II SA/Gl 873/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wygaśnięciu pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z powodu wadliwego postępowania dowodowego organów administracji.
Sprawa dotyczyła wygaśnięcia pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza dla F. sp. z o.o. sp.k. Organy administracji stwierdziły wygaśnięcie pozwolenia, uznając, że spółka nie prowadzi faktycznie instalacji, a jedynie ją sprzedaje. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności na niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego oraz brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy własnego postępowania merytorycznego. Sąd podkreślił, że organy powinny działać z poszanowaniem zasady zaufania do przedsiębiorcy i wykazać naruszenia prawa, a nie opierać się jedynie na protokołach kontroli, które były kwestionowane przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę F. sp. z o.o. sp.k. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty K. o stwierdzeniu z urzędu wygaśnięcia pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Organy administracji uznały, że pozwolenie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ faktycznym podmiotem prowadzącym instalację była inna spółka (O. [...] sp. z o.o. sp. k.) na podstawie umowy dzierżawy i współpracy, podczas gdy F. sp. z o.o. sp. k. zajmowała się jedynie sprzedażą odlewów żeliwnych. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podkreślono, że organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, nie wykazały w sposób obiektywny, że skarżąca spółka nigdy nie wykonywała praw z pozwolenia, a organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania merytorycznego, jedynie powielając ustalenia organu pierwszej instancji. Sąd wskazał na konieczność stosowania zasady zaufania do przedsiębiorcy (art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców) i obowiązek organów do udowodnienia naruszeń prawa. Zwrócono uwagę na możliwość obalenia domniemania z art. 76 § 1 k.p.a. oraz na potrzebę uwzględnienia dalszych postępowań prowadzonych przez inne organy (np. WIOŚ). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i ocenę materiału dowodowego oraz brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy własnego postępowania merytorycznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wykazały w sposób obiektywny, że skarżąca spółka nie prowadziła faktycznie instalacji. Podkreślono, że protokoły kontroli są dowodem, który można obalić, a organy powinny przeprowadzić własne postępowanie dowodowe, uwzględniając zasadę zaufania do przedsiębiorcy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (45)
Główne
p.p.s.a. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inny akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację lub z innych powodów pozwolenie stało się bezprzedmiotowe.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli prowadzący instalację nie rozpoczął działalności objętej pozwoleniem w terminie dwóch lat od dnia, w którym pozwolenie stało się ostateczne.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli prowadzący instalację nie prowadził działalności objętej pozwoleniem przez dwa lata.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację w rozumieniu ustawy, lub z innych powodów pozwolenie stało się bezprzedmiotowe.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli prowadzący instalację nie rozpoczął działalności objętej pozwoleniem w terminie dwóch lat od dnia, w którym pozwolenie stało się ostateczne.
p.o.ś. art. 193 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie wygasa, jeżeli prowadzący instalację nie prowadził działalności objętej pozwoleniem przez dwa lata.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8 §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej.
k.p.a. art. 12 §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy powinny działać w sprawie wnikliwie.
k.p.a. art. 77 §1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 76 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dokumenty urzędowe sporządzone przez powołane do tego organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
k.p.a. art. 107 § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie co do dowodów dopuszczonych w postępowaniu oraz okoliczności faktycznych i prawnych, które stanowiły podstawę wydania decyzji.
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, w przypadku uchylenia decyzji, postanowienia lub innego aktu, może orzec o ich nieważności lub o uchyleniu lub zmianie postanowienia.
p.p.s.a. art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawy mogą być rozpoznawane w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądemi administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym następuje na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania obejmuje koszty zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania w przypadku uchylenia decyzji.
p.o.ś. art. 180 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Eksploatacja instalacji wymagającej pozwolenia jest dozwolona po jego uzyskaniu.
p.o.ś. art. 183 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Organ właściwy do wydania pozwolenia orzeka o jego wygaśnięciu, cofnięciu lub ograniczeniu.
p.o.ś. art. 193 ust. 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Organ właściwy do wydania pozwolenia stwierdza, w drodze decyzji, wygaśnięcie pozwolenia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2-8.
p.o.ś. art. 3 pkt 31
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Definicja prowadzącego instalację jako podmiotu uprawnionego do władania instalacją w celu jej eksploatacji.
p.o.ś. art. 189 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podmiot, który staje się prowadzącym instalację, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń i powinien wystąpić o zmianę pozwoleń.
p.o.ś. art. 286 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Obowiązek składania wykazów zawierających zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat.
p.p. art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów.
i.o.ś. art. 12 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne w celu wyeliminowania stwierdzonych naruszeń prawa.
i.o.ś. art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska
Podstawa prawna do przeprowadzenia kontroli przez Inspekcję Ochrony Środowiska.
i.o.ś. art. 12 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska
Obowiązek kontrolowanego podmiotu do poinformowania organu o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
p.o.ś. art. 351
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Czyn zabroniony polegający na eksploatowaniu instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
k.p.a. art. 76 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość obalenia domniemania dowodowego dokumentu urzędowego.
p.o.ś. art. 199
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
p.o.ś. art. 220 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
p.o.ś. art. 378 ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 138 §1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
p.o.ś. art. 183a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Prowadzącym instalację jest także podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania oznaczoną częścią instalacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe ustalenia faktyczne i prawne organów administracji. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) oraz p.o.ś. (art. 193 ust. 1 pkt 2, 4, 5). Brak przeprowadzenia przez organ I instancji własnego dowodu na udowodnienie braku wykonywania praw z pozwolenia. Organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania merytorycznego, jedynie powielił ustalenia organu I instancji. Niewłaściwe zastosowanie art. 193 ust. 1 pkt 2, 4, 5 p.o.ś.
Godne uwagi sformułowania
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ ma obowiązek w swoich działaniach zakładać, iż przedsiębiorca działa zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów, dopóki nie nastąpi wykazanie (udowodnienie) przeciwieństwa. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy. Organ odwoławczy jest organem merytorycznym, którego powinnością jest nie tylko odnieść się do zarzutów odwołania, lecz ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Nie można zatem uznać, że organ II instancji przeprowadził własne ustalenia, którym dałby wyraz w uzasadnieniu swej decyzji.
Skład orzekający
Artur Żurawik
sprawozdawca
Grzegorz Dobrowolski
członek
Stanisław Nitecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w sprawach środowiskowych, w szczególności dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego, zasady dwuinstancyjności oraz stosowania zasady zaufania do przedsiębiorcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia pozwolenia środowiskowego w kontekście umów cywilnoprawnych między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji i jak sąd administracyjny kontroluje te procesy, szczególnie w kontekście ochrony środowiska i praw przedsiębiorców.
“Sąd uchyla wygaszenie pozwolenia środowiskowego: kluczowe błędy organów administracji w postępowaniu dowodowym.”
Dane finansowe
WPS: 680 PLN
Sektor
przemysł ciężki
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 873/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-11-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-07-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Artur Żurawik /sprawozdawca/ Grzegorz Dobrowolski Stanisław Nitecki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 76 par 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi F. sp. z o. o. sp.k. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 27 maja 2025 r. nr SKO.4203.6.2025 w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 8 kwietnia 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Starosta K. (dalej jako: organ I instancji), decyzją z dnia 8 kwietnia 2025 r., znak: [...], działając w oparciu o art. 104 i in. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2, 4, 5 i ust. 3, art. 181 ust. 1 pkt 2, art. 183 ust. 1 i 2, art. 199, art. 220 ust. 1, art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. 2025 r., poz. 647 ze zm. – dalej: p.o.ś.), stwierdził z urzędu wygaśnięcie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, udzielonego decyzją Starosty K. z dnia 23 września 2020 r., znak: [...], dla prowadzącego instalację F. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w C. (dalej: strona, skarżąca, spółka). W uzasadnieniu wskazano m. in., że ustalenia kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach wskazują, że podmiotem prowadzącym instalację objętą pozwoleniem na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, udzielonym decyzją Starosty K. dla F. jest faktycznie O. [...] sp. z o.o. sp. k., która eksploatuje ją w oparciu o umowę dzierżawy z dnia 27 lutego 2009 r., zawartą z J. T. oraz w oparciu o umowę o współpracy z 2020 r., zawartą z F. sp. z o.o. sp. k. Organ wystosował pismo do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego z prośbą o informację dot. opłat wnoszonych przez F. za korzystanie ze środowiska, o których mowa w art. 273 p.o.ś. oraz o określenie okresu, za jaki powyższe opłaty zostały wniesione. W odpowiedzi na powyższe pismo w dniu 3 stycznia 2025 r. wpłynęła odpowiedź z Urzędu Marszałkowskiego, iż ww. podmiot składał wykazy, o których mowa w art. 286 ust. 1 p.o.ś., tj. wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska, o wysokości należnych opłat oraz dane o zakresie korzystania ze środowiska. Uiszczał przedmiotowe opłaty za okres 2021 – 2023. Analiza treści umowy o współpracy z dnia 1 lipca 2020 r. dowodzi, iż podmiotem, który prowadzi działalność polegającą na przetwarzaniu odpadów jest O. [...]. F. prowadzi natomiast działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży odlewów żeliwnych. Organ podkreślił, że umowa o współpracy z dnia 1 lipca 2020 r. została zawarta później niż umowa dzierżawy z dnia 26 maja 2020 r. Ta później zawarta umowa stawia F. w roli podmiotu zajmującego się wyłącznie sprzedażą odlewów żeliwnych, nieprowadzącego działalności polegającej na przetwarzaniu odpadów. Eksploatacja instalacji odbywa się przez O. [...], nie zaś przez F. sp. z o.o. sp. k. F. nie jest podmiotem prowadzącym instalację w rozumieniu art. 193 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., a zatem pozwolenie to stało się bezprzedmiotowe i realizują się przesłanki do jego wygaśnięcia, określone w art. 193 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Okoliczności te potwierdza w sposób jednoznaczny kontrola dokonana przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Częstochowie w okresie od 26 stycznia 2023 r. do 28 marca 2023 r. Protokoły kontroli sporządzone przez uprawniony organ ochrony środowiska stanowią dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy i zgodnie z art. 76 k.p.a. stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Nie zmienia tej oceny również okoliczność, że F. składała wykazy, o których mowa w art. 286 ust. 1 p.o.ś., tj. wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat oraz wykaz zawierający wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz uiszczała przedmiotowe opłaty za okres 2021 r. – 2023 r. Składanie zbiorczego zestawienia i uiszczanie opłat za korzystanie ze środowiska jest konsekwencją posiadania przez podmiot pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza udzielonego decyzją Starosty K. z dnia 23 września 2020 r. Samo uiszczanie opłat za korzystanie ze środowiska nie czyni jednak automatycznie z F. podmiotu, który faktycznie eksploatuje instalację do wytopu żeliwa, gdyż podmiotem, który faktycznie tą instalację eksploatuje jest O. [...]. Odwołanie od decyzji złożyła przez pełnomocnika strona, która zaskarżyła ją w całości. Zarzucono wadliwe ustalenia faktyczne i prawne oraz naruszenie m. in. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 193 ust. 1 pkt 2, 4, 5 p.o.ś., poprzez wydanie decyzji o wygaśnięciu pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza wobec błędnego, subiektywnego i niepopartego żadnymi dowodami stwierdzenia, że od samego początku, od kiedy wydano to pozwolenie, odwołujący nigdy nie wykonywał praw z niego wynikających, podczas gdy w istocie w toku całego postępowania organ I instancji nie przeprowadził żadnego własnego dowodu, na podstawie którego byłoby możliwe obiektywne udowodnienie ww. faktu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: SKO) decyzją z dnia 27 maja 2025 r., znak SKO.4203.6.2025, działając na mocy art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m. in., że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ przywołał poszczególne fragmenty decyzji Starosty ze stwierdzeniem, że ustalenia te są prawidłowe. Skargę od przywołanej decyzji SKO wniosła przez pełnomocnika strona, zaskarżając ją w całości. Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 193 ust. 1 pkt 2 p.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzającą z urzędu wygaśnięcie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący w dalszym ciągu legitymuje się tytułem prawnym do posiadanej instalacji, co powoduje, że nie mógł on trwale zaprzestać prowadzenia instalacji, ani też z żadnych przyczyn jego pozwolenie nie mogło stać się bezprzedmiotowe; b) art. 193 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 p.o.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzającą z urzędu wygaśnięcie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy instalacja do wytopu żeliwa w istocie jest nieprzerwalnie eksploatowana co powoduje, że niemożliwe jest wygaszenie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza posiadanego przez skarżącego, bowiem w takiej sytuacji nie można uznać, że skarżący nie rozpoczął eksploatowania instalacji objętej pozwoleniem w terminie dwóch lat od dnia, w którym pozwolenie stało się ostateczne, a także faktycznie nigdy nie zaprzestał prowadzenia instalacji objętej pozwoleniem. Odpowiedź na skargę złożyło SKO wnosząc o jej oddalenie. W treści dokumentu powołano się na dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Kontrolowane rozstrzygnięcie dotyczy działalności przedsiębiorcy, zatem zastosowanie znajdą zasady określone w ustawie z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 – dalej: p.p.). Wobec tego "Organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów" (art. 10 ust. 1 p.p.). Oznacza to, że organ ma obowiązek w swoich działaniach zakładać, iż przedsiębiorca działa zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów, dopóki nie nastąpi wykazanie (udowodnienie) przeciwieństwa. Zatem, postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone wszechstronnie i wnikliwie, a dowody ocenione rzetelnie i bezstronnie. Zgodnie z art. 180 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodująca: 1) wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, 3) wytwarzanie odpadów, jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. O wygaśnięciu, cofnięciu oraz ograniczeniu pozwolenia orzeka organ właściwy do wydania pozwolenia (art. 183 ust. 2 p.o.ś.). W świetle art. 3 pkt 31 p.o.ś. prowadzącym instalację jest podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie. Art. 183a p.o.ś z kolei stanowi, że "W rozumieniu przepisów niniejszego działu prowadzącym instalację jest także podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania oznaczoną częścią instalacji." Nie jest zatem konieczne jej eksploatowanie w całości. Może to być istotne z tego powodu, że nawet organ I instancji pisał o "umowie o współpracy" (np. s. 1 decyzji). Jednocześnie w świetle art. 189 ust. 1 p.o.ś. "Podmiot, który staje się prowadzącym instalację lub jej oznaczoną część, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących tej instalacji lub jej oznaczonej części." Ust. 2 tego przepisu doprecyzowuje, że "Podmiot, o którym mowa w ust. 1, występuje niezwłocznie z wnioskiem o zmianę pozwoleń w zakresie oznaczenia prowadzącego instalację." Art. 193 ust. 1 p.o.ś. stanowi, że "Pozwolenie wygasa: 1) po upływie czasu, na jaki zostało wydane; 2) jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację w rozumieniu ustawy, lub z innych powodów pozwolenie stało się bezprzedmiotowe; 3) na wniosek prowadzącego instalację; 4) jeżeli prowadzący instalację nie rozpoczął działalności objętej pozwoleniem w terminie dwóch lat od dnia, w którym pozwolenie stało się ostateczne; 5) jeżeli prowadzący instalację nie prowadził działalności objętej pozwoleniem przez dwa lata; 6) w przypadku, o którym mowa w art. 229 ust. 5; 7) w przypadku wstrzymania użytkowania składowiska na czas dłuższy niż rok; 8) w przypadku wstrzymania termicznego przekształcania odpadów na czas dłuższy niż rok. Organ właściwy do wydania pozwolenia stwierdza, w drodze decyzji, wygaśnięcie pozwolenia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2-8 (art. 193 ust. 3 p.o.ś.). Organy oparły się w dużej części na ustaleniach pokontrolnych zawartych w protokołach Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Skoro WIOŚ przeprowadził kontrolę należało także ustalić, jak zakończyło się postępowanie przed tym organem i czy uzyskano dodatkową dokumentację mogącą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tego rodzaju zarządzenie pokontrolne wydawane jest na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 425 – dalej: i.o.ś.). Akt taki może wydać wojewódzki inspektor ochrony środowiska w razie stwierdzenia, na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w trybie art. 9 ust. 1 tej regulacji, naruszeń prawa i ma on na celu ich wyeliminowanie. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe zarządzenie zalicza się do grupy aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż ma charakter aktu władczego z zakresu administracji publicznej, rozstrzygającego indywidualną sprawę i określającego obowiązki kontrolowanego podmiotu, co wynika z art. 12 ust. 2 wspomnianej ustawy, obligującego ten podmiot do poinformowania organu – w terminie wskazanym w zarządzeniu – o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. W szczególności, skoro jedna spółka mając ww. pozwolenie nie wykonywała działalności nim objętej, a wykonywała ją inna spółka bez pozwolenia, należało ustalić czy prowadzono postępowanie przeciwko przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w sposób nielegalny i jakich ustaleń tam dokonano. Eksploatowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest bowiem czynem zabronionym określonym w art. 351 p.o.ś. Organy miały obowiązek powiadomić o podejrzeniu zaistnienia tego rodzaju czynu. Materiał dowodowy tam zebrany miałby znaczenie dla ustaleń dokonanych w niniejszym postępowaniu. Z pisma WIOŚ z dnia 24 kwietnia 2023 r. wynika, że zarządzenie pokontrolne zostało wydane i uruchomiono dalsze postępowania, w tym o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. Istniały zatem możliwości dowodowe i nie wystarczyło oparcie się na protokołach pokontrolnych WIOŚ, które były przez stronę kwestionowane. Organy wyciągnęły także negatywne konsekwencje z faktu, że strona skarżąca nie przedłożyła w narzuconym czasie żądanych dokumentów (faktur i in.). Przypomnieć należy, że postępowanie było prowadzone z urzędu, a nie na wniosek, zatem to organ, dla obalenia domniemania z art. 10 ust. 1 p.p., ma obowiązek wykazać, że zachodzi przypadek łamania przepisów. Wskazać także trzeba, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a., art. 78 Konstytucji RP). W wyroku NSA z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. II OSK 261/15, zwraca się uwagę, że "Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy. (...) Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty". Jednocześnie w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy jest organem merytorycznym, którego powinnością jest nie tylko odnieść się do zarzutów odwołania, lecz ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę już rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji (np. wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r., sygn. II OSK 1705/21). Tymczasem decyzja drugoinstancyjna oparta jest na niemal dosłownym zacytowaniu istotnych fragmentów decyzji Starosty (s. 11 i n. decyzji organu I instancji), poprzedzonych sformułowaniami, że "Słusznie organ I instancji zauważył, że (...)", "W odniesieniu do powyższych dokumentów organ I instancji wskazał, iż (...)", "Następnie jak zauważył organ I instancji w zakresie przetwarzania odpadów ustalono podczas kontroli, iż (...)" (np. s. 9 i 10 decyzji SKO w części zważeniowej). SKO oparło się bezrefleksyjnie nie tylko na ustaleniach organu I instancji, ale również WIOŚ. SKO pisze bowiem na s. 10 decyzji: "Następnie w zakresie wprowadzania gazów i pyłów do powietrza Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach ustalił, iż (...)". Nie można zatem uznać, że organ II instancji przeprowadził własne ustalenia, którym dałby wyraz w uzasadnieniu swej decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Zatem, powołanie się przy ocenie protokołu kontroli WIOŚ na domniemanie z art. 76 § 1 k.p.a. nie może być tu wystarczające, bowiem jest ono możliwe do obalenia (art. 76 § 3 k.p.a.), a strona kwestionowała ustalenia organu. Istniały przy tym dalsze możliwości dowodowe. Należy również wziąć pod uwagę, że F.– jak ustalono – składała wykazy, o których mowa w art. 286 ust. 1 p.o.ś. oraz uiszczała opłaty za korzystanie ze środowiska za okres 2021 – 2023, co potwierdza informacja z Urzędu Marszałkowskiego. I ona jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu. Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania, w tym art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre argumenty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania (w tym dowodowego) oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W przypadku złożenia środka odwoławczego należy szczegółowo odnieść się do zarzutów tam zawartych. Organ odwoławczy będzie miał obowiązek ponownej oceny zebranego materiału dowodowego, a ten powinien być uzupełniony zgodnie z ww. wskazaniami. Treści rozstrzygnięć Sąd nie przesądza, bowiem nie pozwalają na to niepełne ustalenia faktyczne i prawne. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego (480 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI