II SA/GL 915/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-09-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpadykara pieniężnautrzymanie czystościpostępowanie administracyjnek.p.a.p.p.s.a.NSAWSAskarżącyorgan

WSA w Gliwicach uchylił decyzje obu instancji w sprawie nałożenia kary za nieprzekazanie odpadów, stosując się do wytycznych NSA dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na spółkę F. sp. z o.o. za nieprzekazanie wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji. Po uchyleniu decyzji przez NSA ze względu na niezastosowanie art. 189f k.p.a. (możliwość odstąpienia od nałożenia kary), WSA w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd podkreślił, że NSA uznał stan faktyczny za bezsporny, ale organy nie rozważyły zastosowania art. 189f k.p.a. oraz naruszyły zasadę czynnego udziału strony poprzez niepoinformowanie o przesłuchaniu świadków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego poprzednie orzeczenie, uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące nałożenia kary pieniężnej na spółkę F. sp. z o.o. za nieprzekazanie wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji. NSA wskazał na naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niezastosowanie art. 189f k.p.a., który przewiduje możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi. WSA, związany oceną prawną NSA, uznał, że organy administracji nie rozważyły zastosowania art. 189f k.p.a., co stanowi istotne naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że NSA uznał stan faktyczny za bezsporny, jednakże WSA zwrócił uwagę na naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez niepoinformowanie o przesłuchaniu świadków oraz konieczność uważnego rozważenia wniosków dowodowych skarżącej. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stosuje się art. 189f k.p.a. do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Uzasadnienie

NSA w uchwale III OPS 1/21 stwierdził, że przepisy działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a., mają zastosowanie do kar pieniężnych z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, gdyż przepisy odrębne nie normują tej kwestii w sposób wyłączający zastosowanie k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.c.p.g. art. 9x § 1 pkt 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Kara pieniężna jest wymierzana za pierwszy ujawniony przypadek nieprzekazania wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej.

k.p.a. art. 189f § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 9e § 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

k.p.a. art. 189a § 1 i 2 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia wniosków dowodowych.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów.

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przesłuchania strony.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. przez nieuchylenie wadliwej decyzji, która to wadliwość wynika z niezastosowania ww. przepisów i niezawarcia w decyzji (uzasadnieniu decyzji) analizy możliwości zastosowania w niniejszej sprawie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie skutkujące nieodniesieniem się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze. Naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez niezawiadomienie o terminie przesłuchania świadków.

Godne uwagi sformułowania

organy obu instancji nie rozważyły zastosowania w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 189f k.p.a. stan faktyczny sprawy jest bezsporny przesłuchanie świadków bez poinformowania nawet o tym strony stanowi istotne naruszenie uprawnień procesowych strony

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Dziuk

sędzia

Artur Żurawik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie art. 189f k.p.a. w sprawach o nałożenie kar pieniężnych z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz znaczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z karami za nieprzekazanie odpadów i zastosowaniem art. 189f k.p.a. w kontekście uchwały NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych (art. 189f k.p.a.) i jak orzecznictwo NSA wpływa na sądy niższej instancji, nawet w sprawach dotyczących pozornie rutynowych kar administracyjnych.

Koniec z automatycznym nakładaniem kar? Sąd administracyjny przypomina o możliwości odstąpienia od kary za odpady.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 915/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 9x ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2024 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 4 lutego 2020 r. nr SKO.4117.118.2019 w przedmiocie nałożenia kary za nieprzekazanie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia 18 listopada 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej 207 (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 listopada 2019 r. nr [...] Burmistrz M. stwierdził nieprzekazanie przez F. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej "skarżąca" albo "spółka") wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej (dawniej regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych) i nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Zarzuciła przede wszystkim naruszenie obowiązującego prawa, gdyż żaden z przepisów nie uprawnia organy gminy do wydania decyzji stwierdzającej nieprzekazanie odpadów do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów. Zakwestionowała również ustalenia faktyczne organu I instancji. W jej ocenie nie wykazano przesłanek zastosowania w sprawie art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 lutego 2020 r. nr SKO.4117.118.2019 uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 500 zł za nieprzekazanie wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych odebranych w dniu 5 stycznia 2016 r. z terenu gminy M., do instalacji komunalnej. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczenie co do istoty sprawy spowodowane zostało koniecznością doprowadzenia sentencji decyzji do brzmienia wynikającego z art. 9x ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, gdyż stwierdzenie nieprzekazania w dniu 5 stycznia 2016 r. przez spółkę wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej nie powinno znaleźć się w sentencji decyzji. Jest to przesłanka, po ziszczeniu której organ postępuje tak, jak mu nakazuje przepis prawa - nakłada karę pieniężną.
Skargę na tę decyzję do WSA w Gliwicach złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organom administracji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W jej ocenie nie wykazano, że spółka nie przekazała zebranych odpadów do R.. Zakwestionowała sposób prowadzenia postępowania dowodowego, w tym niepoinformowanie pełnomocnika skarżącej o terminie przesłuchania świadków. Podniosła wreszcie, że organy administracji nie rozważyły zastosowania w sprawie rozwiązań przewidzianych w Dziale IVa k.p.a.
WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 507/20 oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji było stwierdzenie przez organ, że w dniu 5 stycznia 2016 r. skarżąca nie przekazała wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji komunalnej. Powyższe ustalenia zostały dokonane na podstawie analizy zapisów systemu GPS, dotyczącego wymienionego w decyzji pojazdu, który odbierał odpady zmieszane w M. i raport GPS nie wskazał trasy dojazdu do R., gdzie powinien rozładunek odpadów. Według Sądu I instancji, żadna z trzech regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych z [...] woj. śląskiego nie potwierdziła przyjęcia odpadów od skarżącej w tym dniu. Stwierdzić zatem należało, że ustalenia dotyczące powyższej okoliczności zostały dokonane prawidłowo, na podstawie trafnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów. W zaskarżonej decyzji - w toku prowadzonego postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, że odebrane w dniu 5 stycznia 2016 r. zmieszane odpady komunalne z terenu gminy M. zostały przyjęte przez regionalną instalację przetwarzania odpadów komunalnych.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia złożyła spółka. Zarzuciła WSA w Gliwicach naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. wskutek naruszenia wynikającej z art. 6 k.p.a. zasady ogólnej praworządności, przez:
a) nieuchylenie decyzji SKO naruszającej szereg przepisów postępowania oraz prawa materialnego;
b) nieuchylenie decyzji SKO, w której nastąpiło automatyczne zastosowanie przepisów ustawy "nowej" (obowiązującej w czasie postępowania administracyjnego) do stanu prawnego (zdarzenia), tj. ewentualnego nieprzekazania zmieszanych odpadów komunalnych odebranych z terenu gminy M. w dniu 5 stycznia 2016 r. do instalacji komunalnej, mającego miejsce i zakończonego przed datą wejścia w życie ustawy "nowej";
c) nieuchylenie decyzji SKO w sytuacji, w której decyzja ta nie uwzględniała zmiany przepisów prawa - nowelizacji ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., wskutek naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. wskutek naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, poprzez nieuchylenie decyzji pomimo tego, że organ II instancji nie dokonał ponownego, merytorycznego, rozpatrzenia i rozpoznania sprawy, lecz dokonał jedynie kontroli decyzji organu I instancji;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji pomimo, że decyzja została wydana w postępowaniu, w którym naruszono w sposób elementarny zasadę ogólną czynnego udziału strony, co nastąpiło w wyniku niezawiadomienia skarżącej (pełnomocnika skarżącej) o terminie przesłuchania świadków;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a. wskutek nieuchylenia decyzji wydanej z naruszeniem wskazanych przepisów, które polegało na:
a) zastosowaniu przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, niewyjaśnieniu sprawy, w tym przeprowadzeniu niepełnego postępowania dowodowego oraz ustaleniu błędnego stanu faktycznego w sprawie;
b) nieuwzględnieniu wniosku dowodowego skarżącej o dopuszczenie dowodów z dokumentów powołanych w odwołaniu (i załączonych do odwołania) z uwagi na sformułowanie wniosku dowodowego, iż dokumenty te powołano w charakterze dowodów "na okoliczność ich treści";
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji wydanej z naruszeniem wskazanych przepisów;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji wydanej z naruszeniem tego przepisu polegającym na jego niezastosowaniu i akceptacji decyzji o nieprzesłuchaniu skarżącej (osoby wchodzącej w skład zarządu skarżącej) w sytuacji, gdy w sprawie administracyjnej pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla jej rozstrzygnięcia;
8) art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuchylenie wadliwej decyzji, która to wadliwość wynikała z:
a) niewyjaśnienia przyczyn, dla których organ II instancji, uznając za niebudzący wątpliwości stan faktyczny, ustalony przez organ I instancji wskazał, iż zeznania świadków nie miały znaczenia dla sprawy ("świadkowie nie wnieśli nic do sprawy"), podczas gdy w swojej decyzji organ I instancji ustalił faktyczny sprawy m.in. w oparciu o treść zeznań świadków (na co wprost wskazał w odpowiedzi na odwołanie);
b) wadliwego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, co nastąpiło wskutek niewyjaśnienia przez organ II instancji przyczyn, dla których dla zdarzenia mającego miejsce i zakończonego przed datą wejścia w życie nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ("nowej" ustawy), automatycznie zastosował treść przepisów ustawy "nowej", tj. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązującej w dniu wydania decyzji;
9) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a., przez nieuchylenie wadliwej decyzji, która to wadliwość wynika z niezastosowania ww. przepisów i nie zawarcia w decyzji (uzasadnieniu decyzji) analizy możliwości zastosowania w niniejszej sprawie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu;
10) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie skutkujące nieodniesieniem się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze wywiedzionej od decyzji, co skutkuje brakiem możliwości oceny, czy przy wydaniu wyroku Sąd I instancji rozpatrzył i ocenił wszystkie zarzuty skargi;
11) art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentów - trzech decyzji SKO w Częstochowie z 20 lipca 2020 r. załączonych przez skarżącą do pisma z 11 sierpnia 2020 r. oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku przyczyn niedopuszczenia uzupełniającego dowodu z ww. dokumentów,.
Jako podstawy materialnoprawne skargi kasacyjnej wskazano naruszenie:
1) art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zasadnym było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za nieprzekazanie wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych, odebranych w dniu 5 stycznia 2016 r. z terenu gminy M., do instalacji komunalnej;
2) art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy u.c.p.g. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca nie przekazała wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych odebranych z terenu gminy M. w dniu 5 stycznia 2016 r. do instalacji komunalnej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 czerwca 2024 r. (sygn. III OSK 4075/21) uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. Wskazał, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a., przez nieuchylenie wadliwej decyzji, która to wadliwość wynika z niezastosowania ww. przepisów i niezawarcia w decyzji (uzasadnieniu decyzji) analizy możliwości zastosowania w niniejszej sprawie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, a w przypadku oceny przez organ II instancji braku przesłanek do zastosowania tej instytucji - wyjaśnienia stronie przyczyn, dla których organ II instancji (analogicznie jak organ I instancji) nie skorzystał z rozwiązania ustanowionego w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie skutkujące nieodniesieniem się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze wywiedzionej od decyzji, co skutkuje brakiem możliwości oceny, czy przy wydaniu wyroku Sąd I instancji rozpatrzył i ocenił wszystkie zarzuty skargi, w konsekwencji czego nie jest możliwe zdekodowanie kompletu przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę (doprowadzając do pozostawienia w obrocie prawnym zaskarżonej wadliwej decyzji).
Podkreślono, że w uchwale z 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21, podjętej na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wyraził następujące stanowisko: "Do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.)". W motywach owej uchwały wskazano, że wprowadzenie do k.p.a. przepisów działu IVa należy odczytywać jako przejaw realizacji wniosków wypływających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i dostosowania procedury wymierzania administracyjnych kar pieniężnych do standardów wynikających z art. 6 EKPCz. Z intencji prawodawcy wynika (druk nr 1193 Sejmu RP VIII kadencji), że każdą z instytucji uregulowanych w dziale IVa k.p.a. należy stosować, gdy przepisy odrębne danej instytucji nie normują. Dla ustalenia, czy dział IVa k.p.a. ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych. W konkluzji uchwały stwierdzono, że w przepisach Rozdziału 4d ustawy nie ma konstrukcji prawnej odpowiadającej instytucji określonej w art. 189f k.p.a. Zatem, co do zasady, do postępowań administracyjnych dotyczących administracyjnych kar pieniężnych określonych w tej ustawie ma zastosowanie art. 189f k.p.a. Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że art. 189f k.p.a. nie określa rodzajów administracyjnych kar pieniężnych (na przykład: kary biegnące, kary miarkowane, kary określone sztywno), a w konsekwencji, zgodnie z dyrektywą wykładni lege non distinguente nec nostrum est distinguere, przyjąć należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych Rozdziału 4d ustawy. Stwierdzenie w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 189f k.p.a. ma zastosowanie do konstrukcji naruszeń prawa określonych w ustawie, nie oznacza jednak swoistego automatyzmu w stosowaniu owego przepisu, gdyż odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej uzależnione jest od ustalenia spełniania przesłanek wymienionych w art. 189f k.p.a. Dokonana w uchwale składu poszerzonego NSA interpretacja przepisów prawa administracyjnego, zgodnie z art. 269 p.p.s.a., jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Pod pojęciem "stanowisko wyrażone w uchwale" rozumie się wykładnię wyrażoną w sentencji uchwały i tylko w granicach uzasadnionych treścią wniosku lub postanowienia. Skład orzekający NSA w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w powołanej uchwale".
NSA wskazał, że dokonując zatem wykładni art. 9x, w zw. z art. 9zc, ustawy w relacji do art. 189f k.p.a., pamiętać należy, że ten ostatni przepis jest ulokowany w regulacji kodeksowej - porządkującej system prawa administracyjnego w zakresie przesłanek wymierzania i nakładania administracyjnych kar pieniężnych. Przytoczone wyżej względy pozwalają na zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji zaprezentowanego w objętym skargą kasacyjną wyroku.
Należy wreszcie zaznaczyć, że w ocenie NSA stan faktyczny sprawy został wyjaśniony prawidłowo. Stwierdził on bowiem, że "ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalony w sprawie stan faktyczny tj. nieprzekazanie odebranych w dniu 5 stycznia 2016 r. od właścicieli nieruchomości z terenu gminy M. zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych nie budzi wątpliwości".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie należy również wskazać na treść art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis powyższy w rozpatrywanej obecnie sprawie znajdzie pełne zastosowanie. Niniejszy wyrok zapadł bowiem na skutek uchylenia poprzedniego orzeczenia tutejszego Sądu przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Związanie sądu i organu w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 426/08 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). W konsekwencji, stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wyrażonym wcześniej poglądem (zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 886/07), chyba, że w okresie pomiędzy wydaniem wyroku a ponowną skargą do sądu administracyjnego zmianie uległy przepisy. Kontrola przez sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 729/10). Przy tym podkreślić trzeba, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący a uregulowania zawarte w nim mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Nadto, zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Biorąc powyższe pod uwagę i uwzględniając wskazania NSA należy uznać, że rozstrzygnięcia organów obu instancji naruszają w stopniu istotnym prawo i nie mogą ostać się w porządku prawnym.
Przede wszystkim organy obu instancji nie rozważyły zastosowania w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 189f k.p.a. Jak wskazał w swym wyroku NSA (a skład orzekający w pełni zgadza się z tym stanowiskiem i przyjmuje je jako swoje), w odniesieniu do kar pieniężnych wymierzanych za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stosuje się przepisy dział IVa k.p.a. Niezależnie od aktywności strony postępowania zarówno Burmistrz M., jak i Samorządowe kolegium Odwoławcze powinny poczynić własne ustalenia w tym zakresie, co powinno w dalszej kolejności znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu, jak i w uzasadnieniu podjętej decyzji. Tu skład orzekający zwraca jednak organom uwagę na specyfikę kary za nieprzekazanie odpadów do instalacji komunalnej. Zgodnie z brzmieniem art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, zarówno w brzmieniu obowiązującym w chwili popełnienia czynu, jak i obecnie, kara jest wymierzana "za pierwszy ujawniony przypadek". Zatem dokonując oceny zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 189f k.p.a. organy uwzględnią, iż "częstość" naruszenia prawa nie może stanowić przesłanki odstąpienia od nałożenia kary.
Skład orzekający zwraca również organom administracji uwagę, iż NSA w swym rozstrzygnięciu przesądził, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Przyjął zatem ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tym zakresie.
W ocenie WSA w Gliwicach organ pierwszej instancji powinien jednak powtórzyć przynajmniej część przeprowadzonych dowodów. Dotyczy to przede wszystkim przesłuchania świadków. Ma rację skarżąca, że przesłuchanie świadków bez poinformowania nawet o tym strony stanowi istotne naruszenie uprawnień procesowych strony a w konsekwencji może budzić duże wątpliwości, czy w sprawie zostały wyczerpane dyrektywy przewidziane w art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.
Z tych również przyczyn organy administracji powinny w sposób uważny rozważyć wnioski dowodowe skarżącej. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów musi zostać przekonująco uzasadniona w podjętej decyzji.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI