II SA/Gl 93/23

II SA/Gl 93/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Kędzierska
Tomasz Dziuk
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2022 r. nr SKO.PSW/41.5/773/2022/19772/ w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od pisma o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku w sprawie dodatku dla niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, Kolegium) postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. nr SKO.PSW/41.5/773/2022/19772/, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E.D. (dalej – Skarżący, Strona), stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pisma Prezydenta Miasta R. (dalej – organ, Prezydent Miasta) z dnia 3 listopada 2022 r. nr [...].
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 3 listopada 2022 r. Prezydent Miasta zawiadomił Skarżącego o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. W jego uzasadnieniu wskazano, że Strona jako kolejna osoba zamieszkująca pod tym samym adresem wystąpiła o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych. Dlatego na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. poz. 1967 z późn. zm. – dalej u.s.r.) pozostawiono podanie Skarżącego bez rozpatrzenia.
Pismem z dnia 16 listopada 2022 r. zatytułowanym "Wniosek o podjęcie postępowania i ponowne rozpoznanie sprawy" Skarżący zwrócił się do organu I instancji o uwzględnienie i zastosowanie w jego sprawie nowelizacji u.s.r., która weszła w życie z dniem 4 listopada 2022 r. Zwrócił uwagę w szczególności na dodane do art. 24 u.s.r. ustępy od 5a do 5c. Wyjaśnił, że uregulowania te pozwalają na przyznanie przedmiotowego dodatku także w sytuacji, gdy pod jednym adresem znajdują się dwa odrębne budynki (lokale), które są ogrzewane z odrębnych źródeł. Jak stwierdził, w jego przypadku właśnie zachodzi tego rodzaju przypadek. Mianowicie w jednym budynku zamieszkuje jego córka samotnie prowadząca gospodarstwo domowe, a drugi zajmowany jest przez 3-osobowe gospodarstwo domowe Skarżącego. Jednocześnie Strona wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Kolegium postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania od pisma Prezydenta Miasta. Stanowisko to uzasadniło tym, że zaskarżony dokument nie jest decyzją lub postanowieniem administracyjnym, a tym samym nie przysługuje od niego odwołanie.
W skardze z dnia 2 stycznia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zanegowała poprawność zaskarżonego postanowienia i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz pisma Prezydenta Miasta z dnia 3 listopada 2022 r. Wspomnianemu postanowieniu Kolegium zarzucono naruszenie:
1) art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie (drogą wywiadu środowiskowego) istnienia dwóch odrębnych gospodarstw domowych, ogrzewanych przez dwa oddzielne źródła ciepła w dwóch budynkach mieszkalnych, znajdujących się na posesji oznaczonych tym samym adresem;
2) art. 24 ust. 5a do 5c u.s.r. polegające na ich niezastosowaniu w sytuacji, gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, a gospodarstwa te są ogrzewane oddzielnymi źródłami ciepła, zgłoszonymi do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
W uzasadnieniu skargi Strona posługując się argumentacją zaprezentowaną w piśmie z dnia 16 listopada 2022 r. wyraziła stanowisko, że spełnia warunki dla uzyskania dodatku dla gospodarstwa domowego. Jednocześnie Skarżący podniósł, że wspomniane pismo z niewiadomych mu powodów zostało zakwalifikowane jako odwołanie, podczas gdy wnioskował on o ponowne rozpoznanie jego sprawy, przy uwzględnieniu znowelizowanych przepisów ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania, które zostało złożone przez Skarżącego od pisma Prezydenta Miasta z dnia 3 listopada 2022 r. informującego o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych.
Przed przystąpieniem do rozważań należy poczynić zastrzeżenie co do zakresu kontroli sądowej. Otóż w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, Lex nr 2312988). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarga dotyczy postanowienia Kolegium wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. Oznacza to, że ocenie zostanie poddana jedynie prawidłowość stanowiska zakładającego, że pismo Prezydenta Miasta z dnia 3 listopada 2022 r. nie może być kwestionowane w toku kontroli instancyjnej, tzn. nie można skutecznie zanegować jego poprawności poprzez wniesienie środka zaskarżenia w postaci odwołania. Tym samym poza zakresem niniejszego postępowania jest ocena zasadności żądania przyznania Skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych.
Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, że pierwszy etap postępowania odwoławczego przed organem II instancji to etap badania formalnego. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Mając na uwadze treść art. 134 k.p.a. organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne, a także czy zostało ono wniesione w ustawowym terminie. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne.
W niniejszej sprawie przede wszystkim należy odpowiedzieć na pytanie, czy pismo Skarżącego zatytułowane "Wniosek o podjęcie postępowania i ponowne rozpoznanie sprawy" było negacją informacji Prezydenta Miasta o pozostawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia. Analiza jego treści prowadzi do stwierdzenia, że Skarżący nie tyle kwestionował poprawność doręczonej mu informacji o pozostawieniu jego wniosku bez rozpatrzenia, co wskazywał na potrzebę jego rozpoznania przy zastosowaniu przepisów, które zostały dodane w następstwie nowelizacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. O trafności tego stwierdzenia świadczy skarga, w której Strona zauważa, że jej wolą nie było odwoływanie się do pisma Prezydenta Miasta z dnia 3 listopada 2022 r. Prowadzi to do wniosku, że pismo Skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. jest kolejnym jego podaniem, którym domaga się przyznania dodatku dla gospodarstw domowych.
W tym miejscu należy podnieść, że organ jest związany żądaniem wniosku, który prowadzi do wszczęcia postępowania w sprawie, a jednocześnie określa przedmiot sprawy. W razie gdy wniosek budzi wątpliwości organu administracji publicznej co do treści zawartego w nim żądania, organ ten jest obowiązany ustalić rzeczywistą treść tego żądania, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (zob. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt II OW 154/18, Lex nr 2597911). Tymczasem organy zaniechały podjęcia tego rodzaju czynności i w sposób arbitralny zadecydowały o treści żądania Skarżącego.
Pozostawienie podania bez rozpatrzenia jest swoistą postacią odstąpienia przez organ od merytorycznej oceny zasadności żądania strony ze względu na wystąpienie przesłanek to warunkujących. Zatem taka czynność nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Oznacza to, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia nie stanowi przeszkody do ponownego wystąpienia z wnioskiem w tym samym przedmiocie.
W tym kontekście przyjąć należy, że pismo Skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. będące wnioskiem o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych (o ile spełnia wymagania formalne, co winno być przedmiotem oceny organu) inicjuje postępowanie w tym zakresie. Nadmienić przy tym należy, że zostało ono złożone z zachowaniem terminu wynikającego z art. 24 ust. 12 u.s.r., tj. przed 30 listopada 2022 r. W związku z powyższym Prezydent Miasta winien dokonać oceny wniosku Skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. przy zastosowaniu znowelizowanych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 134 k.p.a. i uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący, zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych i działając osobiście, nie wykazał aby w związku ze sprawą poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).