II SA/Gl 887/05

II SA/Gl 887/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Taniewska-Banacka
Włodzimierz Kubik
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta R. wezwał J. G. do wykonania przyłączenia posesji przy ul. A [...] w R., której jest właścicielem, do sieci kanalizacji sanitarnej w tej ulicy, w terminie do dnia [...] 2004 r. Powołując się na doręczenie powyższego upomnienia w dniu [...] 2004 r., w oparciu o tytuł wykonawczy
nr [...] z dnia [...] r., Prezydent Miasta R. skierował do przymusowego wykonania, określony w nim obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej – jako wynikający wprost z art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.), zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Pismem z dnia [...] 2005 r. J. G. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o powyższy tytuł, dotyczące: określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego
z orzeczenia, błędu co do osoby zobowiązanego i niewykonalności obowiązku.
Nie kwestionując ciążącego na nim obowiązku podłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej, co zaakcentował w części wstępnej pisma, zobowiązany podniósł, iż Prezydent Miasta R. tytułem wykonawczym nałożył na niego obowiązek wykonania instalacji kanalizacyjnej, biegnącej na całym odcinku pod drogą krajową od środka drogi do granicy jego posesji, błędnie przyjmując, iż stanowi on przyłącze kanalizacyjne. Tymczasem, zdaniem J. G., zgodnie z ustawową definicją przyłącza kanalizacyjnego oraz sieci, zawartą w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747), zwanej dalej ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r., o tym, czy odcinek instalacji jest przyłączem, czy fragmentem sieci, decyduje treść art. 5 ust. 2 tej ustawy, nakładającego na odbiorcę usług obowiązek niezawodnego działania instalacji kanalizacyjnych. Ponadto, według zobowiązanego, jako mieszkaniec nie może być właścicielem odcinka instalacji kanalizacyjnej położonego pod drogą krajową, nie będąc właścicielem gruntu,na którym znajduje się ten odcinek, co wynika z regulacji zawartej w art. 48 i 49 Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Z tych też powodów nie jest w stanie wykonać prac pod drogą krajową, ani też niezawodnego działania instalacji kanalizacyjnej. Zatem, jak uważa J. G., przedmiotowy odcinek instalacji kanalizacyjnej stanowi fragment sieci, a nie przyłącze kanalizacyjne. Według zobowiązanego wymieniony w tytule egzekucyjnym obowiązek dotyczy przyłączenia posesji do istniejącej sieci kanalizacyjnej, natomiast treść tytułu nakłada na niego obowiązek budowy samej sieci. Ponadto jego zdaniem osobą odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przyłączenia posesji do sieci kanalizacyjnej jest Prezydent Miasta R., albowiem Rada Miasta uchwałą nr [...] uznała za zasadną skargę mieszkańców w sprawie błędnej interpretacji ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., natomiast kolejną uchwałą nr [...], zmieniając budżet, przyznała środki finansowe na wykonanie odpowiednich prac, pozwalających na podłączenie posesji do sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie zobowiązany podniósł, że uwagi na fakt, iż realizacja odcinka instalacji kanalizacyjnej pod drogą krajową wymaga zgody Krajowego Zarządu Dróg Publicznych oraz Komendy Policji, jest ona niewykonalna.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 128 § 4 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwanej dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 5 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., Prezydent Miasta R. oddalił zarzuty.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odnosząc się do podniesionych przez zobowiązanego zarzutów uznał, iż wbrew twierdzeniom zobowiązanego sporny odcinek rurociągu od studni na sieci kanalizacyjnej do granicy posesji lub pierwszej studzienki za budynkiem stanowi przyłącze w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia
7 czerwca 2001 r. Nadto, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach, zobowiązanym do podłączenia posesji do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej jest właściciel posesji, zaś Prezydent Miasta sprawuje jedynie nadzór nad realizacją przedmiotowego obowiązku. Mając na uwadze uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...] r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Prezydenta Miasta oraz uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany budżetu miasta na 2004 r. organ pierwszej instancji podniósł, iż zadanie inwestycyjne pod nazwą "Kanalizacja sanitarna w dzielnicy [...] w R. etap III", w ramach którego wybudowano m.in. sieć kanalizacji sanitarnej w ulicy A, zostało wykonane zgodnie z projektem budowlanym i odebrane w dniu [...] 2003 r. oraz przekazane do eksploatacji Zakładowi Wodociągówi Kanalizacji w R.. Środki finansowe zarezerwowane w budżecie miasta na
2005 r. przeznaczone zostaną natomiast na sfinansowanie wykonania zastępczego przyłączy w ramach postępowania egzekucyjnego.
Organ pierwszej instancji uznał także za bezpodstawny zarzut niewykonalności przedmiotowego obowiązku, wskazując, że poprzez wykonanie studzienek na przewodzie, podłączenie posesji do sieci jest możliwe, co potwierdził Zakład Wodociągów i Kanalizacji w R., wydając warunki techniczne przyłączenia. Nadto, Gmina zaoferowała mieszkańcom wszelką pomoc w załatwieniu spraw formalnoprawnych, technicznych i organizacyjnych, związanych z budową przyłączy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Prezydent Miasta R. uznał, w świetle art. 33 pkt 3, 4, i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty wniesione przez J. G. za chybione.
W zażaleniu na to postanowienie J. G. wskazał na błędną, w jego ocenie, interpretację definicji przyłącza kanalizacyjnego, dokonaną przez organ egzekucyjny, niezgodną z wykładnią Ministerstwa Infrastruktury i orzecznictwem Sądu Najwyższego. Podniósł on, iż w celu prawidłowej interpretacji tego pojęcia, ustawodawca dokonał nowelizacji ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., która wchodzi w życie w dniu 23 sierpnia 2005 r. Jego zdaniem, nowe przepisy nie mają jednak na celu zmiany stanu prawnego, lecz jedynie usunięcie wątpliwości interpretacyjnych (w tym dotyczących definicji przyłącza kanalizacyjnego), co potwierdzają protokoły z prac komisji sejmowej.
Wnoszący zażalenie podkreślił, iż sam Prezydent Miasta R. potwierdził fakt, że uchwałami Rady Miasta został zobowiązany do wykonania wskazanych odcinków instalacji kanalizacyjnych. Według żalącego się z uwagi na wykonanie zastępcze, niewykonalny stał się obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym oraz dokonywania konserwacji i napraw odcinków instalacji kanalizacyjnej biegnącej pod drogą krajową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło zażalenia
i postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R..
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ drugiej instancji zauważył, iż zagadnieniem mającym podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie jest kwestia wykładni pojęcia "przyłącze kanalizacyjne", gdyż powstały z mocy prawa obowiązek właściciela nieruchomości przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej nie budził wątpliwości wnoszącego zażalenie, natomiast sposób realizacji tego obowiązku reguluje art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.
Przywołując definicje zawarte w art. 2 pkt 5 i 7 w/w ustawy Kolegium wskazało na dwie sytuacje. Pierwszą, gdy instalacja wewnętrzna obejmuje instalację
w nieruchomości budynkowej oraz jej przedłużenie do pierwszej studzienki - licząc
od strony budynku. W tym przypadku przyłącze kanalizacyjne zaczyna się za pierwszą studzienką, zaś przebieg granicy nieruchomości gruntowej nie ma wówczas żadnego znaczenia. Drugą sytuację, gdy brak jest studzienki, a instalacja wewnętrzna obejmuje instalację w nieruchomości budynkowej oraz jej przedłużenie do granicy nieruchomości gruntowej zabudowanej. Za granicą tej nieruchomości zaczyna się przyłącze kanalizacyjne. W ocenie organu, ustawowa definicja pojęcia "przyłącze kanalizacyjne", nie nawiązuje zatem do części składowej nieruchomości gruntowej i szczególnego statusu własnościowego urządzeń służących do odprowadzania ścieków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G. wniósł
o uchylenie powyższego postanowienia. Ponawiając dotychczasową argumentację podniósł, iż sporny odcinek stanowi fragment sieci kanalizacyjnej, a nie przyłącze.
Stąd też, jego zdaniem, treść tytułu wykonawczego nakłada na niego obowiązek budowy samej sieci, wobec tego jest niezgodna z wymienionym w tym tytule obowiązkiem, który dotyczy przyłączenia posesji do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Dodatkowo wskazał, iż Kolegium dokonując analizy ustawowej definicji sieci kanalizacyjnej nie określiło, gdzie ma ona początek, a tym samym, w którym miejscu kończy się przyłącze kanalizacyjne. W ocenie skarżącego, wbrew stanowisku organu, istotne są stosunki własnościowe w zakresie elementów składowych kanalizacji, bowiem odbiorca usług musi być właścicielem przyłącza, aby sprostać obowiązkom
z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt II CK 420/03 (Monitor Prawniczy 2005/14/708). Zatem
w niniejszej sprawie, według skarżącego, kluczową kwestią dla określenia,
czy sporny odcinek instalacji jest przyłączem kanalizacyjnym, czy fragmentem sieci, jest status własnościowy tej sieci. Na tej podstawie, jak uważa skarżący, gdyby właścicielem spornego odcinka mógł być odbiorca usług to odcinek ten stanowiłby przyłącze kanalizacyjne. Natomiast w sytuacji, gdy jedynym właścicielem instalacji kanalizacyjnej może być przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, co wynika z regulacji zawartej w art. 49 Kodeksu cywilnego, jest to odcinek sieci kanalizacyjnej.
W ocenie skarżącego, doprecyzowanie definicji przyłącza kanalizacyjnego nastąpiło na mocy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 85, poz. 729). Wobec tego, w chwili obecnej przyłącze kanalizacyjne,
na gruncie nowej definicji, nie może przebiegać poza terenem nieruchomości odbiorcy usług. Skarżący podniósł ponadto, iż Prezydent Miasta R. temu samemu odcinkowi instalacji kanalizacyjnej biegnącemu pod tą samą drogą, a położonemu kilkaset metrów dalej w dzielnicy [...], nadał status sieci kanalizacyjnej. Zarzucił on również, iż organ drugiej instancji nie ustosunkował się do argumentacji zawartej w zażaleniu odnoszącej się do błędu co do osoby zobowiązanego i niewykonalności obowiązku.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podkreślił, iż związanie literalnym brzmieniem definicji przyłącza kanalizacyjnego wskazuje na konieczność przyjęcia wniosku, iż ukształtowanie sytuacji prawnej właściciela nieruchomości, który wybudował przyłącze kanalizacyjne na własny koszt i jest zobowiązany do zapewnienia jego niezawodnego działania prowadzi do przełamania zasady superficies solo cedit, albowiem w przypadku, gdy wychodzi poza granice nieruchomości będącej własnością osoby ubiegającej się o przyłączenie do sieci stanowi własność tej osoby, a nie właściciela gruntu. W konsekwencji, w ocenie Kolegium, argumentacja strony oparta na założeniu, iż własność przyłącza określana jest w oparciu o status własnościowy gruntu z wyjątkiem przypadków, gdy urządzenia przesyłowe stanowią części składowe przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego nie mogła zostać przez ten organ podzielona.
Na rozprawie skarżący poparł skargę i dodał, że gdyby został poinformowany o kosztach podłączenia do sieci to nie wyraziłby na to zgody, posiadał bowiem czterokomorowy zbiornik na nieczystości. Przyznał jednak, że podłączenie budynku do sieci już nastąpiło, a zbiornik został oczyszczony, spływa do niego woda deszczowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie, mimo niedostatecznego uzasadnienia, wydane zostało z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlegało ono kontroli w postępowaniu sądowym, zgodnie z art. 1 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Na wstępie zauważyć przyjdzie, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego tytułu wykonawczego, określony w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008), obowiązek właściciela nieruchomości jej przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej podlegał wykonaniu bez konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej musi być bowiem wyraźnie wskazany w ustawie, a istnienia takiej podstawy prawnej dla wydania decyzji nie można domniemywać nawet z przepisów nakładających na ich adresatów ściśle określone obowiązki. Wskazać należy na regulacje zobowiązujące do określonego zachowania lub zaniechania, których wykonanie nie musi być dodatkowo gwarantowane decyzją administracyjną, np. kwestia obowiązku szkolnego. Według powołanego już art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in. przyłączenie nieruchomości do istniejącej instalacji sanitarnej. Aby obowiązek ten mógł być indywidualizowany w drodze decyzji administracyjnej, ustawa ta musiałaby zawierać stosowną normę kompetencyjną. Normy takiej przedmiotowa ustawa, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wystawienia spornego tytułu wykonawczego, jednak nie zawierała. Za brakiem podstawy prawnej do wydania decyzji przemawiał nie tylko brak wyraźnego uregulowania, ale i analiza całej ustawy. Otóż, w jej rozdziale 4, w sposób nie pozostawiający wątpliwości, przewidziano wydawanie decyzji (zezwoleń) na świadczenie niektórych usług. Gdyby wolą ustawodawcy było ustanowienie decyzyjnego trybu kształtowania obowiązków właścicieli nieruchomości to analogiczne unormowanie zostałoby zawarte w rozdziale 3, w którym mieści się przywołany art. 5 (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SAB 64/98, LEX nr 45132). Odmienne w tym względzie uregulowanie zostało wprowadzone dopiero z dniem
17 sierpnia 2005 r. tj. z chwilą wejścia w życie ustawy nowelizującej ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 729 – art. 2 pkt 2).
Bezsporne jest zatem, iż na skarżącym ciążył ustawowo określony obowiązek przyłączenia nieruchomości do instalacji sanitarnej, a jego niewykonanie doprowadziło do zastosowania przez gminę przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środków przymusu, na zasadach odnoszących się do egzekucji obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa.
W świetle powyższego prawidłowe było stanowisko organów egzekucyjnych uznające zarzuty J. G. za nieuzasadnione. Brak dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela przez zobowiązanego upoważnia bowiem tego pierwszego do wystawienia tytułu wykonawczego i wystąpienia o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po wcześniejszym wezwaniu zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co odnośnie skarżącego nastąpiło doręczonym mu w dniu [...] 2004 r. upomnieniem.
Trafne są również ustalenia organów obydwu instancji dotyczące kwestii uznania spornego odcinka instalacji za przyłącze kanalizacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., którego realizacja obciążała właściciela nieruchomości na własny koszt. Skład orzekający podzielił bowiem stanowisko organu drugiej instancji,
iż ustawowa definicja przyłącza kanalizacyjnego nie nawiązywała do stosunków własnościowych. Przywołać należy przepis art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), który stanowi, iż przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozumieć należy nie tylko tytuł prawnorzeczowy do gruntu, lecz również stosunek zobowiązaniowy przewidujący uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zatem w ustawie tej jednoznacznie wskazano, iż inwestor nie musi być właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, na której przewiduje się roboty budowlane. Oczywiście teoretycznie można zakładać sytuację, w której to gmina lub Skarb Państwa jako właściciel gruntu zajętego pod drogę publiczną odmawia realizacji przyłącza kanalizacyjnego. Przypadek taki nie miał jednakże miejsca w niniejszej sprawie.
W stanie prawnym obowiązującym w dacie sporządzenia tytułu wykonawczego
i rozpatrywania zarzutów skarżącego, przez przyłącze należało rozumieć odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką licząc od strony budynku,
a w przypadku jej braku od granicy nieruchomości. Siecią zaś były przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub odprowadzane są ścieki będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia
7 czerwca 2001 r.).
Zgodnie zaś z § 122 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) instalację kanalizacyjną stanowi układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami odprowadzającymi ścieki oraz wody opadowe do pierwszej studzienki od strony budynku. Zatem za pierwszą studzienką od strony budynku rozpoczyna się przyłącze kanalizacyjne, a w przypadku braku studzienki przyłączem jest odcinek od granicy nieruchomości kończący się włączeniem do sieci. Natomiast o miejscu włączenia do sieci decyduje podmiot realizujący samą sieć.
Zdaniem Sądu ustawowa definicja przyłącza kanalizacyjnego w stanie prawnym obowiązującym do dnia 17 sierpnia 2005 r. jednoznacznie przewidywała, że przyłącze stanowi także odcinek od granicy nieruchomości. Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. dokonano natomiast zmiany stanu prawnego zastępując wyrazy "od granicy nieruchomości" nowymi "do granicy nieruchomości gruntowej". Nie można przy tym mówić, wbrew stanowisku skarżącego, o zamiarze ustawodawcy usunięcia dotychczasowych wątpliwości interpretacyjnych. Za takim stanowiskiem przemawia m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04 (OSNP 2005/6/89), w którym to Sąd Najwyższy stwierdził, iż osoba ubiegająca się
o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od dnia
14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność
za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków (art. 15 ust. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca
2001 r.). Zdaniem Sądu Najwyższego umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z takich usług "postawić" przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, mimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa (art. 49 KC). Ponadto dostrzegając problem, iż osoba, która wybudowała przyłącze może nie być właścicielem gruntu Sąd Najwyższy stwierdził, że status prawny przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych nie jest w pełni jasny. W zasadzie bowiem ustawodawca odmawia im charakteru części składowej przedsiębiorstwa, gdyż nie zalicza ich do kategorii urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, ale nie traktuje ich także jako elementu instalacji wewnętrznych. Dlatego też prawodawca uznał przyłącze kanalizacyjne jako sui generis przedłużenie wewnętrznych instalacji, przy czym istotne jest, że zdecydował on, iż przyłącza powinien na własny koszt wybudować podmiot ubiegający się
o przyłączenie nieruchomości do sieci i jego obarczył odpowiedzialnością za ich niezawodne działanie. Wynika stąd, że prawodawca przyjął, iż społeczność lokalna jako całość nie powinna być – poprzez mechanizm cenowy – obarczona kosztami budowy tej części infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, która służy głównie zaspokojeniu potrzeb poszczególnych konsumentów.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji obu instancji, przyłączem była ta część infrastruktury kanalizacyjnej, która służyła danemu właścicielowi nieruchomości jako przedłużenie instalacji wewnętrznej. Zmiana stanu prawnego nie miała zaś znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jako że sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej sprawowana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu.
Należy ponadto zauważyć, że treść obowiązku została określona w tytule wykonawczym poprzez powtórzenie regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy,
a dalsze rozważania odnośnie pojęcia "przyłącze kanalizacyjne" winny nastąpić, co do zasady, dopiero na kolejnym etapie postępowania egzekucyjnego.
Z tych wszystkich względów Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż w tytule wykonawczym egzekwowany obowiązek określono niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie za nieuzasadniony uznać należy również wniesiony przez skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. J. G. nie neguje bowiem faktu, iż jest właścicielem posesji przy
ul. A [...] w R.. Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej obciąża zaś z mocy powołanego przepisu jej właściciela. Zatem w sytuacji, gdy organy administracji dokonały prawidłowej wykładni pojęcia przyłącza kanalizacyjnego obowiązek budowy spornego odcinka od granicy posesji skarżącego do sieci, biegnącej pod drogą, obciążał jego. Podnieść wymaga przy tym, iż podjęte przez Radę Miasta R. uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie poniesienia przez Gminę kosztów wykonania przyłączy od sieci do granic posesji oraz nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany budżetu miasta na 2004 r., nie miały waloru wiążącego dla Sądu, a przede wszystkim nie mogły zmieniać stanu prawnego i ustawowego obowiązku budowy przyłączy na własny koszt przez właściciela nieruchomości. Prezydent Miasta R. jako organ egzekucyjny zobligowany był bowiem do wdrożenia egzekucji i określenia egzekwowanego obowiązku według regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a nie zgodnie z treścią powołanych uchwał. Otwarta pozostaje jedynie kwestia, czy po wyegzekwowaniu obowiązku w drodze wykonania zastępczego wyasygnowana z budżetu miasta kwota podlegać będzie uwzględnieniu przy rozliczeniu kosztów wykonania zastępczego (art. 133 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jednakże na tym etapie postępowania skład orzekający nie jest władny do zajęcia stanowiska w tej sprawie, albowiem zagadnienie to pozostaje bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do wniesionego przez skarżącego zarzutu niewykonalności obowiązku z uwagi na niemożność wykonywania robót budowlanych pod drogą krajową bez zgody jej zarządcy i Policji oraz zakres niezbędnych prac, wskazać należy,
iż podniesione okoliczności dotyczą jedynie trudności techniczno-organizacyjnych procesu inwestycyjnego, a także ewentualnej czasowej niemożności wykonania obowiązku, zatem nie stanowią przesłanek wskazanych z art. 33 pkt 5 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy podkreślić, iż skarżący nie podjął żadnych kroków w celu uzyskania zgody zarządcy drogi na jej zajęcie celem wykonania spornej budowy przyłącza, stąd też nie można z góry zakładać, że istnieje obiektywna przeszkoda, czasowo uniemożliwiająca wykonanie tego obowiązku. Nadto, skoro wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych, to fakt wdrożenia wykonania zastępczego nie może stanowić ani przesłanki wykonania, wygaśnięcia, nieistnienia obowiązku, ani też jego niewykonalności (art. 35 § 1 powołanej ustawy).
Ostatecznie, Sąd działając z urzędu zauważył, iż w niniejszej sprawie stworzone zostały warunki podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej. Została ona bowiem wybudowana w oparciu o pozwolenie na budowę, a Gmina R. (inwestor) dokonała zawiadomienia o zakończeniu budowy kanalizacji sanitarnej w dzielnicy [...] w R. w dniu [...] 2004 r. O tym, że istniały prawne i faktyczne możliwości wykonania przyłączenia nieruchomości skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej, tj. wykonania obowiązku, o jakim mowa w art. 5 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach świadczyć może również okoliczność, iż do przyłączenia takiego doszło w następstwie zastępczego wykonania tego obowiązku (w toku postępowania egzekucyjnego). Skarżący nie kwestionował zresztą, że Gmina wykonała legalnie sieć kanalizacyjną pozwalającą na takie przyłączenie. Nie negował też formalnych przesłanek wystawienia tytułu wykonawczego opartego na treści art. 5 pkt 2 tej ustawy, co wyraźnie wynika z części wstępnej pisma skarżącego, w którym zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż
w rozpoznawanej sprawie brak było ustawowych przesłanek z art. 33 ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogących uzasadniać wniesienie zarzutów. Podniesione w skardze okoliczności nie mogły zaś podważyć legalności zaskarżonego postanowienia, mimo faktu, iż organ drugiej instancji nie odniósł się do wszystkich kwestii zawartych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. W tej sytuacji skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).