II SA/Gl 931/23

II SA/Gl 931/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Artur Żurawik /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Krzysztof Nowak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189 f par. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2023 r. nr SKO.K/41.3/546/2023/5923/EŚ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 2 lutego 2023 r., znak [...], działając na podstawie art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.), art. 140n w związku z art. 140mb i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. 2023 r., poz. 1047 ze zm. – dalej p.r.d.), nałożył na S., Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: strona, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 700 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty w terminie nieprzekraczającym 60 dni o zbyciu pojazdu marki [...], nr rej. [...].
W uzasadnieniu podano m. in., że strona zbyła przedmiotowy pojazd w dniu [...] września 2022 r., natomiast w dniu [...] grudnia 2022 r. zawiadomiła o tym fakcie organ. Tym samym uchybiła terminowi 60 dni do zgłoszenia zbycia pojazdu, co stanowi naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ na podstawie art. 140n ust. 4 ww. ustawy, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnił m. in. zakres naruszenia i powtarzalność naruszeń. Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowego i detalicznego handlu pojazdami samochodowymi, zatem – jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem tymi pojazdami – powinna wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy pojazdu, jak i o konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zawiadomienia Starosty. Naruszenie to jest pięćdziesiątym trzecim, jakiego dopuściła się strona. Z uwagi na fakt, że zawiadomienie Starosty o zbyciu pojazdu nie podlega opłacie przy określaniu wysokości kary, odstąpiono od badania korzyści finansowej, jaką strona uzyskała z tytułu naruszenia ustawy. Z tych powodów brak jest podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Nie zachodzą też przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i udzielenia pouczenia w trybie art. 189f § 1 k.p.a.
W odwołaniu strona nie zgodziła się z ww. decyzją. Zarzucono m. in. naruszenie:
1) art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 140n ust. 1, 2a i 4 p.r.d. w zw. z art. 61 § 1 i 4 k.p.a., poprzez rzekome naruszenie przez Spółkę obowiązku informacyjnego dotyczącego zbycia pojazdu, w sytuacji, gdy obowiązek ten ma charakter porządkowy i nie ciąży na podmiotach, które tak jak Spółka tylko pośredniczą w sprzedaży samochodów, ale ich nie użytkują i nie korzystają z nich w ruchu drogowym;
2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., a także art. 6 i 8 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego, wszechstronnego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niedokładny, wybiórczy i uznaniowy, tj. zbagatelizowanie faktu, że samochód został przez Spółkę zbyty dalej w bardzo krótkim czasie po jego nabyciu (...);
3) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i merytoryczne orzeczenie w sprawie w sytuacji, gdy postępowanie jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone;
4) art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 140n ust. 1, 2a, 4 i 6 p.r.d. w zw. z art. 86 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm. – dalej o.p.) w zw. z art. 189d w zw. z art. 198f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia Spółce kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 5 kwietnia 2023 r., znak SKO.K/41.3/546/2023/5923/EŚ, działając na podstawie m. in. art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 300 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 60 dni.
W uzasadnieniu podano m. in., że strona nie wykazała żadnych okoliczności, które uniemożliwiały jej terminowe wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku. Za tego typu okoliczność nie można uznać niewiedzy strony o zakresie obowiązywania przepisu wprowadzającego obowiązek zgłoszenia nabycia lub zbycia pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ I instancji nie posiadał zatem informacji na temat zmiany właściciela pojazdu, zaś intencją ustawodawcy było wprowadzenie takiej normy prawnej, której realizacja doprowadzi do stanu, że dane dotyczące własności pojazdu ujęte w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców będą aktualne i rzetelne. Gromadzone dane o pojazdach pozwalają bowiem na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. Nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Organ odwoławczy ustalił, że naruszenie, będące przedmiotem rozważań w rozpatrywanej sprawie, jest jednym z kilkudziesięciu tego typu naruszeń, jakich dopuściła się strona. Z drugiej jednak strony naruszenia te pozostają ze sobą w bliskim związku temporalnym. Spółka pozostawała w zwłoce w wykonaniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu przez niespełna miesiąc i nie osiągnęła żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy. Nałożona kara będzie więc adekwatna.
Skargę na powyższą decyzję złożyła przez pełnomocnika strona. Zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:
1) art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 140n ust. 1, 2a i 4 p.r.d. w zw. z art. 61 § 1 i 4 k.p.a., poprzez rzekome naruszenie przez Skarżącą obowiązku informacyjnego dotyczącego zbycia pojazdu jw. w sytuacji, gdy skarżąca nabyła ten samochód [...] września 2022 r. i tego samego dnia zbyła ten samochód na rzecz S1. S.A. oraz pominięcie przez organ, jaki jest rzeczywisty cel normy wynikającej z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., który mimo, iż nie stanowi uznania administracyjnego, to powinien podlegać wykładni celowościowej, przemawiającej za tym, iż obowiązek wynikający z tego przepisu ma przede wszystkim charakter porządkowy, natomiast nadmierny formalizm organu przy stosowaniu przepisu skutkuje powstawaniem chaosu administracyjnego i dezinformacji, a więc nie spełnia jego celu, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, mimo, iż skarżąca nie naruszyła art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w sposób uzasadniający zastosowanie sankcji w postaci kary pieniężnej;
2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., a także art. 6 i 8 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego, wszechstronnego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niedokładny, wybiórczy i uznaniowy, tj. pominięcie faktu, że samochód został przez spółkę zbyty dalej tego samego dnia, w którym został nabyty, a także brak dokonania przez Organ oceny konkretnych okoliczności sprawy w zakresie istnienia przesłanek zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestanie tylko na ogólnikowych stwierdzeniach w tym zakresie, zaczerpniętych z orzecznictwa i doktryny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ nakładając karę pieniężną powinien uwzględnić te okoliczności;
ewentualnie, na wypadek, gdyby Sąd uznał, że na skarżącej ciążył obowiązek informacyjny z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., czemu Skarżąca przeczy, naruszenie:
3) art. 78 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 140n ust. 1, 2a, 4 i 6 p.r.d. w zw. z art. 86 § 3 o.p. w zw. z art. 189d w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie waga naruszenia prawa jest większa niż znikoma i uznanie, że nie istnieją przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, w sytuacji, gdy okoliczności niezgłoszenia faktu zbycia pojazdu, brak szkody oraz waga naruszonych przez skarżącą obowiązków i jej motywacja wskazują, że naruszenie prawa jest w tej sprawie znikome, a nadto Skarżąca zaprzestała tego naruszenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby organ prawidłowo uznał, że waga naruszenia obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu była znikoma, zaś skarżąca zaprzestała naruszenia tego prawa, to co najmniej odstąpiłby od wymierzenia kary administracyjnej i poprzestałby na pouczeniu;
4) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wymierzenie kary administracyjnej w wysokości 300 zł w sytuacji, w której organ powinien uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie.
Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z faktury VAT, potwierdzającej fakt nabycia pojazdu w dniu [...] września 2022 r.; faktury VAT potwierdzającej fakt zbycia tego pojazdu w dniu [...] września 2022 r., wskazując, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (dowody te zostały na rozprawie przez Sąd dopuszczone).
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten, ze względu na występujący w Polsce stan epidemiczny, mocą art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.) został wydłużony do 60 dni. W świetle art. 31ia pkt 2 ww. ustawy z 2 marca 2020 r. art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w punkcie 1.
Ponieważ stan epidemii został odwołany z dniem 16 maja 2022 r., na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027), stąd nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie art. 15zzzzzn2, który poprzednio dawał możliwość przywrócenia terminów tego rodzaju.
Jednocześnie art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowi, że kto, będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
W przypadku obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, obowiązek ten w istocie ciąży na byłym właścicielu.
Z treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. wynikał zatem obowiązek zgłoszenia o zbyciu pojazdu bez względu na to, jak długo Spółka była właścicielem. Ustawa nie różnicuje obowiązków w omawianym zakresie, zatem nie było rzeczą organu i strony wprowadzanie własnych rozróżnień.
Skarżąca Spółka nie neguje faktu nabycia i zbycia ww. pojazdu. Jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą polegającą na obrocie samochodami. Jako podmiot profesjonalnie zajmujący się tą działalnością powinna mieć pełną świadomość obowiązków spoczywających na zbywcy i nabywcy pojazdu, jak i o konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zawiadomienia starosty.
Przy skonkretyzowaniu wysokości nałożonej kary organ administracji ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Jest też oczywiste, że kary administracyjnej nie można określić z matematyczną dokładnością, gdyż stopień naruszenia prawa stanowi wielkość ocenną (wyrok NSA z 12 stycznia 2022 r., II GSK 2528/21).
Organ przeanalizował w wystarczającym stopniu przesłanki nałożenia i wysokości kary, podając z jakiego powodu kara niższa, a tym bardziej poprzestanie na pouczeniu, nie byłyby wystarczające. Kara ta została nałożona w wysokości niewiele powyżej dolnej granicy, co uzasadniono m. in. zasadą proporcjonalności. Spółka, jako przedsiębiorca i podmiot profesjonalny, powinna przestrzegać przepisów. Przy tym, jak podało SKO, naruszenie objęte niniejszą sprawą nie było jedyne, przypadków tego rodzaju było wiele (zob. art. 140n ust. 4 p.r.d., który nakazuje uwzględniać m. in. powtarzalność naruszeń). Strona miała wystarczająco dużo czasu na dokonanie takiego zawiadomienia. Pierwotny termin ustawowy został wręcz wydłużony do 60 dni, w sytuacji, kiedy poprzednio obowiązywał termin 30 dni.
Intencją ustawodawcy było wprowadzenie takiej normy prawnej, której realizacja doprowadzi do stanu, że dane dotyczące własności pojazdu ujęte w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców będą aktualne i rzetelne. Stąd zachowania, które utrudniają bądź uniemożliwiają realizację tych założeń, podlegają co do zasady administracyjnej karze pieniężnej.
Z drugiej jednak strony naruszenia Spółki pozostają ze sobą w bliskim związku temporalnym. Skarżąca pozostawała w zwłoce w wykonaniu obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu przez niespełna miesiąc i nie osiągnęła żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy.
Jeśliby Spółka nie miała obowiązku dokonać zgłoszenia zbycia pojazdu, to takie zgłoszenie nie byłoby dokonane. Tymczasem zostało złożone w organie, choć po terminie. Spółka z jednej strony uznała, że ww. zgłoszenie jest konieczne, nawet jeśli będzie spóźnione, a z drugiej strony jej pełnomocnik twierdzi, że nie było potrzebne. Jest to pewna niekonsekwencja po stronie skarżącej Spółki.
Organy przeanalizowały również możliwość odstąpienia od wymierzenia kary i odniosły się do niezastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 189f §1 pkt 1 k.p.a.
Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa, polegające na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Stwierdzenie naruszenia prawa musi być więc wykazane i stanowi punkt wyjścia do oceny, czy istnieje podstawa odstąpienia od nałożenia kary. Sam fakt zaistnienia deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną, nie może więc wykluczać uznania naruszenia prawa za znikome. Ustawodawca nie wyjaśnił przy tym, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się natomiast stopnie naruszenia prawa, takie jak: naruszenie kwalifikowane, naruszenie, które nie ma ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego jest istotne oraz naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się naruszenie przepisów, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).
Organy administracyjne dokonały analizy możliwości zastosowania instytucji prawnej odstąpienia od wymierzenia kary. Wskazały jednak, że na przeszkodzie stanęła tu waga naruszenia. Jest ono na tyle istotne, że uniemożliwia zastosowanie art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Przesłanki wskazane w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, co nie miało miejsca. Samo pouczenie nie byłoby więc możliwe i wystarczające z przyczyn wyżej podanych.
Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowany ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot zobowiązany jest ów obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na niewypełnienie go. Nie można doprowadzać do sytuacji, że zasadą stanie się odstępowanie od nakładania kar w tym zakresie, a wyjątkiem ich nakładanie, zwłaszcza w sytuacji tak dużej ilości naruszeń prawa, co do różnych pojazdów, jak w przypadku skarżącej.
Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej. Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo.
Nie doszło zatem do naruszenia art. 6-8, 75 §1, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 2, 189d pkt 1-7, 189f § 1 pkt 1, art. 78 ust. 2 pkt 1, 140mb pkt 2, 140n ust. 1-6 p.r.d., ani też innych przepisów, w tym wyżej przywołanych, uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.