II SA/Gl 947/21

II SA/Gl 947/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bonifacy Bronkowski /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Renata Siudyka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 761/22 - Wyrok NSA z 2023-02-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 par. 1 w zw. z art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 Kpa oraz art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. (dalej jako organ lub Prezydent) orzeczono w przedmiocie ustalenia obowiązującej J. J. (dalej jako strona lub skarżąca) odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jej matki L. K. w okresie od 18 do 31 sierpnia 2017 r. oraz od 1 września 2017 r.
Jak wynika z zalegającego w aktach dowodu doręczenia tej decyzji (potwierdzonej za zgodność kserokopii) została ona doręczona stronie w następstwie jej dwukrotnego awizowania w dniu 7 września 2017 r.
Pismami z dnia 21 kwietnia 2021 r. (nadanymi na poczcie w dniu 22 kwietnia 2021 r.) strona wniosła od powyższej decyzji odwołanie oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu zakwestionowała fakt doręczenia jej w/w decyzji powołując się jednocześnie na złożenie w tej kwestii reklamacji na poczcie. Stwierdziła, że o wydaniu w/w decyzji dowiedziała się w dniu 15 kwietnia 2021 r. przy zapoznaniu się z aktami sprawy. W okresie, w którym decyzja ta miałaby być jej doręczona nie pozostawiono dla niej zawiadomienia o próbie doręczenia korespondencji zgodnie z procedurą z art. 44 Kpa, przy rzekomej jej nieobecności pod adresem zamieszkania. W konsekwencji nie miała możliwości powzięcia informacji o wydaniu decyzji, zapoznaniu się z jej treścią i wniesienia od decyzji odwołania, co uzasadnia przywrócenie terminu zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 Kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej jako SKO lub Kolegium) wniosku tego nie uwzględniło i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz 123 § 1 Kpa odmówiło stronie przywrócenia wnioskowanego terminu.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, powołując się na akta sprawy stwierdziło, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] orzekająca o wysokości opłaty za pobyt matki skarżącej w DPS w D. wysłana została na adres zamieszkania strony i po podwójnym awizowaniu zwrócona została do nadawcy. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdują się adnotacje, że z powodu nieobecności adresata przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu 23 sierpnia 2017 r., a informację o możliwości odbioru przesyłki w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce adresata (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki).
Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 31 sierpnia 2017 r. i z uwagi na jej niepodjęcie w terminie zwrócono w dniu 7 września 2017 r. do nadawcy.
Dalej Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 44 Kpa w przypadku niepodjęcia przesyłki w wyznaczonym terminie uważa się ją za doręczoną po upływie terminu wyznaczonego do jej odebrania tj. w niniejszej sprawie w dniu 7 września 2017 r. Jest to tzw. fikcja doręczenia regulowana przez ten przepis. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 Kpa zostały spełnione. Takim dowodem dla organu nie jest powołanie się przez stronę, że nie otrzymała awiza, ale zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie, w którym korespondencja może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela (wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 51/19).
W niniejszej sprawie załączone zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji z dnia [...] r. zawiera wszystkie niezbędne informacje, w tym: adres strony, datę pierwszego awiza oraz informację o powiadomieniu adresata o pozostawieniu przesyłki, adresie i terminie jej odbioru w Urzędzie Pocztowym, datę i adnotację o podwójnym awizowaniu oraz podpis doręczyciela pisma. Zatem należy uznać, że doręczenie decyzji organu I instancji z dnia [...] r. było skuteczne z dniem 7 września 2017 r. i odwołanie od tej decyzji strona mogła wnieść w terminie 14 dni od jej doręczenia tj. do dnia 21 września 2017 r., tymczasem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniosła je dopiero w dniu 22 kwietnia 2021 r.
W konsekwencji biorąc dodatkowo pod uwagę odpowiedź Poczty Polskiej o braku możliwości jednoznacznego odniesienia się do zarzutów strony Kolegium przyjęło jako za dowód doręczenia decyzji zwrotne potwierdzenie odbioru, które spełnia wymogi zawarte w art. 44 Kpa.
Rozpatrując zatem wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności należało zbadać czy zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art.58 Kpa, a więc czy istnieje prawdopodobieństwo, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, a także czy wniosek został złożony we właściwym terminie oraz czy do chwili doręczenia organowi wniosku o przywrócenie terminu dopełniono czynności, dla której był określony termin.
W tym przedmiocie na podstawie akt sprawy ustalono, że zainteresowana nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec. Uchybienie terminu może też być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeżeli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć.
W niniejszej sprawie Kolegium zważyło, iż zarzut strony o braku doręczenia spornej decyzji jest bezzasadny. W aktach sprawy znajduje się dowód w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, z którego bezspornie wynika, że informacja o pozostawieniu awizowanej przesyłki została umieszczona w oddawczej skrzynce adresata. Powyższe zatem nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy strona nie podała żadnych innych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia odwołania w rozumieniu art. 58 Kpa.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie SKO skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem przywrócenia uchybionego terminu. Nadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy ze sprawą z jej skargi na postanowienie SKO z dnia [...] r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Zarzuciła, że postanowienie Kolegium o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane z naruszeniem przepisów stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania, a to gdy bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, w ramach którego wydana została decyzja, która nie została jej doręczona i co do której "żąda" przywrócenia terminu do wniesienia od niej odwołania.
Nadto zarzuciła, iż przedmiotowe postanowienie zostało wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postepowania, tj. w szczególności:
- art. 58 § 1 Kpa poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nieprzywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a to mimo, iż uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz spełniła pozostałe przesłanki przywrócenia terminu tj. wystąpiła z odpowiednim wnioskiem we właściwym czasie, dokonując przy tym czynności procesowej, zaś organ zobligowany był w tych okolicznościach do przywrócenia terminu,
- art 44 § 4 Kpa poprzez błędne uznanie, iż decyzja administracyjna została jej skutecznie doręczona, a to na skutek zaistnienia tzw. fikcji doręczenia, mimo iż dla stwierdzenia jej zaistnienia konieczne jest doręczenie korespondencji przez operatora pocztowego na zasadach określonych w art. 44 § 1-3 Kpa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (brak zawiadomienia o możliwości odbioru korespondencji w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej "oraz w innym miejscu przewidzianym przez ustawodawcę"),
- art. 81a § 1 Kpa w zw. z art. 140 Kpa poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości sprawy na jej korzyść, tj. wątpliwości, czy ponosi ewentualną winę "w braku skutecznego doręczenia jej korespondencji",
- art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 Kpa wprowadzających do procesu administracyjnego zasady ogólne, zgodnie z którymi prowadzone powinno być postępowanie administracyjne, a w szczególności zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, zasadę wysłuchania stron.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Co do zarzutu o naruszeniu prawa dającym podstawę do wznowienia postepowania stwierdziło, że nie jest on adekwatny do przedmiotu postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w trybie uproszczonym, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325 t.j., zwanej dalej ustawą p.p.s.a) zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu wystarczających podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że gdyby uznać za zasadne twierdzenia skarżącej, iż adresowana do niej korespondencja związana z doręczeniem jej decyzji Prezydenta z dnia [...] r. nie była w ogóle awizowana, to należałoby przyjąć, że decyzja ta nie była jej zgodnie z przepisami w ogóle doręczona. Oznaczałoby to, że termin do wniesienia od niej odwołania nie został naruszony (przy przyjęciu, że o decyzji dowiedziała się 15 kwietnia 2021 r.), w konsekwencji postępowanie w przedmiocie jego przywrócenia jako bezprzedmiotowe powinno ulec umorzeniu. Mając jednak na uwadze trudności w praktycznym i prawnym rozdzieleniu sytuacji niedoręczenia decyzji i uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w przypadku przyjęcia doręczenia opartego na fikcji opartej na treści art. 44 Kpa, SKO, a w konsekwencji i Sąd był zobowiązany odnieść się do twierdzeń skarżącej związanych z brakiem winy w uchybieniu terminu w kontekście jednoczesnego twierdzenia, że prawnie decyzja organu pierwszej instancji stronie nie została doręczona. Podważenie tego twierdzenia skutkuje bowiem jednocześnie pośrednio zanegowaniem twierdzenia strony co do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
W tym względzie, w świetle materiału dowodowego sprawy należy zaś podzielić stanowisko SKO, że wbrew twierdzeniom skarżącej doszło do zgodnego z treścią art. 44 Kpa doręczenia jej decyzji Prezydenta z dnia [...] r., co jak już stwierdzono musiało przesądzić o odmowie przywrócenia uchybionego terminu. Brak jest bowiem podstaw do pozbawienia mocy dowodowej informacji płynących z zalegającego w aktach potwierdzenia (potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii) doręczenia tej decyzji pozwalających na przyjęcie, że do doręczenia tego doszło zgodnie z tym przepisem w drodze awiza w dniu 7 września 2017 r., co trafnie zostało opisane i przyjęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustaleniu temu nie przeczy w jakimkolwiek stopniu treść pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] r. (karta 110 akt adm.) przedstawiającego jedynie wnioski wynikające z unormowań zawartych w § 1-3 art. 44 Kpa.
W konsekwencji za pozbawione podstaw prawnych należało uznać stanowisko skarżącej sprowadzające się w praktyce do twierdzenia, że próby doręczenia przedmiotowej decyzji w sposób w powyższym dowodzie opisanym nie były w ogóle podjęte i nie umieszczono w jej skrytce oddawczej zawiadomień o podjętej próbie doręczenia przesyłki. Takie założenie podważałoby podstawę przyjęcia przez prawodawcę domniemania z art. 44 Kpa oraz sens statuowania tego przepisu. Jego treść opiera się bowiem na zaufaniu do osób upoważnionych do dokonywania doręczeń pism zgodnie z treścią art. 44 Kpa. Odbiorca mógłby bowiem zawsze twierdzić, że doręczyciel nie pozostawił dla niego zawiadomienia o próbie doręczenia przesyłki lub o pozostawieniu powtórnego awiza.
Należy mieć też na uwadze, że skarżąca była zorientowana, iż organ pierwszej instancji podejmuje czynności mające na celu ustalenie jej sytuacji majątkowej i rodzinnej dla ewentualnego ustalenia i obciążenia jej opłatą za pobyt matki w domu pomocy społecznej, co wynika jednoznacznie chociażby z jej pism z dnia 4 kwietnia i 22 maja 2017 r. (karta 23 i 32 akt adm.), do tego czasu podejmowała też kierowaną do niej w tej sprawie korespondencję. Zastanawiające jest zatem dlaczego w czasie kolejnych 4 lat nie zainteresowała się dalszym przebiegiem tej sprawy.
Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby bez swojej winy nie otrzymała korespondencji związanej z próbą doręczenia jej decyzji Prezydenta z dnia [...] r. W konsekwencji zasadnie przyjęło SKO, iż nie uprawdopodobniła, aby do uchybienia terminu do wniesienia od tej decyzji odwołania doszło bez jej winy w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa.
Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Informacyjnie jedynie należy podnieść, że wyrokiem z tej samej daty (z dnia 18 listopada 2021 r.) w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 948/21 Sąd oddalił również skargę strony na postanowienie SKO w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
mr