IV SA/Po 642/23

IV SA/Po 642/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 11, art. 77, art. 79a, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 15b
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 27 października 2022 r. ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej R. S. kwotę 480 zł ( czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy M. decyzją z dnia 27 października 2022 r. odmówił R. S. przyznania dodatku węglowego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że budynek podany we wniosku o przyznanie dodatku węglowego, znajdujący się pod adresem M., ul. [...] od listopada 2018 r. widnieje w rejestrze gospodarki odpadami jako pustostan, natomiast zgodnie z obowiązującymi przepisami dodatek przysługuje osobie zamieszkującej pod danym adresem.
Pełnomocnik R. S. i L. S. pismem z dnia 10 listopada 2022 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
W odwołaniu wskazano, że organ błędnie ustalił, że budynek znajdujący się pod adresem M., ul. [...] jest pustostanem. Odwołujący się są współwłaścicielami dwóch budynków położonych w miejscowości M. przy ul. [...] i [...]. Odwołujący wraz z synem zamieszkują w budynku położonym przy [...], a w budynku położonym przy ul. [...] zamieszkuje ich córka wraz z mężem.
Wskazano, że budynek znajdujący się pod adresem M., ul. [...] nie jest pustostanem, a odwołujący regulują opłaty za eksploracyjne zużycie energii elektrycznej oraz wody w tym budynku w związku z faktem zamieszkiwania w nim.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 25 listopada 2022 r. uzupełnił odwołanie przedstawiając faktury za zużycie energii elektrycznej i wody zarówno w odniesieniu do budynku pod adresem M., ul. [...], jak i ul. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 27 października 2022 r.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w lokalu, na który został złożony wniosek o wypłatę przedmiotowego dodatku, nie jest prowadzone żadne gospodarstwo domowe z uwagi na brak złożenia jakiejkolwiek deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ wskazał, że stosownie do przepisu art. 15 a pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika pismem z dnia 7 września 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2023 r.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
1. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego pod adresem M. ul. [...] i przedwczesne zakończenie postępowania, co spowodowało poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do uznania, iż pod adresem M. ul. [...] nie jest prowadzone gospodarstwo domowe oraz że skarżąca nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
2. art. 2 ust. 15b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem ustalenia stanu faktycznego w zakresie prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa domowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że pod adresem M. ul. [...] nie jest prowadzone gospodarstwo domowe;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a,, poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, która obarczona jest wadliwością natury materialnej oraz procesowej.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie przyznania dodatku węglowego pomimo że skarżącą spełniła wszystkie wymagane w ww. przepisie przesłanki.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 4292) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 27 października 2022 r. odmawiającą przyznania R. S. dodatku węglowego.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692, ze zm.; dalej:"u.d.w."). Należy przy tym zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 3 u.d.w. w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a.").
Okoliczność ta jest mocno akcentowana w orzecznictwie, w którym zasadnie podkreśla się, że postępowanie administracyjne w sprawach o przyznanie dodatku węglowego winno zostać przeprowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami, wynikającymi z k.p.a. W konsekwencji weryfikacja wniosku o dodatek węglowy powinna mieć charakter wszechstronny, a katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji takiego wniosku, ma charakter otwarty (por. np. wyroki WSA: z 31.08.2023 r., III SA/Gd 292/23; z 06.06.2023 r., III SA/Kr 294/23; z 16.03.2023 r., II SA/Po 866/22; z 15.02.2023 r., II SA/Łd 949/22; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
Należy zatem podkreślić, że zgodnie zasadą ogólną postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wysłowionej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i wszechstronne rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych polega na takim ustosunkowaniu się do każdego zarzutu i argumentu, aby uzyskać jednoznaczność i konkretność ustaleń, co warunkuje poprawność dokonanej subsumpcji (por. wyrok WSA z 20.10.2022 r., III SA/Gl 44/22, CBOSA).
Inna zasada ogólna - a mianowicie wyrażona w art. 11 k.p.a. zasada przekonywania (perswazji) - zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnianiu swoich rozstrzygnięć. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Podobnie zasada budowania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.) wymaga takiego sporządzenia uzasadnienia orzeczenia, by nawet strona, której stanowisko nie zostało przez organ uwzględnione, mogła stwierdzić, iż jej argumenty zostały przez organ administracji rzetelnie i wnikliwie zbadane, a ich odrzucenie stanowiło wyraz analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, a nie jedynie pominięcia względnie zlekceważenia ich przez organ administracji publicznej. Również wypełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 § 1 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś orzeczenia w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7-10 k.p.a.), a tym samym stanowi, co do zasady, podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. m.in. wyroki WSA: z 29.09.2021 r., II SA/Po 399/21; z 16.02.2022 r., III SA/Gl 996/21; z 25.03.2022 r., II SA/Kr 558/21; z 21.01.2023 r., IV SA/Po 614/22; z 17.02.2023 r., IV SA/Po 748/22; dostępne w CBOSA).
Należy raz jeszcze podkreślić, że w sprawach o wypłatę dodatku węglowego stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie tego świadczenia może być ustalony w oparciu o otwarty katalog źródeł i informacji, jedynie przykładowo wymienionych w art. 2 ust. 15-15b u.d.w.
Organy obu instancji naruszyły w niniejszym postępowaniu powyższe zasady postępowania administracyjnego, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Sąd podkreśla, że organy odmówiły przyznania skarżącej dodatku węglowego, wskazując, że budynek podany we wniosku pod adresem M., ul. [...] od listopada 2018 r. widnieje w rejestrze gospodarki odpadami jako pustostan, a zgodnie z obowiązującymi przepisami dodatek przysługuje osobie zamieszkującej pod danym adresem. Organ odwoławczy wskazał, że nie jest tam prowadzone gospodarstwo domowe z uwagi na brak złożenia jakiejkolwiek deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Sąd wskazuje, że obie decyzje są skrótowe, lakoniczne i w zasadzie w sposób szczątkowy realizują wyżej wskazane zasady procesowe k.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim w aktach sprawy nie ma jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ustalenie przez organ, że przedmiotowy budynek to pustostan od 2018 roku.
Ponadto pełnomocnik skarżącej w toku postępowania administracyjnego dołączył faktury za wodę i energię elektryczną w odniesieniu do budynku znajdującego się pod adresem M. ul. [...] i ul. [...]. Co istotne faktury te wykazują zużycie tych mediów pod adresem M., ul. [...], co przeczy ustaleniu, że nieruchomość ta jest pustostanem.
Sąd również podkreśla, że wbrew ustaleniom organów w aktach sprawy znajduje się deklaracja z 27 października 2022 r. o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zakresie nieruchomości przy ul. [...].
W aktach znajduje się też deklaracja dot. źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w zakresie nieruchomości przy ul. [...]. Brakuje natomiast wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego. Organy błędnie do akt sprawy dołączyły wniosek A. B. w odniesieniu do adresu M., ul. [...].
Brak jakiejkolwiek oceny powyższych dokumentów jest wyraźnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na rozstrzygnięcie i sprawia, że przedmiotowe decyzje wymykają się spod kontroli sądowej.
Sąd wskazuje również, że zgodnie z art. 2 ust. 15b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. W myśl art. 2 ust. 15c u.d.w. wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku tego wywiadu ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e u.d.w.).
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły cytowany art. 2 ust. 15b u.d.w., niezasadnie odstępując od przeprowadzenia wzmiankowanego w nim wywiadu środowiskowego, pomimo utrzymywania się wątpliwości co charakteru budynku zlokalizowanego pod adresem M., ul. [...].
Wreszcie, zdaniem Sądu, organy nie wyczerpały w przedmiotowej sprawie procedury z art. 79a k.p.a., zgodnie z którą w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Wypada zaznaczyć, że w cytowanym art. 79a § 2 k.p.a. wprawdzie literalnie jest mowa o tym, że strona "może" (a więc nie "musi") przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia wymaganych przesłanek, jednakże przepis ten należy wykładać zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, w myśl którego obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie.
Co więcej, pomimo tego naruszenia skarżąca na etapie odwołania przedstawiła dokumenty, które powinny zostać przez organ odwoławczy ocenione, ponieważ miały bezpośredni wpływ na odmienne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Strona postępowania była w tym zakresie aktywna i dostarczyła organowi dokumenty niezbędne do wydania rozstrzygnięcia, jednak organ te dokumenty zignorował.
W ocenie Sądu wskazane uchybienia procesowego organów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do tego, że orzeczona odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku jawi się jako co najmniej przedwczesna.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, tj. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M..
Rozpoznając sprawę ponownie po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ administracji, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., uwzględni powyższe uwagi, wskazania i oceny prawne Sądu, i w niezbędnym zakresie uzupełni postępowanie wyjaśniające.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.