II SA/Gl 893/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił postanowienia PINB i WINB dotyczące kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, wskazując na wadliwie przeprowadzone postępowanie dowodowe.
Sprawa dotyczyła kary nałożonej na A. K. za nielegalne użytkowanie budynku biurowo-magazynowego. PINB nałożył karę 110 000 zł, uznając za użytkowanie zarówno część biurową, jak i magazynową. WINB uchylił postanowienie PINB w części dotyczącej części biurowej, ale utrzymał karę 50 000 zł za część magazynową. WSA w Gliwicach uchylił oba postanowienia, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego, aby jednoznacznie ustalić, czy doszło do faktycznego użytkowania obiektu, a nie tylko przygotowania do niego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Sprawa wywodzi się z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB), który nałożył na skarżącego karę w wysokości 110 000 zł za nielegalne użytkowanie budynku biurowo-magazynowego. PINB uznał, że samo wyposażenie części biurowej i składowanie asortymentu w części magazynowej stanowiło przystąpienie do użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia. Skarżący wniósł zażalenie, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania. WINB, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie PINB w części dotyczącej części biurowej, uznając, że samo wyposażenie nie świadczy o użytkowaniu, ale utrzymał karę w wysokości 50 000 zł za część magazynową, uznając składowanie przedmiotów w kartonach za wystarczający dowód użytkowania. Skarżący złożył skargę do WSA, podtrzymując zarzuty o błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania, w tym braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego. WSA w Gliwicach, analizując sprawę, uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że nałożenie kary pieniężnej wymaga rzetelnego postępowania dowodowego, a wątpliwości faktyczne należy rozstrzygać na korzyść strony. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, aby jednoznacznie ustalić, czy doszło do faktycznego użytkowania części magazynowej, czy jedynie do przygotowania obiektu do użytkowania. W szczególności, organy nie zbadały, czy składowane w kartonach przedmioty stanowiły asortyment firmy, czy materiały budowlano-wykończeniowe. WSA uchylił zaskarżone postanowienie WINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo umieszczenie przedmiotów, zwłaszcza w nierozpakowanych kartonach, nie musi świadczyć o faktycznym użytkowaniu obiektu, a może być jedynie przygotowaniem do jego użytkowania. Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, czy doszło do faktycznego użytkowania części magazynowej. Składowanie przedmiotów w kartonach, które mogą być materiałami wykończeniowymi lub asortymentem firmy, wymaga dalszego wyjaśnienia, a wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
p.b. art. 57 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Pomocnicze
p.b. art. 54
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 55
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 59f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnych
Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 2 w zw. z ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy.
Prawo przedsiębiorców art. 10 § §1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Niedopuszczalne jest naruszenie reguł postępowania oraz rozstrzygnięcia niezgodne z prawem materialnym.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwianiu sprawy.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy nadzoru budowlanego, w szczególności brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego. Błędna wykładnia przepisów Prawa budowlanego dotyczących przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów nadzoru budowlanego oparte na niepełnych dowodach i wadliwie przeprowadzonym postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego należy rozumieć jako rozpoczęcie używania przynajmniej części obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w pozwoleniu na budowę. Nałożenie kary pieniężnej, i tym bardziej w tak dużej wysokości, wymaga jednak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, nie zapominając o zasadach obowiązujących organy, jak choćby o zasadzie rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy. Organy z własnych zaniedbań wywodzą teraz (podobnie jak WINB) wnioski dla strony niekorzystne.
Skład orzekający
Artur Żurawik
sprawozdawca
Elżbieta Kaznowska
członek
Grzegorz Dobrowolski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego' oraz wymogi dotyczące postępowania dowodowego w sprawach o nałożenie kar pieniężnych z tytułu nielegalnego użytkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego i procedury administracyjnej z tym związanej. Orzeczenie podkreśla znaczenie rzetelnego postępowania dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli istnieje podejrzenie naruszenia prawa. Jest to pouczające dla przedsiębiorców i prawników procesowych.
“Czy przygotowanie magazynu do pracy to już jego użytkowanie? Sąd wyjaśnia, kiedy grozi kara.”
Dane finansowe
WPS: 110 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 893/18 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2019-03-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik /sprawozdawca/ Elżbieta Kaznowska Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 2025/19 - Wyrok NSA z 2022-09-14 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1202 57 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W.(dalej PINB) postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 57 ust. 7, 59f ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm – dalej p.b.) oraz art. 123 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej k.p.a.) wymierzył A. K. karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku biurowo - magazynowego, zlokalizowanego na parceli nr 1 w R. przy ul. [...], wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Starostę W. nr [...] z dnia [...], w wysokości 110 000 zł. W uzasadnieniu podano m. in., że w dniu 8 maja 2018 r. przeprowadzono niezapowiedzianą kontrolę budynku biurowo-magazynowego j.w. Według projektu budynek posiada część biurową stanowiącą m. in. biuro, jadalnię oraz WC z przedsionkiem oraz część magazynową stanowiącą pomieszczenie magazynowe i techniczne. Biuro jest wykończone i wyposażone w biurka, fotele, szafę, laptopy, które podłączone były do sieci elektrycznej. Na biurkach znajdowały się dokumenty. W pomieszczeniu magazynowym zastano regały, na których składowany jest asortyment firmy. W magazynie znajduje się pomieszczenie biurowe (w miejscu pomieszczenia technicznego), wyposażone w biurko, fotel, regały, laptop podłączony do sieci elektrycznej. W pomieszczeniu zastano jedną osobę - pracownika firmy. Inwestor poinformował, że nie posiada pozwolenia na użytkowanie obiektu. Zażalenie na powyższe postanowienie PINB złożył przez pełnomocnika A. K., zaskarżając je w całości. Zarzucono: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu że Inwestor przystąpił do użytkowania budynku z naruszeniem art. 54 i 55 p.b., co nie zostało poparte żadnymi dowodami i stanowi jedynie przyjęte a priori założenie organu, 2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 55 § 1 pkt 1 w związku z art. 57 ust. 7 p.b., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że umieszczenie w obiekcie wyposażenia pomieszczeń, asortymentu firmy oraz przygotowanie łącza internetowego stanowi przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, iż tego typu czynności mają na celu jedynie przygotowanie przystąpienia do użytkowania budynku, 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: — art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ administracyjny kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i poprzestanie na informacjach wynikających z zawiadomienia oraz protokołu kontroli z dnia 8 maja 2018 r., pomimo ustawowego obowiązku podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, — art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz nieudzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do możliwości składania wniosków dowodowych, ich rodzaju oraz możliwości przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, — art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem postanowienia w niniejszej sprawie, polegające na udzieleniu stronie ustnej informacji, że sprawa jest wyjaśniona i nie wymaga z jej strony podejmowania żadnych działań, — art. 77 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego i ograniczenie obowiązków w tym zakresie jedynie do informacji zawartych w zawiadomieniu oraz protokole kontroli z dnia 8 maja 2018 r., co skutkowało niewyjaśnieniem istoty sprawy, — art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że okoliczności zawarte zawiadomieniu o nielegalnym użytkowaniu budynku oraz protokole kontroli z dnia 8 maja 2018 r. są wystarczające do przyjęcia, że inwestor przystąpił do użytkowania budynku, podczas gdy informacje te nie zostały w żaden inny sposób potwierdzone i wyjaśnione, — art. 89 § 2 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, pomimo potrzeby wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków oraz przesłuchania strony, co skutkowało niewyjaśnieniem istoty sprawy, — art. 124 § 2 k.p.a., poprzez sporządzenie zaskarżonego postanowienia z pominięciem obowiązku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, co uniemożliwia prawidłową analizę tego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), postanowieniem z dnia [...], znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości oraz wymierzył A. K. karę z tytułu nielegalnego użytkowania części magazynowej budynku j.w., w wysokości 50.000 zł. W uzasadnieniu podano m. in., że doszło do nielegalnego przystąpienia do użytkowania części magazynowej spornego obiektu. Z materiału zdjęciowego, wykonanego przez PINB w trakcie kontroli wynika, że regały ustawione w części magazynowej spornego obiektu zastawione są kartonami i pudłami, częściowo zamkniętymi. Rację ma pełnomocnik Skarżącego, że organ pierwszej instancji nie zbadał jednoznacznie, czy w owych pudłach i kartonach przechowywane są przedmioty stanowiące asortyment firmy Skarżącego. Trudno jednak oczekiwać, aby podczas wykonywania czynności kontrolnych organ badał szczegółowo zawartość każdego pojemnika znajdującego się w kontrolowanym obiekcie i porównywał go z przedmiotem działalności prowadzonej przez podmiot podlegający kontroli. Założenie, że w kartonach przechowywane są przedmioty stanowiące asortyment firmy być może było przedwczesne, ale de facto pozostaje bez znaczenia dla ustalenia, iż doszło do rozpoczęcia użytkowania części magazynowej spornego obiektu. Nie ulega wątpliwości, że na tych regałach składowane są różnego rodzaju przedmioty, co zdaniem organu świadczy o przystąpieniu do użytkowania tej części obiektu. Organ nie podziela natomiast ustaleń organu pierwszej instancji co do tego, że doszło także do przystąpienia do użytkowania części biurowej spornego obiektu. Samo wyposażenie pomieszczeń w danym obiekcie w sprzęty, w tym urządzenia biurowe, nie może jeszcze świadczyć o przystąpieniu do użytkowania tego obiektu. Przyjęcie innej wykładni art. 57 ust. 7 p.b. musiałoby w istocie prowadzić do uznania, że uzyskanie pozwolenia na użytkowanie bądź zgłoszenie zakończenia robót mogłoby dotyczyć wyłącznie obiektów w stanie surowym. Także sam fakt podłączenia jednego bądź większej ilości laptopów do sieci elektrycznej nie może automatycznie świadczyć o rozpoczęciu użytkowania obiektu, w którym te komputery się znajdują. Postanowienie PINB jest wadliwe w zakresie wyliczenia kary, gdyż wyliczono w nim wysokość kary tak, jakby Skarżący przystąpił do użytkowania całego obiektu, co nie miało miejsca. Skargę na postanowienie WINB złożył przez pełnomocnika A. K., zaskarżając je w całości. Zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 54 ust. 1 i art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g p.b., poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że już samo umieszczenie w części magazynowej obiektu budowlanego jakichkolwiek przedmiotów stanowi przystąpienie do użytkowania tego obiektu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że tego typu działania mają na celu jedynie przygotowanie przystąpienia do użytkowania budynku, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: — art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego i oparciu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wyłącznie na podstawie informacji zawartych w protokole kontroli organu I instancji z dnia 8 maja 2018 r., przy całkowitym pominięciu stanowiska skarżącego i zaniechaniu przeprowadzenia innych dowodów, co skutkowało przyjęciem, że skarżący przystąpił do użytkowaniu części magazynowej obiektu budowlanego, czym wypełnił dyspozycję art. 57 ust. 7 p.b., — art. 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęciu, że okoliczności zawarte w protokole kontroli z dnia 8 maja 2018 r. oraz zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy są wystarczające do przyjęcia, że skarżący przystąpił do użytkowania części magazynowej budynku, podczas gdy informacje te winny prowadzić do odmiennych wniosków, — art. 136 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, mimo ustawowego obowiązku w tym zakresie oraz wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego, co skutkowało przyjęciem, że skarżący przystąpił do użytkowania części magazynowej obiektu budowlanego. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano m. in., że organ II instancji błędnie przyjął, iż przystąpiono do użytkowania obiektu w części magazynowej. Przeprowadzona w dniu 8 maja 2018 r. kontrola PINB nie przebiegała w sposób prawidłowy. Organ I instancji wykonał kilkanaście zdjęć kontrolowanego obiektu, jednak dokonał tego w sposób wybiórczy, działając wyłącznie na niekorzyść skarżącego. Nie do zaakceptowania jest stanowisko organu w zakresie, w jakim organ przyjmuje, iż kartony i pudła znajdujące się w części magazynowej przedmiotowego obiektu świadczyły o przystąpieniu do użytkowania obiektu budowlanego bez posiadanego zezwolenia. Skarżący zaprzecza temu, aby na regałach składował asortyment firmy, a okoliczności te nie zostały w żaden sposób wyjaśnione. Większość elementów wskazanych na zdjęciach wykonanych przez PINB znajduje się w nierozpakowanych kartonach, co również potwierdza okoliczność, że obiekt ten nie był użytkowany, a jedynie prowadzone były prace mające na celu przygotowanie obiektu do użytkowania. Na regałach w kontrolowanym obiekcie znajdowały się materiały wykorzystywane do prac wykończeniowych budynku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 57 ust. 7 p.b. w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego należy rozumieć jako rozpoczęcie używania przynajmniej części obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w pozwoleniu na budowę (M. Wincenciak, Komentarz do art. 57 p.b., teza 14 – LEX – el.). W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. P 19/06, OTK-A 2007/1/2, zauważono, że wprowadzenie do prawa budowlanego sankcji finansowej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego miało na celu wyeliminowanie patologicznej sytuacji, gdy ogromna liczba obiektów budowlanych była od dawna użytkowana, podczas gdy w sensie prawnym nadal pozostawały w trakcie budowy. Przewidziana tą regulacją kara pieniężna za naruszenie norm prawa budowlanego nie jest zatem wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale w istocie formą zabezpieczenia przed możliwością wystąpienia negatywnych skutków takiego naruszenia prawa. Prawo budowlane poddaje ochronie prawnej dobra publiczne, takie jak ład przestrzenny, środowisko, ale także bezpieczeństwo i ochrona zdrowia. Zważywszy na zadania organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego (art. 81), należy stwierdzić, że istotą nadzoru budowlanego jest m. in. zapobieganie, by nie doszło do naruszenia tych wartości. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Podstawową przesłanką odpowiedzialności jest w takim układzie odniesienia bezprawność czynu, rozumiana jako zachowanie sprawcy niezgodne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Również w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. P 64/07, OTK-A 2009/5/64, zauważono, że obowiązek inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy, które wymaga akceptacji właściwego organu oraz zapewniająca realizację tych powinności sankcja w postaci kary pieniężnej mają służyć ochronie doniosłych wartości wyróżnionych ze względu na interes publiczny. Wśród nich wymienić należy przede wszystkim: środowisko, bezpieczeństwo ludzi i mienia, zdrowie i życie ludzi, ład przestrzenny, czy też poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (por. art. 5 p.b.). Nałożenie kary pieniężnej, i tym bardziej w tak dużej wysokości, wymaga jednak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, nie zapominając o zasadach obowiązujących organy, jak choćby o zasadzie rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców; Dz. U. z 2018 r., poz. 646 ze zm.). Tymczasem nawet WINB zauważył rację pełnomocnika Skarżącego, iż PINB nie zbadał jednoznacznie, czy w magazynowanych pudłach i kartonach przechowywane są przedmioty stanowiące asortyment firmy Skarżącego. W kontekście przywołanych wyżej zasad nie można zgodzić się z WINB, że trudno jest oczekiwać, by podczas wykonywania czynności kontrolnych organ badał szczegółowo zawartość takich pojemników i porównywał je z przedmiotem działalności prowadzonej przez podmiot. Nie było konieczności badania wszystkich składowanych kartonów, a jedynie w zakresie pozwalającym na ustalenie, czy doszło do nielegalnego użytkowania obiektu. Zasady doświadczenia życiowego tymczasem wskazują, że w trakcie niezakończonej budowy przechowuje się wiele różnorodnych przedmiotów potrzebnych właśnie ze względu na jej cel i dla celów budowlano-wykończeniowych. Nie ma żadnych przeszkód, by takie przedmioty przechowywane były w kartonach, posegregowane i ułożone. Organ I instancji zaniechał przeprowadzenia pełnej kontroli, która dawałaby jednoznaczną odpowiedź w kwestii, jakie przedmioty były magazynowane (potrzebne do wykończenia obiektu, czy służące do działalności gospodarczej), a z własnych zaniedbań wywodzi teraz (podobnie jak WINB) wnioski dla strony niekorzystne. Tymczasem stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 k.p.a. odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także zasady z art. 11 k.p.a, który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. "Sprawowanie kontroli" w rozumieniu art. 1 p.u.s.a. oznacza bowiem pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone (art. 106 §3 p.p.s.a.). Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania oraz art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia i zasady, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W razie braku możliwości dowodowych niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść strony (art. 10 §1 ustawy – Prawo przedsiębiorców). W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (1500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (3617 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI