mogą żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym do podmiotów wymienionych w art. 24 ust. 5 pkt 1-3. Zdaniem Sądu na tak sformułowane pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece księgi wieczyste są wprawdzie jawne, jednakże we wniosku o wydanie odpisu księgi wieczystej należy podać numer księgi wieczystej jako sposób identyfikacji tej księgi (§ 23 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 listopada 2013 r. w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych - Dz. U. 2013, poz. 1407). Oznacza to, że dysponowanie adresem, numerem działki, czy danymi opisującymi właściciela czy też władającego nieruchomością nie jest wystarczające, aby uzyskać dostęp do danych zawartych w księdze wieczystej. Także aby przeglądać księgi wieczyste za pośrednictwem internetowego portalu również należy znać numer księgi wieczystej. Księga wieczysta zawiera cztery działy, z których drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego. Tym samym podmiot, który uzyska numer księgi wieczystej danej nieruchomości, uzyskuje jednocześnie dostęp do danych osobowych właściciela, użytkownika wieczystego, czy też uprawnionego do tej nieruchomości - por. w tej mierze np. obszerne uzasadnienie wyroku NSA z dnia sygn. akt I OSK 1299/14 z dnia 21 października 2015 r., którego to wyroku tezy i wnioski tut. Sąd w całej rozciągłości podziela.
Podkreślić zatem należy, w ślad za ww. wyrokiem, iż w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości rozumianego jako prawa i roszczenia wpisane w działach II i IV księgi wieczystej (własność, użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe oraz prawa osobiste i roszczenia). Jeśli zatem księga wieczysta zawiera tego rodzaju dane, to samo udostępnienie przez starostę numeru księgi wieczystej jest równoznaczne z udostępnieniem danych o charakterze podmiotowym, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Złożone przez skarżącą żądanie w istocie było zatem żądaniem udzielenia informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym, ale także podmiotowym. Z tego względu, prawidłowo organy uznały, że dla pozyskania żądanej informacji – numeru księgi wieczystej – wnioskodawca, na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, musi legitymować się interesem prawnym. Z tego też względu wezwano skarżącą do wykazania interesu prawnego a następnie, z uwagi na jego niewykazanie – odmówiono udzielenia żądanej informacji.
Z powyższych względów zarzuty skargi dotyczące tego, że informacja o numerze księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości zamieszczona w operacie ewidencyjnym jest informacją o charakterze wyłącznie przedmiotowym nie zasługiwały na aprobatę Sądu. W konsekwencji za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 24 ust. 2, 4 i 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece Wbrew bowiem twierdzeniom skargi przepisy te zostały prawidłowo zinterpretowane przez orzekające w sprawie organy.
Trafnie także organ I instancji powołał się na treść art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Skoro bowiem treść ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów jest powszechnie dostępna to ujawnienie ich numerów pozwala jednocześnie na ujawnienie danych wpisanych w tych księgach osób.
Poprawnie zatem, wobec niewykazania przez skarżącą interesu prawnego, organ I instancji odmówił udostępnienia żądanego numeru księgi wieczystej, prawidłowo też, w zgodzie z prawem organ odwoławczy decyzję tę utrzymał w mocy.
Z oczywistych względów Sąd nie podejmuje w tym miejscu polemiki z tymi sformułowanymi przez r. pr. L. J. w skardze uwagami, które krytykują składy orzekające sądów administracyjnych wydające niezgodne z poglądami pełnomocnik orzeczenia.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.