II SA/GL 850/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-12-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejopłata za pobytodpłatnośćustawa o pomocy społecznejkolejność zobowiązanychzasada pomocniczościprawo administracyjneskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z powodu naruszenia przepisów o kolejności ustalania osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów.

Skarżący kwestionował decyzję o nałożeniu na niego opłaty za pobyt prababki w domu pomocy społecznej, argumentując brak więzi i trudną sytuację finansową. Organy administracji utrzymały decyzję w mocy. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących kolejności ustalania osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności (zasada pomocniczości) oraz wadliwe zastosowanie przepisów o proporcjonalnym ustalaniu opłat.

Sprawa dotyczyła skargi P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. o ustaleniu odpłatności za pobyt J.M. (prababki skarżącego) w domu pomocy społecznej. Skarżący podnosił, że nie powinien być obciążany kosztami z uwagi na brak więzi rodzinnych, problemy zdrowotne i trudną sytuację finansową. Organy administracji uznały, że skarżący jest zobowiązany do ponoszenia opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez wadliwe ustalenie kolejności osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności (zasada pomocniczości, która nakazuje najpierw obciążać dzieci, potem wnuki, a dopiero na końcu prawnuki). Sąd wskazał również na wadliwe zastosowanie art. 61 ust. 2f ustawy, który ma zastosowanie w innej sytuacji procesowej. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 KPA) z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Sąd zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ wadliwie ustalił kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, naruszając zasadę pomocniczości wynikającą z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy powinny najpierw ustalić odpłatność dla dzieci, następnie wnuków, a dopiero w ostateczności dla prawnuków, aby uzyskać pełne pokrycie kosztów pobytu. W tej sprawie skarżący (prawnuk) został obciążony opłatą bez wcześniejszego ustalenia jej wysokości wobec osób z wyższym priorytetem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (małżonek, zstępni przed wstępnymi).

u.p.s. art. 61 § ust. 2d

Ustawa o pomocy społecznej

Reguluje ustalanie wysokości opłaty w drodze decyzji, gdy osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraziła zgodę na wywiad środowiskowy.

Pomocnicze

u.p.s. art. 61 § ust. 2f

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy ustalania wysokości opłaty proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych, stosowane w przypadku odmowy wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2e).

u.p.s. art. 64 § pkt. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy przesłanek zwolnienia z ponoszenia odpłatności.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa prawna działania sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt.1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt.1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

u.p.s. art. 103 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Obowiązek organu do podjęcia działań zmierzających do podpisania umowy na ponoszenie odpłatności.

u.p.s. art. 59 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa właściwość organu gminy do ustalania odpłatności.

u.p.s. art. 110 § ust. 7 i 8

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy ustalania odpłatności za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 200

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

u.p.s. art. 210

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwe ustalenie kolejności osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS (naruszenie zasady pomocniczości). Wadliwe zastosowanie przepisów o proporcjonalnym ustalaniu opłat. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez organy administracji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji o zasadności nałożenia opłaty na skarżącego. Argumentacja organów o prawidłowym ustaleniu dochodu skarżącego (choć sąd uznał to za przedwczesne).

Godne uwagi sformułowania

organy administracji publicznej obowiązane są w pierwszej kolejności ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej osoby uprawnionej dla córek osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. w pierwszej kolejności zobowiązane są dzieci osoby umieszczonej w placówce, w drugiej kolejności wnukowie a w trzeciej prawnukowie. zasada pomocniczości, która w omawianym zakresie ma zastosowanie. organy w rozpoznawanej sprawie postąpiły inaczej.

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Dziuk

członek

Aneta Majowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kolejności osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz stosowanie zasady pomocniczości w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odpłatności za pobyt w DPS, gdzie występuje więcej niż jedna osoba zobowiązana.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, nawet w sprawach dotyczących opłat. Pokazuje też, jak zasada pomocniczości wpływa na rozkład obowiązków finansowych w rodzinie.

Czy musisz płacić za pobyt prababki w DPS? Sąd wyjaśnia kolejność zobowiązanych!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 850/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 61
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.218.2024 w przedmiocie opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 17 stycznia 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
. UZASADNIENIE
.
Prezydent Miasta C. decyzją z 17 stycznia 2024 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 61 ust. 1 pkt. 2, ust. 2 pkt. 2 ust. 2d, ust. 2f oraz art. 110 ust. 7 i 8 a także art. 64 pkt. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901) orzekł ustalić P. W. (dalej jako strona lub skarżący) odpłatność za pobyt J. M. w Domu Pomocy Społecznej w C. od 29 maja 2023 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 35,63 zł., od 1 czerwca 2023 r. w kwocie 368,14 zł miesięcznie oraz odmówił wyżej wymienionemu całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt wskazanej powyżej osoby w przywołanej placówce. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał wpierw przepisy ustawy o pomocy społecznej normujące zagadnienia ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W dalszej kolejności przybliżono sytuację dochodową strony w tym osiągane przez nią dochody i podkreślono, że dochody te przekraczają kryterium dochodowe przewidziane dla osoby samotnie gospodarującej. W tej części uzasadnienia zamieszczono informacje o postępowaniach prowadzonych wobec innych osób, na których ciąży obowiązek ponoszenia takiej odpłatności, jak również przedstawiono sytuację osobistą strony. W końcowej części odniesiono się do wniosku strony o zwolnienie z obowiązku ponoszenia odpłatności i wskazano, że w sprawie tej nie występują przesłanki uzasadniające podjęcie dla strony pozytywnego rozstrzygnięcia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji jak również podkreśliła, że z osobą umieszczoną w placówce pomocowej nic ją nie łączy, albowiem jest to jego prababka, która cały majątek przepisała na jedną z córek. Dodatkowo strona zaznaczyła, że leczy się psychiatrycznie i ma problemy z utrzymaniem samego siebie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z 8 kwietnia 2024 r. nr SKO.4106.218.2024 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy leżące u podstaw ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W dalszej kolejności przedstawiono sytuację osobistą skarżącego w kontekście umieszczenia jego prababki w domu pomocy społecznej i ustalenia wysokości odpłatności za jej pobyt w tym domu. W końcowej części uzasadnienia wydanej decyzji przeprowadzono analizę sytuacji strony w kontekście zwolnienia jej z ponoszenia przedmiotowej odpłatności.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiono o jej uwzględnienie i o zwolnienie skarżącego z ponoszenia odpłatności za pobyt prababki w domu pomocy społecznej i podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie tej nie występują przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z ponoszenia przedmiotowej odpłatności. Obok naruszenia prawa materialnego podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również nieuwzględnienie możliwości skarżącego podczas ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej osoby w niej umieszczonej oraz pominięcie faktu, że dochód skarżącego w okresie poprzedzającym wydanie decyzji był niższy od ustalonego w zaskarżonej decyzji. Podniesione zarzuty doprowadziły w konsekwencji do naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 61 ust. 2d w związku z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W bardzo rozbudowanym uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za tym, że wniesiona skarga jest uzasadniona. W tej części wniesionej skargi zamieszczono liczną grupę orzeczeń sądów administracyjnych potwierdzających stanowisko prezentowane w skardze.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zmieszczono w skardze.
.
. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. Nr 935 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia ustalenia odpłatności za pobyt osoby w domu pomocy społecznej. Skarżący akcentuje, że z jego perspektywy nałożenie na niego takiej odpłatności nie jest zasadne, jak również podnosi, że występują okoliczności uzasadniające zwolnienie jej z takiej odpłatności. Z kolei organy administracji publicznej stoją na odmiennym stanowisku i uznają, że skarżący jest obowiązany do uiszczania takiej odpłatności.
W rozpoznawanej sprawie Sąd postanowił uwzględnić wniesioną skargę przy czym pod uwagę wziął inne okoliczności niż te, które zostały podniesione w rozbudowanej skardze.
Na wstępie przedmiotowych rozważań w pierwszej kolejności przywołać należy stan prawny w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do postanowień art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Stosownie do postanowień art. 61 ust. 2d. tej ustawy w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Zgodnie natomiast z treścią art. 61 ust. 2e. cytowanej ustawy w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Po myśli art. 61 ust. 2f. wskazanej ustawy wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
Przywołany powyżej stan prawny wymaga pewnego przybliżenia, otóż w pierwszej kolejności do ponoszenia odpłatności zobowiązana jest osoba przebywająca w domu pomocy społecznej. W przypadku, gdy wysokość dochodu tej osoby pozwala pokryć koszt pobytu, wówczas inne osoby nie są zobowiązane do pokrywania tych kosztów. Sytuacja się zmienia w przypadku, gdy wysokość dochodu takiej osoby umieszczonej w przywołanej placówce nie pokrywa pełnych kosztów jej pobytu. Wówczas ustawodawca wprowadza kolejne mechanizmy, a mianowicie w pierwszej kolejności wskazuje na małżonka takiej osoby, który jest zobowiązany partycypować w tych kosztach. W przypadku gdy osoba przebywająca w sygnalizowanej placówce nie pokrywa pełnych kosztów i nie ma małżonka względnie dochody małżonka nie dają podstaw dla ustalenia odpłatności w wysokości uwzględniającej koszt pobytu w takim domu, organ administracji publicznej przechodzi do kolejnego etapu ustalania osób zobowiązanych do ponoszenia takiej odpłatności. Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 61 ust. 1 pkt. 2 stanowi wyraźnie, że zstępni przed wstępnymi są zobowiązani do ponoszenia takiej odpłatności. Na tym etapie ustawodawca nie przesądza o kolejności osób zobowiązanych, jednakże z treści przywoływanych regulacji wynika, że w omawianym zakresie zastosowanie posiada zasada pomocniczości, a zatem zasad stanowiąca, że organ administracji publicznej ustala krąg osób zobowiązanych do ponoszenia takiej odpłatności stosownie do poszczególnych stopni pokrewieństwa, a zatem w pierwszej kolejności zobowiązane są dzieci osoby umieszczonej w placówce, w drugiej kolejności wnukowie a w trzeciej prawnukowie. W analogiczny sposób widzieć należy sytuację związaną z wstępnymi. Przedstawiony powyżej mechanizm ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej doznaje uzupełnienia regulacjami zamieszczonymi w pozostałych ustępach art. 61 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że organ administracji pierwszej instancji obowiązany jest podjąć działania zmierzające do podpisania ze osobą zobowiązaną umowy na ponoszenie takiej odpłatności, a wynika to z postanowień art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dopiero w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do ponoszenia takiej odpłatności nie wyraża zgody na podpisanie umowy na ponoszenie takiej odpłatności organ administracji publicznej przechodzi na jurysdykcyjny tryb jej ustalania. W tym przypadku ustawodawca przewidział dwie sytuacje, przy czym zastosowanie ich uzależnione jest od tego, czy w trakcie negocjacji organu administracji publicznej z osobą zobowiązaną wyraziła ona zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy też odmówiła takiej zgody. Jak wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego to wówczas zastosowanie ma procedura przewidziana w art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, a gdy odmówiła takiej zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wywiad taki nie został przeprowadzony - procedura przewidziana treścią art. 61 ust. 2e powyższej ustawy.
Przybliżony powyżej mechanizm ustalania odpłatności przenieść należy na grunt rozpoznawanej sprawy. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że osoba umieszczona w placówce pomocy społecznej jest dla skarżącego prababką, a tym samym jest on dla osoby tej zstępnym i stosownie do postanowień art. 61 ust. 1 pkt. 2 jest osobą potencjalnie zobowiązaną do ponoszenia takiej odpłatności. Kolejnym zagadnieniem wymagającym zwrócenia uwagi jest to, że skarżący odmówił podpisania przedłożonej mu propozycji umowy na ponoszenie odpłatności, przy czym przed sporządzeniem projektu umowy ponoszenia takiej odpłatności, pracownicy socjalni przeprowadzili ze skarżącym wywiad środowiskowy. Oznacza to, że w stosunku do skarżącego zastosowanie ma regulacja przewidziana art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że do tego momentu działania organu pierwszej instancji były prawidłowe i nie można w stosunku do nich zgłaszać zastrzeżeń.
Począwszy od powyższego momentu dostrzec można w działaniach wskazanego organu działania, które już nie są zgodne z prawem. Zauważyć należy, że akta administracyjne przekazane przez organy administracji publicznej są ukierunkowane na rozstrzygnięcie skierowane do skarżącego, a tym samym nie zawierają wszystkich informacji, którymi dysponuje organ prowadzący postępowanie zmierzające do ustalenia odpłatności w stosunku do innych osób zobowiązanych. Stosowne informacje skład orzekający uzyskał jednie z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przywoływanej decyzji zamieszczono informację, że osoba umieszczona w domu pomocy społecznej posiada osiem osób, które potencjalnie mogą być zobowiązane do ponoszenia takiej odpłatności. Wśród tych osób wskazano dwie córki tej osoby, trzech wnuków oraz trzech prawnuków. Nadto w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że każda z osób zobowiązanych powinna ponosić proporcjonalną opłatę, a zatem organ ten odwołał się do postanowień art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej. Jak zostało to zaakcentowane w ramach przywoływania stanu normatywnego art. 61 ust. 2e ma zastosowanie wówczas, gdy osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej odmówi wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wówczas stosownie do postanowień art. 61 ust. 2f tej ustawy organ ustala wysokość odpłatności proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych.
Przedstawienie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie jak również tanu faktycznego pozwala uznać, że decyzje ustalające odpłatność dla skarżącego za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej naruszają postanowienia art. 61 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej jak również są sprzeczne z treścią art. 61 ust. 2d tej ustawy. Naruszenie pierwszego z wymienionych przepisów sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej obowiązane są w pierwszej kolejności ustalić odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej osoby uprawnionej dla córek osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. W przypadku gdyby poziom odpłatności ponoszonej przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności nie pokrył kosztów pobytu w przedmiotowej placówce osoby uprawnionej, to wówczas organ administracji obowiązany jest przejść na drugą grupę osób zobowiązanych, którą stanowią wnuki osoby przebywającej w placówce. Dopiero w ostateczności organy administracji przechodzą do trzeciej grupy osób zobowiązanych czyli do prawnuków osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Tak aby uzyskać pełne pokrycie kosztów pobytu w takiej placówce osoby uprawnionej. Jak zostało zaznaczone organy w rozpoznawanej sprawie postąpiły inaczej, przy czym w oparciu o informacje, którymi dysponuje skład orzekający nie jest możliwe precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.
Przedstawiony powyżej mechanizm ustalania osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności jak również wysokości tej odpłatności wynika z zasady pomocniczości, która w omawianym zakresie ma zastosowanie. Tym samym organy administracji publicznej wydając decyzję pierwszej instancji i utrzymująca w mocy decyzję organu odwoławczego dopuściły się naruszenia postanowień wskazanego art. 61 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a mianowicie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Obok wskazanego naruszenia prawa materialnego podnieść należy wadliwe zastosowanie art. 61 ust. 2f w rozpoznawanej sprawie, albowiem jak zostało to zaznaczone przepis ten ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy organ pomocy społecznej podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o postanowienia art. 61ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, natomiast jak to wynika z podstawy prawnej decyzja organu pierwszej instancji oraz organu odwoławczego oparta jest o postanowienia art. 61 ust. 2d przywoływanej ustawy. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji w sposób wadliwy zastosowały proporcjonalne ustalenie wysokości odpłatności, skoro w tym przypadku obowiązane są do indywidualnego podejścia do każdej osoby i brania pod uwagę jej sytuację i okoliczności wynikające z postanowień art. 64 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji wyczerpana została analogiczna podstawa uwzględnienia wniesionej skargi.
Dopuszczenie się przez organy administracji publicznej wypowiadające się w rozpoznawanej sprawie naruszeń prawa materialnego skutkować musiało naruszeniem przepisów prawa procesowego, a w szczególności postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ organy te wydały rozstrzygnięcia bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
W skardze do tutejszego Sądu pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 64 ustawy o pomocy społecznej, a zatem odniósł się do przepisu odnoszącego się do problematyki zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia odpłatności. Mając na uwadze uchybienia w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego podniesione powyżej, postawiony w skardze zarzut jest przedwczesny, albowiem na obecnym etapie nie jest jeszcze rozstrzygnięte, czy skarżący w ogóle będzie zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Dopiero wyjaśnienie sytuacji związanej z osobami wyprzedzającymi skarżącego w kolejce osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności pozwoli na wiążące ustalenia w tym zakresie.
Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych nie przystają do realiów rozpoznawanej sprawy i nie mogą stanowić podstawy oceny prawidłowości działań organów administracji publicznej.
W skardze zamieszczono szerokie rozważania dotyczący sytuacji skarżącego i jego ewentualnych możliwości w ponoszeniu stosownej odpłatności za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Rozważanie te na obecnym etapie jak to zaznaczono powyżej są przedwczesne i nie dają podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. W skardze podniesiono zarzut, że organy administracji publicznej w sposób wadliwy ustalały dochód skarżącego przy ustalaniu wysokości ponoszonej przez niego odpłatności. Zarzut ten nie był zasadny, albowiem organy administracji publicznej odnosiły dochód do konkretnego miesiąca i w żadnym nie zostały przekroczone kryteria ustawowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności, tym samym zarzut ten nie jest trafny, choć jak już zaznaczono, na obecnym etapie nie jest wiadomym czy skarżący taką odpłatność będzie ponosił.
W konsekwencji organy administracji publicznej obu instancji dopuściły się naruszenia postanowień art. 61 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia przedmiotowej skargi z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a zatem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto organy te dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania pracownicy organu pierwszej stosownie do wskazań zamieszczonych wprost w niniejszym wyroku przeprowadzą postępowanie zmierzające do ustalenia odpłatności za pobyt osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej i stosownie do poczynionych ustaleń podejmą rozstrzygnięcie.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 210 powyższej ustawy
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI