II SA/GL 936/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-11-07
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneroboty budowlanenadzór budowlanykominysamowolne robotydecyzja naprawczabezprzedmiotowość postępowaniaterminyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że postępowanie nie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe z powodu upływu terminu na wydanie decyzji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone.

Sprawa dotyczyła obowiązku wykonania robót budowlanych w zakresie nadbudowy komina. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora i umorzyła postępowanie. Sąd uznał, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było błędne, ponieważ termin na wydanie decyzji naprawczej (art. 51 Prawa budowlanego) nie ma zastosowania, gdy roboty budowlane zostały już zakończone przed wydaniem postanowienia o ich wstrzymaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i umorzyła postępowanie w sprawie obowiązku wykonania robót budowlanych dotyczących nadbudowy komina. PINB pierwotnie nałożył na inwestorkę obowiązek wykonania robót, uznając, że przebudowa komina narusza przepisy techniczne. Po serii postępowań i opinii, ŚWINB uchylił decyzję PINB i umorzył postępowanie, argumentując, że decyzja PINB została wydana po upływie dwumiesięcznego terminu od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót (art. 51 Prawa budowlanego). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, wskazując m.in. na błędne zastosowanie art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego i art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny przychylił się do skargi. Stwierdził, że kluczowe dla sprawy jest ustalenie, czy roboty budowlane zostały zakończone przed wydaniem postanowienia o ich wstrzymaniu. W tej sprawie roboty wykonano w 2019 r., a postanowienie o wstrzymaniu wydano w 2025 r. Sąd podkreślił, że dwumiesięczny termin z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do robót już zakończonych. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego nie jest związany tym terminem i może wydać decyzję naprawczą w oparciu o art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. W związku z tym, umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było niezasadne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe w takiej sytuacji. Termin na wydanie decyzji naprawczej (art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego) nie ma zastosowania do robót już zakończonych, a organ może wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy roboty budowlane zostały zakończone przed wydaniem postanowienia o ich wstrzymaniu. Jeśli tak, dwumiesięczny termin z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie obowiązuje, a organ może wydać decyzję naprawczą w oparciu o art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było zatem błędne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Decyzja o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych może być wydana zarówno w odniesieniu do robót wykonywanych w trakcie, jak i już wykonanych (zakończonych).

p.b. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób naruszający przepisy.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

Pomocnicze

p.b. art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

p.b. art. 50 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Termin na wydanie decyzji po wstrzymaniu robót.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i dochodzenia do uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądemi administracyjnymi

rozporządzenie art. 142 § 1, 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roboty budowlane zostały zakończone przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót, co wyłącza zastosowanie dwumiesięcznego terminu z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe było niezasadne, ponieważ organ mógł wydać decyzję naprawczą na podstawie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

W przypadku zakończonych robót budowlanych decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie poprzedza postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych. Celem zaś ustalenia terminu do wydania decyzji z art. 51 p.b., liczonego od wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, jest zdyscyplinowanie organów nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy organy te zatrzymały prowadzenie robót budowlanych, co w przypadku wykonanych robót budowlanych nie zachodzi.

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Edyta Kędzierska

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących terminów wydawania decyzji naprawczych w przypadku zakończonych robót budowlanych oraz kwestii bezprzedmiotowości postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy roboty budowlane zostały zakończone przed wydaniem postanowienia o ich wstrzymaniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – kiedy organ może jeszcze nakazać wykonanie robót, a kiedy postępowanie jest już zbyt późne. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Czy można nakazać roboty budowlane, gdy inwestycja jest już zakończona? WSA wyjaśnia kluczowe terminy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 936/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 27 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7721.154.2025.PG w przedmiocie obowiązku wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 maja 2025 r., nr WINB-WOA.7721.154.2025.PG Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") z 31 marca 2025 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie Organu I instancji w całości w przedmiocie obowiązku wykonania robót budowlanych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
PINB decyzją z 31 marca 2025 r. nałożył na A. K. (dalej "Inwestorka" lub "Uczestniczka postępowania") - jako inwestora robót budowlanych w budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym przy ul. [...] w D. - obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. przewody kominowe w kominie nr 1 należy podwyższyć odpowiednio o 125 cm oraz o 190 cm, zgodnej z załącznikiem nr 1, w terminie do 31 grudnia 2025 r.
Podstawę prawną decyzji PINB stanowiły przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186; dalej "p.b.") w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., że PINB otrzymał pismo z 15 maja 2019 r. informujące o samowolnym przebudowaniu komina znajdującego się na budynku mieszkalnym wielorodzinnym (mieszkalno-usługowym) zlokalizowanym przy ul. [...] w D. . Po przeprowadzeniu kontroli 3 grudnia 2020 r. PINB pismem z 15 grudnia 2020 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnej przebudowy ww. komina. W wyniku podjętych czynności PINB stwierdził jednak bezprzedmiotowość postępowania.
Decyzja PINB z 25 lutego 2021 r., nr [...] umarzająca postępowanie w ww. sprawie została uchylona decyzją ŚWINB z 8 czerwca 2021 r. Postanowieniem z 4 sierpnia 2021 r., nr [...] PINB nałożył obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej ww. komina wskazującą czy komin ten spełnia swoją funkcję i nie narusza przepisów prawa, określającą jego lokalizację w pokryciu dachowym, konstrukcje i materiały z jakich został wykonany, aktualne wymiary, a także stwierdzającą występowanie możliwych przeszkód w prawidłowym jego funkcjonowaniu. Z opinii nr [...] mistrza kominiarskiego R.Z., która wpłynęła 25 lutego 2022 r., wynika, że sporny komin jest murowany z cegły pełnej na zaprawie wapienno-cementowej, obłożony blachą (3 przewody). Przewód kominowy od pieca z lokalu nr [...] ([...]) uszczelniony jest masą uszczelniającą SKD. Wysokość komina ponad dachem wynosi 80 cm. Na wylocie zamontowana jest rura żaroodporna o długości 1 m. Wymiary to 124 cm (długość) x 57 cm (szerokość). W odległości 3,48 m od komina znajduje się ściana sąsiedniego budynku. Należy nadbudować/dobudować komin, aby wylot znajdował się ponad płaszczyzną wyprowadzoną pod kątem 12 stopni.
Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 1 marca 2022 r. stwierdzono, że na kominie została zamontowana jedna nasada kominowa o wysokości zbliżonej do wysokości komina wystającego ponad dach budynku. Wobec tego decyzją z 13 maja 2024 r. PINB umorzył postępowanie w sprawie. Decyzją z 1 lipca 2024 r. ŚWINB uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność uzupełnienia opinii nr [...] bądź wykonania ekspertyzy technicznej.
Z protokołu opiniodawczego z dokonanej kontroli stanu technicznego instalacji kominowej z 15 listopada 2024 r. wynika, że po przeprowadzeniu pomiarów wysokości budynku odległości przewodów kominowych oraz ich obecnej wysokości stwierdzono, że przewody kominowe należy nadbudować (podwyższyć) do wysokości zgodnej z dołączonym rysunkiem. Zgodnie z rysunkiem kominy powinny zostać odpowiednio podniesione o 125 cm w przypadku kanału komina usytuowanego najbliżej budynku przy ul. [...] oraz o 190 cm w przypadku dwóch pozostałych przewodów kominowych znajdujących się w kominie oddalonym o 350 cm od budynku przy ul. [...] . Zgodnie z ww. protokołem najbliższe konary drzewa rosnącego przy budynku sięgają odległości około 5 metrów od przewodu kominowego więc zaleca się ich podcięcie do przepisowej odległości.
Postanowieniem z 21 stycznia 2025 r., nr [...] PINB wstrzymał prowadzone roboty budowlane w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w D. . Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem ŚWINB z 21 marca 2025 r.
PINB zakwalifikował wykonane w 2019 r. roboty budowlane jako przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. Stwierdził, że roboty nie naruszają postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże budynek z uwagi na posiadane wartości kulturowe objęty został ochroną konserwatorską. Czasowy demontaż nasady kominowej w postaci rury żaroodpornej nie wymagał wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jednak wykonane roboty budowlane kwalifikowane jako przebudowa należało wykonać zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Na podstawie zgromadzonych w aktach protokołów PINB stwierdził, że aktualny stan techniczny komina nie zagraża bezpieczeństwu osób postronnych lub konstrukcji budynku. Natomiast stan faktyczny komina nr 1 (zgodnie z załącznikiem nr 1) po wykonanych robotach budowlanych z nim związanych narusza § 142 ust. 1, 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2002 r. poz. 1225 z późn. zm.; dalej "rozporządzenie"). Wobec tego niezbędne stało się nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie kanałów kominowych do stanu zgodnego z prawem.
Odwołanie od decyzji złożyła Inwestorka, która zarzuciła brak istnienia podstaw prawnych jak i faktycznych do nałożenia na nią obowiązku wykonania robót budowlanych.
Zaskarżoną obecnie decyzją ŚWINB uchylił decyzję PINB z 31 marca 2025 r. i umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne w całości. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego i przytoczył treść przepisów prawa, które znalazły w sprawie zastosowanie. Zdaniem ŚWINB decyzja pierwszoinstancyjna jest wadliwa z uwagi na jej wydanie po upływie terminu z art. 51 ust. 1 p.b. Decyzja została wydana po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia Inwestorce postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych dla inwestycji objętej postępowaniem. Inwestorka postanowienie otrzymała 28 stycznia 2025 r., natomiast strona postępowania M. L. (dalej "Skarżąca") - 22 stycznia 2025 r. W związku z tym termin z art. 51 ust. 1 p.b. upłynął 28 marca 2025 r. Decyzja została przez Organ I instancji wydana 31 marca 2025 r. W konsekwencji Inwestorka ma prawo do kontynuowania robót budowlanych wstrzymanych ww. postanowieniem PINB. Nie oznacza to jednak, że w takiej sytuacji dalsze roboty budowlane prowadzone przez inwestora nie podlegają badaniu pod kątem legalności i zgodności z przepisami. Z uwagi bowiem na okoliczność, że przedmiotowe roboty budowlane w chwili zaskarżenia decyzji PINB nie były zakończone, istnieje duże prawdopodobieństwo, że w międzyczasie inwestor zakończył inwestycję lub ją kontynuował po otrzymaniu rozstrzygnięcia w sprawie. W zakresie nowych robót budowlanych, które zostały przeprowadzone po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu ich prowadzenia, PINB ma możliwość wszczęcia odrębnego postępowania i wydania nowego postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, a w przypadku gdyby zostały zakończone bez wydawania takiego postanowienia, o nałożeniu na inwestora obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 i ust. 7 p.b.
Pismem z 18 czerwca 2025 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżyła decyzję ŚWINB w całości. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nom przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 50 ust. 4 p.b. przez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy roboty budowlane prowadzone przez Uczestniczkę postępowania zostały już zakończone;
2) art. 50 ust. 4 p.b. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że postanowienie PINB z 21 stycznia 2025 r., nr [...] utraciło moc, podczas gdy dla takiego stwierdzenia należy określić także termin, w którym decyzję organu II instancji odebrał organ I instancji, a to nie zostało ustalone;
3) art. 105 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie mimo przesłanki jego dalszego prowadzenia;
4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i przeprowadzenie postępowania w sposób pobieżny, niedostrzegający skutków tego, że roboty budowlane Uczestniczki postępowania uległy już zakończeniu, podczas gdy okoliczność ta ma dla sprawy kluczowe znaczenie, gdyż jak zauważa sam Organ odwoławczy na stronie 11 decyzji, po zakończeniu robót budowlanych, jeśli roboty uległy już zakończeniu, terminu dwumiesięcznego nie stosuje się, a decyzja z art. 51 ust. 1 może być wydana w każdym czasie.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przestawiła argumenty na poparcie swojego stanowiska.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonej decyzji zostały wyczerpująco wyjaśnione w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., co skutkuje koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania skutkująca możliwością uchylenia decyzji Organu I instancji i umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego w całości w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, z powodu których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej, mogą być różnorodnej natury. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe m. in. gdy przestał istnieć stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji w oparciu o konkretny przepis (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2010 r., II OSK 1393/09, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Wskazać także trzeba, że decyzja o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. może być wydana zarówno w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. (po wydaniu w stosunku do tych robót postanowienia o ich wstrzymaniu), jak i robót budowlanych, które zostały już wykonane (zakończone) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 7 p.b. (w brzmieniu właściwym dla sprawy) przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Organ nadzoru budowlanego stosując odpowiednio przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. do wykonanych robót budowlanych nie jest związany żadnym terminem do wydania decyzji poza ogólnymi terminami z k.p.a. dotyczącymi załatwienia sprawy administracyjnej. W szczególności organu nie wiąże termin wynikający z art. 51 ust. 1 p.b., tj. zastrzeżenie, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b. Jak bowiem zgodnie wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie w przypadku zakończonych robót budowlanych decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie poprzedza postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych. Celem zaś ustalenia terminu do wydania decyzji z art. 51 p.b., liczonego od wydania postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, jest zdyscyplinowanie organów nadzoru budowlanego w sytuacji, gdy organy te zatrzymały prowadzenie robót budowlanych, co w przypadku wykonanych robót budowlanych nie zachodzi (por. A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, s. 743; R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Warszawa 2022, s. 486; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2011 r, II OSK 165/10 i z 17 lutego 2017 r., II OSK 1446/15 - opubl. w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie samowolnej przebudowy komina znajdującego się w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w D. . W toku tego postępowania zostało 21 stycznia 2025 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., wydane postanowienie nr [...] o wstrzymaniu Inwestorce prowadzenia robót budowlanych w ww. budynku polegających na zmianie wysokości wylotu komina. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem ŚWINB z 21 marca 2025 r.
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych jest ważne w okresie dwóch miesięcy. Jeżeli organ nie wyda w tym terminie decyzji z art. 51 ust. 1 p.b., postanowienie traci ważność z mocy prawa. To oznacza, że ustaje zakaz prowadzenia robót budowlanych, a wydanie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 p.b. jest niemożliwe. Termin ten jest terminem prawa materialnego i jako taki nie może być przywrócony.
Jednakże ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że roboty budowlane dotyczące komina zostały zrealizowane w 2019 r. Z kolei zamontowanie jednej nasady kominowej o wysokości zbliżonej do wysokości komina wystającego ponad dach budynku miało miejsce w 2022 r. Postanowienie o wstrzymaniu robót zostało wydane 21 stycznia 2025 r., a więc niewątpliwie nastąpiło po wykonaniu robót budowlanych. Zresztą z treści postanowienia PINB z 21 stycznia 2025 r. wprost wynika, że roboty zostały zakończone. W sentencji postanowienia wskazano, że: "W związku ze stwierdzeniem, że roboty zostały zakończone, nie ustala się wymagań dotyczących nałożenia obowiązku wykonania niezbędnych zabezpieczeń". Także w uzasadnieniu postanowienia z 21 stycznia 2025 r. mowa jest o wykonanych robotach budowlanych. ŚWINB w postanowieniu utrzymującym w mocy postanowienie z 21 stycznia 2025 r. również stwierdza, że roboty budowlane zostały przez Inwestorkę zrealizowane. Z akt sprawy nie wynika, aby po 2022 r. prace były kontunuowanie przez Uczestniczkę postępowania, zaś strony postępowania nie kwestionują tego, że roboty uległy już zakończeniu. W takiej sytuacji wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych było bezprzedmiotowe, a wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. nie było ograniczone 2-miesięcznym terminem. Wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy roboty te są wykonywane w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu. Natomiast kiedy roboty te zostały wykonane (w rozumieniu ich zakończenia, przerwania na pewnym etapie, co nie oznacza, że budowa została zakończona) i aktualnie nie są prowadzone, powinien mieć zastosowanie przepis art. 51 ust. 7 p.b. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2007 r., II OSK 629/07, opubl. w CBOSA).
Organ odwoławczy nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie, tj. pominął fakt, że sporne roboty budowlane zostały wykonane na długo przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Organowi odwoławczemu umknęło także, że w decyzji z 31 marca 2025 r., nr [...] PINB w podstawie prawnej powołał art. 51 ust. 7 p.b.
W konsekwencji stwierdzić należy, że nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania Organu I instancji jako bezprzedmiotowego. Podkreślić ponownie trzeba, że upływ terminu z art. 50 ust. 4 p.b. nie skutkuje automatycznie uznaniem, że prowadzone postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe. Konieczne jest ustalenie i przeanalizowanie całości okoliczności faktycznych sprawy, w tym przede wszystkim tego, czy w momencie rozstrzygania przez organ nadzoru budowlanego roboty budowlane zostały już zrealizowane. Przy czym podjęcie czynności wyjaśniających w tym zakresie nie wymaga wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, bowiem odbywa się w ramach sprawy już prowadzonej.
Zasadne zatem okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 50 ust. 4 p.b.
Ponownie prowadząc postępowanie organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis sądowy (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI