II SA/Gl 958/23

II SA/Gl 958/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 460/24 - Wyrok NSA z 2025-12-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 89, art. 94 par. 2, art. 92, art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2023 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.4.1.2023 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 18 listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 listopada 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta B. (dalej: "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 124 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."),
- w pkt 1 decyzji – ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w B., oznaczonej jako dz. 1 i 2 obręb [...], obj. KW [...], stanowiącej własność T. Z., położonej w B. w rejonie ul. [...] poprzez udzielenie T. S.A. z siedzibą w K. (dalej: "Inwestor", "Spółka") zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. działki elektroenergetycznej sieci kablowej 0,4kV o długości około 101 m wraz ze złączem kablowym nN oraz słupa elektroenergetycznej sieci napowietrznej SN-15kV posadowionego w miejsce przeznaczonej do rozbiórki wieżowej stacji transformatorowej [...] "[...]" o powierzchni zajętości 51,5 m2, zgodnie z planem sytuacyjnym, stanowiącym załącznik do decyzji,
- w pkt 2 decyzji - zobowiązał Inwestora do przywrócenia ww. nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac opisanych w pkt 1 decyzji. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo powodowało nadmierne trudności lub koszty, każdoczesnemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości ozn. jako dz. 1 i 2 obręb [...] przysługuje prawo do odszkodowania za szkody powstałe na skutek prac opisanych w pkt 1 decyzji, ustalone na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami,
- w pkt 3 decyzji - zobowiązał każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości ozn. jako dz. 1 i 2 obręb [...] do udostępnienia ww. działek, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii na terenie gazociągu. Obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 124 ust. 6 u.g.n.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 8 czerwca 2022 r. Spółka zwróciła się o ograniczenie sposobu korzystania z opisanej wyżej nieruchomości stanowiącej własność T. Z. (dalej: "Skarżący") poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie elektroenergetycznej sieci kablowej 0,4kV o długości około 101m wraz ze złączem kablowym nN oraz słupa elektroenergetycznej sieci napowietrznej SN-15kV.
Dla przedmiotowych działek została wydana decyzja nr [...] z dnia 23 października 2020 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Następnie organ podał, iż planowana inwestycja mieści się w zakresie celów publicznych objętych art. 6 pkt 2 u.g.n. Organ wyznaczył termin rozprawy administracyjnej na dzień 23 sierpnia 2022 r., na której Skarżący się nie stawił. Na skutek pisma Skarżącego organ wyznaczył nowy termin rozprawy administracyjnej na dzień 30 września 2022 r. Skarżący ponownie się nie stawił. Podczas rozprawy administracyjnej organ poinformował o treści art. 124 ust. 2 u.g.n. Inwestor podtrzymał wniosek o wydanie decyzji. Pismem z dnia 28 września 2022 r. Skarżący poinformował o przyczynie nieobecności oraz przedłożył zaświadczenie lekarskie. Pismem z dnia 12 października 2022 r. organ zawiadomił, że Strona może zapoznać się z aktami sprawy oraz zebranymi materiałami dowodowymi, nadto może przedłożyć pisemnie stanowisko w sprawie w terminie 14 dni. Informacja ta została przekazana Stronie także telefonicznie w dniu 3 listopada 2022 r.
Decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 7 grudnia 2022 r.
W złożonym w dniu 21 grudnia 2022 r. odwołaniu od w/w decyzji Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
1) art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości bez wyważenia interesów Inwestora i Wnoszącego odwołanie oraz w zakresie nieobjętym tym przepisem ani wnioskiem Wnioskodawcy,
2) art. 124 ust. 1 w zw. z ust. 3 u.g.n. poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, mimo braku przeprowadzenia przez Inwestora prawidłowych rokowań o uzyskanie zgody na wykonanie prac,
3) art. 94 § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieodroczenie rozprawy i niewyznaczenie nowego terminu rozprawy, mimo że niestawiennictwo Wnoszącego odwołanie na rozprawie dnia 30 września 2022 r. zostało spowodowane jego chorobą, tj. przeszkodą trudną do przezwyciężenia,
4) art. 92 k.p.a. poprzez wyznaczenie terminu rozprawy na dzień 30 września 2022 r. w sposób niezapewniający doręczenia wezwań na co najmniej 7 dni przed rozprawą, ponieważ Wnoszącemu odwołanie zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy doręczono dnia 26 września 2022 r.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów: informacji z odpisu pełnego rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, opinii biegłego z dziedziny wyceny nieruchomości oraz opinii biegłego z dziedziny projektowania branży elektroenergetycznej na okoliczności wskazane w treści odwołania.
W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że działki o nr 1 i 2 stanowią część kompleksu nieruchomości, o przeznaczaniu jako tereny rekreacyjne o łącznej powierzchni 55 555 m2, dlatego jakakolwiek ingerencja choćby w niektóre tylko działki poprzez założenie widocznej infrastruktury na długości ponad 100 m w sposób istotny obniży atrakcyjność całego kompleksu, zmniejszając jego wartość i możliwość wykorzystania. Wskazał, że pkt 3 decyzji nie określa podmiotu, do udostępnienia działek któremu jest zobowiązany właściciel/użytkownik wieczysty nieruchomości, nadto na ww. nieruchomości brak jest gazociągu, dlatego postanowienie to jest bezprzedmiotowe.
Zdaniem Strony nie zostały również spełnione przesłanki prowadzenia rokowań, tj. pisma zostały podpisane przez osobę nieuprawnioną, zawierały propozycję wynagrodzenia, która jest zaniżona wobec warunków rynkowych oraz nie uwzględnia obniżenia wartości nieruchomości, a w piśmie z dnia 23 marca 2022 r. Inwestor jedynie poinformował o braku porozumienia się stron i zakończeniu rokowań. Końcowo zwrócił uwagę, że organ powinien zapewnić Stronie możliwość udziału w rozprawie, co dotyczy zarówno poinformowania o przeszkodzie trudnej do przezwyciężenia jak i doręczenia zawiadomienia na 4 dni przed rozprawą zatem niezgodnie z art. 92 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. nr [...] (utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewody Śląskiego z dnia 3 lutego 2023 r. nr [...]) organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował oczywiste omyłki w ww. decyzji poprzez: zastąpienie (w pkt 3 sentencji decyzji) słów "na terenie gazociągu", słowami "na terenie urządzeń elektroenergetycznych" oraz zastąpienie (w uzasadnieniu decyzji) błędnego oznaczenia geodezyjnego nieruchomości (nr 3) oznaczeniami prawidłowymi - nr 1 i nr 2.
Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Śląski decyzją z dnia 15 marca 2023 r. nr NWXIV.7581.4.1.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał normatywną podstawę rozstrzygnięcia oraz podał, iż w ocenie Wojewody w sprawie zaistniały warunki do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Planowana inwestycja mieści się w katalogu z art. 6 u.g.n., jest zgodna z treścią ostatecznej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, która determinuje przebieg inwestycji, a zarazem zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na etapie postępowania prowadzonego w celu ustalenia jej lokalizacji istniała możliwość jej kwestionowania i określenia alternatywnego sposobu przebiegu inwestycji.
W odniesieniu do wniosku o przeprowadzenie opinii biegłego organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniach prowadzonych w trybie art. 124 u.g.n. nie występują okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i wydania opinii.
W ocenie organu odwoławczego spełniony został również warunek przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości, które skończyły się niepowodzeniem. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że kontroli nie podlega tryb prowadzenia rokowań, a także powody, dla których do zawarcia porozumienia nie doszło. Dalej stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z wnioskiem Inwestora, w jej sentencji dokładnie opisano rodzaj inwestycji, nadto integralną częścią decyzji jest załącznik graficzny. Wojewoda nie podzielił zatem zarzutu nieprecyzyjności, niekompletności i bezprzedmiotowości decyzji. Wyjaśnił, że ustalenie odszkodowania następuje w odrębnym postępowaniu.
Co do kwestii nieodroczenia rozprawy administracyjnej wskazał natomiast, że art. 124 u.g.n. nie zawiera odesłania do art. 118 ust. 1 ani nie nakłada na organ administracji obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a brak tego wymogu nie pozwala na postawienie skutecznego zarzutu w przypadku jej nieprzeprowadzenia. Nadto inicjatywa dowodowa stron może być realizowana także poza rozprawą. Zauważył także, że nawet w przypadku doręczenia zawiadomienia o drugiej rozprawie zgodnie z wymogiem z art. 92 k.p.a., Skarżący nie mógłby w niej uczestniczyć, bowiem - jak wynika z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego - jego choroba obejmowała okres od 26 września do 7 października 2022 r.
Decyzja została doręczona Stronie w dniu 5 kwietnia 2023 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (nadanej dnia 5 maja 2023 r.), sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, podniesiono zarzuty naruszenia:
- art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. poprzez wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w przedmiotowej sprawie, pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek jej wydania, w tym prawidłowo przeprowadzonych rokowań;
- art. 118 u.g.n. poprzez uznanie, że postępowanie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowi postępowania wywłaszczeniowego, w związku z czym przepisy ogólne o postępowaniu wywłaszczeniowym nie mają zastosowania, a w konsekwencji brak odroczenia rozprawy administracyjnej;
- art. 84 k.p.a. w zw. z art. 112 ust. 3 w zw. z art. 112 ust. 2 u.g.n., poprzez uznanie przez organ odwoławczy, że w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym na podstawie art. 124 u.g.n nie występują okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, ponieważ organ bada wyłącznie występowanie przesłanek określonych w art. 124 ww. ustawy, podczas gdy wydana decyzja jest formą wywłaszczenia, wobec czego jej wydanie jest uwarunkowane również spełnieniem przesłanek wskazanych w art. 112 u.g.n.,
- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niedokładne zbadanie materiału dowodowego, w szczególności brak zbadania ziszczenia się przesłanek określonych w art. 112 u.g.n,
- art. 8 i 11 k.p.a., poprzez niewłaściwą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia oraz brak wyjaśnienia, dlaczego organ odwoławczy przyjął, iż postępowanie oparte na art. 124 u.g.n. nie stanowi postępowania wywłaszczeniowego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie uregulowane w art. 124 ww. ustawy stanowi rodzaj postępowania wywłaszczeniowego i mają do niego zastosowanie zasady ogólne zawarte w rozdziale 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak wyjaśnienia przez organy spełnienia przesłanek wydania zaskarżonej decyzji zawartych w przepisach ogólnych odnoszących się do postępowań w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości przesądza zdaniem Skarżącego o wadliwości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 28 czerwca 2023 r. pełnomocnik Skarżącego w uzupełnieniu skargi wskazał na charakter decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jako formy decyzji o wywłaszczeniu podkreślając, że postępowanie uregulowane w art. 124 u.g.n. jest postępowaniem wywłaszczeniowym. Stanowisko oparł o orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem przepisów ogólnych odnoszących się do postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności przesłanek z art. 112 ust. 3 i art. 118 ust. 1 u.g.n. Organy nie dokonały analizy w zakresie przesłanki czy cele publiczne mogły zostać zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości. Nie podzielił także poglądu organu, zgodnie z którym oceny w powyższym zakresie należy dokonywać na etapie wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wskazując, iż takie przyjęcie prowadziłoby do zbędności art. 112 ust. 3 u.g.n. Zwrócił także uwagę na brak odroczenia rozprawy, który uniemożliwił Skarżącemu wzięcie w niej udziału.
Skarżący wskazał również, że w sprawie nie został spełniony warunek poprzedzenia wniosku negocjacjami, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. W tej kwestii zwrócił uwagę na odmienność negocjacji w przedmiocie ustanowienia służebności od negocjacji w sprawie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 15 marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta B. z dnia 18 listopada 2022 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. działki elektroenergetycznej sieci kablowej 0,4kV o długości około 101m wraz ze złączem kablowym nN oraz słupa elektroenergetycznej sieci napowietrznej SN-15kV.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do brzmienia art. 124 ust. 1 tej ustawy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei zgodnie z ust. 3 przywołanej regulacji udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Decyzja ostateczna stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 7).
Ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia zezwolenia podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie od spełnienia ściśle określonych przesłanek: zgodności zezwolenia z planem miejscowym, a w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz braku zgody właściciela nieruchomości na takie ograniczenie. Ustawodawca wprowadził wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości, poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o wydanie tej decyzji, mających na celu udostępnienie nieruchomości w sposób dobrowolny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2088/19, żadnych innych wymogów dla wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. przepisy nie przewidują.
W pierwszej kolejności Sąd zważył jednak na naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, pismem z dnia 10 lipca 2022 r. (doręczonym Skarżącemu w dniu 1 sierpnia 2022 r.) organ zawiadomił o wszczęciu postępowania oraz wezwał strony na rozprawę administracyjną zaplanowaną na dzień 23 sierpnia 2022 r.
Pismem nadanym dnia 23 sierpnia 2022 r. Skarżący powiadomił, że z powodu choroby Covid-19 nie może uczestniczyć w rozprawie. W załączeniu przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA obejmujące okres od 11 sierpnia 2022 r. do 24 sierpnia 2022 r. oraz wniósł o wyznaczenie innego terminu rozprawy.
Następnie organ pismem z dnia 1 września 2022 r. (doręczonym Skarżącemu w dniu 26 września 2022 r.) zawiadomił o nowym terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 września 2022 r.
W odpowiedzi pismem nadanym dnia 29 września 2022 r. Skarżący poinformował, że z uwagi na kontynuację leczenia po przebytej chorobie Covid-19 nie może uczestniczyć w rozprawie. Jednocześnie wniósł o wyznaczenie innego terminu rozprawy. Do pisma przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres od 26 września 2022 r. do 7 października 2022 r.
Organ pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku Strony, poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu, a także o możliwości przedstawienia w sprawie stanowiska na piśmie w terminie 14 dni od doręczenia pisma.
Powyższe wskazuje na uchybienia w dwóch płaszczyznach.
Co do pierwszej kwestii należy odnotować, iż zgodnie z brzmieniem art. 89 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa (§ 1). Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2).
Z kolei zgodnie z art. 94 § 2 k.p.a., kierujący rozprawą odroczy ją, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny.
W dniu wyznaczonym na przeprowadzenie rozprawy administracyjnej tj. 30 września 2022 r. organ nie posiadał wiedzy o przyczynie niestawienia się Strony. Jednakże do pisma nadanego przed wyznaczonym terminem rozprawy Strona przedłożyła dokument potwierdzający wskazaną przez Stronę przyczynę nieobecności (zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres od 26 września 2022 r. do 7 października 2022 r.).
Należy pamiętać, że rozprawa administracyjna jest formą postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Poza tym, że rozprawa służy wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, jej funkcją może być również uzgadnianie interesów stron, przez co rozprawa może przyczyniać się do realizacji zasady ogólnej polubownego załatwiania spraw (zob. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, WKP 2021). Rozprawa może wówczas służyć wyjaśnieniu wzajemnych oczekiwań i stanowisk, jak też ograniczeniu kwestii budzących kontrowersje. Powyższe może mieć istotne znaczenie w sprawach objętych przedmiotem niniejszego postępowania.
Fakt występowania w sprawie stron o spornych interesach umożliwia przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, o ile organ dojdzie do wniosku, że spowoduje to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania. Okoliczności te są okolicznościami ocennymi wynikającymi z subiektywnego przeświadczenia organu o możliwości pełniejszej realizacji zasady efektywności postępowania na skutek przeprowadzenia rozprawy.
Skoro zatem organ administracji publicznej, rozpoznając niniejszą sprawę, zdecydował o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, zauważając celowość jej przeprowadzenia, winien zapewnić realny w niej udział stronom, przestrzegać obowiązujących w tym zakresie przepisów, w tym związanych z wyznaczeniem terminu rozprawy oraz wezwaniem stron na rozprawę.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, powyższe odnosi się zarówno do wyznaczenia nowego terminu rozprawy uzasadnionego wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej udział w niej jednej ze stron, jak również do uczynienia zadość obowiązkowi wynikającemu z treści art. 92 k.p.a.
Co do drugiej kwestii, należy mieć na uwadze, że termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą, co wynika z brzmienia art. 92 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie wezwanie na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień 30 września 2022 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 26 września 2022 r., tj. na 4 dni przed rozprawą, co nastąpiło z uchybieniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w przywołanym art. 92 k.p.a. Strona nie była zatem prawidłowo wezwana na rozprawę, co stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z art. 92 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. (podobnie m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 927/16).
Uznanie przez organ zasadności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, a następnie niejako usprawiedliwianie zaistniałych uchybień brakiem obowiązku jej przeprowadzenia, nie może zyskać akceptacji. Narusza bowiem niewątpliwie zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażające się w uchybieniu przepisom procedury, art. 10 § 1, art. 92 i art. 94 § 2 k.p.a., Sąd ocenił jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec tego, nieuzasadnione pozostawało odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, a wyznaczając termin rozprawy administracyjnej winien czuwać, aby nie doszło do zaistniałych uprzednio uchybień.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 697,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 200,00 zł, oplata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony będącego radcą prawnym w wysokości 480,00 zł - ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.