II SA/Gl 921/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2012-05-31
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanaplac manewrowydroga dojazdowabudowlaobiekt liniowyurządzenie budowlaneplan miejscowyroboty budowlanenadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję WINB, uznając, że kwalifikacja wykonanych robót jako budowli (placu manewrowego i drogi dojazdowej) była przedwczesna i wymaga dalszych ustaleń.

Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu działki, które miały służyć jako plac manewrowy i droga dojazdowa. Organ I instancji nałożył obowiązki doprowadzenia do zgodności z prawem, a organ II instancji uchylił tę decyzję, kwalifikując roboty jako budowlę i stosując art. 48 P.b. Skarżący kwestionował tę kwalifikację. Sąd uchylił decyzję organu II instancji, uznając, że kwalifikacja jako budowli była przedwczesna i wymagała analizy przepisów dotyczących obiektów liniowych i urządzeń budowlanych, a także zgodności z planem miejscowym.

Sprawa wywodzi się z samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu działki nr 1 kostką brukową, z wykonaniem wpustów ulicznych, odpływów i zamuleniem spoin. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) nałożył na współwłaścicieli szereg obowiązków w celu doprowadzenia robót do zgodności z prawem, uznając je za wykonane z naruszeniem przepisów P.b. Skarżący, jeden ze współwłaścicieli, odwołał się, twierdząc, że roboty te spowodowały zmianę naturalnego spływu wód opadowych na jego działkę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. WINB uznał, że właściwym trybem postępowania jest art. 48 P.b., ponieważ wykonany plac manewrowy wraz z drogą dojazdową stanowi budowlę. WINB powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że inwestycja jest zgodna z planem miejscowym i spełnia normy techniczne. Skargę do WSA wniósł inny współwłaściciel, zarzucając WINB naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i błędną wykładnię przepisów P.b. Skarżący argumentował, że roboty te stanowią jedynie utwardzenie terenu lub urządzenie budowlane, a nie budowlę w rozumieniu P.b., i służą zapewnieniu komunikacji do zabudowanych działek. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję WINB, uznając, że kwalifikacja wykonanych robót jako budowli (placu manewrowego i drogi dojazdowej) była przedwczesna i niepoparta wystarczającymi ustaleniami faktycznymi. Sąd podkreślił, że WINB pominął zmiany w P.b. dotyczące obiektów liniowych i nie zbadał dostatecznie zgodności z planem miejscowym, który dopuszczał wewnętrzną obsługę komunikacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. są uzasadnione, natomiast zarzut naruszenia art. 84 k.p.a. (niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego) jest niezasadny, gdyż inspektorzy nadzoru budowlanego dysponują wystarczającymi kwalifikacjami. Sąd nakazał WINB ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględniając wskazania sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kwalifikacja wykonanych robót jako budowli (placu manewrowego i drogi dojazdowej) była przedwczesna i wymagała dalszych ustaleń faktycznych oraz analizy przepisów P.b. dotyczących obiektów liniowych i urządzeń budowlanych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wystarczająco stanu faktycznego, nie uwzględnił zmian w P.b. dotyczących obiektów liniowych i nie przeanalizował zgodności z planem miejscowym, który dopuszczał wewnętrzną obsługę komunikacyjną. Kwalifikacja jako budowli była przedwczesna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

P.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli, w tym obiektów liniowych (art. 3 pkt 3a) oraz urządzeń budowlanych (art. 3 pkt 9).

P.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postępowanie w przypadku samowoli budowlanej.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pomocnicze

P.b. art. 29 § ust. 2 pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 30 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowód z opinii biegłego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

rozporządzenie MI art. 29 § § 29

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2010 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Regulacja dotycząca spływu wód opadowych.

rozporządzenie MTiGM art. 17 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne

Parametry dróg publicznych.

rozporządzenie MTiGM art. 125 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne

Definicja placu do zawracania samochodów.

u.d.p.

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.w.r.u.i.s.t. art. 65 § pkt 1 lit a i b

Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

Nowelizacja P.b. wprowadzająca pojęcie obiektu liniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwalifikacja wykonanych robót jako budowli (placu manewrowego i drogi dojazdowej) była przedwczesna i niepoparta wystarczającymi ustaleniami faktycznymi. Organ odwoławczy pominął zmiany w P.b. dotyczące obiektów liniowych. Organ odwoławczy nie zbadał dostatecznie zgodności z planem miejscowym, który dopuszczał wewnętrzną obsługę komunikacyjną. Naruszenie przez WINB art. 7 i 77 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przez WINB art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

Utrzymanie w mocy decyzji PINB oraz zasądzenie kosztów postępowania. Nie można podzielić stanowiska organu, że 'utwardzenie powierzchni działki nie stanowiło dla inwestora zamierzenia samego w sobie, a jedynie było środkiem do realizacji innego samodzielnego celu inwestycyjnego'. Sąd w ocenie składu orzekającego nieprzekonywujące było oparcie tego rozstrzygnięcia na stwierdzeniu, że utwardzenie terenu wykonane kostką brukową z zastosowaniem krawężników wraz z odwodnieniem liniowym przesądza o tym, że inwestorzy zrealizowali budowlę w postaci placu manewrowego wraz z drogą dojazdową do posesji. Ponownie rozpatrując sprawę [...]WINB potraktuje samowolnie zrealizowane roboty budowlane, jako zmierzające do zapewnienia prawidłowego dojazdu do zabudowanych działek budowlanych.

Skład orzekający

Łucja Franiczek

przewodniczący

Włodzimierz Kubik

sprawozdawca

Maria Taniewska-Banacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów P.b. dotyczących kwalifikacji robót budowlanych jako budowli, obiektów liniowych i urządzeń budowlanych, a także analiza zgodności z planem miejscowym w kontekście wewnętrznej obsługi komunikacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać adaptacji do innych sytuacji. Nacisk na analizę przepisów P.b. po nowelizacji z 2010 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów P.b. w kontekście utwardzenia terenu, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Sąd szczegółowo analizuje definicje budowli, obiektów liniowych i urządzeń budowlanych.

Czy utwardzenie terenu to już budowla? WSA wyjaśnia granice prawa budowlanego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 921/11 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Maria Taniewska-Banacka
Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2398/12 - Wyrok NSA z 2014-03-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 3 pkt 3 i pkt 9, art. 29 ust. 2 pkt5, art. 30 ust.1 pkt 2, art. 48 i art. 51
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zasądza na rzecz skarżącego od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (dalej PINB ), działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej P.b.), nałożył na współwłaścicieli parceli nr 1 M. W., M. K., J. L.-K., P. W., D. B. –W., E. K. i I. K. szereg obowiązków. Obowiązki te polegały na: wykonaniu dwóch wpustów ulicznych zlokalizowanych na placu manewrowym oraz drodze dojazdowej, wykonaniu odpływów o średnicy 200 mm i włączenia ich do istniejących studzienek "k109" i "k110". Organ nakazał także wymienionym wyżej inwestorom uzupełnienie nawierzchni kostką brukową betonową oraz zamulenie jej spoin piaskiem, a po zakończeniu tych robót uporządkowanie terenu oraz przedłożenie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej po zakończeniu wszystkich nakazanych robót. Wykonanie tych obowiązków miało na celu doprowadzenie do zgodności z obowiązującymi przepisami samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z utwardzeniem terenu parceli wskazanej w sentencji decyzji, która stanowi dojazd do prywatnych posesji położonych przy [...] w T.. W uzasadnieniu PINB wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie J.P. (jednego ze współwłaścicieli parceli nr 1). Podczas przeprowadzonych oględzin organ stwierdził, że inwestorzy nie posiadają żadnych dokumentów formalno-prawnych uprawniających ich do wykonania utwardzenia terenu parceli mającego na celu wykonanie placu manewrowego wraz z dojazdem do ich posesji. Wskazał, że wykonane w listopadzie i grudniu 2010 r. roboty budowlane zostały zrealizowane z naruszeniem art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 5 P.b. oraz, iż Inwestorzy wykonali w terminie nałożony na nich wcześniej obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych oraz ich oceny technicznej.
Od decyzji tej odwołał się inicjator postępowania J.P. podnosząc, że nie doprowadzi ona do pełnej zgodności z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych. Roboty te doprowadziły bowiem do zmiany naturalnego spływu wód opadowych kierując je na teren jego działki, co narusza postanowienia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2010 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( dalej rozporządzenie MI). Wskazał także na niezgodność w jego opinii przekroju wykonanej drogi z § 17 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne ( dalej rozporządzenie MTiGM).
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) decyzją z dnia [...] r. Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W podstawie prawnej orzeczenia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu podał zaś, że powziął wątpliwość co do prawidłowości zastosowanego przez organ I instancji trybu postępowania. W szczególności uznał, że w zaistniałej sytuacji właściwym wydaje mu się zastosowanie trybu określonego w art. 48 P.b. Pogląd ten organ oparł na przekonaniu, że realizacja przedmiotowych robót budowlanych doprowadziła do wybudowania placu manewrowego o powierzchni 534 m² wraz z drogą dojazdową do posesji. Plac ten z uwagi na jego charakter należy zaś uznać za samodzielny obiekt budowlany – budowlę. Za zaliczeniem wykonanego placu manewrowego do budowli, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 P.b. przemawia zdaniem [...]WINB w szczególności odrębność jego konstrukcji i funkcjonalność, a także sposób jego realizacji oraz użyte materiały budowlane (podbudowa z klińca oraz tłucznia kamiennego i użycie kostki brukowej) i wreszcie odpowiednie odwodnienie terenu. W konsekwencji wykonany obiekt będzie trwały i odporny na zużycie. Zdaniem organu zamiarem inwestora nie było, co zatem idzie jedynie utwardzenie terenu, ale realizacja budowli - placu manewrowego. Uzasadniając ten pogląd [...]WINB odwołał się do stanowiska zajętego w wyrokach sądów administracyjnych ( wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., OSK 964/04 oraz z dnia 16 grudnia 2002 r. SA/Rz 2123/00)
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że parcela nr 1 jest położona na terenie objętym obowiązującym planem miejscowym. Plan ten przewiduje przeznaczenie terenu tej parceli pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, a wykonany plac manewrowy pełni inne funkcje. Zwrócił także uwagę, że znajdująca się na pozostałej części działki prowadząca do tego placu droga dojazdowa o pow. 120 m², odpowiada definicji drogi, o jakiej jest mowa w art. 3 pkt 3 P.b. Wskazując na wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., OSK 1400/04, podkreślił, że pod tym pojęciem należy rozumieć nie tylko drogi publiczne, o jakich jest mowa w ustawie o drogach publicznych, ale także wszystkie inne drogi stanowiące wytyczoną trasę wyposażoną w urządzenia techniczne , dostosowaną do ruchu środków transportu, ewentualnie poruszania się ludzi i zwierząt.
Wykonane utwardzenie terenu wraz z odpowiednimi urządzeniami technicznymi i regulacją odwodnienia odpowiada zatem - w ocenie [...]WINB - definicji drogi, o jakiej jest mowa w art. 3 pkt 3 P. b. O tym, że stanowi ona obiekt budowlany świadczy też zaliczenie jej do kategorii XXV obiektów budowlanych. [...]WINB stwierdził wreszcie, że zrealizowana inwestycja pozostaje w zgodzie z planem miejscowym oraz spełnia normy techniczne odpowiadające tego rodzaju budowli określone w rozporządzeniu MI.
Tym samym – zdaniem [...]WINB - w sprawie likwidacji stwierdzonej samowoli budowlanej winien mieć zastosowanie przepis art. 48 P.b. Jednocześnie organ ten wskazał na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że w sytuacji stwierdzenia przez organ odwoławczy, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o niewłaściwy przepis prawa materialnego wówczas organ ten nie powinien wydawać orzeczenia uchylającego decyzję I instancji i rozstrzygającego co do istoty sprawy lecz orzeczenie oparte na przepisie art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem [...]WINB jego decyzja nie narusza również unormowania zawartego w art. 139 k.p.a. bowiem przepis ten nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych. Ponadto nie znajdzie on zastosowania w sprawie, gdyż skarżący będący współwłaścicielem działki, na której została zlokalizowana budowa nie będzie nawet zobowiązany do uiszczenia opłaty legalizacyjnej nakładanej w związku ze stwierdzoną samowolą budowlaną. Opłata taka jest bowiem nakładana na inwestorów, do których się on nie zalicza. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że winny one zostać rozpatrzone w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji i stanowią one kwestie drugorzędne na przedmiotowym etapie postępowania.
Skargę do sądu administracyjnego na opisaną decyzję wniósł M. W. ( jeden z inwestorów), zastępowany przez radcę prawnego M. R. Skarżący zarzucił wydanie decyzji [...]WINB z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 84 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w związku z niedopuszczeniem dowodu z opinii biegłego oraz naruszenie art. 3 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1 art. 29 ust. 2 pkt 5 , art. 30 ust. 1 pkt 2 i art. 48 P.b. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na zakwalifikowaniu zrealizowanych robót budowlanych jako budowli i w konsekwencji wadliwe przyjęcie ich wykonania bez pozwolenia na budowę, a nie bez dokonania zgłoszenia. Opierając się na tych zarzutach skarżący wniósł o uchylenie decyzji [...]WINB i utrzymanie w mocy decyzji PINB oraz zasądzenia kosztów postępowania. Rozwijając postawione zarzuty pierwszym rzędzie podniósł, że organ odwoławczy wydał decyzję bez dokonania samodzielnych ustaleń a jedynie z odwołaniem się do argumentacji zaczerpniętej z wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 października 2009 r., II SA/Łd 505/09. Zdaniem skarżącego taki sposób postępowania jest nie do pogodzenia z dyspozycjami art. 7 i art. 77 k.p.a. W szczególności organ nie podjął nawet próby co rozumie pod terminem "plac manewrowy" mimo, że nie został zdefiniowany w przepisach P.b. Natomiast założył on z góry, że utwardzenie terenu z uwagi na zastosowane materiały oraz wykonane odwodnienie, a także jego powierzchnię doprowadziły do powstania placu manewrowego. Skarżący podkreślił, że czym innym jest plac manewrowy, o jakim była mowa w wyroku WSA w Łodzi oraz w przywołanych przez organ wyrokach NSA, bowiem miał on służyć do nauki jazdy, a czym innym jest plac zapewniający prawidłową komunikację do zabudowanych działek budowlanych. Nieuprawnione było zatem stwierdzenie, że celem podjętych robót była w szczególności realizacja placu manewrowego, skoro celem tym było zapewnienie wewnętrznej komunikacji zgodnie z przepisami planu. Skarżący powołał się także na przepisy rozporządzenia MTiGM, w którym określono parametry placów do zawracania samochodów. W konsekwencji, w jego ocenie nie sposób przyjąć, że efektem wykonanych robót budowlanych było wykonanie samodzielnego obiektu - budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 P.b. Podkreślił także, że wykonane roboty stanowią realizację nakazu przewidzianego w przepisach § 125 rozporządzenia MTiGM, a wykonany dojazd stanowi urządzenie budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt 9 P.b. Do urządzeń budowlanych przepis ten zalicza bowiem w szczególności dojazdy oraz place postojowe. Mając na uwadze powołany przepis P.b. oraz § 125 rozporządzenia MTiGM do urządzeń budowlanych należy zaliczyć zatem także plac do zawracania samochodów, który ma podobną konstrukcję i przeznaczenie jak plac postojowy.
Z ostrożności procesowej skarżący wskazał, że stanowisko organu II instancji dotyczące zaliczenia wykonanego "placu manewrowego" do budowli powinno być oparte nie tylko na własnych ustaleniach organu lecz wymagały także wiadomości specjalnych. Zatem przed wydaniem decyzji [...]WINB winien dopuścić dowód z opinii biegłego celem ustalenia, jak należy kwalifikować zrealizowane roboty budowlane. Skarżący zakwestionował nie tylko stanowisko organu odwoławczego, że wykonane roboty budowlane nie stanowiły utwardzenia powierzchni gruntu lecz nie zgodził się też z poglądem, że wykonane utwardzenie terenu wraz z odpowiednimi urządzeniami i regulacją odwodnienia odpowiada definicji drogi. W jego ocenie nie powinno być wątpliwości, że pojęcie drogi odnieść należy do dróg publicznych, o jakich mowa w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.), bowiem drogi nie zaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych nie spełniają definicji drogi zawartej w P.b.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał na bezzasadność. W jego ocenie nie może budzić wątpliwości, że wykonane roboty budowlane miały charakter samowolny, a ich realizacja wymagała pozwolenia na budowę. To czy dane zamierzenie inwestycyjne stanowi li tylko utwardzenie terenu, czy też wykracza poza zakres tych czynności zależy zaś od konkretnego stanu faktycznego. O tym, że doszło w sprawie do wybudowania obiektu budowlanego, w przekonaniu [...]WINB, świadczy nie tylko utwardzenie terenu kostką brukową, ale także wykonanie odwodnienia liniowego i punktowego w jednym z narożników działki. Organ podkreślił z całą stanowczością, że zakres wykonanych przez inwestora robót budowlanych, a w szczególności użyte przy realizacji inwestycji materiały budowlane powodują, że inwestycji tej nie sposób uznać za utwardzenie terenu. Niezasadny w jego ocenie był także zarzut niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego, gdyż w organach nadzoru budowlanego zatrudnione są osoby posiadające co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie. Osoby te są w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania nieskomplikowanych robót budowlanych. Ustalenie zaś czy zakres zrealizowanych robót budowlanych mieści się w pojęciu utwardzenia terenu nie wymagało wiadomości specjalnych. Organ wskazał ponadto, że oględziny jak i wykonana inwentaryzacja zrealizowanych robót budowlanych została sporządzona przez osoby posiadające uprawnienia budowlane. Nietrafny zdaniem [...]WINB był także zarzut błędnego zakwalifikowania robót jako wykonania drogi, jak bowiem wskazano w decyzji pojęciem "droga" nie można posługiwać się tylko w odniesieniu do drogi publicznej. W tym pojęciu określonym w art. 3 pkt 3 P.b. mieszczą się bowiem wszystkie inne drogi stanowiące wytyczoną trasę wyposażoną w urządzenia techniczne, dostosowana do ruchu środków transportu, ewentualnie poruszania się ludzi i zwierząt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek Sąd nie podzielił wszystkich podniesionych w niej zarzutów. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t. jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzygał jednak w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że wziął pod uwagę z urzędu wszelkie dostrzeżone naruszenia prawa.
Przechodząc do szczegółowych rozważań dotyczących zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia w pierwszym rzędzie należy wskazać, że [...]WINB nieprawidłowo przyjął, że współwłaściciele działki nr 1 (z wyjątkiem J.P.) zrealizowali na niej "plac manewrowy wraz z drogą dojazdową do prywatnych posesji, rozumiany jako fragment działki o określonych wymiarach". Nie można także podzielić stanowiska organu, że "utwardzenie powierzchni działki nie stanowiło dla inwestora zamierzenia samego w sobie, a jedynie było środkiem do realizacji innego samodzielnego celu inwestycyjnego". Wytknąć też przyjdzie [...]WINB zajęcie niejednoznacznego stanowiska w sprawie zgodności tego rodzaju zagospodarowania terenu z ustaleniami obowiązującego na terenie inwestycji planu miejscowego, a w szczególności zamieszczenie w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji stwierdzenia, że tego rodzaju zagospodarowanie "spełnia zupełnie inne funkcje niż działka budowlana".
Z aktualnej mapy zasadniczej dołączonej do przedłożonej przez inwestorów inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wynika, że działka nr 1 przylega do pięciu działek budowlanych, z których cztery są zabudowane budynkami mieszkalnymi. Dodać należy, że działka ta zapewnia trzem z tych posesji ( nr 2, 3 i 4) wyłączny dostęp do drogi publicznej – [...]. Zatem za nieuprawniony należy uznać pogląd organu odwoławczego, że utwardzenie powierzchni tej działki kostką brukową nie stanowiło celu samego w sobie lecz zmierzało do innego samodzielnego celu inwestycyjnego, jakim miała być budowa placu manewrowego. Nie można także zaakceptować stanowiska, że utwardzona część przedmiotowej działki o powierzchni 120 m² ma stanowić drogę dojazdową do wybudowanego placu manewrowego, a nie stanowi ona części dojazdu do zabudowanych działek. Podzielić należy tutaj w całej rozciągłości pogląd skarżącego, że utwardzona kostką brukową szersza część działki nr 1 stanowi jedynie część dojazdu do położonych wokół niej zabudowanych nieruchomości. Ten szerszy odcinek zrealizowanego utwardzenia terenu umożliwia natomiast wykonywanie manewrów zawracania przez samochody dojeżdżające do tych posesji. We wskazanym w skardze rozporządzeniu MTiGM tego rodzaju odcinek kończący drogę klasy lokalnej lub dojazdowej został określony, jako plac do zawracania samochodów ( § 125 ust. 1 ).
W ocenie składu Sądu zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych do budowy, w której wyniku zrealizowana została budowla stanowiąca plac manewrowy wraz z drogą dojazdową do posesji było co najmniej przedwczesne i nie poparte wystarczającymi ustaleniami faktycznymi. Analizując tę kwestię w pierwszej kolejności należy odrzucić utożsamienie przez [...]WINB placu manewrowego służącego do szkolenia kandydatów na kierowców z placem służącym do zawracania samochodów. Rozważając zaś możliwość uznania, że w wyniku samowolnie zrealizowanych robót budowlanych doszło do wybudowania drogi organ odwoławczy winien precyzyjnie zanalizować przepisy zamieszczone w art. 3 P.b. Tymczasem organ ten pominął w swoich rozważaniach zmiany wprowadzone z dniem 17 lipca 2010 r. w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. - dalej zwanej P.b.), do których doszło na mocy art. 65 pkt 1 lit a i b ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. Nr 106, poz. 675). Powołaną nowelizacją zostało do art. 3 pkt 3 P.b. wprowadzone pojęcie obiektu liniowego oraz dodany został art. 3 pkt 3a zawierający definicję ustawową tego rodzaju obiektu. Zgodnie z art. 3 pkt 3 P.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez budowlę - należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Z kolei przez obiekt liniowy zgodnie z art. 3 pkt 3a P.b. należy rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności drogę wraz ze zjazdami, linię kolejową, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linię i trakcję elektroenergetyczną, linię kablową nadziemną i, umieszczoną bezpośrednio w ziemi, linię podziemną, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizację kablową, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.
W świetle przywołanych przepisów zatem aby uznać, że skarżący wraz z pozostałymi inwestorami wybudował drogę należało rozważyć czy zrealizowane utwardzenie terenu działki budowlanej na odcinku o długości 52,72 m doprowadziło do wybudowania obiektu liniowego zdefiniowanego w art. 3 pkt 3a P.b. W ocenie składu orzekającego nieprzekonywujące było także oparcie tego rozstrzygnięcia na stwierdzeniu, że utwardzenie terenu wykonane kostką brukową z zastosowaniem krawężników wraz z odwodnieniem liniowym przesądza o tym, że inwestorzy zrealizowali budowlę w postaci placu manewrowego wraz z drogą dojazdową do posesji.
Z uwagi na funkcję pełnioną przez zrealizowane utwardzenie terenu działki nr 1 organ odwoławczy winien rozważyć także możliwość zaliczenia tej inwestycji do urządzeń budowlanych, o jakich jest mowa w art. 3 pkt 9 P.b. Zasadnie bowiem wskazano w skardze, że do tego rodzaju urządzeń zalicza się m.in. związane z obiektem budowlanym przejazdy czy place postojowe.
Organ II instancji nie wywiązał się także w sposób dostateczny z obowiązku zbadania zgodności zrealizowanych robót budowlanych z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] r. Zgodnie z tym planem działka nr 1 znajduje się w jednostce oznaczonej symbolem 1MN, której przeznaczenie podstawowe zostało określone, jako zabudowa jednorodzinna wolnostojąca ( § 7 pkt 1 planu). Zgodnie z przeznaczeniem dopuszczalnym teren tej działki może zostać przeznaczony jednak także pod wewnętrzną obsługę komunikacyjną oraz sieci i urządzenia infrastruktury technicznej ( § 7 pkt 2 lit a i b planu). Tym samym nie można było poddawać w wątpliwość zgodności z planem miejscowym zagospodarowania przedmiotowej działki budowlanej pod realizację wewnętrznej obsługi komunikacyjnej położonych w jej sąsiedztwie budynków mieszkalnych. W tej kwestii nie można nie dostrzec wreszcie, że przepisy powołanego planu dopuszczając możliwość realizacji na terenach oznaczonych symbolem 1MN wewnętrznej obsługi komunikacyjnej wykluczają jednocześnie zabudowę tych terenów obiektami budowlanymi (do jakich zalicza się drogi), których powierzchnia zabudowy przekracza 30 % powierzchni działki ( § 8 ust. 1 pkt 2 planu).
W ocenie Sądu uzasadniony był wobec tego zarzut skargi wskazujący na naruszenie zaskarżoną decyzją art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Natomiast za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez [...]WINB art. 84 k.p.a. do czego miało dojść poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego mającego udzielić odpowiedzi na pytanie czy inwestorzy wykonali budowlę, czy też jedynie dokonali utwardzenia terenu oraz wykonali urządzenia odprowadzające wody opadowe z utwardzonych powierzchni. Zgodzić się należy tutaj ze stanowiskiem organu, że inspektorzy nadzoru budowlanego dysponują wystarczającymi kwalifikacjami, aby rozstrzygać tego rodzaju sporne kwestie. Dostrzec też trzeba, że określeniami "plac manewrowy" oraz "droga dojazdowa" posłużyli się autorzy przedłożonej przez inwestorów inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z ich oceną techniczną. Organowi odwoławczemu przyjdzie jednak wytknąć, że winien on w tej kwestii przesłuchać autorów tego opracowania zwłaszcza, że mieli oni świadomość, że obowiązek jego przedłożenia został nałożony w oparciu o przepis art. 50 P.b. mający zastosowanie do przypadków innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 tej ustawy.
Ponownie rozpatrując sprawę [...]WINB potraktuje samowolnie zrealizowane roboty budowlane, jako zmierzające do zapewnienia prawidłowego dojazdu do zabudowanych działek budowlanych. Następnie kierując się uwagami Sądu rozważy czy w świetle przepisów art. 3 pkt 3, 3a i 9 P.b. te roboty budowlane można uznać za wybudowanie drogi stanowiącej obiekt liniowy czy też jedynie wykonanie niestanowiącego samodzielnego obiektu budowlanego urządzenia zapewniającego przejazd do budynków mieszkalnych wybudowanych w oparciu o udzielone przez władzę budowlaną pozwolenia na budowę.
W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonalności tej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania obejmujących wpis oraz koszty zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI