II SA/Gl 911/19

II SA/Gl 911/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kaznowska
Renata Siudyka
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1828/20 - Wyrok NSA z 2023-05-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 80-83
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi B.W. i K.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (skrót: "PINB") decyzją z dnia [...] r., nr [...] , umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek B. i K. W. (dalej: "skarżący" lub "skarżąca") z dnia [...] r. w sprawie samowoli budowlanej przy realizacji budynku mieszkalnego przy ul. [...] w B. i istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] r. skarżący uznali, że na E. N. i J. N. (dalej: "inwestor" lub "inwestorzy") ciążył obowiązek przechowywania dokumentacji budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, natomiast zaświadczenie o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia [...] r. (nr [...]) nie ujawnia występujących już wówczas istotnych odstępstw od projektu architektonicznego. Z tego powodu, pozwolenie na budowę z dnia [...] r., nr [...], jako wydane dla budynku nie wykończonego przed dniem 31 grudnia 1994 r., nie może zalegalizować istniejącej samowoli budowlanej, ujawnionej w miesiącu [...] r. Zdaniem skarżących, zmienione zostały parametry techniczno-budowlane budynku mieszkalnego inwestorów, którzy jako fundament wykorzystali wykonaną przez skarżących ścianę, przez co samoistnie poszerzyli własny garaż i pomieszczenia nad nim z 265 cm do 300 cm. Pierwotny projekt zakładał budowę 18 domów jednorodzinnych o niezależnej konstrukcji (fundamentach i ścianach). Inwestorzy podczas realizacji prac budowlanych w latach 1990-1991 nie zatwierdzili faktycznie dokonanych zmian projektu budowlanego, co doprowadziło do wydania, bez podstawy prawnej wymienionego powyżej zaświadczenia o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy. Dziennik budowy inwestora podaje, że w dniu [...] r. zakończono betonowanie ław fundamentowych piwnic. Natomiast dziennik budowy skarżących potwierdza zakończenie betonowania ław fundamentowych całości budynku w dniu [...] r. Zdaniem skarżących potwierdza to następcze działanie inwestora. Nadto, obecnie przeprowadzone pomiary (147 m²) nie są zgodne z oświadczeniem (bez daty) kierownika budowy inwestora (137 m²).
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...]. (dalej w skrócie: "ŚWINB"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") i art. 80 ust. 2, art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. 2018 r. poz. 1202 z późn. zm., dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję PINB.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał stan faktyczny sprawy podając, iż pismem z dnia [...] roku PINB zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. o wypożyczenie pełnej dokumentacji związanej z udzielonym pozwoleniem na budowę nr [...] z dnia [...] r. oraz dokumentacji dołączonej do zawiadomienia o zakończeniu budowy (sprawa znak: [...]). Dnia [...] roku inwestor przedłożył do akt postępowania 11 rysunków stanowiących fragment projektu budowlanego, zatwierdzonego przywołaną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...].
Dnia [...] r. PINB dla Miasta B. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. celem uzyskania informacji, czy w rejestrach lub archiwum znajduje się decyzja o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenie planowanych robót budowlanych, związanych ze zmianą pozwolenia na budowę dotyczącego budynku jednorodzinnego na posesji nr 1. przy ulicy [...] (z okresu od 1990 do 2001 roku). W odpowiedzi na powyższe pismo Naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury poinformował, że Prezydent Miasta wydał zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r., dotyczące przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy wymienionego powyżej budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, zrealizowanego na podstawie wymienionego pozwolenia na budowę z dnia [...] r. Podał, że prowadzone rejestry archiwalne sprzed 1996 r. są niekompletne. Dnia [...] r. skarżąca przedłożyła dokumentację dotyczącą budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości stanowiącej jej własność, tj. zlokalizowanego przy ulicy [...] w B..
Dnia [...] r. PINB przesłuchał inwestora, który złożył oświadczenie, że ich budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę i oddany do użytkowania zawiadomieniem z dnia [...] r., nadto od dnia zakończenia budowy w budynku nie były prowadzone żadne roboty budowlane z wyjątkiem wymiany drzwi balkonowych. Natomiast fundamenty budynku i budynku bliźniaczego zostały wykonane jednocześnie w roku 1990 r. Inwestor przedłożył również dokumenty związane z budową, w tym dziennik budowy.
Dnia [...] r. wyjaśnienia złożyli oboje skarżący, którzy m.in. oświadczyli, iż właściciele sąsiedniej nieruchomości dokonali istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegającego na zwiększeniu powierzchni garażu oraz pomieszczeń znajdujących się nad garażem, poprzez celowe wykorzystanie ściany ich budynku oraz niewybudowanie własnego fundamentu i własnej ściany. W wyniku powyższego odstępstwa doszło do przekroczenia granicy działek, w związku z czym budynek inwestora znajduje się częściowo w obrębie nieruchomości stanowiącej własność skarżących. Wraz z pismem z dnia [...] r. inwestor przedłożył fragment "Aneksu do projektu powtarzalnego budynku jednorodzinnego".
Dnia [...] r. PINB dla Miasta B. zwrócił się do Archiwum Państwowego w Katowicach Oddziału w B., Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w B. oraz ponownie do Urzędu Miejskiego w B. o udzielenie informacji, czy podmioty te znajdują się w posiadaniu dokumentacji budowlanej dotyczącej projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w B. poinformowało, iż w jego zasobach nie odnaleziono dokumentacji związanej z wymienionym pozwoleniem.
W dalszej kolejności PINB, pismem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, składania wyjaśnień w sprawie oraz złożenia końcowego oświadczenia.
Rozpatrując odwołanie ŚWINB powołał się na podstawę prawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 105 § 1 k.p.a. i uznał, że konieczność umorzenia postępowania stanowiła konsekwencję ustalenia, iż w sprawie niemożliwe jest odnalezienie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wyjaśnił, że na jej podstawie Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w B. udzielono pozwolenia na budowę 18 domków, według projektu powtarzalnego (aneksu) budynku jednorodzinnego opracowanego przez mgr. inż. arch. Z. M.. PINB stwierdził, że wobec braku możliwości porównania stanu faktycznego, w jakim znajduje się objęty przedmiotowym postępowaniem budynek, ze stanem projektowanym, objętym zatwierdzonym projektem budowlanym, nie jest możliwe stwierdzenie, czy przy budowie przedmiotowego budynku doszło do istotnego odstąpienia od projektu budowlanego. Podniósł, że podjął wszelkie niezbędne kroki celem uzyskania projektu budowlanego inwestorów, którzy jednak dysponował fragmentami przedmiotowego projektu budowlanego, który dodatkowo nie posiada stosownych pieczęci i adnotacji potwierdzających, iż projekt ten został zatwierdzony przez właściwy organ i stanowi załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z odpowiedzi uzyskanych od Urzędu Miejskiego w B. wynika, że w zasobach urzędu znajduje się wyłącznie zawiadomienie inwestora o zakończeniu budowy z dnia [...] r. wraz z wymaganymi załącznikami (z wyjątkiem oryginału dziennika budowy) oraz zaświadczenie przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego z dnia [...] r. (nr [...]). Podkreślono, że archiwalne rejestry sprzed 1996 r. są niekompletne. W toku postępowania przedłożono projekt przystosowania projektu podstawowego opracowanego na zlecenie SM "A" dla osiedla przy ulicy [...] w B., stanowiący załącznik do decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. (nr [...]). Stanowi on integralną część pozwolenia na budowę z dnia [...] r., uwzględniając wyłącznie budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr 2. i nie obejmuje swoim zakresem budynku mieszkalnego zlokalizowanego na sąsiedniej działce nr 1. (stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania). W związku z powyższym, organ uznał, że wobec braku kompletnej dokumentacji projektowej w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest ocenienie, czy podczas budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości inwestorów. Inwestor pismem z dnia [...] r. zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego i zawiadomienie to zostało przyjęte, co potwierdziło zaświadczenie przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego z dnia [...] r. (nr [...]). W zaświadczeniu tym stwierdzono, na podstawie przedłożonych przez inwestora wymaganych dokumentów, tj.: dziennika budowy, zaświadczenia kierownika budowy, nadania numeru budynku, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, zaświadczenia kominiarskiego, protokołu odbioru instalacji i przyłączy, że przedmiotowy obiekt został wykonany zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę oraz z obowiązującymi przepisami. W dacie dokonywania przedmiotowego zawiadomienia, zgodnie z art. 54 p.b. (wówczas publ. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę, można było przystąpić, z zastrzeżeniem przepisów art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosił sprzeciwu, w drodze decyzji. Natomiast zgodnie z art. 57 ust. 1 ówcześnie obowiązującego prawa do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor był obowiązany dołączyć: oryginał dziennika budowy, oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami oraz o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu, oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych (jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania), protokoły badań i sprawdzeń, oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. Inwestor uczynił zadość powyższym wymogom, a organ nadzoru budowlanego nie zgłosił sprzeciwu do powyższego zawiadomienia, a tym samym dokonał jego przyjęcia.
Z powyższego wynika, że organ nadzoru budowlanego przyjmując powyższe zawiadomienie ustalił, że budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego inwestorów została wykonana w sposób zgodny z warunkami pozwolenia na budowę. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez orzecznictwo sądowoadministracyjne możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 p.b. istnieje dopiero po podważeniu skuteczności przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 212/15, CBOS). W przedmiotowej sprawie nie jest możliwe podważenie skutecznie przyjętego zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego inwestora z uwagi na spełnienie na etapie dokonywania zawiadomienia wszystkich wymogów formalnych. Z uwagi na brak zatwierdzonej dokumentacji projektowej nie można obecnie kwestionować zasadności przyjęcia powyższego zawiadomienia przez organ nadzoru budowlanego.
Pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] r. uprawniało ówczesnego inwestora - Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w B. do budowy 18 budynków jednorodzinnych na działce o nr 3., położonej w B. przy ulicach [...] i [...]. Z powyższego wynika, że wyodrębnienie działki nr 1. (przy ulicy [...] ) oraz działki nr 2. (przy ulicy [...] ) nastąpiło po przystąpieniu przez wymienionego inwestora do budowy. Oznacza to, że w chwili rozpoczęcia przedmiotowej budowy prawo do dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane rozciągało się na obręb całej działki oznaczonej wówczas jako działka nr 3.. Zatem na etapie wykonywania fundamentów przedmiotowego budynku, które zgodnie z zapisami dziennika budowy wykonane zostały w 1990 r, nie mogło dojść do naruszenia granicy obecnej działki skarżących. Z oświadczenia kierownika budowy przedłożonego przez inwestora wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. o zakończeniu budowy, wynika iż budowa budynku mieszkalnego inwestorów została zakończona [...] r., co oznacza, że inwestycja ta w całości została zrealizowana pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 229). Jej przepisy istotnie nie nakładały na inwestora obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z procesem budowlanym. Ewentualne roszczenia skarżących z tytułu przekroczenia przez inwestora granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu przedmiotowego budynku mieszkalnego winny zostać skierowane do sądu powszechnego. Zgodnie z art. 151 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, dalej: "k.c."), jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda, jednakże może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.
W tym stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do uwzględnienia odwołania skarżących.
W skardze z dnia 11 czerwca 2019 r. skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucili rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie prawa procesowego, zwłaszcza art. 7-12, art. 77 i art. 80 k.p.a. i w konsekwencji brak merytorycznej oceny sprawy poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi zaznaczyli, że w miesiącu lipcu 2019 r. inwestor poinformował ich o wykryciu nieprawidłowości w posadowieniu ich budynku mieszkalnego i konieczności geodezyjnego pomiaru, celem wyznaczenia granic obu działek (inwestora i skarżących). Uprawniony geodeta stwierdził brak fundamentu na działce inwestora i własnej ściany wzdłuż granicy obu działek. Skarżący jesienią 1991 r., jako członkowie spółdzielni mieszkaniowej, otrzymali przydział działki z budową już rozpoczętą przez poprzedniego właściciela. Zdaniem skarżących, istniejący wcześniej od ich budynku, budynek inwestora został wzniesiony niezgodnie z pozwoleniem budowlanym udzielonym na budowę. Nieprawidłowe działanie organów administracji obu instancji polega na tym, że ograniczyły się one do poszukiwania projektu budowlanego, którego nie ma w zbiorach archiwalnych, a nie na analizie powtarzalnego projektu 18 domów w zabudowie. Doprowadziło to w rezultacie do zalegalizowania stanu istniejącej samowoli budowlanej inwestora. Zdaniem skarżących, analiza zapisów dziennika budowy z dnia [...] r. i z dnia [...] r. dowodzi, że roboty budowlane zostały przez inwestora wykonane bez zatwierdzenia zmian. Niezgodność w realizacji budowy inwestora z projektem i pozwoleniem na budowę ujawniona została w miesiącu [...] r. Zatem zmiany w projekcie nie mogły być szczegółowo dookreślone w 1990 r. Jednocześnie w dzienniku budowy skarżących w dniu [...] r. odnotowano zakończenie betonowania ław fundamentowych w całości budynku. Tymczasem oświadczenie w tym zakresie kierownika budowy inwestora jest bez daty i podaje powierzchnię 137 m², co zdaniem skarżących jest niezgodne ze stanem faktycznym. Dodatkowo inne budynki na tym samym osiedlu mają oddzielne fundamenty i są oddzielone przerwą dylatacyjną.
W piśmie z dnia 10 października 2019 r. pełnomocnik inwestora wniósł o oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie administracji, a sąd nie może żadnego organu zastąpić w wypełnieniu tego obowiązku. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o żądaniach zgłoszonych przez stronę postępowania administracyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona. Ustalenie to wynika z faktu, że przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, albowiem nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Nie ulega wątpliwości, że budowa budynku mieszkalnego inwestora wraz z garażem prowadzona była na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] r., wydanego przez Prezydenta Miasta B. o nr [...] Skarżący kwestionują zgodność wykonanych robót budowlanych z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Jednak ich zgodność potwierdzona została zaświadczeniem Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego, nr [...]. Nadto, pomiędzy skarżącymi i inwestorem istnieje spór co do ustalenia precyzyjnej daty wykonania przez inwestora robót budowlanych na jego nieruchomości. Stąd orzekające w sprawie organy administracji (PINB i ŚWINB) miały znaczne problemy dowodowe, co bezpośrednio wpłynęło na kwestionowanie przez skarżących zapisów konkretnych dowodów i ich przyjęcia albo odmówienia im mocy dowodowej.
Prawidłowo organy obu instancji uznały, że w sprawie brak jest podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, wobec czego postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących zostało umorzone. W tym zakresie skład orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i doktryna prawa są zgodne, co do tego, że: "bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Poza tym, wskazać należy, że bezprzedmiotowość postępowania stanowi refleks bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w trybie danego postępowania, a ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia takiego postępowania trzeba ocenić w odniesieniu do przedmiotu postępowania, w którym rozstrzyga się o prawach i obowiązkach stron." (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1581/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie: "CBOS").
W tym miejscu, odnosząc się do twierdzeń samej skargi należy zauważyć, że to organ prowadzący postępowanie zasadniczo kieruje procesem gromadzenia materiału dowodowego. Niemniej jednak, nie można akceptować sytuacji gdy strona postępowania nie dysponując dostatecznym materiałem dowodowym, czy też nie przedkładając takiego dowodu organowi, neguje ustalenia organu wynikające z zebranych dowodów oraz ze spójnego i logicznego rozumowania popartego niezakwestionowanym materiałem dowodowym, zarzucając przy tym obrazę zasad postępowania administracyjnego. Rozpatrując materiał dowodowy organ administracji nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. Samo zaprzeczenie prawdziwości dokonanych ustaleń i powołanie się na obowiązek działania organu z urzędu w trakcie postępowania wyjaśniającego, nie oznacza skutecznego zakwestionowania ustalenia organu.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż inwestor pismem z dnia [...] r. zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy i uzyskał zaświadczenie z dnia [...] r. o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego inwestora, nr [...].
W powyższym zaświadczeniu stwierdzono, na podstawie przedłożonych przez inwestora wymaganych dokumentów, tj.: dziennika budowy, zaświadczenia kierownika budowy, nadania numeru budynku, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, zaświadczenia kominiarskiego, protokołu odbioru instalacji i przyłączy, że przedmiotowy obiekt został wykonany zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę z dnia [...] r. oraz z obowiązującymi przepisami. W dacie dokonywania przedmiotowego zawiadomienia, zgodnie z art. 54 p.b. (wówczas publ. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę, można było przystąpić, z zastrzeżeniem przepisów art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosił sprzeciwu, w drodze decyzji.
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ówcześnie obowiązującego prawa do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor był obowiązany dołączyć: oryginał dziennika budowy, oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami oraz o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu, oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych (jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania), protokoły badań i sprawdzeń, oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą.
Inwestor uczynił zadość powyższym wymogom dokonując pismem z dnia [...] r. zawiadomienia o zakończeniu budowy oraz przedkładając wymagane dokumenty, a organ nadzoru budowlanego nie zgłosił sprzeciwu do powyższego zawiadomienia i tym samym dokonał jego przyjęcia. W związku z brakiem pełnej dokumentacji związanej z przedmiotową budową nie można zarzucić inwestorowi naruszenia zasad udzielonego pozwolenia na budowę i wykonania inwestycji z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego. Z uwagi na fakt, iż nie można domniemywać samowoli budowlanej postepowanie administracyjne musiało zostać umorzone.
W tym zakresie organ odwoławczy, działając w granicach wynikającej z art. 80 k.p.a., czyli zasady swobody oceny dowodów, przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji logiczny tok rozumowania, który potwierdził przyjęte ustalenia.
Zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy przeprowadziły pełne i wyczerpujące postępowanie wyjaśniające oraz zgromadziły wszystkie dokumenty, które zostały wytworzone w toku postępowania realizującego budowę budynku mieszkalnego inwestora.
W tak kształtującym się stanie faktycznym sprawy musiała znaleźć zastosowanie zasada swobodnej oceny dowodów. Właściwe rozumienie tej zasady sprowadza się do przyjęcia, że w sytuacji, gdy materiał dowodowy zawiera rozbieżne dowody, należy, mimo wątpliwości, ustalić stan faktyczny na zasadzie swobodnej oceny dowodów, opierając się na dowodach najbardziej wiarygodnych. Można poszukiwać nowych (dalszych) dowodów, jeżeli dotychczas zebrane dowody nie są wystarczające i nie można na ich podstawie w ramach art. 80 k.p.a., ustalić stanu faktycznego.
Trzeba stwierdzić, że organy wyczerpały możliwość poszukiwania nowych dotychczas nieznanych dowodów, a już zgromadzone oceniły z uwzględnieniem wymogów proceduralnych, przy dochowaniu zasad logicznego rozumowania, także związku przycznowo-skutkowego.
Konkludując zasadnie organy uznały, że w sprawie brak jest podstaw do merytorycznego jej załatwienia wobec skutecznego przyjęcia zawiadomienia inwestora o zakończeniu budowy i wydania zaświadczenia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego. Z tego powodu w świetle przepisów prawa budowlanego został zakończony proces inwestycyjny.
Tymczasem odrębną jest kwestia naruszenia granic nieruchomości skarżących, bowiem sprawa ta ma charakter sprawy cywilnej.
Bezsporne ochrona własności lub posiadania nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie ogranicza roszczeń skarżących związanych z ewentualnym naruszeniem własności, które winny być jednak dochodzone we właściwym trybie cywilnym. Nadmienić przyjdzie, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do orzekania w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Wynika to z tego, że stan bezprawności, jaki stwierdza się w postępowaniu przed sądem cywilnym nie może być utożsamiany ze stanem niezgodności z przepisami prawa budowlanego w rozumieniu art. 84a ust. 1 pkt 1 p.b., czy też niezgodności z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.
Rozbiórka obiektu zrealizowanego przed 1 stycznia 1995 r. mogła by też wynikać, z przyczyn opisanych w art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., czyli powodowania niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W rozpatrywanej sprawie takich okoliczności jednak nie stwierdzono. W sytuacji, w której postępowanie wyjaśniające przed organami nadzoru budowlanego nie wykaże samowolnego charakteru robót lub też naruszenia przepisów, postępowanie takie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Na marginesie należy dostrzec, że skarżący na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. uzyskali kontynuację części pozwolenia na budowę z dnia [...] r. jako nowi nabywcy już rozpoczętej budowy. Tym samym obiekt budowlany skarżących był realizowany pod rządami nowego prawa budowlanego. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że zawierają one dwa oświadczenia z dnia [...] r. o ostatecznym rozliczeniu wszelkich inwestycji oraz kosztów połączenia budynku skarżących i budynku inwestora ze skutkiem na przyszłość, a także sami skarżący potwierdzili przesunięcie muru rozdzielającego garaże za odpowiednią gratyfikacją (akta administracyjne bez numeru).
W tym stanie rzeczy, wobec braku w postępowaniu wszczętym na wniosek elementu materialnoprawnej podstawy do władczej ingerencji ze strony organów nadzoru budowlanego, rozstrzygnięcie PINB z dnia [...] r. i utrzymująca je w mocy decyzja ŚWINB z dnia [...] roku, odpowiadają prawu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.