II SA/Kr 912/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-08-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodnezmiana stanu wody na gruncieszkoda na gruncienasyp ziemnyrów melioracyjnyodpowiedzialnośćpostępowanie administracyjneWSAKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Wójta w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie, wskazując na błędy w ustaleniu odpowiedzialności za szkodę.

Sprawa dotyczyła zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej nasypem ziemnym, która miała spowodować szkodę na sąsiedniej działce. Po wieloletnim postępowaniu i wcześniejszym wyroku WSA, sąd ponownie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy nieprawidłowo ustaliły, iż zmiana stanu wody ze szkodą dla działki nr [...] była spowodowana wyłącznie nasypem na działce nr [...], podczas gdy opinia biegłego wskazywała na wpływ podniesienia terenu na działkach nr [...] i [...].

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. nakazującą J. K. wykonanie rowu ziemnego w celu zapobiegania szkodom spowodowanym zmianą stanu wody na gruncie. Sprawa toczyła się od 2019 roku i była już przedmiotem wcześniejszego wyroku WSA w Krakowie z 2021 roku, który uchylił poprzednie decyzje z powodu błędów proceduralnych i braków w materiale dowodowym. W obecnym postępowaniu sąd administracyjny ponownie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, błędnie przypisując odpowiedzialność za szkodę wyłącznie J. K. i jego działce nr [...]. W ocenie sądu, opinia biegłego hydrologicznego wskazywała, że zmiana stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] była wynikiem podniesienia terenu na działkach nr [...] i [...], a nie tylko na działce nr [...]. Sąd podkreślił, że organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów skargi i nieprawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, co narusza zasady postępowania administracyjnego. W związku z tym, sąd uchylił obie decyzje i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nieprawidłowo ustaliły odpowiedzialność, błędnie przypisując ją wyłącznie jednemu właścicielowi, podczas gdy dowody wskazywały na wpływ zmian na kilku działkach.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenia organów były sprzeczne z opinią biegłego, który wskazał, że zmiana stanu wody ze szkodą dla działki była wynikiem podniesienia terenu na kilku działkach, a nie tylko na jednej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

PrWod art. 234 § 1-3

Prawo wodne

Przepis reguluje obowiązki właściciela gruntu w zakresie zmiany kierunku i natężenia odpływu wód oraz nakłada obowiązek usunięcia przeszkód i zmian w odpływie, a także umożliwia organowi nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 84 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek korzystania z opinii biegłego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § 1-2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu i organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia skargi.

Ustawa o opłacie skarbowej art. 1 § ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika

Podstawa naliczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie ustaliły, że zmiana stanu wody ze szkodą dla działki nr [...] była spowodowana wyłącznie nasypem na działce nr [...], podczas gdy opinia biegłego wskazywała na wpływ podniesienia terenu na działkach nr [...] i [...]. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego. Organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów skargi i wcześniejszych wskazań sądu.

Odrzucone argumenty

Zarzut braku realnej szkody na działce nr [...] obręb B. Zarzut bezkrytycznego przyjęcia opinii biegłego. Zarzut braku odpowiednich ustaleń biegłego i organów.

Godne uwagi sformułowania

Organ winien również opracować czytelny materiał graficzny... Organ nie dokonał on w istocie żadnych własnych ustaleń faktycznych i w ogóle nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organy ustaliły stan faktyczny sprawy przede wszystkim na podstawie opinii biegłego hydrologa... Wbrew jednak twierdzeniom organów, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego... nie jest możliwe przyjęcie, że 'tylko nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]'.

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Łoboz

sędzia

Anna Kopeć

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zmiany stosunków wodnych na gruncie, obowiązków organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i rozpatrywania materiału dowodowego, a także znaczenie wcześniejszych orzeczeń sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z nasypem ziemnym i jego wpływem na stosunki wodne. Kluczowe jest prawidłowe ustalenie związku przyczynowo-skutkowego między działaniami a szkodą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje długotrwały spór administracyjny i sądowy dotyczący wpływu działań na gruncie na stosunki wodne, co jest częstym problemem w praktyce. Podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego i stosowania się do wskazań sądu.

Długi bój o wodę na gruncie: WSA uchyla decyzję po latach sporów i błędów administracji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 912/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art 234  ust 1 -3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz ASR WSA Anna Kopeć Protokolant: starszy referent sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r. znak SKO.PW/4171/48/2023 w przedmiocie stwierdzenia zmian stanu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego J. K. kwotę 797zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 roku, znak SKO.PW/4171/48/2023 utrzymująca w mocy w zakresie punktów I, II i IV decyzję Wójta Gminy L. z dnia 4 maja 2023 r. znak: ROŚ.6331.4.2019, która:
I. Uznaje, że wykonanie nasypu ziemnego na działce nr [...] obręb B. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B..
II. Nakazuje Panu J. K. - właścicielowi działki nr [...] obręb nr 0. – wykonanie na działce nr [...] obręb B. rowu ziemnego biegnącego wzdłuż skarpy nadsypania u jego podnóża uchodzącego do rowu melioracyjnego (znajdującego się na działce nr [...] obręb B.). Minimalne parametry rowu do wykonania:
a) długość - 80 m (liczona od ujścia do rowu melioracyjnego),
b) szerokość - w dnie 0,3 m oraz 3 promile nachylenia podłużnego (4 cm różnicy wysokości na każde 10m długości rowu)
c) głębokość - 0,5 m. (głębokość liczona od poziomu naturalnego gruntu)
Wskazuje się, że utworzony rów nie powinien mieć szczelnego dna.
III. Rów ziemny o którym mowa w pkt II niniejszej decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30.10.2023 r., po uprzednim uzgodnieniu prac w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie Zarząd Zlewni w K..
IV. Odmawia nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom na działkach nr [...]. Ustalono, że nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B.. Na działkach nr [...] i [...] nie wystąpiła szkoda,
i zmieniającą powyższą decyzję w zakresie pkt III w ten sposób, że rów ziemny o którym mowa w pkt II decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30.06.2024 r., po uprzednim uzgodnieniu prac w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie Zarząd Zlewni w K..
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
W dniu 8.04.2019 r. wpłynęły do Wójta Gminy L. wnioski R. J., I. T., G. J. oraz A. K. o podjęcie interwencji w związku z nawożeniem ziemi i gruzu na działkę nr [...] obręb B.. Z uwagi na powyższe, Wójt Gminy L. przeprowadził, na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268, ze zm.) postępowanie a następnie wydał decyzję z dnia 09.09.2019 r. znak: ROŚ.6331.4.2019, w której uznał, że wykonanie nasypu ziemnego na działkach nr [...] w miejscowości B. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie, jednakże nie doprowadziło to do powstania szkód na działkach nr [...] [...] i [...] obręb B.. Jednocześnie odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o której mowa w art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.).
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 25.03.2020 r. znak: SKO.PW/4171/83/2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu w całości decyzji Wójta Gminy L. z dnia 09.09.2019 r. znak: ROŚ.6331.4.2019 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium wskazało na konieczność, by Wójt Gminy L., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził dowód z aktualnej opinii biegłego, która pozwoli wyjaśnić czy w związku z dokonaniem nasypu doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla działek sąsiednich. Również polecił ustalić, czy każdy z wnioskodawców poniósł w związku z tym szkodę na wskazanym przez siebie gruncie.
Wójt Gminy L. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie wydał decyzję z dnia 07.01.2021 r. znak: ROŚ.6331.4.2019, w której uznał, że wykonanie nasypu ziemnego na działce [...] w miejscowości B. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki [...] obręb B.. Jednocześnie nakazał J. K. - właścicielowi działki nr [...] - wykonanie na działce nr [...] rowu ziemnego biegnącego wzdłuż skarpy nadsypania u jego podnóża uchodzącego do rowu melioracyjnego. Wójt umorzył natomiast postępowanie administracyjne w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb B. z uwagi, na to iż stało się ono bezprzedmiotowe.
W dniu 28.01.2021 r. od powyższej decyzji wpłynęło odwołanie I. T. działającej przez pełnomocnika r. pr. P. K.. Natomiast w dniu 17.05.2021 r. do SKO w Krakowie wpłynęło pismo pełnomocnika J. K. i Z. K., w którym wnieśli oni o uchylenie decyzji Wójta Gminy L. z dnia 07.01.2021 r. znak: ROŚ.6331.4.2019 oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Po rozpatrzeniu odwołania I. T. decyzją z dnia 26.05.2021 r. znak: SKO.PW/4171/7/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w zakresie pkt IV rozstrzygnięcia i odmówiło nakazania właścicielom działek [...], [...], [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję Wójta Gminy L. z dnia 27.01.2021 r. Kolegium w Krakowie odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu o niezasadności rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania ( pkt IV sentencji decyzji) wskazało, że w przypadku braku ziszczenia się przesłanek z art. 234 ustawy prawo wodne organ winien był orzec o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w związku z czym zaskarżoną decyzję w tym zakresie uchyliło i orzekło zgodnie z przepisami.
Następnie wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 897/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu do tego wyroku wskazano, że cyt.: "Organ winien również opracować czytelny materiał graficzny, który będzie jasno przedstawiał: położenie poszczególnych działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata, i.t.p. Materiałem pomocniczym w zobrazowaniu stanu na gruncie mogą być również fotografie, jednakże pod warunkiem, że każda z nich zostanie szczegółowo opisana i odniesiona do miejsca w terenie.
Nadto, zwrócić należy uwagę, że przepis art. 234 prawa wodnego nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 234 prawa wodnego ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w tym przepisie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy ustaliły stan faktyczny sprawy przede wszystkim na podstawie opinii biegłego hydrologa, którą organ odwoławczy uznał za poprawną pod względem formalnym, nie wyjaśniając jednakże co się kryje pod tym sformułowaniem. Brak bowiem przepisów określających wymogi opinii hydrologicznej w sprawie o naruszenie stosunków wodnych na gruncie."
Ponadto wskazano, że "jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, nie dokonał on w istocie żadnych własnych ustaleń faktycznych i w ogóle nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu zacytował bowiem jedynie obszerne fragmenty opinii biegłego, używając zresztą sformułowań takich jak: "biegły stwierdził, że", "autor stwierdza"".
Dalej Sąd wskazał, że "akta nie zawierają czytelnego i zrozumiałego materiału graficznego, z oględzin nie został nawet sporządzony szkic sytuacyjny. Zdjęcia wykonane przez biegłego i organ nie przedstawia we właściwy sposób położenia poszczególnych działek, ukształtowania terenu, kierunku spływu wód, kierunków świata, gdyż nie zostały szczegółowo opisane i odniesione do poszczególnych miejsc w terenie."
Wskazano też, że "organ nie ustalił, jaki był stan wody na gruncie przed wykonaniem przedmiotowych nasypów. (...) SKO w Krakowie bezrefleksyjnie przyjęło wyjaśnienia biegłego zawarte w piśmie z dnia 13 kwietnia 2021 r., że zaproponowane rozwiązanie polegające na wykonaniu rowu ziemnego jest rozwiązaniem optymalnym i satysfakcjonującym obie strony, a usunięcie nawiezionych mas ziemnych czy rozplantowanie wysokiej i nieustabilizowanej skarpy jest byt radykalne i wykraczające poza zakres postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne. Niezrozumiałe jest również, że Kolegium oceniło, iż tocząca się sprawa o usunięcie odpadów nie stanowi prejudykatu w sprawie jedynie na podstawie zacytowanych wyjaśnień biegłego. Wszak to organ zobowiązany jest do rozstrzygnięcia takiego zagadnienia prawnego. Sąd negatywnie ocenił sporządzoną w sprawie opinię biegłego hydrologa."
Następnie Wójt Gminy L. ponownie rozpoznając sprawę przesłuchał świadków J. K., K. K., D. K. i M. G., a ponadto S. F. oraz A. W.. Ponadto przeprowadzono dowód z opinii biegłego dr hab. inż. B. R..
W sporządzonej opinii biegły stwierdził, że doszło do zmiany stanu wód na działkach [...], [...] ze szkodą dla działki [...] Jak podkreślił organ bezpośrednim powodem pogorszeniem się warunków hydrologicznych na działce [...] było stworzenie nasypu na działce [...]. Biegły nie stwierdził by szkody wystąpiły na działkach [...] i [...]. Natomiast na działce nr [...] wskazał, że doszło do niewielkiego podniesienia terenu, tym samym nie doszło do zmian stanu wody szkodliwych dla otoczenia. Jako rozwiązanie problemu, biegły wskazuje utworzenie urządzenia wodnego - rowu, na działce [...] wzdłuż granicy z działką [...], który prowadzić będzie do rowu melioracyjnego na działce [...] Rów będzie obierał wody spływu powierzchniowego, ale także jego głębokość sprawi, ze woda infiltrująca na teren działki [...] spod nasypu będzie przesączać się przez dno rowu na zasadzie drenażu w strefie obniżonego ciśnienia hydrostatycznego, co zapobiegnie nadmiernemu zawodnieniu terenu działki [...]
Decyzją z dnia 4 maja 2023 roku, znak: ROŚ.6331.4.2019 Wójt Gminy L.:
I. uznał, że wykonanie nasypu ziemnego na działce nr [...] obręb B. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B..
II. nakazał Panu J. K. - właścicielowi działki nr [...] obręb nr 0. – wykonanie na działce nr [...] obręb B. rowu ziemnego biegnącego wzdłuż skarpy nadsypania u jego podnóża uchodzącego do rowu melioracyjnego (znajdującego się na działce nr [...] obręb B.). Minimalne parametry rowu do wykonania:
a) długość - 80 m (liczona od ujścia do rowu melioracyjnego),
b) szerokość - w dnie 0,3 m oraz 3 promile nachylenia podłużnego (4 cm różnicy wysokości na każde 10m długości rowu)
c) głębokość - 0,5 m. (głębokość liczona od poziomu naturalnego gruntu)
Wskazał, że utworzony rów nie powinien mieć szczelnego dna.
III. Rów ziemny o którym mowa w pkt II niniejszej decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30.10.2023 r., po uprzednim uzgodnieniu prac w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie Zarząd Zlewni w K..
IV. Odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom na działkach nr [...]. Ustalił, że nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B.. Na działkach nr [...] i [...] nie wystąpiła szkoda.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji wskazał, że z zeznań świadków wynika, iż stosunki wodne na przedmiotowych działkach zmieniły się. Szczególnie przydatne są w tym wypadku zeznania J. K., który najbardziej szczegółowo opisał to jak przedstawiała się sytuacja na przedmiotowych działkach przed i po wykonaniu nasypu. Natomiast dowód z opinii biegłego stanowi obiektywną wiedzę merytoryczną, na okoliczność czy zaistniała zmiana stanu wód na gruncie, wynikające z niej ewentualne szkody na gruntach sąsiednich oraz czy wystąpił związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą, a szkodą (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn.. akt II OSK 1495/16). W opinii znajdują potwierdzenie ustalenia faktyczne, zgromadzone podczas trwania postępowania wyjaśniającego. Podczas wizji lokalnej, z udziałem biegłego zaobserwowano we wschodniej części działki [...] (miejsce wypłaszczenia nasypu) i południowej części działki [...] występujące podmokłości terenu. Analiza wykonana przez biegłego na podstawie pomiarów skaningowych UDAR pozwoliła na wiarygodne i szczegółowe przedstawienie topografii terenu. Porównano dzięki nim ukształtowanie przedmiotowego terenu przed, jak i po nadsypaniu - rok 2012 z 2021. Dodatkowo biegły przedstawił szczegółową analizę tego, jak przedstawiały się ogólne kierunki naturalnego spływu powierzchniowego i podskórnego wód na omawianym obszarze. Obecny kierunek nachylenia działki [...] i powstały na jej terenie nasyp powoduje zwiększony spływ wód powierzchniowych w kierunku południowo-wschodnim na działkę [...], co znajduje potwierdzenie m.in. w zaobserwowanych przez biegłego bruzdach erozyjnych (wyżłobionych przez płynącą wodę korytach) powstałych na działce [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazło potwierdzenia wystąpienie rzeczywistej szkody na działkach [...] i [...] wynikającej ze zmiany stanu wody na gruncie, na działce nr [...]. Brak wystąpienia szkody znajduje potwierdzenie w analizie hydrologicznej przedstawionej opinii biegłego, która nie wskazuje by zasięg szkodliwego oddziaływania nasypu na działce [...] obejmował w/w działki.
Reasumując, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, analizy materiału z przesłuchania świadków oraz mając na uwadze ustalenia zawarte w przywołanej powyżej opinii biegłego organ stwierdził, że w związku z nadsypaniem działki nr [...] obręb B. doszło do zmiany stanu wód na gruncie. Zmiana ta doprowadziła do powstania szkody tylko na działce nr [...]. W związku z tym Wójt Gminy L. nałożył na właściciela działki nr [...] obręb B. obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom - rowu ziemnego, w terminie do 30.10.2023 r. Względem działek nr [...], obręb B., Wójt Gminy L. odmawia nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom. Ustalono, że tylko nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Na działkach nr [...] i [...] nie wystąpiła szkoda.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. K. i I. T. działająca przez pełnomocnika radcę prawnego P. K..
Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 roku uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie III i w tym zakresie orzekło, że rów ziemny o którym mowa w pkt II decyzji należy wykonać w terminie do dnia 30.06.2024 r., po uprzednim uzgodnieniu prac w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie Zarząd Zlewni w K., natomiast w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji wskazano, że podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowią regulacje art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Ponadto streszczono przebieg dotychczasowego postępowania, a dalej Kolegium wskazało, że cyt.: "podziela dokonane ustalenia i zwraca uwagę, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe, gdy organ administracji publicznej - zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej - podejmie niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Jednocześnie art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na ten organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co więcej, organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 k.p.a., jest zobowiązany do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji w przedmiotowym postępowaniu uczynił zadość wyżej wskazanym obowiązkom. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ I instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. W punkcie III decyzji organ I instancji ustalił, iż rów ziemny należy wykonać w terminie do 30.10.2023 r. Kolegium postanowiło uchylić ten zapis i ustaliło, iż rów ziemny należy wykonać do 30 czerwca 2024 r.".
Skargę na powyższa decyzję złożył J. K. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P. T., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów:
1. prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 Prawa wodnego (zwanego dalej "PrWod"), poprzez błędne uznanie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, podczas gdy brak jest realnej szkody na działce nr [...] obręb B. (względnie powodem tej szkody nie jest zmiana stanu wód na gruncie Skarżącego);
2. prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 PrWod i związku z przepisami postępowania - art. 7 i 7b Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej "kpa") poprzez wydanie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom tylko Skarżącemu, podczas, gdy stwierdzono naruszenie stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B. spowodowanej zmianą na działkach [...] a nie jedynie na działce [...], co narusza zasadę równego traktowania obywateli i poszanowania ich słusznego interesu (jak choćby przez to, że gdyby nakazać wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wszystkim właścicielom nieruchomości szkodzących to ingerencja we własność Skarżącego byłaby mniejsza i rozkładałaby się proporcjonalnie na szkodzących);
3. postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez brak zebrania dostatecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, bezkrytyczne przyjęcie opinii i wniosków Biegłego, które nie zostały przez niego (w części) odpowiednio wykazane, brak odpowiednich ustaleń Biegłego i organów obu instancji, także w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego (gdyż nie dokonano odpowiedniej analizy wpływu na stan wody na działce nr [...] oraz tego, że woda w rowie znajdującym się w jej pobliżu jest spiętrzana przez właściciela tej działki; brak jest możliwości dalszego spływu wód tym rowem, co zauważa Biegły w swojej opinii; wcześniej (przed działką nr [...]) rów jest zasypany; do rowu rurami odprowadzane są wody z Zalewy B. i Zalewu [...] oraz zlikwidowane są dawne rowy istniejące na działkach objętych postępowaniem, jakie widoczne są na Ryc. 3 na stronie 8 opinii Biegłego).
Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany stosunków wodnych w obrębie działek nr [...], [...] i [...] w miejscowości B..
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w tej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 897/21 wskazał, że cyt.: "Organ winien również opracować czytelny materiał graficzny, który będzie jasno przedstawiał: położenie poszczególnych działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata, i.t.p. Materiałem pomocniczym w zobrazowaniu stanu na gruncie mogą być również fotografie, jednakże pod warunkiem, że każda z nich zostanie szczegółowo opisana i odniesiona do miejsca w terenie.
Ponadto organ "nie dokonał on w istocie żadnych własnych ustaleń faktycznych i w ogóle nie ocenił zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu zacytował bowiem jedynie obszerne fragmenty opinii biegłego, używając zresztą sformułowań takich jak: "biegły stwierdził, że", "autor stwierdza"".
Dalej Sąd wskazał też, że "akta nie zawierają czytelnego i zrozumiałego materiału graficznego, z oględzin nie został nawet sporządzony szkic sytuacyjny. Zdjęcia wykonane przez biegłego i organ nie przedstawia we właściwy sposób położenia poszczególnych działek, ukształtowania terenu, kierunku spływu wód, kierunków świata, gdyż nie zostały szczegółowo opisane i odniesione do poszczególnych miejsc w terenie."
Wskazano też, że "organ nie ustalił, jaki był stan wody na gruncie przed wykonaniem przedmiotowych nasypów. (...) SKO w Krakowie bezrefleksyjnie przyjęło wyjaśnienia biegłego zawarte w piśmie z dnia 13 kwietnia 2021 r., że zaproponowane rozwiązanie polegające na wykonaniu rowu ziemnego jest rozwiązaniem optymalnym i satysfakcjonującym obie strony, a usunięcie nawiezionych mas ziemnych czy rozplantowanie wysokiej i nieustabilizowanej skarpy jest byt radykalne i wykraczające poza zakres postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne. Niezrozumiałe jest również, że Kolegium oceniło, iż tocząca się sprawa o usunięcie odpadów nie stanowi prejudykatu w sprawie jedynie na podstawie zacytowanych wyjaśnień biegłego. Wszak to organ zobowiązany jest do rozstrzygnięcia takiego zagadnienia prawnego. Sąd negatywnie ocenił sporządzoną w sprawie opinię biegłego hydrologa."
W kontekście zapadłego orzeczenia należy przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych por np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. II OSK 3130/17).
Ponadto oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. II OSK 3130/17, NSA z dnia 12 września 2018 r., sygn. I FSK 1821/16).
Analiza wytycznych zawartych w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 897/21 oraz akt sprawy administracyjnej prowadzi do wniosku, że jakkolwiek organ w zasadniczej części uwzględnił wskazania Sądu, a to przede wszystkim w zakresie w jakim jest mowa o konieczności czytelnego przedstawienia we właściwy sposób położenia poszczególnych działek, ukształtowania terenu, kierunku spływu wód, kierunków świata, uzupełnienia postępowania dowodowego, to jednakże nie wszystkim wskazaniom organ uczynił zadość.
Niezależnie należy też wskazać, że w ocenie Sądu na gruncie tej sprawy treść rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji nie koresponduje w pełni z treścią zgromadzonego w aktach materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 234 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.) - dalej jako "PrWod":
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
W prowadzonym postępowaniu organ zatem w sposób pełny i wyczerpujący powinien zbadać, czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 PrWod, czy doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na przedmiotowym obszarze wód. Przeprowadzenie postępowania wymaga ustalenia przez organ, czy właściciel nieruchomości dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę na sąsiednich gruntach. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.
Ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, postępowań wodnoprawnych oraz przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Wykonanie oceny nie jest możliwe na podstawie wyłącznie wrażeń wzrokowych (por. np. uzasadnienia do wyroków: WSA w Łodzi z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. II SA/Łd 846/22, WSA w Rzeszowie z dnia 22 marca 2023 r., sygn. II SA/Rz 1240/22).
Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z pewnością ustaleń tych nie można dokonywać w oparciu o zeznania stron czy świadków. Są to bowiem okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i powinny być stosownie do zapisów art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a." ustalone za pomocą opinii biegłego.
Jakkolwiek organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, które obejmowało zarówno wykonaną opinię biegłego jak i przesłuchanie świadków, to jednak w kontekście wytycznych zawartych w uzasadnieniu do wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 897/21 należy wskazać, że organy w najmniejszym stopniu nie odniosły się, ani też nie rozważyły kwestii, którą akcentował Sąd w uzasadnieniu do tego wyroku, a mianowicie, czy tocząca się sprawa o usunięcie odpadów nie stanowi prejudykatu w niniejszej sprawie. Jak wskazał Sąd sprawa usunięcia odpadów mogła mieć znaczenie dla niniejszej sprawy, a tę kwestię powinny były rozważyć organy, czego jednak nie uczyniły. Powyższe stanowi o pewnym uchybieniu organów w kontekście stanowiska zawartego w uzasadnieniu do powołanego wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 listopada 2021 roku, jednakże samoistnie nie stanowi jeszcze o zasadności uwzględnienia skargi.
O zasadności uwzględnienia skargi decydują jednak inne okoliczności a dotyczące treści zapadłego rozstrzygnięcia w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego.
W tym kontekście trzeba wskazać, że stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Jako dowolne przy tym należy traktować takie ustalenia faktyczne, które znajdują wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Sam zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. uzasadnienia do wyroków: Sądu Najwyższego z 23 listopada 1994 r., sygn. III ARN 55/94, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. I OSK 1523/16, z dnia 22 września 2020 r., sygn. I OSK 734/20, z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. II GSK 1892/21, z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 2401/19 oraz A. Wróbel (w:) Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2022, komentarz do art. 77).
Zatem z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, którego realizacja ma miejsce na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega on na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Ustosunkowanie się w nim tylko do pewnych dowodów, a pominięcie milczeniem innych - którym odmówiono wiarygodności - przesądza, że organ nie rozpatrzył wyczerpująco zebranego w sprawie materiału (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 1981 r., sygn. SA/Wr 87/81). Jeśli zaś chodzi o obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), to nie można twierdzić, iż jakaś okoliczność została udowodniona, jeżeli w materiale dowodowym, utrwalonym w aktach sprawy, znajduje się dowód na jej potwierdzenie, a jednocześnie są w nim także dowody, które zaprzeczają tej okoliczności, jeżeli nie można przekonywająco tej sprzeczności wyjaśnić. Taki stan rzeczy wskazuje bowiem na luki w materiale dowodowym, a w konsekwencji na konieczność podjęcia dalszego postępowania dowodowego, skierowanego na wyjaśnienie występujących w materiale dowodowym sprzeczności (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z 7 sierpnia 2018 r., sygn. I OSK 2051/16).
Analizując zebranie oraz rozpatrzenie materiału dowodowego przez organ na gruncie niniejszej sprawy, należy uznać że materiał ten jakkolwiek został zgromadzony w sposób możliwie pełny, to jednakże został już rozpatrzony jedynie częściowo i w sposób odbiegający od wymagań, które nałożone są na organy we wskazanych powyżej przepisach.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów, które w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przyjęły, że doszło do zmiany stanu wody na działkach [...] w B. , gmina L., która powoduje szkody na działce [...] w B. , gmina L.. Wniosek taki wynika przede wszystkim w opinii biegłego, w której w sposób jasny i czytelny przedstawiono jakie na przedmiotowym obszarze zaszły zmiany hydrologiczne. Jak wskazano w opinii "Lokalna zmiana ukształtowania terenu, polegająca na podniesieniu powierzchni terenu na działkach [...] i [...], wpływa na lokalne stosunki wodne, ze szkodą dla działki [...] Posadowienie nasypu na działce [...] uruchomiło dwa oddzielne procesy, zachodzące na obszarze działek [...] i [...] Poprzednio, przed podniesieniem terenu na działkach [...] i [...], woda spływająca z terenu tych działek odprowadzana była w kierunku południowym do rowu melioracyjnego, zgodnie z ogólnym spadkiem terenu. Ukształtowanie (kierunek nachylenia) terenu działki [...] przekierowuje obecnie spływ powierzchniowy w kierunku południowo- wschodnim, zwiększając dostawę wody na działkę [...]. Powoduje to trwałe zawilgocenie działki [...], a co za tym idzie ograniczenie korzystania z nieruchomości. Dowodem na występowanie skoncentrowanego spływu powierzchniowego są także bruzdy erozyjne zaobserwowane na nadsypanej powierzchni działki [...] (formy te są typowym wskaźnikiem diagnostycznym potwierdzającym koncentrację odpływu wód opadowych po powierzchni terenu)." (por. k. 12 opinii biegłego R.
Ponadto we wnioskach biegły wskazał, że "doszło do zmiany stanu wody na działkach [...], [...] w B. , gmina L., która powoduje szkody na działce [...] w B. , gmina L., a w konsekwencji stosuje się przytoczony wyżej art. 234 Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017, poz. 1566). Zmianą - w relacji do warunków naturalnych - jest zmiana kierunku spływu wód powierzchniowych oraz podniesienie zwierciadła wód podziemnych wskutek powstania nasypu, co skutkuje powstawaniem podmokłości na działce [...] w B. , gmina L.. Z kolei na działce [...] w B. , gmina L., nie doszło do zmian stanu wody szkodliwych dla otoczenia. Nie da się także, zdaniem biegłego, wykazać szkodliwości zmian na działkach [...] w B. , gmina L., dla obszaru działek [...] oraz [...] w B. , gmina L.. Biegły wskazał propozycje rozwiązania problemu, podkreślając jednocześnie trudne naturalne uwarunkowania podłoża do wchłaniania wody." (por. k. 17 opinii biegłego R. ).
W kontekście jednak treści opinii (w tym przytoczonych fragmentów) jak i jej wniosków (również powyżej przytoczonych) organy dokonują ustaleń, zgodnie z którymi "w związku z nadsypaniem działki nr [...] obręb B. doszło do zmiany stanu wód na gruncie. Zmiana ta doprowadziła do powstania szkody tylko na działce nr [...]. W związku z powyższym, Wójt Gminy L. nałożył na właściciela działki nr [...] obręb B. obowiązek wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom - rowu ziemnego. Względem działek nr [...], [...], obręb B., Wójt Gminy L. odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń wodnych zapobiegających szkodom. Ustalono, że tylko nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]. Na działkach nr [...] i [...] nie wystąpiła szkoda." (por. uzasadnienie decyzji Wójta Gminy L. jak i decyzji SKO).
Wbrew jednak twierdzeniom organów, w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, a przede wszystkim cytowanych powyżej fragmentów jak i wniosku opinii biegłego R. nie jest możliwe przyjęcie, że "tylko nadsypanie na działce nr [...] doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...]". Z opinii biegłego wynika bowiem jednoznacznie, że na lokalne stosunki wodne, ze szkodą dla działki [...] wpływa zmiana ukształtowania terenu, polegająca na podniesieniu powierzchni terenu na działkach [...] i [...]. Jakkolwiek posadowienie nasypu na działce [...] uruchomiło dwa oddzielne jeszcze procesy, zachodzące na obszarze działek [...] [...], to jednakże szkodliwe oddziaływanie jest wynikiem podniesieniu powierzchni terenu na działkach [...] i [...], a nie tylko na samej tylko działce nr [...].
W konsekwencji ustalenie przez organy, że powodem zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] jest tylko nadsypanie na działce nr [...] jest sprzeczne z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W tym zakresie również uzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 234 ust. 3 PrWod i związku z przepisami postępowania - art. 7 i 7b Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom tylko Skarżącemu, podczas, gdy stwierdzono naruszenie stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr [...] obręb B. spowodowanej zmianą na działkach [...], a nie jedynie na działce [...].
Powyższe uchybienie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Bezzasadne natomiast są te zarzuty skargi, które wskazują, że cyt. "brak jest realnej szkody na działce nr [...] obręb B.", jak i cyt.: "bezkrytyczne przyjęcie opinii i wniosków Biegłego, które nie zostały przez niego (w części) odpowiednio wykazane, brak odpowiednich ustaleń Biegłego i organów obu instancji, także w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a w konsekwencji błędne uznanie, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego".
Wbrew zarzutom skargi zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest możliwe pełny i pozwala na przyjęcie, że doszło do szkodliwego wpływu na działkę nr [...] z powodu zmiany stanu wody, a ściślej podniesieniu powierzchni terenu na działkach [...], [...] i [...]. Taki wniosek wynika przede wszystkim z opinii, która w sposób czytelny, jasny, logiczny i adekwatny do potrzeb sprawy opisuje do jakich doszło zmian w tym obszarze oraz jaki one miały wpływ na stosunki wodne.
Trzeba też podkreślić, że w toku postępowania administracyjnego żadna ze stron nie zanegowała skutecznie prawidłowości sporządzonej opinii. Nieprawidłowości w tym zakresie nie dopatrzyły się również organy, takich nieprawidłowości nie dostrzega również Sąd.
Podobnie bezzasadne są twierdzenia Skarżącego, że organy bezkrytycznie przyjęły opinię i wniosków Biegłego – na co zwrócono uwagę już powyżej.
Niezależnie od powyższego należy jeszcze wskazać, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego sprowadza się, poza streszczeniem dotychczasowego postępowania oraz przytoczenia stanowiska organu I instancji jedynie do jednego akapitu, w którym wskazano, że Kolegium podziela stanowisko Wójta.
Powyższe nie jest jednak prawidłowe. Trzeba zauważyć, że organ odwoławczy rozpatruje całą sprawę i jest obowiązany sprawdzić i zweryfikować wszystkie jej aspekty, czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Uzasadnienie to zaś powinno zawierać także odniesienie się przez organ do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Znaczenie przedstawienia własnego stanowiska przez organ II instancji wykracza daleko poza tylko ramy formalne przepisy art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, lecz stanowi istotny element zasad zaufania do władzy publicznej wyprowadzanej z art. 8 § 1 K.p.a. oraz przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a. Trudno mówić natomiast o czynieniu zadość tym zasadom w sytuacji gdy stanowisko organu odwoławczego sprowadzone jest tylko do jednego akapitu tratującego o podzieleniu w całości stanowisko organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się w pełni do wskazań zawartych w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2021 roku, sygn. II SA/Kr 897/21 oraz w sposób należyty rozpatrzy cały materiał dowodowy, w tym przede wszystkim sporządzoną opinię biegłego oraz ustali w sposób rzetelny stan faktycznego sprawy, czemu da wyraz w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
Ze względu na powyższe Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzja organu I instancji została uchylona na zasadzie art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji).
O kosztach w pkt II sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Na zasądzone koszty w wysokości 797 zł składa się: kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2142 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI