II SA/Gl 847/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-10-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
rodzina zastępczakwalifikacja kandydatadobro dzieckaopieka nad dzieckiempsychologiczna opiniakonflikt rodzinnyprawo administracyjnepiecza zastępcza

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na negatywną wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, uznając, że organ prawidłowo ocenił brak odpowiedniej motywacji i predyspozycji.

Skarżąca M.S. wniosła skargę na czynność Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C., które negatywnie zakwalifikowało ją do pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla małoletniego L.K. Organ argumentował, że wnioskująca nie prezentuje odpowiedniej motywacji i predyspozycji, co wynikało m.in. z konfliktu z matką biologiczną dziecka i utrudniania kontaktów. Skarżąca zarzucała organowi nierzetelne postępowanie i brak analizy dowodów. Sąd administracyjny, kontrolując czynność organu, uznał, że negatywna kwalifikacja została prawidłowo uzasadniona zebranym materiałem dowodowym, a dobro dziecka jest nadrzędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę M.S. na negatywną wstępną kwalifikację do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, wydaną przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. Organ uzasadnił swoją decyzję brakiem odpowiedniej motywacji i predyspozycji skarżącej, wskazując na konflikt z matką biologiczną dziecka i utrudnianie kontaktów z małoletnim, co mogło wpływać na motywację do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, która powinna zakładać współpracę z rodziną biologiczną i dążenie do powrotu dziecka do niej. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, nierzetelne postępowanie dowodowe oraz brak należytego uzasadnienia. Podkreślała swoje wysokie kompetencje opiekuńcze, potwierdzone badaniami psychologicznymi. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że negatywna kwalifikacja została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a zebrany materiał dowodowy, w tym opinia psychologiczna organu, uzasadniał ocenę organu. Sąd podkreślił, że dobro dziecka jest dobrem nadrzędnym, a organ prawidłowo ocenił, że niespełnienie jednej z ustawowych przesłanek do pełnienia funkcji rodziny zastępczej jest wystarczające do wydania negatywnej kwalifikacji. W związku z tym, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, negatywna wstępna kwalifikacja jest zgodna z prawem, jeśli organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i uzasadnił swoje stanowisko, a dobro dziecka jest nadrzędne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił motywację i predyspozycje skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, opierając się na opinii psychologicznej i analizie sytuacji rodzinnej. Niespełnienie jednej z ustawowych przesłanek jest wystarczające do negatywnej kwalifikacji, a dobro dziecka jest dobrem nadrzędnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.w.s.i.s.p.z. art. 42 § 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej może być powierzone osobom, które m.in. dają rękojmię należytego sprawowania pieczy, nie są pozbawione władzy rodzicielskiej, są zdolne do sprawowania właściwej opieki (potwierdzone opinią psychologa) i zapewniają odpowiednie warunki bytowe. Wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie.

u.w.s.i.s.p.z. art. 43 § 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Organizator rodzinnej pieczy zastępczej, na wniosek kandydata, przeprowadza wstępną kwalifikację na podstawie oceny spełniania warunków z art. 42.

u.w.s.i.s.p.z. art. 43 § 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

W przypadku negatywnej wstępnej kwalifikacji, organizator musi szczegółowo uzasadnić przyczyny i wskazać obszary wymagające poprawy, pouczając o prawie do skargi do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu w przypadku oddalenia skargi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przedmiot kontroli sądowej, w tym inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania dla dobra publicznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona życia prywatnego i rodzinnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo ocenił motywację i predyspozycje skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Niespełnienie jednej z ustawowych przesłanek do pełnienia funkcji rodziny zastępczej jest wystarczające do wydania negatywnej kwalifikacji. Dobro dziecka jest dobrem nadrzędnym i powinno być priorytetem w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Organ przeprowadził nierzetelne postępowanie dowodowe. Organ nie uwzględnił istotnych okoliczności sprawy. Organ nie dokonał wnikliwej analizy zgromadzonych materiałów psychologicznych. Decyzja organu była pozbawiona należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ naruszył zasadę zaufania obywatela do organu administracji publicznej oraz zasadę proporcjonalności.

Godne uwagi sformułowania

Dobro dziecka jest dobrem nadrzędnym. Niespełnienie jednej z przesłanek jest równoznaczne z brakiem możliwości wydania wstępnej pozytywnej kwalifikacji. Motywacja do pełnienia funkcji rodziny zastępczej budzi wątpliwości, co wynika z opinii psychologicznej.

Skład orzekający

Renata Siudyka

przewodniczący sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

sędzia

Agnieszka Kręcisz-Sarna

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji kandydatów na rodziny zastępcze, znaczenie motywacji i predyspozycji, prymat dobra dziecka."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i oceny organu pierwszej instancji. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pieczy zastępczej i procesu kwalifikacji kandydatów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rodzinnym i administracyjnym.

Czy konflikt rodzinny może przekreślić szansę na zostanie rodziną zastępczą? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 847/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 49
art. 49 ust. 1 pkt 5b
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant Specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi M.S. na czynność Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. z dnia 9 maja 2025 r. nr PCPR.ZDPZ.431.17.2025.BK w przedmiocie wstępnej kwalifikacji kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 maja 2023 r. nr Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w C. (PCPR, organ) dokonało negatywnej wstępnej kwalifikacji M. S. (jako wnioskującej) do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej dla małoletniego, z uwagi na to, że wnioskująca nie prezentuje odpowiedniej predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Zdaniem PCPR wnioskująca nie spełnia jednej przesłanki do powierzenia funkcji rodziny zastępczej, to jest przesłanki określonej w art. 42 ust. 1 pkt 5b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 49 – dalej "ustawa").
Organ wskazał, że z opinii psychologicznej sporządzonej w dniu 28 kwietnia 2025 r. wynika wprawdzie, iż wnioskująca jest osobą zaangażowaną w chęć wszechstronnej pomocy 11- letniemu chłopcu, z którym jest emocjonalnie związana, ale wątpliwości budzi motywacja do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, która wynika m.in. z konfliktu z matką biologiczną dziecka. Organ ustalił, że 11 letni obecnie chłopiec był wychowywany przez wnioskującą i jej partnerkę. Ojciec dziecka jest nieznany. Sytuacja wnioskującej jest skomplikowana. Wnioskująca jest obecnie w związku z inną partnerką niż biologiczna matka dziecka. Matka dziecka wraz z dzieckiem i nowym partnerem mieszkają osobno. Wnioskująca widywała się z dzieckiem jednak widzenia zostały zablokowane przez matkę dziecka. Wnioskująca uważa, że dziecku dzieje się krzywda i chce go otoczyć opieką. Chciałaby, by dziecko zamieszkało z nią.
Organ podkreślił, że organizator rodzinnej pieczy zastępczej zobowiązany jest w sposób rzetelny i dokładny analizować zasoby kandydatów na rodziny zastępcze, a w szczególności kierować się dobrem oraz bezpieczeństwem dziecka. Zdaniem organu motywacja wnioskującej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej budzi wątpliwości, co wynika z opinii psychologicznej z dnia 25 kwietnia 2025 r.
Skargę na tę czynność do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. ewentualnie - uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła PCPR, że "zaskarżona decyzja" została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez nierzetelne i wybiórcze przeprowadzenie postępowania dowodowego, nieuwzględnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności aktualnej sytuacji życiowej, emocjonalnej i społecznej skarżącej, oraz brak wnikliwej analizy zgromadzonych materiałów psychologicznych, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, art. 8 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do organu administracji publicznej oraz zasady proporcjonalności. Skarżąca podkreśliła, że posiada wykształcenie wyższe, stałe zatrudnienie, stabilną sytuację mieszkaniową i emocjonalną. Wykonuje władzę rodzicielską z pełnym zaangażowaniem. Jest osobą dojrzałą emocjonalnie, zrównoważoną, odpowiedzialną i refleksyjną. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wyniki badań psychologicznych przeprowadzonych przy użyciu narzędzi EPSILON, CUIDA, ACL oraz TKR, jednoznacznie potwierdzają wysokie kompetencje opiekuńcze skarżącej. W szczególności wskazują na wysoki poziom inteligencji emocjonalnej i społecznej, rozwinięte cechy osobowościowe istotne w kontekście pełnienia funkcji rodzicielskiej (empatia, refleksyjność, stabilność emocjonalna, odpowiedzialność), brak tendencji do reakcji agresywnych oraz wysoki próg tolerancji na frustrację oraz prawidłowy poziom zdolności adaptacyjnych i odporności psychicznej. Zdaniem skarżącej mimo obiektywnych i potwierdzonych psychometrycznie ustaleń, organ sformułował opinie dla niej niekorzystne w sposób nieprzejrzysty, bez jednoznacznych podstaw faktycznych i prawnych. Brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji oraz ignorowanie lub marginalizacja pozytywnych wyników badań psychologicznych narusza zasadę logicznego wnioskowania, a tym samym obiektywnej oceny materiału dowodowego. Skarżąca podkreśliła, że opinia będąca przedmiotem postępowania administracyjnego może stanowić podstawę do dalszych rozstrzygnięć w zakresie władzy rodzicielskiej, a zatem winna być oparta na rzetelnym i wszechstronnym materiale dowodowym. Natomiast czynność organu ingeruje w sferę praw chronionych konstytucyjnie i konwencyjnie - w szczególności w prawo do życia rodzinnego i ochrony relacji rodzic-dziecko (art. 47 Konstytucji RP, art. 8 EKPCz). Wśród wymienionych załączników do skargi nie było opinii, na która powoływała się skarżąca.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 76 ust. 4 pkt 2 ustawy do zadań organizatora rodzinnej pieczy zastępczej należy m.in.: kwalifikowanie osób kandydujących do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Natomiast wymogi jakie muszą spełnić kandydaci na rodziców zastępczych określone są w art. 42 ustawy. Dalej wskazał, że zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2011 r. Starosta [...] wyznaczył PCPR na organizatora rodzinnej pieczy zastępczej w Powiecie C. Dyrektor PCPR zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2023 r. przyjął zasady kwalifikowania i opiniowania kandydatów do pełnienia funkcji niezawodowej i zawodowej rodziny zastępczej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka. Z przedmiotowymi zasadami skarżąca się zapoznała i złożyła dokumentację w sprawie, która uzupełniona została o wskazane w zasadach informacje. Na wniosek skarżącej złożony w dniu 4 marca 2025 r., Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w sprawie PCPR dokonało wstępnej, negatywnej kwalifikacji kandydatki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ wyjaśnił powód negatywnej kwalifikacji oraz pouczył wnioskującą o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
PCPR wyjaśniło, że wnioskująca złożyła w organie wniosek o dokonanie wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej, ponieważ ubiega się o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletniego L. K. ur. [...] 2014 r., wobec którego, z wniosku obecnie skarżącej, toczy się w Sądzie Rejonowym w Z. postępowanie o umieszczenie go w rodzinie zastępczej.
PCPR w piśmie z dnia 9 maja 2025 r. wskazało, iż powodem wstępnej negatywnej kwalifikacji skarżącej jest niepotwierdzenie zdolności do sprawowania właściwej pieczy zastępczej nad dzieckiem, ponieważ kandydatka nie prezentuje odpowiedniej predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, co zostało wskazane w opinii sporządzonej przez psychologa (pracownika PCPR) posiadającego wymagane kwalifikacje i doświadczenie w poradnictwie rodzinnym. Reasumując skarżąca nie spełnia jednej z przesłanek do powierzenia funkcji rodziny zastępczej, to jest przesłanki określonej w art. 42 ust. 1 pkt 5b ustawy.
Organ wskazał, że z opinii psychologicznej sporządzonej w dniu 28 kwietnia 2025 r. wynika, iż kandydatka jest emocjonalnie związana z małoletnim L. K., jest osobą zaangażowaną w chęć niesienia mu pomocy i oparcia, uzasadnione wątpliwości wzbudza motywacja kandydatki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, która wynika m.in. z konfliktu z matką biologiczną dziecka, zablokowaniem przez nią możliwości kontaktu z małoletnim. Nie jest to pożądana motywacja dla kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, ponieważ do obowiązków rodziny zastępczej należy współpraca z rodziną biologiczną, w tym działanie na rzecz powrotu dziecka do rodziny naturalnej. W myśl art. 33 ustawy piecza zastępcza w pierwszej kolejności zapewnia prace z rodzina dziecka umożliwiająca jego powrót do rodziny, a w preambule do ustawy wskazano m.in., że regulacje zawarte w tym akcie zostały podjęte dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego w przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami.
Ze zgromadzonej dokumentacji w sprawie wynika, iż skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej wymienione w art. 42 ustawy, w tym m.in. posiada odpowiednie warunki mieszkaniowe, posiada stałe źródło utrzymania, nie jest osoba karaną, ale spełnienie wszystkich wymogów określonych w art. 42 jest obligatoryjne, co oznacza, że niespełnienie jednej z przesłanek jest równoznaczne z brakiem możliwości wydania wstępnej pozytywnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.
PCPR stwierdziło, że nie dysponuje wskazanymi w skardze badaniami psychologicznymi, które nie zostały także dołączone do skargi. Organ podkreślił, że nie neguje kompetencji skarżącej ale bada spełnianie wszystkich ustawowo określonych przesłanek do sprawowania funkcji rodziny zastępczej. Dobrem nadrzędnym określonym w preambule ustawy jest dobro dziecka, podejmowanie wszelkich działań mających na celu zapewnienie mu odpowiednich warunków do rozwoju, w pierwszej kolejności w rodzinie naturalnej, a następnie tylko i wyłącznie, jeśli jego dobro jest trwale zagrożone - umieszczenie go w rodzinie zastępczej. PCPR wskazało, że to sąd opiekuńczy podejmuje decyzję o umieszczeniu danego dziecka w rodzinie zastępczej.
W dniu 7 lipca 2025 r. skarżąca przesłała w formie elektronicznej opinię psychologiczną z dnia 11 czerwca 2025 sporządzoną przez Centrum Psychologiczne [...] w R., która potwierdza wysokie kompetencje społeczne i prawidłowe postawy wychowawcze skarżącej.
Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę i zawarte w niej argumenty. Wyjaśniła, że konflikt miedzy biologiczną matką dziecka i jej rodziną, a skarżącą powstał już po wniesieniu wniosku o ustanowienie obecnie skarżącej rodziną zastępczą dla małoletniego. Podkreśliła, że w jej ocenie biologiczna matka dziecka jest nieporadna, a ponadto dochodzi do nadużyć emocjonalnych względem dziecka. Wskazała, że aktualnie został jej sądownie przywrócony kontakt z dzieckiem z czego korzysta. Zaakcentowała, że od 10 lat wspiera małoletniego w różnych formach: założyła mu konto, dziecko jest uposażone w ubezpieczeniach skarżącej, dziedziczy po skarżącej. Skarżąca od lat kupuje dziecku wszystkie potrzebne rzeczy (książki, zabawki). Zdaniem skarżącej została źle zrozumiana przez instytucję, która ma czuwać nad dobrem matki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Przedmiot kontroli sądowej określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a."). W pkt 4 wymienia on inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
O tym, że negatywna wstępna kwalifikacja kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej stanowi tego rodzaju czynność przesądza brzmienie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 49 – dalej "ustawa"), przewidującego prawo do złożenia skargi na taką czynność na zasadach i w trybie określonym dla rozstrzygnięć ze wskazanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jeśli zaś chodzi o zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne to określa go ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym dokonując kontroli legalności zaskarżonych orzeczeń i aktów, czy czynności sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę sąd stwierdza bezskuteczność czynności, przy czym przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że przychylając się do złożonej skargi sąd musi stwierdzić zaistnienie przyczyn z art. 156 k.p.a. (tj. nieważności) bądź też naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:
1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:
a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2527), oraz;
b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym;
6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny;
7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,
b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego;
8) nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.
Konstrukcja powyższego przepisu wskazuje, że wymienione tam przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Brak spełnienia którejkolwiek winno skutkować odmową wydania orzeczenia o ustanowieniu pieczy. Taka wykładnia jest w pełni uzasadniona. Dobrem nadrzędnym jest tu bowiem dobrostan małoletniego i zapewnienie mu odpowiednich warunków rozwoju, zarówno fizycznego, jak i fizycznego. Konieczne jest tu również branie pod uwagę to, że zmiany w opiece zastępczej powinny następować w uzasadnionych przypadkach, gdy zagrożone jest dobro dziecka. Na dalszy plan zejść tu muszą oczekiwania osób dorosłych, które zapewne w dobrej wierze chciałyby dokonać zmian polegających na zmianie osoby sprawującej pieczę.
Pierwszym, choć nie najważniejszym instrumentem zapewniającym spełnienie wymogów określonych w art. 42 ust. 1 ustawy jest tzw. "wstępna kwalifikacja". Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy organizator rodzinnej pieczy zastępczej, na wniosek kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka, przeprowadza na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2, wstępną kwalifikację kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Pozytywna wstępna kwalifikacja jest ważna przez okres 2 lat od dnia jej przeprowadzenia.
Po przeprowadzeniu wstępnej kwalifikacji, organizator rodzinnej pieczy zastępczej sporządza dokument potwierdzający przeprowadzenie tej kwalifikacji, który zawiera w szczególności datę przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji oraz wskazanie, czy wstępna kwalifikacja jest pozytywna czy negatywna. Dokument potwierdzający przeprowadzenie wstępnej kwalifikacji jest wydawany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej.
W przypadku zaś (art. 43 ust. 3 ustawy), gdy wstępna kwalifikacja, o której mowa w ust. 1, jest negatywna, w dokumencie potwierdzającym przeprowadzenie tej wstępnej kwalifikacji organizator rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowo uzasadnia przyczyny negatywnej wstępnej kwalifikacji i wskazuje obszary wymagające poprawy, z jednoczesnym pouczeniem strony o przysługującym prawie wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a
W rozpatrywanej sprawie obecnie skarżąca wystąpiła o wstępną kwalifikację do pełnienia do pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej dla małoletniego L. K. ur. [...] 2014 r. Matką małoletniego jest J. K., która pozostawała w związku partnerskim ze skarżącą od 2004 r. do 2021 r. Ojciec dziecka nie jest znany. Obecnie skarżąca zamieszkuje z inną partnerką w S. Matka dziecka wraz z dzieckiem i nowym partnerem mieszka w Z. Jest skonfliktowana ze skarżącą i utrudnia jej kontakt z dzieckiem. Przed Sądem Rejonowym w Z. Wydział Rodzinny i Nieletnich toczy się z wniosku skarżącej postępowanie o umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej.
Sam małoletni zamieszkuje z matką biologiczną. Jego kontakt ze skarżącą był blokowany przez matkę biologiczną dziecka. Skarżąca złożyła do Sadu zawiadomienie, w którym postuluje zmianę miejsca zamieszkania dziecka na jej miejsce zamieszkania. W ocenie skarżącej dziecku dzieje się krzywda i jest ono ofiarą przemocy i manipulacji psychicznej.
Sąd w tym miejscu musi przyznać, że obecnie skarżąca faktycznie podejmuje szereg działań, o charakterze prawnym, w celu objęcia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej.
Organ administracji sformułował swą negatywną ocenę motywacji oraz predyspozycji psychicznej skarżącej do pełnienia funkcji rodziny zastępczej. Organ podkreślił, że podstawową kwestią jest dobro dziecka Dziecko przebywa ze swoją biologiczną matką, która nie ma odebranych , ani ograniczonych praw rodzicielskich Skarżąca pozostaje w konflikcie z biologiczną matką dziecka oraz jej rodziną, na co w ocenie skarżącej wpłynął fakt złożenia przez nią wniosku o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletniego. Wymienia szereg zaniedbań, jakich dziecko doświadcza pod opieką matki biologicznej. Podkreśla przy tym swoją opiekuńczość względem dziecka oraz swoje wysokie kompetencje do sprawowania opieki nad nim.
Sąd chce tu podkreślić, że nie kwestionuje intencji skarżącej. Pomimo braku formalnych więzi rodzinnych z małoletnim na pewno podejmuje ona starania w celu zapewnienia mu szczęśliwego dzieciństwa. Jednakże skład orzekający musi w niniejszej sprawie orzec, kierując się obowiązującymi przepisami mając jako cel nadrzędny dobro małoletniego.
Wstępna kwalifikacja będąca przedmiotem kontroli Sądu spełnia wymagania formalne. Wymienia również okoliczności uzasadniające negatywną kwalifikację. Zarzuty skargi stanowią w istocie polemikę z argumentacją organu. Jednakże Sąd nie ma tu możliwości rozstrzygania, czy faktycznie pewne zdarzenia miały miejsce, ani jaka jest w istocie sytuacja małoletniego. Musi się oprzeć o zebrany w sprawie materiał dowodowy. A ten wskazuje, że negatywna kwalifikacja znajduje uzasadnienie we wspomnianym materiale dowodowym.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI