II SA/GL 851/06
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące rozbiórkę obiektu budowlanego, wskazując na błędy proceduralne i konieczność ponownego zbadania charakteru obiektu oraz jego zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (budynku gospodarczego z wiatą) wzniesionego bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego wielokrotnie wydawały decyzje nakazujące rozbiórkę, powołując się na naruszenie Prawa budowlanego i brak możliwości legalizacji z uwagi na niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego lub brak takiej decyzji. Skarżący kwestionowali charakter obiektu, jego powierzchnię oraz brak uchwalonego planu zagospodarowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności na nieprawidłowe zbadanie zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz na niewystarczające wyjaśnienie charakteru obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę P. P. i A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Sprawa miała długą historię postępowań administracyjnych, w których organy kolejno nakazywały rozbiórkę, uchylały własne decyzje i przekazywały sprawę do ponownego rozpatrzenia. Głównym zarzutem organów było wzniesienie obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę, co stanowiło samowolę budowlaną. Organy powoływały się na art. 48 Prawa budowlanego, twierdząc, że legalizacja obiektu jest niemożliwa z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący podnosili, że obiekt nie wymaga pozwolenia na budowę, jest obiektem małej architektury lub budynkiem gospodarczym o powierzchni poniżej 10 m2, a także wskazywali na brak uchwalonego planu zagospodarowania jako przeszkodę w legalizacji. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczowe zarzuty sądu dotyczyły nieprawidłowego zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, które nakazuje badanie zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szerszym zakresie niż tylko plan miejscowy czy decyzja o warunkach zabudowy. Sąd podkreślił, że organy nie zbadały tej zgodności w sposób wyczerpujący. Ponadto, sąd wskazał na niewystarczające wyjaśnienie charakteru obiektu (czy jest to budynek gospodarczy, wiata, obiekt małej architektury, czy obiekt tymczasowy) oraz brak dostatecznej motywacji w uzasadnieniu decyzji, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy nie uniemożliwia przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Organy powinny zbadać zgodność obiektu z ogólnym porządkiem planistycznym, w tym z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami odrębnymi.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepis art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego używa zwrotu 'w szczególności', co oznacza, że wyliczenie przesłanek zgodności z planowaniem jest przykładowe. Organy nie mogą ograniczać się jedynie do planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy, lecz powinny badać zgodność z szerszym porządkiem planistycznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
p.b. art. 48 § 1
Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
p.b. art. 48 § 2
Prawo budowlane
Określa przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, w tym zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd podkreślił, że ocena ta powinna być szersza niż tylko zgodność z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy.
p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną (naruszenie prawa materialnego, naruszenie przepisów postępowania).
Pomocnicze
p.b. art. 48 § 3
Prawo budowlane
Dotyczy trybu postępowania legalizacyjnego i obowiązku inwestora przedstawienia dokumentów potwierdzających zgodność z planem lub decyzją o warunkach zabudowy.
p.b. art. 3 § 2
Prawo budowlane
Definicja budynku.
p.b. art. 3 § 4
Prawo budowlane
Definicja obiektu małej architektury.
p.b. art. 3 § 5
Prawo budowlane
Definicja obiektu tymczasowego.
p.b. art. 29 § 1
Prawo budowlane
Wymienia obiekty i roboty budowlane, na które nie jest wymagane pozwolenie na budowę (np. budynki gospodarcze, wiaty, altany do 10 m2).
p.b. art. 28 § 1
Prawo budowlane
Ogólna zasada, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.
p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.
p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
u.p.z.p. art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa warunki wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego przez organy, które ograniczyły badanie zgodności z planowaniem jedynie do planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy, pomijając szerszy porządek planistyczny. Niewystarczające wyjaśnienie i uzasadnienie klasyfikacji obiektu budowlanego (budynek gospodarczy, wiata, obiekt małej architektury, obiekt tymczasowy) przez organy administracji. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i uzasadnienia decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej z powodu braku planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy (zostały podważone przez sąd). Argumenty organów o zakwalifikowaniu obiektu jako tymczasowego lub zespołu zabudowy (nie zostały wystarczająco umotywowane).
Godne uwagi sformułowania
Sąd administracyjny, zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organy nadzoru budowlanego zaś pominęły całkowicie kwestię zgodności z innymi przepisami o planowaniu w żaden sposób nie wyjaśniając, dlaczego badanie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ograniczyły do przykładowo wyliczonych w powołanym przepisie okoliczności. Nie można więc uznać, przy przyjęciu paradygmatu racjonalnego ustawodawcy, że część przepisu jest zbędna, zwłaszcza w sytuacji, w której możliwa jest taka interpretacja przepisu, która pozwala na posiadanie walorów normatywności przez wszystkie zwroty zamieszczone w danym przepisie. Przedmiotem badania w postępowaniu legalizacyjnym winna być zgodność obiektu z porządkiem planistycznym na danym obszarze. Porządek ten jest wyznaczony albo przepisami prawa miejscowego (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego) albo też przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Bogucka
sędzia
Ewa Krawczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w kontekście legalizacji samowoli budowlanej przy braku planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy; obowiązek organów administracji badania zgodności z szerszym porządkiem planistycznym; wymogi dotyczące klasyfikacji obiektów budowlanych i uzasadniania decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy; wymaga szczegółowej analizy charakteru obiektu budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje zawiłości prawa budowlanego i długotrwałe postępowania administracyjne, a także kluczowe dla praktyki interpretacje przepisów dotyczących samowoli budowlanej i planowania przestrzennego.
“Samowola budowlana bez planu zagospodarowania – czy zawsze czeka rozbiórka? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Gl 851/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2007-04-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Ewa Krawczyk Iwona Bogucka Rafał Wolnik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. P. i A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał użytkownikowi P. P. wykonanie rozbiórki budynku letniskowego zlokalizowanego na części działki nr A w K. od strony południowej. Jako podstawę prawną wskazano art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, iż po przeprowadzeniu oględzin ustalono, że na przedmiotowej działce znajdują się dwa budynki o wymiarach zewnętrznych [...] x [...] m i wysokości ok. [...] m każdy. Jeden z tych budynków został wybudowany i stanowi własność P. P., a współwłaściciele nieruchomości oświadczyli w toku postępowania, że P. P. wybudował ten obiekt w 2001 roku bez pozwolenia na budowę. W takim stanie rzeczy zastosowanie musiał zaleźć art. 48 Prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji P. P. podniósł, że przedmiotowy budynek nie jest budynkiem trwale związanym z gruntem, jest wykonany z typowych elementów drewnianych. Służy głównie do przechowywania narzędzi. Zarzucił też, że decyzje rozbiórkowe wydane zostały tylko w stosunku do niego i współwłaściciela działki (właściciela drugiego z budynków) podczas, gdy w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się kilkanaście podobnych obiektów, w stosunku do których nie zapadło takie orzeczenie. Taka sytuacja narusza zasadę równości wobec prawa. Rozpoznając to odwołanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] roku, nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie sprawa nie została należycie wyjaśniona, w szczególności co do charakteru obiektu, skierowania decyzji jedynie w stosunku do jednego ze współwłaścicieli działki, a także w odniesieniu tylko do jednego z dwóch znajdujących się na tej działce obiektów. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] roku kolejną decyzję (nr [...]). Tym razem nakazał użytkownikom A. i P. P. wykonanie rozbiórki przedmiotowego budynku letniskowego. Tym razem jako podstawę prawną wskazano art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. W uzasadnieniu organ zmienił swoje wcześniejsze ustalenia. Wskazał bowiem, że na działce znajduje się budynek letniskowy o wymiarach [...] x [...] m i wysokości [...] m. Budynek ten składa się z jednego pomieszczenia, tarasu i wiaty na samochód. Dodatkowo wskazał, że zalegalizowanie samowoli budowlanej po wcześniejszym przedłożeniu dokumentów wymaganych zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego i wniesieniu opłaty legalizacyjnej jest w tym przypadku niemożliwe gdyż zabudowa jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. A. i P. P. w odwołaniu od tej decyzji zarzucili, że błędnie organ przyjął, jakoby na wzniesienie przedmiotowego obiektu wymagane było pozwolenie na budowę. Wskazali, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego od 11 lipca 2003 roku nie jest wymagane pozwolenie na budowę budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 10 m2, a taki właśnie charakter ma ich domek. Wspomnieli także, że w toku jest postępowanie planistyczne obejmujące teren, na którym znajduje się ich działka, a ponadto, że złożyli wniosek o odpowiednią zmianę w planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] roku, nr [...], ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ drugiej instancji stwierdził, że ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie niezgodności wybudowanego obiektu z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym. W szczególności nie dołączono wyrysu i wypisu z tego planu. Wątpliwości w ocenie organu odwoławczego budzą także ustalenia, z których nie wynika jednoznacznie czy obiekt stanowiący przedmiot postępowania jest budynkiem letniskowym, czy obiektem związanym z produkcją rolną bądź uprawami ogrodniczymi. Kolejną decyzją wydaną w dniu [...] roku, po uzupełnieniu materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. tym razem z powołaniem na art. 48 ust. 1 i art. 52 Prawa budowlanego, nakazał właścicielom przedmiotowego obiektu A. i P. P. – wykonać rozbiórkę (usunięcie) obiektu budowlanego składającego się z pomieszczenia gospodarczego z werandą oraz wiaty. Jednocześnie zobowiązano inwestora do uporządkowania i przywrócenia terenu do stanu pierwotnego po wykonaniu rozbiórki. W uzasadnieniu powołano się na definicję budynku zawartą w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego i stwierdzono, że przedmiotowy nie spełnia tych wymogów. Obiekt ten nie należy również do obiektów małej architektury. Po analizie został więc zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany, przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym niż okres jego trwałości. Wykonanie takiego obiektu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę po myśli art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Dalej organ powołał się na pismo Urzędu Gminy w K., że dotychczas nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w obowiązującym do dnia [...] 2003 roku planie przedmiotowy teren oznaczony był symbolem "[...]", dla którego zapis brzmiał uprawy polowe i ogrodnicze. Ponadto właściciele nie przedłożyli ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Legalizacja takiej samowoli nie jest możliwa, gdyż obiekt wybudowany został niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania terenu. W odwołaniu od tej decyzji skarżący A. i P. P. zarzucili tym razem naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Nie zgodzili się z ustaleniami organu co do charakteru obiektu. Stwierdzili, że jest to obiekt małej architektury, służący do przechowywania narzędzi, a jego powierzchnia nie przekracza 10 m2. Powołali się na opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa zleconą przez Sad Rejonowy w M., zgodnie z którą przedmiotowy budynek nie wymaga pozwolenia na budowę. Wskazali ponadto, że zwłoka w uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego nie może być przeszkodą do użytkowania działek stanowiących ich własność. W wyniku rozpoznania tego odwołania doszło do wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji. Jej wydanie zostało poprzedzone przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy. Zaskarżoną decyzją uchylono decyzję organu pierwszej instancji w części zobowiązującej inwestorów do uporządkowania i przywrócenia terenu do stanu pierwotnego po wykonaniu rozbiórki oraz zawiadomienia o wykonaniu obowiązku i w tym zakresie umorzono postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymano decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchylił częściowo decyzję organu pierwszej instancji gdyż w tej części wydana została bez podstawy prawnej. Odnośnie części utrzymanej w mocy organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że zastosowanie w sprawie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888), a to w związku z art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1364). Organ odwoławczy przyjął, iż zabudowa objęta nakazem rozbiórki składa się z obiektu kubaturowego (budynku gospodarczego) i wzniesionej wzdłuż niego drewnianej wiaty, tworzących razem zwarty zespół zabudowy o powierzchni [...] m2. Taki obiekt uznany za tymczasowy, którego wzniesienie na okres dłuższy niż 120 dni wymaga uzyskania pozwolenia na budowę bez względu na powierzchnię. Podzielił organ odwoławczy brak możliwości legalizacji takiego obiektu z uwagi na brak planu miejscowego i decyzji w sprawie warunków zabudowy. W odniesieniu do powołanej przez skarżących opinii biegłego sądowego organ odwoławczy stwierdził, że nawet gdyby przyjąć jej ustalenia, to budowa obiektu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego pomimo iż nie wymaga pozwolenia na budowę, to wymaga jednak zgłoszenia. Zrealizowana w warunkach samowoli podlega uregulowaniom zawartym w art. 49b Prawa budowlanego. Taka sytuacja również powodowałaby brak możliwości legalizacji z uwagi na brak planu zagospodarowania analogicznie do rozważań na gruncie art. 48. W przedmiotowej sprawie nie będzie miał jednak zastosowania art. 49b, a to z uwagi na powierzchnię działki ([...]m2), liczbę postawionych na tej działce obiektów, a także powierzchnię tych obiektów i to przyjmując nawet osobno powierzchnię budynku i wiaty. Z kolei za nietrafne na gruncie definicji zawartej w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego uznał organ odwoławczy zakwalifikowanie przez skarżących przedmiotowego obiektu do obiektu małej architektury. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa budowlanego i wnieśli o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podtrzymali, iż powierzchnia obiektu nie przekracza 10 m2 i że jest to obiekt tymczasowy. Obiekt ten jest obiektem małej architektury, który nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani też zgłoszenia. Podkreślili, że nie mogą ponosić konsekwencji z powodu braku uchwalenia planu zagospodarowania. Dodatkowo wskazali na szereg okoliczności, które w ich ocenie miałyby uzasadniać ich działania w dobrej wierze, zmierzające do legalnego wybudowania obiektu, które nie przyniosły jednak pozytywnego skutku z uwagi na nieprzychylność organów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu organ powtórzył i rozwinął swoje argumenty i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że podnoszona przez skarżących dobra wiara, ani też wskazywana osobista sytuacja nie mogą być uwzględniane przy rozstrzyganiu spraw, w których doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego. Wskazał organ także, iż w stosunku do innych właścicieli podobnych obiektów położonych w sąsiedztwie również toczą się postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniesiona skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie bezpośrednio z przyczyn w niej wskazanych. Sąd administracyjny, zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa. Bada, zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno prawa materialnego jak i formalnego w zakresie, w jakim stosował je organ administracyjny. Zgodnie z treścią art. 145 p.s.a., Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( § 1 pkt. 1), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (§ 1 pkt. 2), innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( § 1 pkt. 3), naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek stwierdzenia nieważności (§ 2 ) lub konieczności stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa. Sąd dokonując kontroli zaskarżonych decyzji dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać przyjdzie na wstępie, że prawidłowo organ odwoławczy ustalił, że w sprawie miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888), a to w związku z art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1364) i to właśnie na gruncie tych przepisów dokonywana jest sądowa kontrola zaskarżonej decyzji. W sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż skarżący wznieśli w 2001 roku na działce nr A w K. obiekt budowlany bez pozwolenia na budowę, ani też bez uprzedniego zgłoszenia zamiaru jego budowy. To stanowiło dla organów orzekających podstawę faktyczną do zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Organy nie przeprowadziły postępowania legalizacyjnego przewidzianego w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego opierając się na twierdzeniu, że jego przeprowadzenie nie jest możliwe w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji w sprawie warunków zabudowy. W tym miejscu należy zauważyć, że powołany przepis uzależnia odstąpienie od zastosowania sankcji w postaci rozbiórki obiektu budowlanego m.in. od stwierdzenia, czy zaistniała samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub też z ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku tego planu. W niniejszej sprawie, w sposób bezsporny ustalono, iż Gmina K. nie posiada aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego można zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w ust. 2 i 3 nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Podkreślenia wymaga, że użyty w art. 48 ust. 2 prawa budowlanego zwrot "w szczególności" oznacza, że następujące po nim wyliczenie ma charakter przykładowy a nie wyczerpujący. Organy nadzoru budowlanego zaś pominęły całkowicie kwestię zgodności z innymi przepisami o planowaniu w żaden sposób nie wyjaśniając, dlaczego badanie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ograniczyły do przykładowo wyliczonych w powołanym przepisie okoliczności. Brak jest racjonalnych podstaw do twierdzenia, że użycie zwrotu "w szczególności" nastąpiło przypadkowo lub też jego użycie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W teorii prawa, do której wypada się odwołać w tej sytuacji, przyjmuje się, że: "Niedopuszczalne jest takie ustalenie znaczenia normy, przy którym pewne jej zwroty traktowane są jako zbędne" - J. Wróblewski [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1980, s. 401. Nie można więc uznać, przy przyjęciu paradygmatu racjonalnego ustawodawcy, że część przepisu jest zbędna, zwłaszcza w sytuacji, w której możliwa jest taka interpretacja przepisu, która pozwala na posiadanie walorów normatywności przez wszystkie zwroty zamieszczone w danym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2005 roku, sygn. akt OSK 1842/04, Lex 188304). Przedmiotem badania w postępowaniu legalizacyjnym winna być zgodność obiektu z porządkiem planistycznym na danym obszarze. Porządek ten jest wyznaczony albo przepisami prawa miejscowego (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego) albo też przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W doktrynie pojawia się pogląd, że tam gdzie gmina nie ukształtowała lokalnego prawnego porządku planistycznego, obowiązuje "państwowy" porządek planistyczny w zakresie zagospodarowania przestrzennego (zob. Z. Niewiadomski: Komentarz do ustawy Prawo budowlane, C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 497). Realizacji owego "państwowego" porządku planistycznego nie odbywa się li tylko w drodze wydawania decyzji o warunkach zabudowy, czy też decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzje te nie tworzą bowiem porządku prawnego, a jedynie przesądzają o zgodności zamierzonych inwestycji z tym porządkiem. Skoro zatem przepis prawa (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego) nakazuje dokonanie oceny co do zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i jednocześnie nie ogranicza oceny tej zgodności wyłącznie do badania zgodności z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy, to nie jest uprawnione twierdzenie, że brak tego planu i brak decyzji uniemożliwia przeprowadzenie procedury planistycznej. W takiej bowiem sytuacji badanie zgodności z przepisami sprowadzić się winno do badania zgodności z ogólnym porządkiem planistycznym. Ten ogólny porządek jest wytyczony przede wszystkim przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), ale także przepisami odrębnymi, do których odsyła np. art. 61 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Takim przepisami będą m.in. przepisy ustawy o drogach publicznych, Prawa wodnego, Prawa ochrony środowiska, ustawy o lasach i inne. Nie sposób pominąć w tym miejscu treści art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, który w przeciwieństwie do ust. 2 ogranicza przedmiot nakładanego na inwestora obowiązku w zakresie badania zgodności inwestycji z porządkiem planistycznym do przedstawienia zaświadczenia o zgodności z ustaleniami obowiązującego planu lub ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy. Zauważyć jednak przyjdzie, że ten przepis jest przepisem procesowym. Wskazuje bowiem na tryb postępowania legalizacyjnego. Oznacza to, że w sytuacji braku planu lub braku decyzji inwestor co prawda nie przedłoży dokumentów świadczących o zgodności z planem takich, o których mowa w tym przepisie, jednakże nie oznacza, że nie może przedłożyć innych (np. zaświadczenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o zgodności z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Nie oznacza on również w świetle wcześniej poczynionych wywodów, że organ nie może we własnym zakresie zbadać tej zgodności. Przeciwny wniosek prowadziłby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, gdyż stawiałby w uprzywilejowanej sytuacji osoby, które popełniły samowolę budowlaną na terenie, na którym obowiązuje aktualnie plan zagospodarowania, podczas gdy istnienie tego planu pozostaje całkowicie niezależne od woli czy też zachowania stron. Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepis art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, co w konsekwencji prowadzić musiało do ich uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.s.a. Uchylenie z tego powodu nie oznacza wszak przesądzenia okoliczności o zgodności inwestycji z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a jedynie wskazuje na konieczność zbadania tej okoliczności przez organy nadzoru budowlanego w znacznie szerszym, wyżej naprowadzonym aspekcie. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że istotne dla rozstrzygnięcia będzie również ustalenie innej spornej w toku postępowania okoliczności. Sporne w toku postępowania było bowiem to, jakiego rodzaju jest przedmiotowy obiekt. Jednoznaczne ustalenie tej okoliczności miało natomiast istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W zależności bowiem od tego ustalenia, zastosowanie znajdą różne przepisy prawa budowlanego. Co prawda w osnowie zaskarżonej decyzji, jak i bezpośrednio poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji określono, że jest to obiekt budowlany składający się z pomieszczenia gospodarczego z werandą oraz wiaty, jednakże z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości do jakiej kategorii obiektów określonych w art. 3 Prawa budowlanego należy go zaliczyć. Treść uzasadnienia wskazuje bowiem, że sam organ nie jest przekonany do prawidłowości dokonanej klasyfikacji. Zwrócić przyjdzie uwagę, że stwierdzenie, iż przedmiotowy obiekt wraz z wiatą tworzą razem zwarty zespół zabudowy nie zostało w sposób dostateczny umotywowane. Ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, aby obiekt kubaturowy i wiata stanowiły tak ze sobą powiązane elementy, że nie mogłyby one funkcjonować jako samodzielne obiekty. Również ustalenie, że obiekt ten jest obiektem tymczasowym nie znalazło dostatecznej motywacji. Legalną definicję obiektu tymczasowego zawiera art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Uznanie obiektu za tymczasowy nie opiera się wyłącznie na określeniu ograniczonego w czasie okresu jego użytkowania i nie powiązaniu na trwale z gruntem, ale także na określeniu funkcji, jaką ten obiekt spełnia. Nie jest także w ocenie Sądu przekonujące i wyczerpujące wyjaśnienie organu w kwestii odmowy klasyfikacji tego obiektu, jako obiektu małej architektury. Organ odwoławczy odnosząc się do złożonej przez skarżących w toku postępowania opinii biegłego sądowego nie wskazał wyczerpująco powodów, dla których odmówił uznania tego dowodu, ograniczając się do stwierdzenia, że w sprawie nie ma zastosowania art. 49 b Prawa budowlanego, gdyż przedmiotowe obiekty budowlane nie mieszczą się w dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Powyższe wywody muszą prowadzić do wniosku, że sprawa klasyfikacji obiektu nie została w sposób jednoznaczny i dostateczny wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co stanowi naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 kpa, a to z kolei powoduje konieczność uchylenia wskazanych decyzji również na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.s.a. Jednocześnie na mocy art. 152 p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie podlega wykonaniu w całości. Stosownie natomiast do wyniku sprawy Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200 p.s.a. w wysokości uiszczonego przez nich wpisu od skargi. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów. Organy będą mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych postępowanie prowadzone po uchyleniu przez sąd decyzji organów obu instancji będzie nowym postępowaniem, co oznacza, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1364).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę