II SA/Gl 915/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-05-16
NSAAdministracyjnewsa
prawo wodnelegalizacjapozwolenie wodnoprawnesamowola budowlanadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjnek.p.a.prawo budowlaneplanowanie przestrzennesąd administracyjny

WSA w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody legalizującą samowolnie wybudowany zbiornik wodny, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę ponownego zbadania zgodności z planowaniem przestrzennym.

Sprawa dotyczyła legalizacji samowolnie wybudowanego zbiornika wodnego. Starosta wydał decyzję legalizującą, jednak Wojewoda uchylił ją, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu błędów proceduralnych i wątpliwości co do zgodności z prawem. WSA w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. przez organ odwoławczy, w szczególności poprzez rozpatrzenie odwołania podmiotu niebędącego stroną postępowania oraz błędną wykładnię przepisów intertemporalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę E. M. i M. M. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty legalizującą samowolnie wybudowany zbiornik wodny. Starosta wydał decyzję legalizacyjną na podstawie art. 64a ust. 2 Prawa wodnego, uznając, że mimo braku pozwolenia wodnoprawnego, zbiornik jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wojewoda uchylił tę decyzję, argumentując, że postępowanie powinno było zostać wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji Prawa wodnego, która wprowadziła możliwość legalizacji, a także rozpatrzył odwołanie Burmistrza, który nie był stroną postępowania. WSA uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, który nie wskazał braków postępowania wyjaśniającego i rozpatrzył odwołanie Burmistrza, mimo braku jego legitymacji procesowej. Sąd uznał jednak, że A. K., sąsiad, miał status strony. WSA zakwestionował również stanowisko Wojewody co do przepisów intertemporalnych, wskazując, że postępowanie nie zostało wszczęte przed nowelizacją Prawa wodnego. Sąd podkreślił, że legalizacja urządzenia wodnego wymaga zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w tej sprawie brak było jednoznacznych decyzji w tym zakresie. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy, wskazując na konieczność prawidłowego rozpatrzenia odwołania A. K. i umorzenia postępowania w zakresie odwołania Burmistrza.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (6)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wskazał braków postępowania wyjaśniającego i rozpatrzył odwołanie podmiotu niebędącego stroną postępowania.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy nie wskazał konkretnych braków postępowania wyjaśniającego, a rozpatrzenie odwołania Burmistrza, który nie był stroną, było podstawą do umorzenia postępowania odwoławczego, a nie uchylenia decyzji i przekazania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Może wskazać okoliczności do ponownego rozpatrzenia.

Prawo wodne art. 64a § ust. 2

Ustawa - Prawo wodne

Legalizacja urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

u.p.z.p.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zgodność wykonanego urządzenia wodnego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kompetencji sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi (kasatoryjny charakter).

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję w całości lub w części i wydać decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawy lub uchylając decyzję z innych przyczyn.

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania odwoławczego w przypadku wniesienia odwołania przez podmiot nielegitymujący się przymiotem strony.

Prawo wodne art. 64 § ust. 5

Ustawa - Prawo wodne

Obowiązek rozbiórki urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego (w brzmieniu sprzed nowelizacji).

Prawo wodne art. 21

Ustawa - Prawo wodne

Przepis intertemporalny ustawy nowelizującej Prawo wodne z dnia 3 czerwca 2005 r., dotyczący stosowania przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy.

Prawo wodne art. 9 § ust. 19

Ustawa - Prawo wodne

Definicja urządzenia wodnego.

Prawo wodne art. 124 § pkt 3

Ustawa - Prawo wodne

Remont urządzenia wodnego jako przypadek nie wymagający pozwolenia wodnoprawnego.

Prawo wodne art. 124 § pkt 6

Ustawa - Prawo wodne

Odwadnianie obiektów i wykopów budowlanych jako przypadek nie wymagający pozwolenia wodnoprawnego.

Prawo wodne art. 9 § ust. 25

Ustawa - Prawo wodne

Definicja zakładu w rozumieniu Prawa wodnego.

Prawo wodne art. 64a § ust. 1

Ustawa - Prawo wodne

Obowiązek rozbiórki urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego.

Prawo wodne art. 131

Ustawa - Prawo wodne

Dokumenty wymagane do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja budowli.

Prawo budowlane art. 140 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Kompetencje organów w zakresie nakazania rozbiórki.

Prawo budowlane art. 2 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Relacje między Prawem budowlanym a innymi ustawami.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 210 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada legalizmu działania organów władzy publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania braków postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie Burmistrza, który nie miał statusu strony. Błędna wykładnia przepisów intertemporalnych przez organ odwoławczy. Postępowanie nie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji Prawa wodnego, co pozwala na zastosowanie przepisów o legalizacji.

Odrzucone argumenty

Skarżący twierdzili, że wykonali jedynie remont stawu, co nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego (sąd uznał to za odbudowę). Skarżący twierdzili, że A. K. nie miał statusu strony (sąd uznał, że miał). Skarżący twierdzili, że decyzja o pozwoleniu na budowę domu zastępuje pozwolenie wodnoprawne (sąd uznał, że nie).

Godne uwagi sformułowania

Kompetencje sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne. Jest to bowiem klasyczny przykład domniemania kompetencji organu, naruszający zasady demokratycznego państwa prawnego i legalizmu, wyrażona w art. 2 i 7 Konstytucji RP. Organy władzy publicznej, w tym również organy administracji publicznej mogą działać jedynie tam, gdzie prawo ( ustawy ) je do tego upoważnia i w formach tam przewidzianych.

Skład orzekający

Łucja Franiczek

przewodniczący sprawozdawca

Maria Taniewska-Banacka

sędzia

Rafał Wolnik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu wodnego, zawiłości proceduralnych w postępowaniu administracyjnym oraz interpretacji przepisów intertemporalnych. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą wpłynąć na wynik sprawy.

Samowolny staw i pułapki procedury administracyjnej: jak błędy organów mogą zniweczyć legalizację?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 915/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Łucja Franiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Taniewska-Banacka
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. M. i M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalizacji wykonania urządzenia wodnego uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. A. K. wystąpił do Starosty C. o wszczęcie postępowania w sprawie rozbiórki urządzenia wodnego wykonanego przez M. M. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oraz w sprawie zakłócenia stosunków wodnych.
Z kolei Starosta C. pismem z dnia [...] r. nr [...] wezwał M. M. do złożenia wyjaśnień, pouczając go o konsekwencjach wybudowania urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Nadto, Starosta powyższym pismem przekazał Burmistrzowi B. jako organowi właściwemu wniosek A. K. w części, dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych, zaś postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ ten przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w C. wniosek w zakresie wybudowania zbiornika wodnego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Natomiast Burmistrz B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku M. M. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy stawu – zbiornika dla celów rekreacyjnych o pow. ok. [...] m2 . W uzasadnieniu organ ten wyjaśnił, że w zakresie samowolnej budowy przedmiotowego stawu na działkach nr A i B przy ul. A w B. toczy się postępowanie przed organem nadzoru budowlanego, zaś obecnie Gmina B. nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Z kolei E. i M. M. wystąpili w dniu [...] r. do Starosty C. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie wód z istniejącego zbiornika przy ul. A w B.. Jednakże następnie wniosek ten wycofali, zaś postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją Starosty z dnia [...] r. nr [...]. Wreszcie, pismem z dnia [...]r. E. M. i M. M. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w C. o udzielenie im pozwolenia wodnoprawnego w zakresie legalizacji istniejącego zbiornika wodnego.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Starosty C. na podstawie art. 64a ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) orzeczono o zalegalizowaniu zbiornika wodnego o pow. [...] m2 przy ul. A w B., działki nr B i C, obręb O. k.m. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że inwestorzy wybudowali powyższy zbiornik bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Jednakże w ocenie organu, budowa była zgodna z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jako że w projekcie zagospodarowania działki, załączonym do projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę domu jednorodzinnego, ujęty jest zbiornik wodny o pow. [...] m2 , zaś decyzja ta powołuje się na zgodność z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego oraz wymogami decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] r. Natomiast w [...]r. powierzchnia zbiornika została powiększona i w tej sprawie odrębne postępowanie prowadzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Nadto, w oparciu o przedłożone dokumenty w postaci operatu wodnoprawnego i orzeczenia o stanie technicznym zbiornika oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem stron, organ administracji stwierdził, że wybudowany staw nie pogorszył stanu wód powierzchniowych ani wgłębnych, nie oddziaływuje też na poziom wód na działce A. K.. Zbiornik nie posiada też urządzeń piętrzących, nie narusza przepisów dotyczących dóbr kultury, a na odprowadzenie nadmiaru wód, zgodę wyraził Burmistrz B. pismem z dnia [...] r. pod warunkiem wykonania przepustu i drożności rowu leśnego.
W tej sytuacji organ I instancji dopatrzył się podstaw do legalizacji samowolnie wybudowanego zbiornika wodnego.
Oddzielnym postanowieniem z dnia [...]r. Starosta C. ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł, zaś kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. organ ten sprostował omyłkę w decyzji z dnia [...] r. – w zakresie niedokończonego zdania jej uzasadnienia.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli A. K. jako właściciel działek sąsiadujących oraz Burmistrz B., sprzeciwiając się legalizacji przedmiotowego zbiornika.
Po rozpatrzeniu obydwu odwołań zaskarżoną decyzją wydaną z up. Wojewody [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 4 ust. 4 pkt 2 Prawa wodnego orzeczono o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W motywach organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 61 kpa, Starosta C. powinien wszcząć postępowanie w sprawie rozbiórki urządzenia wodnego z datą [...] r., kiedy to wpłynęło do niego pismo A. K.. W związku ze złożeniem żądania rozbiórki i bezczynnością Starosty w okresie od [...]r. do dnia [...] r., organ ten nie miał podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji zbiornika wodnego, jako że w dacie wpływu żądania, ustawa – Prawo wodne, nie przewidywało takiej możliwości, nakazując wyłącznie rozbiórkę urządzenia wodnego wykonanego bez pozwolenia wodnoprawnego ( art. 64 ust. 5 Prawa wodnego ).
Organ odwoławczy wskazał, iż możliwość legalizacji urządzenia wodnego, wprowadzono dopiero ustawą nowelizującą z dnia 3 czerwca 2005 r. która weszła w życie z dniem 29 lipca 2005 r. Jednakże przepis art. 21 ustawy nowelizującej, stanowi że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem art. 64 ust. 5 ustawy, który to przepis stanowił o obowiązku rozbiórki urządzenia wodnego.
Nadto, organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz B. jako gospodarz terenu nie jest stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Stąd też zdaniem organu II instancji, skoro rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 138 § 2 kpa.
W skardze do sądu administracyjnego E. M. i M. M. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego i umorzenie postępowania. Zdaniem skarżących, organ odwoławczy nie dokonał oceny zebranego materiału dowodowego i nie rozważył, czy wykonane urządzenie wodne jest zakładem i czy nastąpiło odstąpienie od warunków pozwolenia na budowę w zakresie zagospodarowania działki oraz czy istniejący staw wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżący zarzucili, iż dokonali jedynie remontu istniejącego od lat i zaniedbanego stawu, co w świetle art. 124 pkt 3 Prawa wodnego, nie wymaga pozwolenia. Wreszcie, skarżący podnieśli, że decyzja Wojewody została wydana bez podstawy prawnej, po rozpatrzeniu skargi osoby nie mającej statusu strony w rozumieniu art. 127 ust. 7 Prawa wodnego oraz bez żadnej oceny przedłożonego materiału dowodowego.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania A. K. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając fakt samowolnej realizacji przedmiotowego stawu oraz zarzucił, że udzielone skarżącym pozwolenie na budowę, nie obejmowało przedmiotowego stanu.
W kolejnym piśmie procesowym skarżący podnieśli, iż przed Starostą C. nie było prowadzone postępowanie w sprawie rozbiórki zrealizowanego przez nich stawu, jako że organ ten nie jest właściwy do wydania takiego nakazu. Nadto, skarżący wyjaśnili przyczyny podjęcia takich robót jako niezbędnych do prawidłowego korzystania z ich budynku mieszkalnego oraz ponowili zarzut błędnego przyznania statusu strony właścicielowi działki sąsiedniej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty i żądania podlegały uwzględnieniu. Badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny stwierdził, iż zapadła ona z naruszeniem art. 138 § 2 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także wskutek błędnej wykładni prawa materialnego, co miało znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy władny jest uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie organ II instancji nie wskazał na żadne braki postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego przez organ I instancji. Co więcej, stwierdzić przyjdzie, iż decyzja kasacyjna tego organu zapadła w wyniku rozpatrzenia odwołania A. K. jako właściciela działki sąsiedniej oraz po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza B., aczkolwiek prawidłowo organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia wskazał na brak przymiotu strony Burmistrza w rozumieniu art. 28 kpa. W takiej zaś sytuacji brak było podstaw prawnych do weryfikacji decyzji organu I instancji w trybie odwoławczym, skoro w myśl art. 127 § 1 kpa, prawo odwołania przysługuje wyłącznie stronie. Stąd też stwierdzenie przez organ odwoławczy faktu wniesienia odwołania przez podmiot nielegitymujący się przymiotem strony, winno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa ( vide : wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 942/05, ONSA 2007/2/50 ).
Sąd administracyjny nie podzielił jednak stanowiska skarżących, aby przymiot strony niniejszego postępowania nie przysługiwał A. K. jako właścicielowi działki sąsiedniej.
W tym względzie stwierdzić przyjdzie, iż niniejsze postępowanie prowadzone było
z wniosku skarżących w przedmiocie legalizacji urządzenia wodnego, zaś decyzja organu I instancji zapadła na podstawie art. 64 a ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( tekst jedn. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 czerwca 2005 r. ( Dz. U. Nr 130, poz. 1087 ). Stąd też błędne jest odwoływanie się do treści art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, regulującego krąg stron postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, skoro kwestionowana decyzja nie zapadła w takim postępowaniu.
Zresztą, nawet przy odmiennym założeniu, przyjąć należałoby, że A. K. jest władającym ziemią w zasięgu oddziaływania spornego urządzenia wodnego, bezpośrednio sąsiadującego z jego działką nr D w B..
Z tych też względów, o ile fakt wniesienia odwołania przez Burmistrza B. winien prowadzić do wydania w tym zakresie odrębnej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, to odwołanie A. K. jako strony postępowania, obligowało organ II instancji do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w zakresie, wynikającym z rozstrzygnięcia organu I instancji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Jednakże trafnie wskazali skarżący w piśmie procesowym na błędny pogląd organu, którego działanie zaskarżono, co do zakresu zastosowania normy intertemporalnej zawartej w art. 21 ustawy nowelizującej z dnia 3 czerwca 2005 r. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie zostało bowiem wszczęte przed dniem 30 lipca 2005 r. jako datą wejścia w życie art. 64 a Prawa wodnego. Faktem jest, że uczestnik postępowania A. K. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Starosty C. o wszczęcie postępowania w sprawie rozbiórki przedmiotowego urządzenia wodnego, zarzucając jego samowolną realizację. Jednak w świetle art. 61 § 3 kpa, doręczenie żądania temu organowi nie spowodowało wszczęcia postępowania w sprawie, rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Żądanie rozbiórki urządzenia wodnego zostało bowiem zgłoszone Staroście C., który to organ nie był właściwy do wydania decyzji o rozbiórce na gruncie obowiązującego wówczas przepisu art. 64 ust. 5 Prawa wodnego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1814/04/LEX nr 190576 ), adresatem przepisu art. 64 ust. 5 Prawa wodnego, nie jest starosta, lecz zakład, który wzniósł urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, czyli inwestor w rozumieniu Prawa budowlanego. Pojęcie "urządzenia wodnego" zgodnie z art. 9 ust. 19 Prawa wodnego w zasadzie odpowiada zaś pojęciu "budowli" w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że kompetencji Starosty do nakazania rozbiórki urządzeń wodnych, wykonanych bez pozwolenia wodnoprawnego, nie można wywodzić z art. 140 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego. Jest
to bowiem klasyczny przykład domniemania kompetencji organu, naruszający zasady demokratycznego państwa prawnego i legalizmu, wyrażona w art. 2 i 7 Konstytucji RP.
Organy władzy publicznej, w tym również organy administracji publicznej mogą działać jedynie tam, gdzie prawo ( ustawy ) je do tego upoważnia i w formach tam przewidzianych.
Gdyby ustawodawca chciał powierzyć staroście kompetencje do nakazywania rozbiórki urządzeń wodnych, to mógł to uczynić w art. 140 ust. 3 Prawa wodnego. Zresztą, przykładów przepisów kompetencyjnych w tej ustawie jest więcej, np. w art. 29 ust. 3, art. 68 ust. 3, art. 83 ust. 2, art. 85 ust. 3 i 4, art. 86 ust. 1, art. 107 ust. 7.
Dalej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż pojęcie "urządzenie wodne" odpowiada w zasadzie pojęciu "budowla" na gruncie Prawa budowlanego, należy wziąć pod uwagę przepisy art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego i art. 62 ust. 2 Prawa wodnego, w których ustawodawca określił wzajemne relacje pomiędzy dwoma ustawami w zakresie ich obowiązywania.
Mając na uwadze powyższe stanowisko NSA, stwierdzić przyjdzie, iż prawidłowo Starosta C. przekazał wniosek A. K. z dnia [...] r. do rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w C. na podstawie postanowienia z dnia [...] r. nr [...]. Kwestia rozbiórki przedmiotowego urządzenia wodnego nie mogła być bowiem przedmiotem postępowania przed Starostą C., lecz jedynie przed organem nadzoru budowlanego. Stąd też fakt złożenia podania do Starosty jako organu niewłaściwego i wydania postanowienia o przekazaniu wniosku innemu organowi, musi prowadzić do stwierdzenia, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte w dniu [...] r. na skutek podania A. K., lecz dopiero po nowelizacji prawa wodnego, a mianowicie w dniu [...] r., kiedy to skarżący zwrócili się do Starosty C. o udzielenie im pozwolenia wodnoprawnego w zakresie legalizacji istniejącego zbiornika wodnego.
Zatem wniosek skarżących podlegał rozpoznaniu przez starostę na gruncie art. 64a ust. 2 Prawa wodnego – w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 3 czerwca 2005 r.
Na tej podstawie prawnej, starosta jako organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, po przedłożeniu przez właściciela urządzenia, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, dokumentów, o których mowa w art. 131 Prawa wodnego, może wydać decyzję o legalizacji urządzenia, jeżeli wykonane urządzenie nie narusza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisów art. 63 tej ustawy. Powyższa regulacja oznacza, że legalizacja urządzenia wodnego jest dopuszczalna, następuje w drodze decyzji administracyjnej na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, jednak po stwierdzeniu przesłanek ustawowych, a przede wszystkim zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. ustawą z dnia 27 marca 2003 r. ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.).
W tym jednak miejscu stwierdzić przyjdzie, iż o ile nie zostanie wydana decyzja legalizacyjna, zakład, który wykonał urządzenie wodne bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, zobowiązany jest do jego rozbiórki zgodnie z art. 64 a ust. 1 Prawa wodnego. Zatem zmiana stanu prawnego, dokonana ustawą z dnia 3 czerwca
2005 r. nie spowodowała takiej nowelizacji Prawa wodnego, aby organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego władny był do nakazania rozbiórki urządzenia w drodze decyzji administracyjnej. Stąd też zachował aktualność pogląd wyrażony w przywołanym wyżej wyroku NSA w sprawie OSK 1814/04, co oznacza, iż nadal wydanie nakazu rozbiórki budowli możliwe jest jedynie na gruncie Prawa budowlanego, a więc decyzji organu nadzoru budowlanego. Legalizacja urządzenia wodnego nie oznacza też legalizacji takiego urządzenia jako budowli w rozumieniu Prawa wodnego, stanowiąc jedynie przesłankę działań organu nadzoru budowlanego.
Przechodząc do zarzutu skargi, iż w niniejszej sprawie w ogóle nie ma potrzeby i podstawy prawnej do wydania decyzji legalizacyjnej z art. 64 a ust. 2 Prawa wodnego, stwierdzić przyjdzie, iż wszak z żądaniem wydania takiej decyzji wystąpili sami skarżący. W toku postępowania przed organami administracji nie podnosili, aby wykonali jedynie remont istniejącego od lat i zaniedbanego stawu. Fakt istnienia stawu o pow. [...] m2 na działkach nr B i C przy ul. A w B. nie wynika też z żadnego z przedłożonych przez nich dokumentów w postaci operatu wodnoprawnego, czy aktów notarialnych nabycia własności nieruchomości. O ile zaś w przeszłości na tej nieruchomości nawet istniał staw, który został następnie odtworzony przez skarżących, to tego rodzaju działalność inwestycyjną należy kwalifikować jako odbudowę urządzenia wodnego, wymagającą pozwolenia wodnoprawnego w świetle art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. b), ust. 2 pkt 2 oraz art. 36 ust. 1, art. 37 i art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, aby w niniejszej sprawie zachodziły przypadki zwolnienia od wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego z art. 124 ustawy, a zwłaszcza pkt 3 ( remont urządzenia wodnego ) i pkt 6 – odwadnianie obiektów i wykopów budowlanych, jeżeli zasięg leja depresji nie wykracza poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem. Stwierdzić bowiem przyjdzie, iż wykonanie stawu nie stanowi odwodniania obiektów, chociaż może pośrednio prowadzić do takiego skutku. Nadto, wbrew stanowisku skarżących, przez zakład w rozumieniu Prawa wodnego należy też rozumieć każdy podmiot, wykonujący urządzenie wodne lub inne działanie wymagające pozwolenia wodnego ( art. 9 ust. 1 pkt 25 Prawa wodnego).
W konsekwencji, skoro skarżący wykonali urządzenie wodne ( staw ), bądź też jedynie odbudowali takie urządzenie, zobligowani byli do uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem jest poza sporem, iż skarżący nie legitymowali się pozwoleniem wodnoprawnym. Stąd też są oni adresatem nakazu z art. 64 a ust. 1 Prawa wodnego, a na ich wniosek prawidłowo wdrożono tryb legalizacji, przewidziany w ust. 2 tego przepisu.
Wreszcie, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia prawnego fakt, iż w projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją z dnia [...] r. o pozwoleniu na budowę, ujęty jest zbiornik wodny o pow. [...] m2 . Decyzją tą udzielono bowiem skarżącym pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego, a nie – budowę takiego zbiornika. Decyzja ta nie zastępuje też pozwolenia wodnoprawnego na gruncie Prawa wodnego.
Niezależnie od powyższych stwierdzeń, skarga jednak musiała odnieść skutek, jako że zaskarżona decyzja wydana została wskutek błędnego stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do legalizacji urządzenia wodnego z uwagi na wadliwe ustalenie daty wszczęcia niniejszego postępowania oraz w wyniku rozpatrzenia odwołania Burmistrza B., mimo braku przymiotu strony. Wyjaśnić jednak przyjdzie, iż kompetencje sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne, co wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w razie uwzględnienia skargi, sąd administracyjny władny jest jedynie do wyeliminowania wadliwego aktu administracji z obrotu prawnego, bez możliwości jednoczesnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, czego domagali się skarżący wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. a i c cyt. ustawy, uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku zgodnie z art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania sądowego nie rozstrzygnięto, bowiem skarżący nie złożyli wniosku o ich zasądzenie ( art. 210 § 1 ustawy ).
Uchylenie zaskarżonej decyzji obliguje zaś organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia odwołań A. K. i Burmistrza B.– przy uwzględnieniu powyższych wskazań sądu administracyjnego. Zatem w wyniku rozpoznania odwołania Burmistrza, który nie jest stroną postępowania, organ II instancji winien wydać w tym zakresie odrębną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Odwołanie A. K. jako strony rodzi zaś obowiązek merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na gruncie art. 64 a ust. 2 Prawa wodnego. Stąd też przy rozpoznaniu tego odwołania niezbędne będzie ponowne zbadanie przesłanek dopuszczalności wydania decyzji legalizacyjnej, a zwłaszcza zgodności z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym zaś względzie już na tym etapie postępowania wyrazić należy pogląd, iż skarżący nie legitymowali się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy terenu dla realizacji przedmiotowego urządzenia wodnego, podobnie jak to już wyżej zauważono, gdy idzie o treść decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja Burmistrza B. z dnia [...] r. nr [...] dotyczyła bowiem jedynie inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego, a nie – jakiegokolwiek urządzenia wodnego. Nadto, kolejną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...], umorzono postępowanie z wniosku skarżących w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla realizacji stawu o pow. ok. [...]m2. Stąd też rozstrzygnięcie sprawy wymagać będzie w pierwszym rzędzie ustalenia, czy aktualnie, tj. w dacie prowadzenia procedury legalizacyjnej na terenie B. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i jakie przeznaczenie ustalono w akcie prawa miejscowego dla terenu, obejmującego działki nr B i C w B.. Dopiero na tej podstawie możliwa będzie ocena zgodności wykonanego urządzenia wodnego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wykluczenie tej podstawowej przesłanki legalizacji urządzenia wodnego, winno zaś prowadzić do wydania decyzji odmownej – bez potrzeby rozważania pozostałych okoliczności sprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI