II SA/Gl 902/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-01-10
NSAnieruchomościWysokawsa
podział nieruchomościwznowienie postępowaniastrona postępowaniagranice nieruchomościewidencja gruntówprawo administracyjnedecyzja ostateczna WSA Gliwice

WSA w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości, uznając, że skarżąca nie była prawidłowo reprezentowana w pierwotnym postępowaniu, ale oddalił skargę drugiego skarżącego z powodu braku legitymacji procesowej.

Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję SKO odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości z 1991 r. M. S. twierdziła, że wadliwy podział pozbawił ją własności sąsiedniej działki. Po wielokrotnych odmowach wznowienia przez organy administracji, WSA stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji, uznając, że M. S. nie była stroną pierwotnego postępowania i nie doręczono jej decyzji zatwierdzającej podział. Sąd oddalił jednak skargę J. S. z powodu braku legitymacji procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę M. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości z 1991 roku. M. S. domagała się wznowienia postępowania, twierdząc, że wadliwy podział działki nr E pozbawił ją własności sąsiedniej działki nr A. Organy administracji wielokrotnie odmawiały wznowienia, powołując się na brak podstaw prawnych, uchybienie terminom lub brak statusu strony. WSA, kontrolując zaskarżone decyzje, stwierdził, że obie decyzje (SKO i Prezydenta Miasta) zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 149 § 3 k.p.a., co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności. Sąd uznał, że M. S. nie była stroną pierwotnego postępowania o podział działki nr E, ponieważ przepisy obowiązujące w 1991 r. nie przyznawały takiego statusu właścicielom nieruchomości sąsiednich, a decyzja zatwierdzająca podział nie została jej doręczona. Niemniej jednak, sąd podkreślił, że po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ nie mógł już wydać decyzji odmawiającej wznowienia, a powinien był umorzyć postępowanie. Sąd oddalił skargę J. S. z powodu braku jego interesu prawnego w sprawie, gdyż właścicielem spornej działki była wyłącznie M. S.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z dominującym poglądem NSA w okresie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., właściciele nieruchomości przylegających nie byli stronami postępowania o podział nieruchomości, której nie byli właścicielami.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym status strony w postępowaniu o podział nieruchomości przysługiwał jedynie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości podlegającej podziałowi. Brak doręczenia decyzji zatwierdzającej podział sąsiedniej nieruchomości nie nadawał automatycznie statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja odmawiająca wznowienia postępowania może być wydana jedynie przed wznowieniem postępowania.

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania w postaci braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy.

k.p.a. art. 148 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

k.p.a. art. 151 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie organu po wznowieniu postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 134 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

k.p.a. art. 135

Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd stosuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa.

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie nieważności decyzji.

Przepisy wprowadzające art. 97 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przejście spraw do właściwych WSA.

u.g.g.i.w.n. art. 10 § ust. 1 i 3

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Postępowanie o podział nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym w 1991 r.).

p.g.i.k. art. 31 § ust. 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Możliwość uwzględnienia map i dokumentów w postępowaniu rozgraniczeniowym.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

M. S. nie była stroną postępowania o podział nieruchomości, ponieważ nie doręczono jej decyzji zatwierdzającej podział, a przepisy nie przyznawały statusu strony właścicielom nieruchomości sąsiednich. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ nie mógł wydać decyzji odmawiającej wznowienia, a powinien był umorzyć postępowanie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja M. S. o byciu stroną postępowania z uwagi na sąsiedztwo nieruchomości. Argumentacja M. S. o wadliwym rozgraniczeniu i utracie własności działki nr A w wyniku podziału działki nr E.

Godne uwagi sformułowania

decyzja wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 149 § 3 kpa nie mogły się ostać nie posiadał on legitymacji do jej wniesienia rozstrzygnięcia zapadłe w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu nie dotyczyły interesu prawnego J. S. nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącej dowodzącej, że została pominięta jako strona postępowania brak jest podstaw prawnych do wydania w oparciu o przepis art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania

Skład orzekający

Łucja Franiczek

przewodniczący

Włodzimierz Kubik

sprawozdawca

Rafał Wolnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, statusu strony w postępowaniu o podział nieruchomości oraz zakresu kontroli sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania decyzji i może być mniej aktualne w kontekście późniejszych zmian w przepisach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości i długotrwałe spory o granice oraz status strony. Pokazuje również, jak błędy proceduralne organów mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.

Nieważność decyzji po latach: Jak błędy urzędników mogą zniweczyć postępowanie administracyjne?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 902/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Łucja Franiczek /przewodniczący/
Rafał Wolnik
Włodzimierz Kubik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007r. sprawy ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości 1. ze skargi M. S. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...]r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2. oddala skargę J. S..
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r. ( złożonym w dniu [...]r.) M. S. właścicielka nieruchomości położonej w J. przy ul. [...]składającej się z działek nr A, B, C i D wystąpiła do Prezydenta Miasta J. o wznowienie postępowania w toku którego dokonano podziału działki nr E k.m. 3 obręb B.. Podział opisanej działki, będącej w trakcie postępowania podziałowego współwłasnością S. K. i W. C., został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia [...]r. Nr [...] w oparciu o operat pomiarowy przyjęty do składnicy geodezyjnej w dniu [...]r. Działka nr E o powierzchni [...] m2 została zakwestionowaną decyzją podzielona na działkę nr F o powierzchni [...] m2 i działkę nr G o powierzchni [...] m2 . Powstałą w wyniku podziału działkę nr G nabyła w 1999 r. w oparciu o umowę darowizny córka S. K. B. W., a działkę nr F nabyli w drodze umowy sprzedaży zawartej w 1991 r. K. i H. S.. W piśmie zawierającym wniosek o wznowienie postępowania M. S. podała, że na skutek decyzji zatwierdzającej podział działki nr E pozbawiona została własności przylegającej do niej działki nr A o powierzchni [...]m2 figurującej w ewidencji gruntów oraz ujawnionej księdze wieczystej. Należąca do niej działka w wyniku wadliwego rozgraniczenia jej nieruchomości z nieruchomością dzieloną została bowiem włączona przez geodetę do działki podlegającej podziałowi. O opisanych skutkach podziału działki nr E wnioskująca o wznowienie postępowania dowiedziała się dopiero [...]r. od innego geodety w związku z toczącym się postępowaniem o rozgraniczenie jej nieruchomości od strony ul. [...].
Pierwszą zapadłą w sprawie decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta J. w oparciu o art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej opisaną wyżej decyzją z 1991 r. podając, że M. S. nie otrzymała decyzji zatwierdzającej podział działki E, gdyż nie była stroną postępowania. Organ podniósł także, że wnioskująca o wznowienie postępowania brała udział w ustalaniu granicy między jej nieruchomością, a dzieloną działką i podpisała sporządzony przez geodetę protokół przebiegu granicy. Decyzja ta w wyniku odwołania M. S. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podając motywy rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że skoro odwołująca się nie brała udziału we wszystkich stadiach postępowania zakończonego ostateczną decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości to jej wniosek o wznowienie postępowania miał oparcie w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalna była odmowa wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu, gdyż ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem takiego postanowienia jest niedopuszczalna. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał tezę wyroku NSA z dnia 20 czerwca 1990 r. sygn. akt IVSA 487/91 ( w: ONSA z 1991 r. z. 2, poz. 50 ).
Na skutek tego orzeczenia Prezydent Miasta J. postanowieniem z dnia [...]r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Następnie decyzją z dnia [...]r. organ ten ponownie odmówił wznowienia postępowania powołując się na przepisy art. 145 § 1 pkt 4, art. 148, art. 149 § 3 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, że stosownie do art. 148 kpa strona w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania mogła złożyć wniosek o jego wznowienie, lecz tego nie uczyniła bowiem podanie wpłynęło do organu dopiero [...]r. Także i ta decyzja nie utrzymała się w obrocie prawnym i została uchylona kasatoryjną decyzją SKO w K. z dnia [...]r. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie Kolegium nie zaakceptowało stanowiska organu I instancji o złożeniu przez M. S. wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, bowiem "pomimo okoliczności w których dowiedziała się ona o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, przedmiotowej decyzji do dnia złożenia wniosku nie otrzymała".
Rozpatrując po raz trzeci wniosek M. S. o wznowienie postępowania Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...]r. kolejny raz odmówił wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr E. W podstawie prawnej orzeczenia podał on tym razem przepisy art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 3, art. 146 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu stwierdził, że z operatu sporządzonego przez geodetę w toku postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie, nie wynika żeby w trakcie prac podziałowych miało miejsce postępowanie rozgraniczeniowe. Przy czynnościach podziałowych geodeta nie zmienił powierzchni działek, ani też ich numeracji. Na szkicu granicznym geodeta nie umieścił działki nr A stanowiącej część nieruchomości M. S., jednakże działka ta figuruje w operacie ewidencji gruntów oraz jest naniesiona na mapie katastralnej nr [...] i aktualnie graniczy z działką nr F Organ stwierdził też, że nie widzi podstaw do "wszczęcia postępowania podziałowego działki nr E (...) ponieważ w operacie ewidencji gruntów działka ta nie istnieje". Decyzja podziałowa z 1991 r. wywołała również nieodwracalne skutki prawne, bowiem właścicielka powstałych z podziału działek zbyła je na rzecz osób trzecich, a nowi właściciele zostali ujawnieni w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów. Wnioskująca o wznowienie postępowania nie kwestionuje wreszcie podziału działki E lecz tylko podważa prawidłowość przyjętej przez geodetę jej granicy od strony nieruchomości wnioskodawczyni. W tym stanie rzeczy poinformowano ją o możliwości przeprowadzenia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) postępowania rozgraniczeniowego jej nieruchomości z działką nr [...] stanowiącej aktualnie współwłasność K. i H. S..
W odwołaniu wniesionym przez M. i J. małżonków S. kolejny raz podniesiono, że przeprowadzony w 1990 r. podział działki nr E pozbawił M. S. własności działki nr A. Odwołujący się podali, że postępowanie to nie wyjaśniło dlaczego i z jakich powodów powstała rozbieżność między dokumentacją geodezyjną a stanem faktycznym na gruncie oraz dlaczego geodeta nie umieścił parceli nr A w swoim operacie. Zarzucili też, że w postępowaniu nie wzięto pod uwagę istniejących przed podziałem map i dokumentów będących zarówno w posiadaniu odwołujących się jak i Urzędu Miejskiego, a przeprowadzony w 1990 r. podział wprowadził zmianę w powierzchni nieruchomości, a nie tylko w numeracji działek i spowodował zmianę granic nieruchomości i ich właścicieli.
Zaskarżoną następnie do sądu administracyjnego decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne. Podało, że działka nr A dalej figuruje w ewidencji gruntów. Wniosek o wznowienie postępowania nie opierał się zaś na przesłankach wskazanych w art. 145 § 1 kpa, zatem wznowienie w tej sytuacji postępowania stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Kolegium zauważyło też, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminów określonych w art. 148 § 1 i § 2 kpa, a zarzuty zawarte w odwołaniu winne być przedmiotem odrębnego postępowania.
Skargę na ostatnio omówioną decyzję SKO w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i J. S.. Podnieśli, że M. S. nie otrzymała żadnej decyzji umożliwiającej odwołanie się od rozstrzygnięcia zatwierdzającego podział działki nr E.
Zakwestionowali stanowisko organu I instancji wskazującego, że M. S. nie była stroną toczącego się w 1990 r. postępowania o podział działki nr E, przy czym legitymację uprawniającą ją do udziału w tym postępowaniu wywiedli z faktu, iż działka ta graniczyła bezpośrednio z jej działką nr A. Potwierdzili, że dopiero [...] 2000 r. dowiedzieli się od uprawnionego geodety o błędzie popełnionym w postępowaniu podziałowym i na tej podstawie zwrócili się pismem z [...]r. do Prezydenta Miasta J. o wznowienie postępowania. Wskazali, że na skutego opisanego błędu działka nr A posiada także inny numer i jej właścicielami są małżonkowie S.. M. S. zauważyła wreszcie, że jej podpis na protokole, w którym opisano przebieg granicy między jej nieruchomością a działką nr E nie może być traktowany jako wyrażenie zgody na podział sąsiedniej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium powołało się także na pogląd prawny zamieszczony w wyroku NSA z dnia 26 października 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 287/00, w którym stwierdzono, że właściciele działek sąsiadujących nie są stronami postępowania dotyczącego działki nie będącej ich własnością.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a. ).
W pierwszym rzędzie Sąd był zobligowany do oddalenia skargi J. S., bowiem nie posiadał on legitymacji do jej wniesienia. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, poza prokuratorem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz organizacją społeczną w sprawie mieszczącej się w zakresie jej statutowej działalności, jest każdy kto ma w tym interes prawny. O "interesie prawnym" w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy zaś wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Tym samym od wykazania związku między tak rozumianym interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej jest uzależnione uprawnienie do złożenia skargi ( A. Kabat, Komentarz do art. 50 P.p.s.a. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005. W toku rozprawy M. S. oraz J. S. zgodnie podali, że są małżeństwem jednak właścicielem nieruchomości przylegającej do podzielonej w 1991 r. działki jest tylko M. S.. W świetle przeprowadzonych wyżej rozważań należy zatem dojść do wniosku, że rozstrzygnięcia zapadłe w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu nie dotyczyły interesu prawnego J. S. i wobec tego jego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 tej ustawy.
Skarga M. S. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Sąd kontrolując zaskarżony akt i nie będąc związany, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. zarzutami ani wnioskami skargi, wziął bowiem pod rozwagę z urzędu dostrzeżone naruszenia prawa. Stronom wyjaśnić trzeba w tym miejscu, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, a zatem bada on w postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa, a w przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, dokonuje także oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Należy podkreślić, że czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zauważyć też trzeba, że przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa Sąd stosuje nie tylko w stosunku do zaskarżonego aktu, ale także do innych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia
( art. 135 p.p.s.a. ).
Dokonując w tak zakreślonych ramach kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd stwierdził, że nie mogły się one ostać, bowiem wydane zostały rażącym naruszeniem przepisu art. 149 § 3 kpa. Powyższe wyczerpuje zaś przesłankę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i w konsekwencji pociąga za sobą obowiązek stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji obu instancji.
Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego uregulowana przepisami art. 145 – 153 k.p.a. ma na celu usuwanie wad jakimi są obarczone ostateczne decyzje administracyjne i postanowienia od których przysługiwało zażalenie czy wręcz eliminację takich dotkniętych wadami prawnymi orzeczeń z obrotu prawnego w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia. Jedną z przesłanek nakazujących organowi wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją jest w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność braku udziału strony w postępowaniu, bez jej własnej winy. Poza sporem w poddanej kontroli Sądu sprawie pozostaje, że skarżąca M. S. jest właścicielką nieruchomości gruntowej graniczącej bezpośrednio z terenem działki, której projekt podziału został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta J. wydaną [...]r. Bezsporne w sprawie jest także, że skarżącej nie została doręczona wspomniana decyzja Prezydenta Miasta J., a wobec tego nie brała ona udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Oceniając tę ostatnią kwestię na gruncie przepisów prawa należy zauważyć, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) obowiązująca w czasie toczącego się postępowania podziałowego nie określała podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o podział nieruchomości i uczestniczących w takim postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominował jednak pogląd, że wnioskodawcą i stroną takiego postępowania byli właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości podlegającej podziałowi ( vide : wyroki NSA z 22 października 1998 r. I SA 500/98 w : LEX nr 44571; z 24 sierpnia 2005 r. I OSK 1953/04 niepublik.; czy przywołany w odpowiedzi na skargę wyrok z dnia 26 października 2001 r. II SA/Ka 287/00 niepublik.). W wyroku z dnia 28 stycznia 1997 r. SA/Gd 3467/95 ( w: ONSA z 1997, z.4, poz. 180 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wręcz, że właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęte zostało postępowanie administracyjne o podział na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Powyższy pogląd podziela także bez zastrzeżeń skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy zatem stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącej dowodzącej, że została pominięta jako strona postępowania, w którym zatwierdzono podział działki nr E i wywodzącej swój interes prawny z faktu bycia właścicielką nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z nieruchomością dzieloną. Zauważyć też należy, że nawet w przypadku gdyby, co nie zostało jednoznacznie wyjaśnione, uprawniony geodeta wyznaczając przebieg granicy między ówczesną działką nr E, a nieruchomością skarżącej, pominął należącą do niej działkę nr A( nie umieszczając jej w sporządzonym szkicu i w opisie przebiegu granicy ), czy też wręcz włączył ją w całości lub części do działki podlegającej podziałowi to i tak nie uzasadniało to przyznania skarżącej statusu strony postępowania, bowiem zatwierdzony kwestionowaną decyzją podział dotyczył tylko działki nr E, a nie działki nr A. W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu właściwego do wznowienia postępowania było wydanie opartej na przepisie art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania.
Zauważyć należy, że zasadnie orzekające w sprawie organy wypowiedziały się także w kwestii niedochowania przez skarżącą przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wspomniany termin rozpoczyna swój bieg, w przypadku wniosku opartego na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, z chwilą gdy strona dowiedziała się o decyzji ( art. 148 § 2 kpa ), zatem nie może ulegać wątpliwości, że podanie o wznowienie postępowania zostało z całą pewnością złożone z co najmniej kilkuletnim uchybieniem, bowiem skarżąca już w 1991 r. wiedziała o przeprowadzonym podziale działki nr E, której część oznaczoną jako działka nr F nabyli w tym czasie małżonkowie S.. W dniu [...]r., który to termin podany został w piśmie zawierającym wniosek o wszczęcie postępowania, skarżąca powzięła natomiast wiadomość nie o wydaniu decyzji podziałowej lecz o przyjęciu nieprawidłowego przebiegu granicy między jej nieruchomością a działką, która uległa podziałowi. Nawiasem mówiąc, gdyby nawet miesięczny termin liczyć w sposób wskazany przez skarżącą, to i tak złożony w dniu [...]r. wniosek należało uznać za spóźniony. Wobec tego także uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania uzasadniało wydanie w sprawie decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Na skutek błędnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Prezydent Miasta J. postanowieniem z dnia [...]r. opartym o przepisy art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 i art. 149 § 1 kpa wznowił jednak w oparciu o wniosek M. S. postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...]r. w sprawie podziału nieruchomości składającej się z działek nr H, nr E i nr I stanowiących wówczas współwłasność S. K. i W. C.. Postanowienie to zgodnie z art. 149 § 2 tej ustawy stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W oparciu o ustalenia poczynione w toku tego postępowania i w zgodzie z przepisem art. 151 § 1 kpa winien wydać on następnie; 1) decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145 a, albo 2) decyzję uchylającą decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub 145 a i wydać decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W przypadku zaś, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności wymienionych w art. 146 organ winien ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji ( art. 151 § 2 kpa ). W świetle przytoczonych przepisów po wznowieniu postępowania administracyjnego postanowieniem wydanym w trybie art. 149 § 1 kpa brak jest zatem podstaw prawnych do wydania w oparciu o art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Taka decyzja może być bowiem wydana jedynie przed wznowieniem postępowania, jeśli w toku postępowania wstępnego uruchomionego złożeniem przez stronę podania o wznowienie postępowania, okaże się iż podanie to nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 bądź art. 145 a k.p.a. lub nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. Skoro jednak już po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organ ustali, że brak jest przesłanek do jego dalszego prowadzenia, bowiem wniosek nie został oparty o ustawowe przesłanki wznowienia, wymienione w art. 145 § 1 czy art. 145 a § 1 k.p.a. lub podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminów przewidzianych w art. 148, czy art. 145 a § 2 k.p.a., to jego obowiązkiem było umorzenie postępowania wznowieniowego w oparciu o przepis art. 105 § 1 kpa. Natomiast decyzja odmawiająca wznowienia postępowania w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje postanowienie o jego wznowieniu musi zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, bowiem pozostaje ona w oczywistej sprzeczności z normą prawną wynikającą z art. 149 § 3 kpa.
Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta J. zastosuje się do wskazań Sądu i umorzy postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej o wznowienie postępowania podziałowego. Skarżącej przyjdzie zaś wyjaśnić, że winna złożyć ona wniosek do Prezydenta Miasta J. o rozgraniczenie jej nieruchomości z działką nr F. W toku tego postępowania uprawniony geodeta będzie mógł wziąć pod uwagę w oparciu o art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazane przez skarżącą mapy i inne dokumenty. W szczególności winien zaś ustalić, czy łączna powierzchnia działek nr F i nr G mapa nr [...] obręb B. wykazana w ewidencji gruntów jest większa od powierzchni podzielonej działki nr E, która była do 1990 r. ujawniona w operacie ewidencyjnym.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1) sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd nie orzekał z uwagi na niezłożenie przez skarżącą, mimo pouczenia stosownego wniosku o jakim jest mowa w art. 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI