II SA/Gl 578/25

II SA/Gl 578/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Artur Żurawik
Edyta Kędzierska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 128 ust. 1, ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi W. P. (P.) na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 lutego 2025 r. nr NWXIV.7581.2.36.2024 w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi W.P. (dalej: Skarżący), reprezentowanego przez fachowego pełnomocnika, wniesionej dnia 2 kwietnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach stała się decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 27 lutego 2025 r. nr NWXIV.7581.2.36.2024 umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Skarżącego z dnia 18 października 2023 r. (wpływ do organu 3 listopada 2023 r.), sprecyzowany pismem z dnia 14 października 2024 r.
W toku postępowania Spółka – P. S.A. z siedzibą w K. (dalej: Spółka P. S.A.) wniosła o umorzenie postępowania wobec pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...]z dnia 29 lipca 2022 r. zapadłej w sprawie ustalenia odszkodowania.
Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. nr [...], Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (dalej: organ pierwszej instancji), działając na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124, art. 129 ust. 5, art. 132 ust. 1a, ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej: u.g.n.) ustalił odszkodowanie w wysokości 11.591,00 zł na rzecz obecnie Skarżącego - właściciela nieruchomości usytuowanej w gminie S. obręb [...], oznaczonej nr [...], za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 17 marca 2020 r. nr [...], o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości oraz zobowiązał do wypłaty odszkodowania Spółkę P. S.A. z siedzibą w K. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wysokość odszkodowania została oparta o wyniki sporządzonej w sprawie opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia 28 maja 2024 r.
Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 6 listopada 2024 r., pełnomocnikowi Spółki P. S.A. w dniu 14 listopada 2024 r.
W odwołaniu wniesionym w ustawowym terminie (dnia 19 listopada 2024 r.), pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty naruszenia: art. 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności przy ustalaniu wysokości odszkodowania oraz art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 w zw. z art. 129 ust. 5 art. 132 ust. 1a u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i przyznanie Stronie zaniżonego odszkodowania. W uzasadnieniu podkreślił, że Strona nie zgadza się z wysokością odszkodowania, przypomniał przy tym zgłaszane w postępowaniu zarzuty względem opinii, akcentując, że pomija ona zakwalifikowanie działki w rejestrze gruntów - w całości terenu budowlanego, oraz wniósł o przeprowadzenie opinii uzupełniającej. Pełnomocnik za niesłuszne ocenił wnioski opinii, że "odszkodowanie za trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości wynosi kwotę 0".
Odwołanie od ww. decyzji organu pierwszej instancji wniosła także Spółka P. S.A., podnosząc m.in. zasadność umorzenia postępowania z uwagi na ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia 29 lipca 2022 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2025 r. nr NWXIV.7581.2.36.2024, organ odwoławczy działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Skarżącego za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w gminie S., ob. [...], oznaczonej nr [...], w związku z decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 17 marca 2020 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości poprzez realizację inwestycji pn. "Modernizacja linii 220 kV [...]" oraz zobowiązaniu do jego wypłaty P. S.A. z siedzibą w K.
W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, odnotował, że w związku z ww. decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r., Starosta decyzją z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] zezwolił na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przedsiębiorcy przesyłowemu. Zamierzenie inwestycyjne wykonano w okresie od 20 sierpnia 2021 r. do 19 września 2021 r. Na podstawie przeprowadzonej analizy, Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją, a zatem w sprawie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej. Nie budziło wątpliwości organu odwoławczego, że celem wniosku Spółki P. S.A. z dnia 26 października 2021 r. było wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania z dwóch roszczeń tj.: odszkodowania za szkody (w sytuacji, gdy takowe w ogóle powstały na ww. działce w związku z realizacją wnioskowanej inwestycji) oraz odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, w wyniku dokonanej modernizacji słupa wysokiego napięcia (jeśli do takiej sytuacji realizacja inwestycji doprowadziła). Wnioskodawca w żaden sposób nie zawęził swojego żądania tylko do jednego z nich. Także powołany w sprawie rzeczoznawca majątkowy wskazał, że celem wyceny jest ustalenie na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. "odszkodowania za szkody powstałe na skutek zdarzeń w związku z wydaną decyzją Wojewody Śląskiego z 17 marca 2020 r." Opracowanie miało zatem na celu wykazanie czy doszło do szkody wywołanej ww. zdarzeniem oraz do zmniejszenia wartości nieruchomości. Na podstawie ww. dowodu ustalono, że do szkód nie doszło, a po zakończonej inwestycji usunięty płot odtworzono, a teren uporządkowano.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na charakter inwestycji, który dotyczył modernizacji już istniejącej infrastruktury przesyłowej. Zatem, ograniczenie w sposobie korzystania z części ww. nieruchomości istniało już przed wydaniem decyzji Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. i decyzja ta nie zmieniła zakresu tego ograniczenia. Ograniczenie w korzystaniu z przedmiotowej nieruchomości wynika także z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla ww. terenu, który również uwzględnia przebieg linii m.in. przez działkę Skarżącego (Uchwała nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...]r.).
Wojewoda podkreślił, że z sentencji decyzji z dnia 29 lipca 2022 r. umarzającej postępowanie wszczęte wnioskiem P. S.A. nie wynika, aby miała ona rozstrzygać tylko co do części odszkodowania - jednego z roszczeń zawartych w art. 128 ust. 4 u.g.n., tylko co do jego całości. W ocenie Wojewody wniosek Skarżącego z dnia 18 października 2023 r. doprecyzowany pismem z dnia 14 października 2024 r. jest tożsamy przedmiotowo i podmiotowo z wnioskiem Inwestora przesyłowego z dnia 26 października 2021 r., który został rozpatrzony ostateczną decyzją Starosty z dnia 29 lipca 2022 r. Zarówno strony postępowania - Skarżący i P. S.A., jak i przedmiot postępowania - ustalenie odszkodowania za szkody wywołane zdarzeniami, o których mowa w art. 124-126 u.g.n. w związku z wydaną decyzją z dnia 17 marca 2020 r. [...], są takie same. Z tej przyczyny postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, ponieważ powaga rzeczy osądzonej zachodzi również w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania, która definitywnie kończy postępowanie i organ administracyjny jest nią związany.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił konieczność rozróżnienia skutków decyzji z dnia 17 marca 2020 r. dotyczącej modernizacji linii istniejącej, w zakresie istniejącego już ograniczenia, od zmniejszenia wartości nieruchomości związanej z samym posadowieniem tej linii dokonanym w przeszłości. W treści wniosku Skarżącego jak i piśmie z dnia 14 października 2024 r. Skarżący wyraźnie wskazał, że ubiega się o odszkodowanie w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości dokonanym decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. Identycznie wniosek sformułowany został przez P. S.A. Tym samym obie strony w swoich żądaniach zawarły prośbę o ustalenie odszkodowania za dwa roszczenia określone w art. 128 ust. 4 u.g.n. Wojewoda podał też, że decyzja nie zamyka możliwości dochodzenia w odrębnym postępowaniu odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z samym posadowieniem urządzenia.
Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 4 marca 2025 r.
W skardze pełnomocnik Skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 128 ust. 4. w zw. z art. 124, w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 132 ust. 1a u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i odmowę przyznania Skarżącemu odszkodowania, w sytuacji, gdy takie odszkodowanie nigdy nie zostało Skarżącemu przyznane,
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. na skutek wydania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy postępowanie na żadnym jego etapie nie było bezprzedmiotowe,
- art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. na skutek nienależytego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wobec zmniejszenia wartości nieruchomości nigdy nie zostało Skarżącemu przyznane i wypłacone,
- art. 10 § 1 k.p.a. na skutek niepoinformowania Skarżącego przez Wojewodę o zgromadzeniu całości materiału dowodowego, co skutkowało brakiem możliwości zajęcia stanowiska, odebraniem sposobności zgłoszenia wniosków dowodowych a także uniemożliwieniem wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji, oraz zaniechaniem doręczenia odpowiedzi biegłego udzielonej na wezwanie organu,
- art. 139 k.p.a. wobec wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się w sytuacji, gdy brzmienie wskazanego przepisu wprost zabrania takiego postępowania, a odwołanie drugiej strony wniesiono po terminie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 11 lipca 2022 r.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik akcentował, że w obrocie prawnym nie występuje decyzja, która określałaby odszkodowanie dla Skarżącego za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości na mocy decyzji z dnia 17 marca 2020 r. nr [...], ponieważ zdaniem strony skarżącej decyzja Starosty z dnia 29 lipca 2022 r. dotyczyła wyłącznie odszkodowania za roboty wykonane na nieruchomości Skarżącego, w trakcie których doszło do wycinki krzewów i drzew. O powyższym, zdaniem pełnomocnika, przekonuje opinia sporządzona w toku ww. postępowania oraz rozprawa administracyjna z dnia 29 lipca 2022 r. Postępowanie zakończone decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. dotyczyło wyłącznie odszkodowania za prowadzone prace w trakcie zajęcia nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że w związku z decyzją z dnia 17 marca 2020 r. nastąpiła wymiana słupa linii wysokiego napięcia, doszło do zwiększenia stanowiska słupowego, zwiększenia jego gabarytów co miało wpływ na zwiększenie powierzchni sposobu korzystania z nieruchomości. Nadto wniosek P. S.A. nie mógł dotyczyć odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z decyzją z dnia 17 marca 2020 r., która nie była jeszcze prawomocna, z uwagi na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1538/21. Pełnomocnik Skarżącego wskazał również na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, dowodu z protokołu rozprawy administracyjnej oraz wniosku o przesłuchanie Skarżącego. Podkreślił także wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia na niekorzyść strony skarżącej, zauważając, że odwołanie Spółki P. S.A. zostało złożone z uchybieniem terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż Starosta sam dookreślił zakres żądania wniosku właściciela nieruchomości i na każdym etapie tego postępowania powielał ten błąd proceduralny, w tym również w postanowieniu o powołaniu biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Wojewoda wskazał też, że odwołania w ustawowym terminie wniosły strony o sprzecznych interesach, zatem uwzględnienie żądania jednej ze stron jest równoznaczne z nieuwzględnieniem żądania innej strony.
W dniu 16 maja 2025 r. do akt wpłynęło pismo strony skarżącej, w którym zwrócono uwagę, że odwołanie P. S.A. zostało złożone po terminie.
W piśmie z dnia 23 czerwca 2025 r. uczestniczka postępowania Spółka P. S.A., wniosła o oddalenie skargi. Pełnomocnik Spółki podkreślił, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu, podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do tożsamości spraw administracyjnych, nadto zwrócił uwagę, że inwestycja polegała wyłącznie na przebudowie istniejącej linii, w wyniku czego powstała linia elektroenergetyczna o takich samych parametrach technicznych, zatem stan zagospodarowania nieruchomości z daty wydania decyzji ograniczającej oraz z daty zakończenia prac jest taki sam. Z tej przyczyny zdaniem Spółki prawidłowo w sprawie zakończonej decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. ustalono, że na nieruchomości nie doszło do wyrządzenia szkód jak również nie uległa zmniejszeniu wartość nieruchomości w związku z wydaniem decyzji z dnia 17 marca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedstawiona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się opisana na wstępie decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania.
Mając na uwadze przywołaną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy poczynić kilka uwag ogólnych.
Stosownie do treści art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 128 ust. 4). Odszkodowanie przyznawane na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. obejmuje: wartość rzeczywistych szkód powstałych na nieruchomości objętej ograniczeniem w korzystaniu z niej – w rozumieniu art. 124 u.g.n. – oraz zmniejszenie się wartości takiej nieruchomości spowodowane trwałym ograniczeniem w sposobie korzystania z niej i zmiany jej dotychczasowej przydatności użytkowej (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 616/19). Jednocześnie zmniejszenie wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., nie powinno być utożsamiane z ograniczeniem możliwości inwestycyjnych wynikających ze wskazań miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 150/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 141/18, w: E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Lex el. 2025). Jeśli bowiem budowa urządzenia na danym fragmencie nieruchomości wynika wprost z planu miejscowego, to ze względu na konieczność uwzględniania przez rzeczoznawcę majątkowego przy określaniu wartości nieruchomości jej przeznaczenia w planie miejscowym nie można twierdzić, że sam fakt wybudowania urządzenia spowodował obniżenie wartości nieruchomości.
Zmniejszenie tej wartości musi bowiem nastąpić w wyniku zrealizowanej inwestycji, a nie ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego, który niezależnie od tego, kiedy zostanie zrealizowany, może ograniczać możliwość korzystania z danej nieruchomości, a co za tym idzie – zmniejsza jej wartość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 356/99). Odszkodowanie powinno w tym przypadku rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym, zatem jedynie szkody na obszarze objętym czasowym zajęciem, który został określony w decyzji o zezwoleniu na takie zajęcie (zob. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Lex el. 2025). Wartość poniesionych szkód oraz ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości zostały doprecyzowane w treści - odpowiednio - § 75 oraz § 52 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości. Jeżeli chodzi o pierwszą z części składowych odszkodowania, to w myśl § 75 ust. 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości poniesionych szkód powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124–126 u.g.n., uwzględnia się w szczególności stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań podjętych na podstawie tej decyzji (pkt 1) oraz utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań podjętych na podstawie tej decyzji (pkt 2). Jak natomiast wynika z treści § 52 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., uwzględnia się w szczególności: zmianę warunków korzystania z nieruchomości (pkt 1); zmianę przydatności użytkowej nieruchomości (pkt 2); trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości (pkt 3) czy występujące wyłącznie w przypadku ograniczenia sposobu korzystanie z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także remontów i demontażu, ciągów, przewodów i urządzeń (pkt 4).
W kontekście zmniejszenia wartości nieruchomości zwrócić należy uwagę, że powiększenie odszkodowania o kwotę odpowiadającą zmniejszeniu wartości nieruchomości może mieć miejsce wyłącznie, jeżeli takie zmniejszenie nastąpiło jako skutek prac wykonanych w następstwie quasi-wywłaszczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 307/18, z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 952/17, A. Nikiforów, Treść operatu szacunkowego na potrzeby ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, NZS 2018/3, s. 34–36, w: E. Klat-Górska (red.), Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, WKP 2024).
Omawiane roszczenie o odszkodowanie od razu obejmuje całość szkód, w tym związanych z ewentualnym zmniejszeniem się wartości nieruchomości (zob. m.in. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyrokach z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 517/19, i z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 456/19). Natomiast szkody powstałe przed czasowym zajęciem nieruchomości lub po nim mogą być rozliczane w trybie cywilnoprawnym – na podstawie umowy lub dochodzone przed sądem cywilnym (zob. E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Lex el. 2025).
Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, decyzją nr [...]z dnia 17 marca 2020 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Starosty nr [...] z dnia 28 października 2019 r., i w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z opisanej wyżej nieruchomości oznaczonej działką nr [...], w celu realizacji inwestycji pn. "Modernizacja linii 220 kV [...]" w sposób wskazany na załączniku graficznym stanowiącym integralną cześć decyzji. Organ odstąpił od dokonania ustaleń, czy w stosunku do przedmiotowej działki wydana była już decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości związana z posadowieniem obecnych urządzeń (str. 3 uzasadnienia decyzji z dnia 17 marca 2020 r.). Skarga na ww. decyzję organu odwoławczego została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/GI 675/20, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1538/21, oddalił skargę kasacyjną.
W dniu 3 listopada 2021 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek Spółki P. S.A. z dnia 26 października 2021 r. "o ustalenie odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 u.g.n." "w związku z wydaną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 17 marca 2020 r. nr [...]" (karta nr 66 akt administracyjnych). Wnioskodawca w żaden sposób w treści wniosku nie zawęził swojego żądania tylko do jednego z elementów odszkodowania określonych w art. 128 ust. 4 u.g.n. Uzasadnienie wniosku również nie ogranicza wniosku jedynie do "wartości poniesionych szkód" bądź "ewentualnego zmniejszenia wartości nieruchomości". Pismem z dnia 2 lutego 2022 r. nr [...] organ zawiadomił o wszczęciu "postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowania w związku z wydaną decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości" (karta nr 143 akt administracyjnych). Skarżący brał czynny udział w postępowaniu (m.in. w rozprawie administracyjnej w dniu 11 lipca 2022 r.). Także cel wydania opinii z dnia 28 kwietnia 2022 r. został określony jako "ustalenie na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowania za szkody powstałe na skutek zdarzeń w związku z wydaną decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości" (karta nr 204 akt administracyjnych). Decyzją nr [...] z dnia 29 lipca 2022 r., wobec wyników sporządzonej opinii, Starosta umorzył postępowanie "w sprawie ustalenia odszkodowania w związku z wydaną decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości". Decyzja stała się ostateczna z dniem 19 sierpnia 2022 r. Z ostatecznej decyzji z dnia 29 lipca 2022 r. nie wynika, aby miała ona rozstrzygać tylko co do części odszkodowania. Ewentualne uchybienia w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 29 lipca 2022 r., nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Od wydanej decyzji przysługiwał bowiem stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia tryb kontroli instancyjnej oraz sądowoadministracyjnej. Co oznacza, że jeśli w ocenie Skarżącego zapadła decyzja z dnia 29 lipca 2022 r. nie rozstrzygała prawidłowo o odszkodowaniu, bądź rozstrzygała jedynie o części tego odszkodowania, Skarżący dysponował prawem do jej zaskarżenia. Postępowanie administracyjne nr [...] , zakończone decyzją z dnia 29 lipca 2022 r., toczyło się bowiem w przedmiocie "ustalenia, na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowania w związku z wydaną decyzją Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości".
W dniu 3 listopada 2023 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącego z dnia 18 października 2023 r., inicjujący niniejsze postępowanie, "o ustalenie i przyznanie odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości", "na podstawie art. 128 i nast. u.g.n. o ustalenie i przyznanie odszkodowania w związku z wydaniem w dniu 17 marca 2020 r. prawomocnej decyzji Wojewody o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości", oraz "ustalenie i przyznanie odszkodowania za okres od 23 sierpnia 2006 r. do 17 marca 2020 r.", tj. za okres poprzedzający wydanie decyzji z dnia 17 marca 2020 r. W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania zakresu żądania, pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia 14 października 2024 r. podał, że Strona "domaga się ustalenia i przyznania odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości", "(decyzja Wojewody nr [...])". Skarżący odnosił się zatem niewątpliwie do ww. decyzji z dnia 17 marca 2020 r.
W tych okolicznościach, zasadne pozostaje stanowisko Wojewody, iż wniosek Skarżącego z dnia 18 października 2023 r. doprecyzowany pismem z dnia 14 października 2024 r. jest tożsamy przedmiotowo i podmiotowo z wnioskiem Inwestora – Spółki P. S.A. z dnia 26 października 2021 r., który został rozpatrzony ostateczną decyzją Starosty z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] , a określony przez organ pierwszej instancji przedmiot postępowania nr [...] "o ustalenie na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości" (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 4 grudnia 2023 r.), nie odpowiada treści żądania zawartego w treści wniosku. Z tej przyczyny uzasadnione stało się umorzenie postępowania.
Jak już odnotowano wniosek Spółki P. S.A. z dnia 26 października 2021 r. nie zawężał żądania tylko do jednego elementu odszkodowania. Także decyzja nr [...]z dnia 29 lipca 2022 r. nie rozstrzygała jedynie o części odszkodowania. Decyzja o umorzeniu postępowania, jeżeli nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego uniemożliwia podejmowanie czynności jurysdykcyjnych w tej samej sprawie (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1318/12, H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023).
W rozpoznawanych okolicznościach faktycznych i prawnych, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie miał wątpliwości co do braku podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego zasadne pozostawało umorzenie postępowania przez organ administracji publicznej.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 128 ust. 4. w zw. z art. 124, w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 132 ust. 1a u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i odmowę przyznania Skarżącemu odszkodowania, z przyczyn szczegółowo podanych powyżej. Nietrafiony pozostawał w konsekwencji zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, w tym wskazanych w skardze przepisów art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez nienależyte rozpatrzenie materiału dowodowego i art. 10 § 1 k.p.a. w sposób opisany w zarzutach skargi. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawało niepoinformowanie Skarżącego o zgromadzeniu całości materiału dowodowego, a tylko tego rodzaju naruszenie mogło stać się podstawą zastosowania kompetencji kasatoryjnych. Skarżący tego rodzaju wpływu również nie wykazywał.
Brak także uzasadnienia dla zarzutu orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony skarżącej, a tym naruszenia art. 139 k.p.a. Odwołanie Spółki P. S.A. zostało wniesione w terminie, co zostało potwierdzone w procedurze reklamacyjnej (pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 15 stycznia 2025 r. uznające reklamację). Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w dniu 14 listopada 2024 r. (nie w dniu 8 listopada 2024 r.), a odwołanie nadano w dniu 28 listopada z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Niezależnie od powyższego należy pamiętać, że nawet w przypadku wniesienia odwołania jedynie przez Skarżącego, wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się może nastąpić, gdy decyzja rażąco narusza prawo, co obejmuje m.in. kwalifikowany wypadek naruszenia prawa wymieniony w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nietrafiona jest także argumentacja skargi, jakoby wniosek P. S.A. nie mógł obejmować odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z decyzją z dnia 17 marca 2020 r., która nie była jeszcze prawomocna. Decyzja Wojewody z dnia 17 marca 2020 r. była decyzją ostateczną. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z dnia 29 lipca 2022 r. zapadła po kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1538/21). W odniesieniu natomiast do wniosku skargi o przeprowadzenie dowodu z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 11 lipca 2022 r. Sąd zauważa, że protokół znajdował się już w aktach administracyjnych sprawy.
Skarga nie mogła zatem odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.