II SA/Gl 871/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty orzeczenia o niepełnosprawności, uznając, że wniosek złożono po terminie.
Skarżący domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, powołując się na brak wiedzy prawniczej i błędne informacje od pełnomocnika. Sąd uznał jednak, że wniosek o zasiłek został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności, co uniemożliwia przyznanie świadczenia na zasadach szczególnych. Skarga została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi W. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, a nie od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Skarżący, reprezentowany przez matkę, argumentował, że nie złożył wniosku o zasiłek w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności z powodu braku wiedzy prawniczej i błędnych informacji od pełnomocnika z urzędu. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że wniosek o zasiłek został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności (który uprawomocnił się [...] r., a wniosek złożono 27 lutego 2025 r.). Sąd podkreślił, że nawet jeśli opiekunka prawna nie posiadała wiedzy prawniczej, to fakt korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w postępowaniu o ustalenie niepełnosprawności wyklucza skuteczne powoływanie się na nieznajomość prawa. Sąd uznał, że organy prawidłowo przyznały zasiłek od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z zasadą ogólną, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych były bezzasadne, gdyż dotyczyły innego świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, złożenie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny po upływie trzymiesięcznego terminu od uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności uniemożliwia przyznanie świadczenia na zasadach szczególnych (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności, ma charakter terminu prawa materialnego i jego upływ jest definitywny. Nawet w przypadku braku wiedzy prawnej, korzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu wyklucza powoływanie się na nieznajomość prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
u.ś.r. art. 16 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje między innymi niepełnosprawnemu dziecku.
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenia pieniężne przyznawane są od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
u.ś.r. art. 24 § 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o świadczenie uzależnione od niepełnosprawności, prawo do niego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 24 § 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Okres zasiłkowy trwa do końca miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na czas określony.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten reguluje zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna, a nie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej, dlatego nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 132
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od uprawomocnienia się wyroku orzekającego o niepełnosprawności. Korzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu wyklucza powoływanie się na nieznajomość prawa lub procedury.
Odrzucone argumenty
Zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, mimo przekroczenia trzymiesięcznego terminu, z uwagi na brak wiedzy prawnej i błędne informacje od pełnomocnika. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 17 u.ś.r.) i procesowego (KPA) poprzez błędną wykładnię i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania Ewentualne zaniedbania wspomnianego pełnomocnika [...] nie mogą zatem stanowić podstawy do kwestionowania zgodności z prawem wydanej w sprawie decyzji tylko z tego powodu, że [...] opiera swoje zarzuty na nieznajomości zasad i terminów obowiązujących w takim postępowaniu.
Skład orzekający
Stanisław Nitecki
przewodniczący sprawozdawca
Edyta Kędzierska
sędzia
Aneta Majowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w kontekście orzeczeń sądów powszechnych o niepełnosprawności oraz znaczenie profesjonalnego pełnomocnictwa w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny, a wniosek o zasiłek jest składany po terminie. Interpretacja dotycząca braku możliwości powoływania się na nieznajomość prawa w przypadku korzystania z profesjonalnego pełnomocnika jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje przekroczenia terminu w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście świadczeń socjalnych i niepełnosprawności. Podkreśla znaczenie terminowości i roli profesjonalnego pełnomocnika.
“Przekroczyłeś termin na wniosek o zasiłek? Nawet brak wiedzy prawniczej nie pomoże, jeśli miałeś pełnomocnika!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 871/25 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-10-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-07-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Edyta Kędzierska Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 1208 art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 2, art. 24 ust. 2a, art. 24 ust. 4 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Dnia 22 października 2025d r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi W. U. (U.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 maja 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/443/2025/6110/ w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 13 marca 2025 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 i 4 w związku z art. 3 pkt 11, art. 16 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 24 ust. 2 i 4 oraz art. 32 ust. 1d ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.) a także w oparciu o przepisy wykonawcze do tej ustawy Prezydent Miasta R. przyznał W.U. (dalej jako strona lub skarżący) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2025 r. do 31 października 2028 r. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że w świetle art. 16 ust. 2 powołanej ustawy wyżej wymieniony spełnia wymogi warunkujące nabycie prawa do wskazanego świadczenia albowiem jest dzieckiem (urodzony [...] r.) z orzeczoną niepełnosprawnością. Równocześnie wyjaśniono, że zasiłek należało mu przyznać na zasadzie art. 24 ust. 2 i 4 wspomnianej regulacji, to jest na okres począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do tego świadczenia (co nastąpiło 27 lutego 2025 r.) do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, które wydane zostało wobec strony na czas określony do 31 października 2028 r. Podkreślono przy tym, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 24 ust. 2a cytowanej ustawy, zgodnie z którym, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Chociaż bowiem przyznano, że wniosek o ustalenie u skarżącego niepełnosprawności złożono do Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w R. 10 października 2022 r., a owa niepełnosprawność została ostatecznie u niego orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z [...]r. (sygn. akt [...]), który uprawomocnił się [...] r., to jednak zaznaczono, że skoro złożenie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny nastąpiło 27 lutego 2025 r., to zostało dokonane po upływie wskazanego w powyższym przepisie trzymiesięcznego terminu. Niezadowolony z tej decyzji skarżący, reprezentowany przez matkę będącą jego przedstawicielem ustawowym, złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wywodząc, że zasiłek pielęgnacyjny powinien mu zostać przyznany na okres począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie u niego niepełnosprawności, czyli od października 2022 r. W tym miejscu opisano przebieg procedury toczącej się wskutek tego wniosku podnosząc, że najpierw, orzeczeniem z [...] r. zaliczono go do osób niepełnosprawnych, jednak akt ten został zaskarżony z uwagi na brak wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z [...] r. utrzymał wspomniany akt w mocy, a orzeczenie to zostało zaskarżone do Sądu, który wydał wyrok [...] r. Przedstawicielka ustawowa skarżącego podkreśliła, że przez cały ten okres nie składała wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, gdyż pracownik Centrum Usług Społecznych w R. poinformował ją, że może to uczynić dopiero po zakończeniu postępowania sądowego. Równocześnie dodała, że nie wiedziała, iż wskazany wyrok uprawomocnił się [...] r. Na rozprawie przeprowadzonej [...] r. nie była obecna, gdyż jej nie wezwano, natomiast stawił się reprezentujący ją pełnomocnik z urzędu. Była przekonana, że ów wyrok zostanie jej doręczony, na czekała aż do 23 grudnia 2024 r., kiedy to zwróciła się do wspomnianego prawnika telefonicznie i wówczas ten wyjaśnił jej, że sama powinna złożyć wniosek o wydanie wyroku, co tego samego dnia niezwłocznie uczyniła. W tym miejscu wywiodła, że ani ona ani jej pełnomocnik nie byli świadomi faktu uprawomocnienia się rzeczonego wyroku z dniem [...] r., gdyż oboje nie wiedzieli, że nie został on zaskarżony, z kolei ów prawnik był przekonany, że prawomocność nastąpi 31 października 2024 r. Sugerując się przekazaną przezeń informacją, w powołanym piśmie z 23 grudnia 2024 r. wpisała powyższą - nieprawidłową datę prawomocności i dlatego musiała powtórnie wystąpić o odpis wyroku, gdyż wobec tej nieścisłości Sąd wezwał ją o doprecyzowanie, jakiego konkretnie wyroku żąda. Ostatecznie odpis przedmiotowego wyroku został do niej wysłany 7 lutego 2025 r. - w odpowiedzi na kolejne pismo z 22 stycznia 2025 r. - i otrzymała go 27 lutego 2025 r., po czym tego samego dnia wystąpiła z wnioskiem o przyznanie spornego zasiłku dopiero wówczas otrzymując informację o konieczności złożenia go w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku, czego jednak nie mogła uczynić, skoro przecież wyroku wcześniej nie otrzymała. Zważywszy powyższe wywiodła, że brak złożenia wniosku w terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi skutek tego, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie ma wpływu na terminowość czynności podejmowanych przez Sąd, Wniosek złożyła od razu po tym, jak otrzymała wyrok orzekający o niepełnosprawności syna, a w takiej sytuacji termin, o którym mowa w powołanym uregulowaniu powinien być, w jej ocenie, liczony od dnia otrzymania przez nią odpisu wyroku. Decyzją z 12 maja 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/443/2025/6110/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przyznało, że skarżący zachowuje ustawowe wymogi warunkujące nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podzieliło przy tym stanowisko organu pierwszej instancji co do okresu, na który sporne świadczenie należało przyznać wywodząc, że skoro niepełnosprawność została u niego orzeczona mocą wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...] r., który stał się prawomocny [...] r., a wniosek o zasiłek złożono 27 lutego 2025 r., uczyniono to po upływie terminu określonego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych co uniemożliwiało przyznanie wsparcia w tej formie na zasadzie określonej w powołanym uregulowaniu, to jest począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Niezadowolona z tej decyzji strona reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia, skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz "skorygowania błędnego adresu zamieszkania skarżącej na prawidłowy adres zamieszkania". Opiekunka prawna skarżącego podniosła zarzut naruszenia norm prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich błędną wykładnie polegającą na pominięcie prawnie uzasadnionych celów tej ustawy oraz na nieprawidłowym przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez nią opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie jest wystarczające do "uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" na starych zasadach, chociaż spoczywa na niej obowiązek opieki nad tym dzieckiem. Równocześnie zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a to: art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 80, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki, jaką sprawuje nad niepełnosprawnym synem i realnych możliwości sprawowania tej opieki oraz poprzez uznanie, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego "na starych zasadach"; art. 11 i art. 107 § 3, poprzez brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi opiekunka prawna strony podkreśliła, że nie miała wiedzy o tym, iż wniosek o "świadczenie pielęgnacyjne" należy złożyć w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku ustalającego niepełnosprawność ani też o tym, kiedy ów wyrok się uprawomocnił, gdyż była przekonana, że zostanie jej doręczony drogą pocztową. Nadto wskazała, że wnosiła o przyznanie "świadczenia pielęgnacyjnego" na "starych" zasadach, na okres począwszy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności podkreślając, że zachodzą przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego decyzja o przyznaniu go na okres od jest niesłuszna, nieracjonalna i sprzeczna z przepisami tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska oraz podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało na bezzasadność zarzutów podniesionych przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że kwestionowany przez stronę akt odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po myśli którego zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jest on świadczeniem pieniężnym przysługującym między innymi niepełnosprawnemu dziecku (art. 16 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy). W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący jest dzieckiem z orzeczoną niepełnosprawnością, a tym samym, że spełnia powyższy wymóg, w związku z czym wypowiadające się w sprawie organy zasadnie przyjęły, że wnioskowane świadczenie powinno mu zostać przyznane. Przedmiotem sporu jest natomiast okres, na jaki ów zasiłek miał mu przysługiwać. Odnosząc się do tego zagadnienia przyjdzie wyjaśnić, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zakładają, że objęte nią świadczenia o charakterze pieniężnym, do których zalicza się zasiłek pielęgnacyjny, przyznawane są od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego - co wynika z generalnej zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 tego aktu (w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r. - Dz. U. z 2007 r., nr 200, poz. 1446). Wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w art. 24 ust. 2a cytowanej regulacji stanowiącym, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wspomniana norma umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny związany z procedowaniem przez organy właściwe w sprawie orzekania o niepełnosprawności, mającej charakter prejudycjalny względem sprawy o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i uzależnia to od spełnienia wymogu polegającego na konieczności złożenia wniosku o świadczenie w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W rozpoznanej sprawie niepełnosprawność u skarżącego została orzeczona mocą wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w G. [...] r., sygn. akt [...]. W tym stanie rzeczy należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, który skład orzekający w pełni podziela, w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma dane świadczenie opiekuńcze oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji przewidzianych w systemie prawa, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania (vide: wyroki NSA: z 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18 publ. Lex nr 2731257 oraz z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1780, publ. Lex nr 2619652). Jak wynika z klauzuli zamieszczonej na zalegającym w aktach sprawy odpisie powołanego wyroku z [...] r., uprawomocnił się on [...] r., a zatem, skoro opiekunka prawna skarżącego złożyła wniosek o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego 27 lutego 2025 r., uczyniła to na długo po trzymiesięcznym terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego upływ nastąpił 18 stycznia 2025 r., a w rezultacie brak było podstaw do przyznania tego świadczenia na zasadzie rzeczonego przepisu, począwszy od października 2022 r., czyli od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie u niego niepełnosprawności. Należy zaznaczyć, że przedmiotowy termin ma charakter terminu prawa materialnego, jego upływ jest definitywny i nie można go przywrócić (zob. wyroki WSA: w Poznaniu z 12 września 2024 r., sygn. akt II SA/Po 273/24, publ. Lex nr 3760593 oraz w Kielcach z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 632/23, publ. Lex nr 3650425). Sąd dostrzega pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA, gdzie położono akcent na wyraźną różnicę pomiędzy datą orzeczenia o niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, które to orzeczenia są z urzędu doręczane zainteresowanym wraz z pouczeniem o środku odwoławczym i taki środek może złożyć tylko sam zainteresowany - od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny, które to orzeczenia wydawane w formie wyroków nie są z urzędu doręczane stronom, a nadto środek zaskarżenia przysługuje nie tylko zainteresowanemu, ale także drugiej stronie - wojewódzkiemu zespołowi do spraw orzekania o niepełnosprawności. Kwestia ta została poddana analizie między innymi w wyroku z 28 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/15 (publ. Lex nr 2304039), gdzie trafnie zwrócono uwagę, że w świetle wykładni celowościowej art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadnionej brzmieniem art. 69 Konstytucji RP, wymóg złożenia przez osobę zainteresowaną wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego kompletu dokumentów, w tym zaopatrzonego w klauzulę prawomocności wyroku sądowego ustalającego niepełnosprawność powoduje konieczność pouczenia osoby działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, w jakich okolicznościach wyrok sądu powszechnego (innych dla wyroku sądu pierwszej instancji, a inny dla wyroku sądu drugiej instancji) staje się prawomocny oraz pouczenia, że czym innym jest data prawomocności wyroku, a czym innym orzeczenie o stwierdzeniu prawomocności wyroku, które to orzeczenie zwane nadaniem klauzuli prawomocności jest wydawane po dacie prawomocności wyroku i może być wydane kilka dni, kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy po nim - w zależności także od tego, czy wyrok Sądu pierwszej instancji był zaskarżony, czy w drugiej instancji został utrzymany w mocy, czy też zmieniony w całości lub w części. Z kolei brak pouczenia o tym strony nie posiadającej zazwyczaj stosownej wiedzy prawniczej - o ile dołożyła ona należytej staranności w zakresie toczącego się postępowania - nie może powodować względem niej ujemnych skutków prawnych. Uwzględniwszy tak sformułowane stanowisko przyjdzie jednak stwierdzić, że w warunkach niniejszej sprawy nie mogło ono przesądzić o uwzględnieniu skargi. Jakkolwiek przedstawicielka ustawowa skarżącego powoływała się na brak znajomości procedury sądowej w sprawach o ustalenie niepełnosprawności, a także na brak orientacji co do zasad dotyczących doręczeń wydawanych w tego rodzaju sprawach wyroków oraz co do terminów ich zaskarżania (a w konsekwencji uprawomocniania się), to jednak wymaga podkreślenia, że - jak sama wyraźnie zaznaczała - była w tamtym postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, który niewątpliwie wiedzę taką powinien posiadać. Jej wywody zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mogą wskazywać, że ów pełnomocnik nie podejmował działań zmierzających do uzyskania odpisu prawomocnego wyroku, otrzymywała od niego nadto nieprecyzyjne czy wręcz błędne informacje o dacie prawomocności, a gdy zwróciła się doń z zapytaniem o dalsze losy tego orzeczenia (co uczyniła 23 grudnia 2024 r., czyli ponad dwa miesiące od uprawomocnienia się), nawet wtedy nie wystąpił do Sądu o doręczenie jego odpisu - choć powinien przecież mieć w polu widzenia, że odpis ten będzie jej potrzebny, celem ubiegania się o określone świadczenia, lecz ograniczył się wyłącznie do zasugerowania, by zrobiła to sama. Niezależnie jednak od oceny staranności z jaką fachowy pełnomocnik działał na rzecz wyżej wymienionej oraz od tego, czy udzielona przezeń pomoc czyniła zadość wymogom profesjonalizmu, okoliczności te nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W sytuacji bowiem, gdy w określonym postępowaniu dana osoba korzystała z pomocy fachowego pełnomocnika, nie jest możliwe skuteczne powoływanie się przez nią na nieznajomość prawa, brak orientacji w tej procedurze czy też na nieudzielenie jej w tych ramach stosownych pouczeń. Ewentualne zaniedbania wspomnianego pełnomocnika, do jakich mogło dojść w postępowaniu sądowym w sprawie ustalenia u skarżącego stopnia niepełnosprawności nie mogą zatem stanowić podstawy do kwestionowania zgodności z prawem wydanej w sprawie decyzji tylko z tego powodu, że wyżej wymieniona, choć korzystała z pomocy profesjonalisty, opiera swoje zarzuty na nieznajomości zasad i terminów obowiązujących w takim postępowaniu. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że nie zachodziły przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego na okres począwszy od daty ustalonej na zasadzie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wniosek o to świadczenie złożono po upływie wskazanego w powołanej normie trzymiesięcznego terminu. Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy przyznały mu ów zasiłek zgodnie z zasadą ogólną określoną w art. 24 ust. 2 tej ustawy, od miesiąca złożenia wniosku o wskazane świadczenie, zasadnie przyjmując również końcową datę jako 31 października 2028 r., czyli ostatni dzień miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności (zawartego w wyroku z [...] r.) - co odpowiada treści art. 24 ust. 4 cytowanej ustawy. W tym kontekście za całkowicie chybione należy uznać pozostałe podniesione w skardze zarzuty, które oparte zostały o argumentację dotyczącą naruszenia postanowień art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym ustaleń co do istnienia przesłanek określonych w tamtej normie. Należy wyjaśnić, że ów przepis w ogóle nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż regulował on - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. - zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego opiekunowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Tymczasem przedmiotem niniejszej sprawy jest zupełnie inne świadczenie, a mianowicie podlegający art. 16 powołanej ustawy zasiłek pielęgnacyjny (przysługujący samej osobie niepełnosprawnej), co wynika zarówno z wniosku inicjującego postępowanie administracyjne, gdzie określiła wyraźnie, że żąda przyznania tegoż zasiłku, jak również z treści wskazanej w skardze decyzji nr SKO.PSŚ/41.5/443/2025/6110/. Marginalnie wypada zasygnalizować, że podnoszone w powyższym zakresie zarzuty będą podlegać ocenie tutejszego Sądu w ramach odrębnej sprawy o sygn. akt II SA/Gl 911/25, gdzie przedmiotem zaskarżenia jest wydana równolegle przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzja o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mogły one natomiast rzutować na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, jako że dotyczy ona zasiłku pielęgnacyjnego, którego zasady przyznawania - co trzeba raz jeszcze zaznaczyć - ustawodawca uregulował nie w art. 17 lecz w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać jego wyeliminowanie z obrotu prawnego i dlatego orzekł o oddaleniu skargi działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI