II SA/GL 905/18

II SA/Gl 905/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2019-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Andrzej Matan
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 1180/19 - Wyrok NSA z 2023-02-01
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 57 z zw. z art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie umorzenia oraz rozłożenia na raty kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach, działając na podstawie art. 189k § 1 oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), po ponownym rozpatrzeniu wniosku H. S. w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie kary pieniężnej nałożonej decyzja tego organu z dnia [...] r. Nr [...], odmówił umorzenia kary pieniężnej w części wynoszącej 70% oraz rozłożenia pozostałej części należności na 15 rat.
Decyzja ta została doręczona adresatowi w dniu 16 kwietnia 2018 r., co stwierdził adresat osobiście na potwierdzeniu odbioru (w aktach).
Pismem z dnia 2 maja 2018 r. strona zobowiązana do uiszczenia kary złożyła odwołanie do powyższej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił organowi błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wskazując, iż jest osobą samotną, jedynym jego źródłem utrzymania jest zasiłek socjalny w wysokości 604,00 zł. Podkreślił, że kara winna stanowić dolegliwość dla osoby ukaranej, ale w żadnym wypadku nie może stanowić w stosunku do niej odwetu z tytułu naruszenia określnych przepisów administracyjnych i nie może być niehumanitarna. Dodał, że orzeczona w wysokości 10.000 zł kara, przy jego dochodach wynoszących 604,00 zł zasiłku socjalnego pozbawi go i tak już bardzo skromnej egzystencji. Wskazał też na swoje inwalidztwo, które organ także winien wziąć pod uwagę. Mimo, że biorąc aktywny udział w postępowania wskazywał na okoliczności, które powinny mieć wpływ na wydanie decyzji, organ zupełnie je pominął.
Postanowieniem z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, przywołując w podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po analizie wniosku strony z dnia 30 stycznia 2018 r., decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji odmówił umorzenia w części oraz rozłożenia na raty kary nałożonej decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Decyzja ta doręczona została odwołującemu w dniu 16 kwietnia 2018 r..
Z kolei rozpatrywane odwołanie strona złożyła w placówce pocztowej w dniu 4 maja 2018 r.
Przywołując przepisy art. 127, art. 134 i art. 57 Kodeksu postępowania administracyjnego organ stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że odwołanie złożone zostało z uchybieniem 14- dniowego terminu do jego wniesienia. Organ podkreślił przy tym, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, który zgodnie z art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustalenia przyczyny uchybienia terminu. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 21 czerwca 2018 r., co potwierdził osobiście odwołujący na potwierdzeniu odbioru.
Pismem z dnia 23 czerwca 2018 r. H. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Stwierdził, iż nie posiada wykształcenia prawniczego ani doświadczenia życiowego w tego rodzaju sprawach. Wyjaśnił, że zlecił sporządzenie odwołania od wymienionej decyzji adwokatowi, który obiecał sporządzić odwołanie do dnia 30 kwietnia 2018 r.,ale gdy w godzinach popołudniowych udał się do Kancelarii adwokata, ten oświadczył, że nie miał czasu napisać odwołania i wysłać go listem poleconym, tylko zwrócił mu przekazane dokumenty. W tej sytuacji w związku z tzw. majowym weekendem, dopiero w dniu 4 maja 2018 r. mógł korzystać z profesjonalnego prawnika, który napisał mu odwołanie wysłane przesyłką poleconą w dniu 4 maja 2018 r. Dodał, że nie miał świadomości opóźnienia w sporządzeniu odwołania. Gdyby taką miał, to wraz z odwołaniem prawnik przygotowałby mu także wniosek o przywrócenie terminu do jego sporządzenia. Podkreślił, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji za nierzetelne i nieprofesjonalne zachowanie się adwokata, a nadto faktyczne opóźnienie w złożeniu odwołania było nieznaczne i nie ma istotnego wpływu na przebieg toczącego się postępowania administracyjnego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia w części oraz rozłożenia na raty kary pieniężnej nałożonej decyzją z dnia [...] r. Wyjaśnił, że stosownie do treści art. 59 § 2 Kodeksu postępowaniu administracyjnego rozstrzyga organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Z kolei zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego przywrócenie terminu może nastąpić w przypadku łącznego spełnienia podanych tam przesłanek. Z dostępnego materiału wynika, że decyzję z dnia [...] r. doręczono stronie do rąk własnych, co zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu, w dniu 16 kwietnia 2018. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 kwietnia 2018 r.
Dodał, że zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowaną stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. O braku winy można mówić jedynie wówczas gdyż przyczyną niedopełnienia czynności w terminie była przeszkoda, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego, w danych warunkach, wysiłku.
We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, strona podała, że niedotrzymanie terminu było skutkiem postępowania adwokata, do którego zwróciła się z prośbą o sporządzenie odwołania. Powyższa okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Strona została prawidłowo pouczona o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania, a powierzenie sprawy adwokatowi stanowi pewne ryzyko, które strona podejmuje na własną odpowiedzialność. Wbrew przekonaniu odwołującego nie ma w niniejszej sprawie znaczenia wymiar przekroczenia tego terminu, a istotny jest sam fakt jego wystąpienia.
Dodatkowo strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła podnoszonych we wniosku okoliczności uchybienia terminu. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika.
W ocenie organu wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie wskazała żadnych okoliczności uprawdopodobniających brak winy strony w uchybieniu terminu.
Pismem z dnia 17 września 2018 r. H. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu poprzez skierowanie do rozpatrzenia odwołania z dnia 4 maja 2018 r. W uzasadnieniu podtrzymał w całości złożone w sprawie odwołanie oraz zarzuty wskazane we wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślił, że po jego stronie nie wystąpiła jakakolwiek wina w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zlecił bowiem adwokatowi sporządzenie odwołania w takim terminie, że bez trudności mógł je sporządzić i złożyć w ustawowym terminie. Niedopuszczalnym jest stawiać mu w takich okolicznościach zarzut winy w uchybieniu terminu, nie mógł przecież z góry założyć, że adwokat nie wypełni umowy zlecenia, którą w nim zawarł. Dodał, że w jego ocenie dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Bezzwłocznie bowiem przygotował i złożył odwołanie. Gdyby opóźnienie było znaczne, można byłoby zarzucić mu brak zainteresowania sprawą i brak dbałości o terminowe prowadzenie swoich spraw.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w skardze stwierdził, iż nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia kwestionowanego postanowienia. Na potwierdzenie swego stanowiska odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Nadto trzeba dodać, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod względem jego słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym przez uczestniczące w nim podmioty ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem, od zachowania którego uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. Strona może jednak bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności, w przedmiotowej sprawie wniesienia odwołania od wydanej decyzji, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu. Warunki jej dopuszczalności reguluje art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z § 1 tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl § 2 – prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminu.
Z wymienionych powyżej przepisów wynikają przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony.
Z analizy przepisu art. 58 Kodeksu wynika zatem, że przesłankami przywrócenia terminu są:
1/ wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu,
2/ wniesienie tego wniosku z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,
3/ jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin,
4/ uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.
W rozpatrywanej sprawie nie podlega sporowi, że decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Nr [...] została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu 16 kwietnia 2018 r. Na potwierdzeniu odbioru widnieje osobisty podpis skarżącego. Zatem ustawowy termin do złożenia odwołania upływał w dniu 30 kwietnia 2018 r. Nie jest sporne, że odwołanie od wymienionej decyzji opatrzone datą 2 maja 2018 r., złożone zostało w placówce pocztowej w dniu 4 maja 2018 r., a wpłynęło do organu w dniu 7 maja 2018 r. W odwołaniu tym nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, nie wskazano także żadnych powodów złożenia odwołania w opóźnionym terminie, odnosząc się jedynie do merytorycznych powodów zasadności wnioskowanego częściowego umorzenia i rozłożenia na raty kary orzeczonej z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym.
W świetle powyższego, wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, organ wydał w dniu [...] r. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia niniejszego odwołania.
Z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Stosownie bowiem do cytowanego art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego o przywróceniu terminu organ administracji orzeka na wniosek strony. Zgodnie zaś z § 2 cytowanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie z jego wniesieniem czynności, dla której określony był termin. Jeżeli zaś wnoszący odwołanie nie zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wówczas organ odwoławczy stosownie do art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Uchybienie terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji (art. 16 § 1 zdanie 1 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1297/07 nie ma żadnych przeszkód, aby strona, która dowiedziała się z postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania o tym fakcie, nie mogła wnieść o przywrócenie tego terminu na zasadach i w trybie określonych w art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozpatrując zatem w tym zakresie sprawę, gdyż faktycznie skarżący w dniu 23 czerwca 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy zauważyć, że wniosek ten został złożony z w ustawowym terminie zgodnie z art. 58 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mianowicie strona skarżąca w dniu 21 czerwca 2018 r. odebrała skutecznie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania, a w dniu 23 czerwca 2018 r. złożyła przedmiotowy wniosek.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło z winy adwokata, który "pomimo zawartej umowy zlecenia nie wywiązał się z obowiązku sporządzenia odwołania". Podkreślił, iż niedopuszczalnym jest stawiać jemu zarzut winy w uchybieniu terminu. Nie mógł przecież z góry założyć, że adwokat nie wypełni umowy zlecenia, którą z nim zawarł. Na potwierdzenie swych twierdzeń skarżący nie przedstawił jednak jakichkolwiek dowodów.
Niezależnie od powyższego należy jednak podnieść, że wskazany powyżej powód nie może być uznany za uzasadniający i uprawniający do przywrócenia uchybionego terminu. Słusznie organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek śladu by w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie skarżącego reprezentował pełnomocnik. Dopiero na etapie obecnego postępowania sądowego skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i postanowieniem z dnia 28 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zmieniając postanowienie starszego referendarza sądowego - ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu.
W postępowaniu administracyjnym skarżący działał jednak osobiście, zatem to na nim spoczywał obowiązek prowadzenia własnej sprawy z odpowiednią starannością. Stąd też argumentacja skarżącego, że to pełnomocnik zawinił, bo nie przygotował odwołania w wyznaczonym terminie, nie może być uznana za przekonującą i miarodajną w tej sytuacji. Odwołanie się w przytoczonym powyżej art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego do braku winy, powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. O braku winy w niedopełnieniu czynności można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2369/16). Podobne stanowisko zajął w wyroku z dnia 28 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 138/19 stwierdzając, że "o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej". Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Dodać przy tym należy, że według Naczelnego Sądu Administracyjnego "przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw a przesłanki do przywrócenia terminu nie może stanowić nieznajomość przepisów stanowiących o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania"., na które powołuje się skarżący. (zob. wyroku z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1557/16). Wbrew także twierdzeniu skarżącego każde, nawet nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu stanowi jego uchybienie. Nie może zatem w tym przypadku mieć znaczenia, czy skarżący uchybił terminowi w sposób nieznaczny czy też nie. Nie świadczy to te w ocenie Sądu, że skarżący wykazał niezbędne zainteresowanie sprawą i należytą dbałość o terminowe prowadzenie swoich spraw.
Należy przy tym dodać, że na gruncie art. 58 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego uznaje się, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych. Odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony.
Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .